КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 28-мартындагы N 151 токтомуна ылайык

КҮЧҮН ЖОГОТТУ

                                       Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн                                          2007-жылдын 14-декабрындагы                                              № 593 токтому менен                                                  бекитилген                2008-2010-жылдарга Кыргыз Республикасында                  суу чарба объекттерин куруу жана жањы                       сугат жерлерин өздөштүрүү                              ПРОГРАММАСЫ              (КР Өкмөтүнүн 2008-жылдын 5-ноябрындагы N 605,     2008-жылдын 27-декабрындагы №728,2009-жылдын 27-августундагы №543                токтомунун редакциясыяларына  ылайык)           2008-2010-жылдарга Кыргыз Республикасында  суу  чарба  объекттеринкуруу  жана  жањы  сугат  жерлерин өздөштүрүү программасы (мындан ары -Программа) республика үчүн социалдык жана экономикалык  пландагы  кыйламаанилүү  13 суу чарба объекттерин реконструкциялоону жана курууну бол-жолдойт.     Программаны ишке  ашыруу 1 млрд.  957 млн.  сом жалпы суммасындагыобъекттерди курууну республикалык бюджеттен каржылоону карайт, бул рес-публика боюнча төмөнкүлөргө мүмкүндүк берет:     - 2008-жылы 1114 га жањы сугат жерлерди ишке  киргизүүгө,  298  гасугат  жерлерди комплекстүү реконструкциялоого,  700 га жањы сугат жер-лерди суу менен камсыздоону жакшыртууга;     - 2009-жылы  2000 га жањы сугат жерлерди ишке киргизүүгө,  8074 гасугат жерлерди суу менен камсыздоону жакшыртууга;     - 2010-жылы 3000 га жањы сугат жерлерди ишке киргизүүгө, 80 га су-гат жерлерди суу менен камсыздоону жакшыртууга.     - 2008-2010-жылдары  6114 га жањы сугат жерлер колдонууга киргизи-лет; 8854 га сугат жерлерди суу менен камсыздоо жакшырган, 298 га сугатжерлерге комплекстүү реконструкция жүргүзүлгөн.     - 2008-2010-жылдарга Кыргыз Республикасында суу чарба  объекттеринкуруу  жана  жањы  сугат  жерлерин өздөштүрүү программасына киргизилгенобъекттер толук курулуп бүтсө  (тизмеси  тиркелет),  республика  боюнча13134  га  жањы сугат жерлер колдонууга киргизилип,  25930 га жерде сууменен камсыздоо жогорулайт жана 498 га сугат жерлерге  комплекстүү  ре-конструкциялоо жүргүзүлөт.     Суу чарба  объектилерин  куруу  боюнча  иштердин   сапатына   жанакөлөмдөрүнө контролдоо жүргүзүү үчүн курулуп жаткан объекттердин дирек-циясын түзүү белгиленүүдө,  аны күтүү объекттердин курулушунун наркынынсметасына киргизилет.     Долбоордук-сметалык документтери жок суу чарба объекттерине долбо-ордук-сметалык  документтерди  иштеп  чыгуу (курулуш иштеринин наркынын5%ине чейин) пландаштырылууда.           1. Ысыккөл облусунун Ысыккөл районунун Тогуз-Булак             жана Калмак-Ашуу сууларынан жерлерди сугаруу              (Сары-Камыш айылындагы суткалык жөнгө салуу                    бассейнинин курулушун бүткөрүү)      Бул объектинин долбоордук-сметалык  документтери  "Кыргызгипровод-хоз"  долбоорлоо  институту  тарабынан 1984-жылы иштелип чыккан,  куруу1987-жылы башталган,  1996-жылдан тартып консервацияда турат. 1991-жыл-дагы  базистик баалардагы сметалык наркы 26,7 мињ сомду түзөт,  курулушбашталгандан бери жумуштун 80 процентке жакыны аткарылган.     Долбоордо эки суу топтоо түйүндөрүн, жаз мезгилинде суунун тартыш-тыгын болтурбоо үчүн - курулмалары менен суткалык жөнгө салуу бассейнин(мындан  ары  -  СЖБ),  узундугу 12,4 км жана өткөрүү жөндөмдүүлүгү 0,7куб.  м/сек 1-МК, узундугу 3,3 км, өткөрүү жөндөмдүүлүгү 0,2 куб. м/секмагистралдык каналдарды жана өз басымы менен чыгуучу жабык сугат тарма-гын куруу каралган.  СЖБнын пайдалуу сыйымдуулугу - 300 мињ куб м, пло-тинанын максимум бийиктиги 6,5 м, фильтрацияга каршы экран каралган.     СЖБнын курулушун бүткөрүү үчүн 0,8 м.  калыњдыктагы  чопо  экранынорнотуу  боюнча иштерди,  бетон иштерин жана жабык жана ачык сугат тар-мактарын орнотуу иштери аткарылышы керек. Курулушту бүткөрүү боюнча иш-тердин  наркы 2006- жылдагы баалар боюнча 20 млн.  сомго жакынды түзөт.Курулуш бүткөрүлгөндөн кийин 414 га жањы  сугат  жерлерди  пайдалануугакиргизүү жана 298 га сугат жерлерди комплекстүү реконструкциялоо (СЖКР)күтүлөт.                 2. Баткен облусунун Кадамжай районунун                Бүргөндү массивинин жерлерин өздөштүрүү                             (дюкер куруу)      Бул объектини куруу 3,0 мињ гектарга жакын сугат жерлерди пайдала-нууга киргизүүгө мүмкүндүк берет.  Өзбекстан Республикасынын аймагы ме-нен  чектешкен  жерлерди  өздөштүрүү  керек.  Бул объекти үчүн долбоор-дук-сметалык документтерди (болжолдуу наркы 1,5 млн.  сом) иштеп  чыгуузарыл.  Курулуш  иштеринин  болжолдуу  наркы - 180 млн.  сом.  Каналдынөткөрүү жөндөмдүүлүгү - 4,4 куб. м/сек. Дюкер Бүргөндү магистралдык ка-налынан суу чыгарууну ишке ашырат. Азыркы убакта объектте узундугу 2,04км (эки участок), диаметри 1000 мм металл түтүктөрүнөн дюкердин биринчибутагы, узундугу 1600 м. лоток каналы (ЛР-100) жана узундугу 1450 м жерканалы курулуп,  269  га  сугат жер өздөштүрүлгөн. Жогоруда көрсөтүлгөнжерлерди өздөштүрүү  үчүн  узундугу 2,04 км дюкердин экинчи бутагын ку-руп, секундуна  4,4 куб.м. суу өткөрүү үчүн 1,6 км колдонуудагы каналдыкайра куруу,  4,5  км  жањы  канал куруу жана бөлүштүрүүчү ирригациялыктармакты куруу керек.                       3. Баткен облусунун Кадамжай                  районундагы "Каракыштак-Боз" каналы      Долбоор "Кыргызсуудолбоору" долбоорлоо конторасынын Оштогу филиалытарабынан 1984-жылы иштелип чыккан (сметалык  наркы  3920  мињ  рубль).Объектиде  узундугу  14  км магистралдык каналды,  0,6 км тоннелди жанабөлүштүрүүчү тармакты  куруу  пландалган.  Өткөрүү  жөндөмү  -  1,7-2,0куб.м/сек.  Бул  объектини  бүткөрүү 1,4 мињ га жерди сугат суусу мененкамсыздоого,  анын ичинде 700 га жањы сугат жерлерди пайдаланууга  кир-гизүүгө  мүмкүндүк берет.  Суу булагы - Исфайрам-Сай дарыясы.  Каналдынкурулушу "ашар" ыкмасы менен 1993-жылы башталган. Аны куруунун демилге-чиси  жана  заказчысы Үч-Коргон айыл өкмөтү.  Магистралдык каналда жанатоннелдик участоктордо жер жумуштарынын  80  проценти  аткарылган.  Булобъектини  бүткөрүү үчүн төмөнкүлөрдү аткаруу зарыл:  биринчи тоннелдинөткөөлүн (240 п.м),  экинчи тоннелдин өткөөлүн бүткөрүү (20 п.м,  мурда410 п.м аткарылган),  үстүн ачуу жумуштарын, 7 сел тосмону куруу жана 7км каналды бетон менен каптоо, булардын наркы 30 млн. сомго жакын.                    4. Арка массивине суу берүү менен                  Баткен облусунун Лейлек районундагы                    Максат поселогунда дюкер куруу      "Лейлек районундагы Кулунду каналынан Максат поселогун  суу  мененкамсыздоо"  долбоору  1999-жылы "Түштүксуудолбоор" долбоорлоо конторасытарабынан аткарылган.  Бул объектинин курулушун бүткөрүү 715  га  сугатжерди колдонууга киргизүүгө мүмкүндүк берет. Долбоордо узундугу 1,71 км(Кулунду каналынан суу чыгаруу менен) жана өткөрүү жөндөмү -  1,2  куб.м/сек дюкерди куруу каралган.  Дюкер диаметри 800 мм металл түтүктөрдөнжасалган. Эки тоннелдик участок бар (жалпы узундугу 800 м жакын).     Бул объекттеги  иштер Лейлек райондук мамлекеттик администрациянындемилгеси боюнча Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар  министрлиги-нин жана Азия өнүктүрүү банкынын каражаттарынын эсебинен башталган.  18млн. сомго жакын суммадагы жумуштар аткарылган. Дюкердин жана тоннелдикучастоктордун курулушу аткарылган.     Бул объектини бүткөрүү үчүн курулуштун экинчи стадиясына ДСДны иш-теп чыгуу керек.  "Түштүксуудолбоор" долбоорлоо конторасы тарабынан Ку-лунду каналынан Арка массивин сугаруу боюнча кыскача  техникалык-эконо-микалык  негиздеме  иштелип  чыккан.  Ага ылайык Кулунду каналынын 9 кмбашкы бөлүгүн кењейтүү,  Кожо-Бакырган суусу аркылуу дюкер жана өткөрүүжөндөмдүүлүгү 3 куб. м/сек болгон 23 км канал куруу пландалган. Бул ка-налды куруу 3111 га аянттагы массивди машина менен сугарууну өзү агуучусуу  менен сугарууга алмаштырууга мүмкүндүк берет.  Болжолдуу наркы 360млн. сомго жакын.                 5. "Баткен облусунун Баткен районундагы             сугат жерлерди комплекстүү реконструкциялоо"                  объекти (мурдагы "Төрткүл" совхозу)      Чоњ-Кара массивин өздөштүрүү суу берүүнүн төмөнкүдөй схемасы боюн-ча өткөн  кылымдын  60-жылдарында  жүргүзүлгөн: Сох дарыясынан узундугу8,9 км Актурпак каналынын жер нугу боюнча өзү аккан суу Ак-Көл насостукстанциясына чейин  жеткирилген,  андан насостук станция менен (өндүрүм-дүүлүгү 0,6  куб.  м/сек) суу сугат массивинин командалык точкасына бе-рилген. Сугат  массивинин аянты 560 га түзөт, суунун жетишсиздигинен ишжүзүндө 350 га жакын жер сугарылат.     Колдонуудагы канал  эскирген  жана  пайдалуу  аракет  коэффициенти(ПАК) өтө төмөн. Каналда селден жана нөшөрлөгөн жаандан коргоочу курул-малар жок  болгондуктан агындылар топтолуп, сугатка суу берүүдө аргасызүзгүлтүктөр болот.     Бул долбоор 1991-жылы "Кыргызсуудолбоор" ААК тарабынан иштелип чы-гып, курулушу 1993-жылы башталган, 5,6 км канал төшөө боюнча жер иштериаткарылган.  Аткарылган иштердин наркы 1,4 млн. сомду түзгөн. 1997-жылыкаражаттын жоктугунан объекттеги иштер токтотулган.     Долбоордо каналга суу берүү үчүн Сох дарыясынан плотинасыз суу чы-гаруу каралган.  Суу чыгаруучу каналдын өткөрүү жөндөмдүүлүгүн 3,4 куб.м/сек чейин көбөйтүү болжолдонот. Төмөнкүлөр каралат:     - монолит бетон каптоо менен 11,9 км колдонуудагы каналды  реконс-трукциялоо, ошондой эле ЛР-80 лотогунан узундугу 1,0 км канал куруу;     - сел тосмолорду, көпүрөлөрдү жана башка курулмаларды куруу;     - сыйымдуулугу 24,8 мињ куб.м сугат СЖБсын куруу.     Объекттин кубаттуулугу - 168 га сугат жерлерди комплекстүү реконс-трукциялоо.  Бул  курулманы куруу наркы 2006-жылдагы баа менен 305 млн.сомго жакынды түзөт.     Бул курулманы курууга сарптоолор Кыргызстан үчүн 1 гектарга салыш-тырма чыгымдардын нормативдеринен төрт эсеге ашат  (долбоорлоо  учурунакарата).  Долбоорду  иштеп  чыгууда  каналдын параметрлери жана өткөрүүжөндөмдүүлүгү сугат жерлеринин аянтын келечекте кењейтүүнү жана  аларды2293 га чейин жеткирүүнү эске алуу менен алынган (азыркы убакта Чоњ-Ка-ра массивинде иш жүзүндө 350 гектарга жакын жер сугарылат).                  6. "Баткен облусунун Баткен районунун                   Рават айылында СЖБ куруу" объекти      Объект Баткен  районунун  аймагында  Рават  участогунда жайгашкан.Объекттин долбоордук-сметалык  документтерин иштеп чыгуу "Түштүксуудол-боор" долбоорлоо конторасы тарабынан 2006-жылы башталган жана 2007-жыл-дын экинчи жарымында бүткөрүлөт.     Сугаруу булагы - "Катта-Булак" булагы,  сугаруунун суммалык чыгымы0,12 куб. м/сек. Жерди сугаруу үчүн булак зонасынан 2,5 км аралыкта сы-йымдуулугу 0,11 млн. куб. м/сек жана узундугу 1 км суу бөлүүчү каналдынСЖБ плотинасын куруу керек. Объектти куруу 80 га жерге суу берүүнү кам-сыздоого, бул жерде сугаттын жападан-жалгыз булагы болгон "Катта-Булак"суусун кыйла натыйжалуу пайдаланууга,  Рават  айылындагы  үй  жанындагыучастокторду  суу менен камсыздоону жакшыртууга (120 кожолук) мүмкүндүкберет,  бул айыл калкынын турмуш дењгээлин жогорулатууга өбөлгө  болот,анткени  бул айылдагы тургундардын турмушунун негизги булагы айыл чарбапродукциясын өндүрүү. Объекттин болжолдуу наркы 60 млн. сомго жакын.                 7. Жалалабат облусунун Аксы районундагы                 Ренжит өрөөнүн суу менен камсыздоону                  жакшыртуу үчүн Беш-Батман каналынын                       аяк жагын реабилитациялоо      Ренжит өрөөнүн сугаруу үчүн канал куруунун алгачкы долбоорун "Кыр-гызсуудолбоор" ачык акционердик коому 2002-жылы иштеп чыгып, Аксы райо-нун экономикалык өнүктүрүү фондуна өткөрүп берген. Долбоордо магистрал-дык канал (3 МК) боюнча сууну Ташмойнок  ашуусунан  Кызылмасайга  чейинберүү каралган. Бул каналдын курулушу Падшаата суусу - "Беш-Батман" ка-налы - Ренжит магистралдык каналы -"XX партсъезд" каналы  удаалаштыгын-дагы звено болуп эсептелет.  Иштелип чыккан долбоорго ылайык жумуштардыаткаруу 1074 га жердин суу менен камсыздалышын жакшыртууга  жана  кийин2000  га  жањы  жерлердин суу менен камсыздалышын жакшыртууга мүмкүндүкберет.  Каналдын өткөрүү жөндөмдүүлүгү 4,1 куб м/сек., узундугу 7,8 км.2006-жылы бул долбоордун сметалары кайрадан эсептелип, курулуш жумушта-рынын наркы 149,17 млн. сомду түзгөн.     Кыргыз Республикасынын Айыл, суу чарба жана кайра иштетүү өнөр жайминистрлигинин Суу  чарба  департаментинин тапшырмасына ылайык "Кыргыз-суудолбоор" ААК 2006-жылы июнда даяр долбоорду каналдын трассасы өзгөр-гөнүн жана  суу берүү үчүн 1000 мм металл түтүктөр пайдаланылаарын эскеалуу менен кайрадан иштеп чыккан.     Долбоорлордун варианттары Аксы районунун тургундары жана  жетекчи-лиги менен талкууланып (2006-жылдын 6-майы жана 18-июлу),  кароонун на-тыйжасында бул каналды 2002-жылы түзүлгөн вариант боюнча аткаруу сунуш-талган,  ал вариант боюнча курулуш жумуштарынын наркы 149,17 млн. сомдутүзөт.              8. Көгарт дарыясынан суу алуу менен Жалалабат             облусунун Сузак районундагы "Курманбек" жана             "Көгарт" айыл өкмөттөрүндө сугатты өнүктүрүү      "Кыргызсуудолбоор" ААК  изилдөөлөрдүн  негизинде  Көгарт  суусунанжалпы  аянты 2770 га жерде сугатты көбөйтүү үчүн суу берүүнүн альтерна-тивдүү үч вариантын иштеп  чыгууну  ТЭН  стадиясында  сунуштаган,  аныничинде:  "Курманбек"  айыл өкмөтүнүн аймагында -1495 га;  "Көгарт" айылөкмөтүнүн аймагында - 1275 га.     Бул варианттардын  биринчиси  узундугу 18,2 км,  суу чыгаргычы Кы-зыл-Суу куймасынан өйдөрөөктөгү 3,5 км өзү агуучу каналдан турат.     Өзү агып  баруучу суу берүүнүн экинчи варианты Сары-Булак айылынынжанынан,  биринчи вариант боюнча суу алуучу жерден 9,5 км ылдыйдан  сууалуу  менен Көгарт дарыясынын алабында болот түтүктөрдү төшөөдөн турат.Суу өзү агып баруучу түтүктөрдүн узундугу 11,0  км.  Бул  варианттардынболжолдуу наркы бирдей жана 700,0 млн. сомдун тегерегинде     Үчүнчү вариант Көгарт дарыясында бийиктиги 20 метрге  жакын  суунуөйдөлөтүүчү нуктук плотина жана ал плотинадан узундугу 10,50 км суу өзүагуучу канал курууну көздөйт.  Баштапкы эсептөөлөр боюнча  бул  вариантартыгыраак  болушу  мүмкүн (күтүлгөн курулуштук наркы 500,0 млн.  сомгожакын).     Чечимди биротоло  тандоо ТЭН же ТЭЭ (техникалык экономикалык эсеп-төө) стадиясында аларды иштеп чыгуунун негизинде жасалышы мүмкүн.     Долбоор Көгарт  дарыясынын  сугат жерлер системасын суу менен кам-сыздоонун дењгээлин  азайтпастан  күздүк  буудай  өстүрүүнү  көбөйтүүгөмүмкүндүк берет.              9. Нарын облусунун Нарын районундагы Куланак             өрөөнүнүн борбордук бөлүгүн сугаруу (X кезек)      Куланак өрөөнүнүн  5080 га жерин сугаруу 1968-жылы курулган "Кула-нак" насостук станциясынын жардамы менен ишке ашырылат (көтөрүү  бийик-тиги 24 м, өндүрүмдүүлүгү 7 куб. м/сек.). Насостук станция абдан эскир-гендиктен жана машиналык сугарууда  чыгым  кеп  болгондуктан  2002-жылы"Кыргызсуудолбоор"  ААК Куланак өрөөнүнө суу өзү агып чыгуучу варианттыиштеп чыгууну баштаган.  АтБашы ГЭСинин ылдыйкы бьефинде  суу  чыгаргычкуруу  жана  Куланак магистралдык каналына чейин өткөрүү жөндөмү 9 куб.м/сек болгон 7,6 км канал куруу белгиленүүдө. Бул курулуш 5080 га жердимашиналык сугаруудан  өзү агып баруучу сугатка которууга жана дагы 1500га жањы жерди сугатка киргизүүгө мүмкүндүк берет.     Кыргыз Республикасынын  УИА  Суу проблемалары жана гидроэнергетикаинституту 2006-жылы иштеп чыгууларды аткарган жана суу өзү агып баруучумагистралдык  каналдын  вариантын Куланак өрөөнүн сугарууга жана электрэнергиясын чыгарууга пайдалануу жөнүндө сунуш киргизген. Электр энерги-ясы  Куланак  ГЭСинде  чыгарылат (Куланак насостук станциясын жылына 19млн.  кВт.с электр энергиясын өндүрүүчү генераторлор менен жабдуу аркы-луу).     Ирригациялык жана гидроэнергетикалык арналыштагы суу өзү агып  ту-руучу каналдын курулуш наркы 280 млн. сомдун тегерегинде.                 10. Жалалабат облусунун Аксы районунда                          Актерек каналын куруу      1997-жылы "Кыргызсуудолбоор" ачык акционердик коому Падшаата дары-ясынын суусун толугураак пайдалануу үчүн суу өзү агып баруучу канал ку-руунун техникалык-экономикалык эсебин даярдаган.     Өткөрүү жөндөмдүүлүгү 8,5 куб м/сек,  узундугу 22,0 км Актерек ма-гистралдык каналы Өзбекстан Республикасын айланып, Кыргыз Республикасы-нын  аймагы  боюнча татаал рельефтик жана инженердик-геологиялык шарттаишке  ашырылат.  Долбоордук  иштеп  чыгууларда  жумуштардын  төмөнкүдөйтүрлөрүн аткаруу каралган:     - Падшаата дарыясында суу чыгаруучу курулма куруу;     - калдык топтолгучка баруучу канал куруу; насосторду гидравликалыкжол менен жуугуч калдык топтогуч куруу;     - 22,0 км Актерек магистралдык каналын курулмалары менен куруу.     Каналдын аяк  жагына суу кое бергич куруу жана Беш-Батман каналынатуташтыруу белгиленүүдө. Каналды куруу Баш-Батман жана XX партсъезд ка-налдарына байлаштырылган 4165 га жердин суу менен камсыздалышын жакшыр-тууга мүмкүндүк берет. 2006-жылдагы баалар менен ирилештирилген көрсөт-күчтөр боюнча курулуштун жалпы наркы 700 млн. сомго жакынды түзөт.     Актерек каналын  кургандан  кийин сугат жерлерди 4,3 мињ га көбөй-түүгө, анын  ичинде  Кербен  өрөөнүндө 1,8 мињ га жана Ренжит өрөөнүндө2,5 мињ  га көбөйтүүгө мүмкүндүк болот. Ал үчүн жөнгө салуучу сыйымдуу-луктарды куруу,  Итагар суусунан кошумча суу алуу жана Ренжит өрөөнүндөирригациялык курулуштарды куруу зарыл.                 11. Чүй облусунун Ысыката декадалык жөнгө                 салуу бассейнин (ДЖБ) реконструкциялоо      Бул курулуштун  долбоорун "Кыргызгипроводхоз" долбоорлоо институту1978-жылы даярдаган. Декадалык жөнгө салынуучу Ысыката бассейни эксплу-атацияга 1979-жылы берилген, андан сугарылчу аянт 7 мињ га жакын. Куру-луш Ысыката дарыясынын агымын жөнгө салууга арналган. Дарыянын максимумсуу ташкыны 68 куб м/сек, минималдуу -2,6 куб м/сек, 50 проценттик кам-сыздоого сарпталышы - 19,3 куб м/сек.  Суу сактагычтын толук көлөмү - 3млн.  куб. м, пайдалуу көлөмү - 2,5 млн. куб. м. Плотинасынын бийиктиги- 31 м. Плотинанын тиби - өзөктүү, шагыл. Сууну 25 куб. м/сек чыгаруугаэсептелген.  Курулмада  катастрофа кокустугуна карата суу кое берүү ка-ралган эмес.  Катуу суу киргенден жана селдерден улам  суу  сактагычтынтүбүнө 350 мињ куб. м жакын агындылар топтолгон. Агындылардын кеп сандатоптолушу чоњ жана орто өлчөмдөгү агындылардын кирип кетишинин натыйжа-сында суу өткөргүчтүн бузулуу коркунучун жана декадалык жөнгө салынуучубассейндин иштешине жана ага байлаштырылган сугат жерлердин  суу  мененкамсыздалышына коркунуч жаратат. Обьектте суу сактагычтын түбүн механи-калык тазалоо жана катастрофа учуруна карата суу кое бергич  куруу  за-рыл. Жумуштардын жалпы наркы 30 млн. сомго жакын.                12. Талас облусунун Карабуура районундагы                    Сарымсак каналын реконструкциялоо      Бул каналга  суу Карабуура дарыясынан алынат. Карабуура суу сакта-гычы эксплуатацияга  киргизилгенден  кийин  2000 га жакын жањы жерлердисугаруу үчүн  бул суу сактагычтан суу жеткирүү проблемасы жаралган. Ка-рабуура районунда  Сарымсак  каналы  аркылуу  жерлерди сугаруу долбооружер-суу ресурстарды  натыйжалуураак пайдаланууга, айыл чарба продукция-сын өндүрүүнү кењейтүүгө жана түпкү жыйынтыгында элдин турмуш дењгээлинжогорулатууга багытталган. Жумуштардын жалпы наркы 60 млн. сомдун теге-регинде.     2000 га  жакын  аянтта  жањы  сугат жерлерди түзүү үчүн төмөнкүлөрбелгиленүүдө:     - Сарымсак  каналынын 5 км аяк жагын бетон каптап реконструкциялоо(Сарымсак каналынын  өткөрүү жөндөмдүүлүгүн 4 төн 6 куб м/сек чейин кө-бөйтүү) жана  каналды  керектүү  инженердик  курулмалар менен камсыздапмассив боюнча 12-15 км узартуу;     - сугаруучу  массивде  керектүү курулмалары менен лотоктордон ачыксугат тармагын куруу;     - таштарды тазалоо жана ылгап тегиздөө жумуштарын аткаруу;     - суу топтоо-кое берүү тармагын куруу, бак-дарак тигүү, жол тарма-гын куруу;     - селден коргоочу-жөнгө салуучу курулмаларды куруу.                 13. Баткен облусунун Баткен районундагы                "Мачаи" каналына Төртгүл суу сактагычынан                 суу чыгаруучу канал аркылуу суу берүү      Объект Баткен тоосунан 25 км батышта мурдагы В.И.Лениндин 100 жыл-дыгы атындагы совхоздун жеринде жайгашкан. "Мачаи" каналы республикалыкмааниге ээ,  Кыргыз Республикасынын Баткен районунун аймагындагы Исфарадарыясынан  башталат.  Андан ары дээрлик 2 км Тажикстан Республикасынынэл жыш жайгашкан Мачаи кыштагы аркылуу  өтөт.  Каналдын  калган  бөлүгүБаткен районунун аймагы аркылуу өтөт. "Мачаи" каналынан мурдагы В.И.Ле-ниндин 100 жылдыгы атындагы совхоздун 1220 га жери сугарылат.     Эки өлкөнүн аймагы аркылуу өткөн каналдын өзгөчөлүктөрүнө, ошондойэле  Мачаи  кыштагынын  участогунда каналды реконструкциялоо жумуштарынаткаруу мүмкүн эместигине байланыштуу сугат суу жетишпей, анын натыйжа-сында эки өлкөнүн калктарынын нааразылыктары жаралат.     Тажикстан Республикасынын  Мачаи  кыштагын  айланып өтүп суу берүүүчүн "Кыргызгипроводхоз"  институту 1994-жылы "Баткен районунун "Мачаи"каналына Төрггүл  суу  сактагычынан суу чыгаруучу канал аркылуу суу бе-рүү" жумушчу долбоорун иштеп чыккан.     Долбоор төмөнкүдөй  схема боюнча 1,2 куб. м/сек суу берүүнү караш-тырат:     - Төртгүл  суу  сактагычынан суу чыгаруучу ПК 14 канал аркылуу сууберүү;     - андан ары суу 2,48 км дюкер боюнча Исфара дарыясынын сол жээгинечыгарылат;     - суу  андан  ары 4,28 км км узундуктагы ачык канал боюнча "Мачаи"каналына кошулганга  чейин  чыгарылат.  Бул  чечим  сууну ылдый жактагыучастокко - Орто-Боз айылынын жанындагы 350 га Самаркендек зонасына га-на чыгарууга мүмкүндүк берет.     Бардык жерлерге  (1220  га)  суу  берүү  үчүн суу өзү агып баруучуучастокко кошумча насостук станция куруу каралып жатат.     Курулуштун наркы 500 млн. сомго жакынды түзөт.                                2008-2010-жылдарга Кыргыз Республикасында                                суу чарба объекттерин куруу жана жањы                               сугат жерлерин өздөштүрүү программасына                                               тиркеме                2008-2010-жылдарга Кыргыз Республикасында                 суу чарба объекттерин куруу жана жањы                сугат жерлерин өздөштүрүү программасына                       киргизилген объекттердин                                ТИЗМЕСИ                                     Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн                                          2007-жылдын 14-декабрындагы                                              № 593 токтому менен                                                  бекитилген                2008-2010-жылдарга Кыргыз Республикасында                  суу чарба объекттерин куруу жана жањы                       сугат жерлерин өздөштүрүү                              ПРОГРАММАСЫ           2008-2010-жылдарга Кыргыз Республикасында  суу  чарба  объекттеринкуруу  жана  жањы  сугат  жерлерин өздөштүрүү программасы (мындан ары -Программа) республика үчүн социалдык жана экономикалык  пландагы  кыйламаанилүү  13 суу чарба объекттерин реконструкциялоону жана курууну бол-жолдойт.     Программаны ишке  ашыруу 1 млрд.  957 млн.  сом жалпы суммасындагыобъекттерди курууну республикалык бюджеттен каржылоону карайт, бул рес-публика боюнча төмөнкүлөргө мүмкүндүк берет:     - 2008-жылы 1114 га жањы сугат жерлерди ишке  киргизүүгө,  298  гасугат  жерлерди комплекстүү реконструкциялоого,  700 га жањы сугат жер-лерди суу менен камсыздоону жакшыртууга;     - 2009-жылы  2000 га жањы сугат жерлерди ишке киргизүүгө,  8074 гасугат жерлерди суу менен камсыздоону жакшыртууга;     - 2010-жылы 3000 га жањы сугат жерлерди ишке киргизүүгө, 80 га су-гат жерлерди суу менен камсыздоону жакшыртууга.     - 2008-2010-жылдары  6114 га жањы сугат жерлер колдонууга киргизи-лет; 8854 га сугат жерлерди суу менен камсыздоо жакшырган, 298 га сугатжерлерге комплекстүү реконструкция жүргүзүлгөн.     - 2008-2010-жылдарга Кыргыз Республикасында суу чарба  объекттеринкуруу  жана  жањы  сугат  жерлерин өздөштүрүү программасына киргизилгенобъекттер толук курулуп бүтсө  (тизмеси  тиркелет),  республика  боюнча13134  га  жањы сугат жерлер колдонууга киргизилип,  25930 га жерде сууменен камсыздоо жогорулайт жана 498 га сугат жерлерге  комплекстүү  ре-конструкциялоо жүргүзүлөт.     Суу чарба  объектилерин  куруу  боюнча  иштердин   сапатына   жанакөлөмдөрүнө контролдоо жүргүзүү үчүн курулуп жаткан объекттердин дирек-циясын түзүү белгиленүүдө,  аны күтүү объекттердин курулушунун наркынынсметасына киргизилет.     Долбоордук-сметалык документтери жок суу чарба объекттерине долбо-ордук-сметалык  документтерди  иштеп  чыгуу (курулуш иштеринин наркынын5%ине чейин) пландаштырылууда.           1. Ысыккөл облусунун Ысыккөл районунун Тогуз-Булак             жана Калмак-Ашуу сууларынан жерлерди сугаруу              (Сары-Камыш айылындагы суткалык жөнгө салуу                    бассейнинин курулушун бүткөрүү)      Бул объектинин долбоордук-сметалык  документтери  "Кыргызгипровод-хоз"  долбоорлоо  институту  тарабынан 1984-жылы иштелип чыккан,  куруу1987-жылы башталган,  1996-жылдан тартып консервацияда турат. 1991-жыл-дагы  базистик баалардагы сметалык наркы 26,7 мињ сомду түзөт,  курулушбашталгандан бери жумуштун 80 процентке жакыны аткарылган.     Долбоордо эки суу топтоо түйүндөрүн, жаз мезгилинде суунун тартыш-тыгын болтурбоо үчүн - курулмалары менен суткалык жөнгө салуу бассейнин(мындан  ары  -  СЖБ),  узундугу 12,4 км жана өткөрүү жөндөмдүүлүгү 0,7куб.  м/сек 1-МК, узундугу 3,3 км, өткөрүү жөндөмдүүлүгү 0,2 куб. м/секмагистралдык каналдарды жана өз басымы менен чыгуучу жабык сугат тарма-гын куруу каралган.  СЖБнын пайдалуу сыйымдуулугу - 300 мињ куб м, пло-тинанын максимум бийиктиги 6,5 м, фильтрацияга каршы экран каралган.     СЖБнын курулушун бүткөрүү үчүн 0,8 м.  калыњдыктагы  чопо  экранынорнотуу  боюнча иштерди,  бетон иштерин жана жабык жана ачык сугат тар-мактарын орнотуу иштери аткарылышы керек. Курулушту бүткөрүү боюнча иш-тердин  наркы 2006- жылдагы баалар боюнча 20 млн.  сомго жакынды түзөт.Курулуш бүткөрүлгөндөн кийин 414 га жањы  сугат  жерлерди  пайдалануугакиргизүү жана 298 га сугат жерлерди комплекстүү реконструкциялоо (СЖКР)күтүлөт.                 2. Баткен облусунун Кадамжай районунун                Бүргөндү массивинин жерлерин өздөштүрүү                             (дюкер куруу)      Бул объектини куруу 3,0 мињ гектарга жакын сугат жерлерди пайдала-нууга киргизүүгө мүмкүндүк берет.  Өзбекстан Республикасынын аймагы ме-нен  чектешкен  жерлерди  өздөштүрүү  керек.  Бул объекти үчүн долбоор-дук-сметалык документтерди (болжолдуу наркы 1,5 млн.  сом) иштеп  чыгуузарыл.  Курулуш  иштеринин  болжолдуу  наркы - 180 млн.  сом.  Каналдынөткөрүү жөндөмдүүлүгү - 4,4 куб. м/сек. Дюкер Бүргөндү магистралдык ка-налынан суу чыгарууну ишке ашырат. Азыркы убакта объектте узундугу 2,04км (эки участок), диаметри 1000 мм металл түтүктөрүнөн дюкердин биринчибутагы, узундугу 1600 м. лоток каналы (ЛР-100) жана узундугу 1450 м жерканалы курулуп,  269  га  сугат жер өздөштүрүлгөн. Жогоруда көрсөтүлгөнжерлерди өздөштүрүү  үчүн  узундугу 2,04 км дюкердин экинчи бутагын ку-руп, секундуна  4,4 куб.м. суу өткөрүү үчүн 1,6 км колдонуудагы каналдыкайра куруу,  4,5  км  жањы  канал куруу жана бөлүштүрүүчү ирригациялыктармакты куруу керек.                       3. Баткен облусунун Кадамжай                  районундагы "Каракыштак-Боз" каналы      Долбоор "Кыргызсуудолбоору" долбоорлоо конторасынын Оштогу филиалытарабынан 1984-жылы иштелип чыккан (сметалык  наркы  3920  мињ  рубль).Объектиде  узундугу  14  км магистралдык каналды,  0,6 км тоннелди жанабөлүштүрүүчү тармакты  куруу  пландалган.  Өткөрүү  жөндөмү  -  1,7-2,0куб.м/сек.  Бул  объектини  бүткөрүү 1,4 мињ га жерди сугат суусу мененкамсыздоого,  анын ичинде 700 га жањы сугат жерлерди пайдаланууга  кир-гизүүгө  мүмкүндүк берет.  Суу булагы - Исфайрам-Сай дарыясы.  Каналдынкурулушу "ашар" ыкмасы менен 1993-жылы башталган. Аны куруунун демилге-чиси  жана  заказчысы Үч-Коргон айыл өкмөтү.  Магистралдык каналда жанатоннелдик участоктордо жер жумуштарынын  80  проценти  аткарылган.  Булобъектини  бүткөрүү үчүн төмөнкүлөрдү аткаруу зарыл:  биринчи тоннелдинөткөөлүн (240 п.м),  экинчи тоннелдин өткөөлүн бүткөрүү (20 п.м,  мурда410 п.м аткарылган),  үстүн ачуу жумуштарын, 7 сел тосмону куруу жана 7км каналды бетон менен каптоо, булардын наркы 30 млн. сомго жакын.                    4. Арка массивине суу берүү менен                  Баткен облусунун Лейлек районундагы                    Максат поселогунда дюкер куруу      "Лейлек районундагы Кулунду каналынан Максат поселогун  суу  мененкамсыздоо"  долбоору  1999-жылы "Түштүксуудолбоор" долбоорлоо конторасытарабынан аткарылган.  Бул объектинин курулушун бүткөрүү 715  га  сугатжерди колдонууга киргизүүгө мүмкүндүк берет. Долбоордо узундугу 1,71 км(Кулунду каналынан суу чыгаруу менен) жана өткөрүү жөндөмү -  1,2  куб.м/сек дюкерди куруу каралган.  Дюкер диаметри 800 мм металл түтүктөрдөнжасалган. Эки тоннелдик участок бар (жалпы узундугу 800 м жакын).     Бул объекттеги  иштер Лейлек райондук мамлекеттик администрациянындемилгеси боюнча Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар  министрлиги-нин жана Азия өнүктүрүү банкынын каражаттарынын эсебинен башталган.  18млн. сомго жакын суммадагы жумуштар аткарылган. Дюкердин жана тоннелдикучастоктордун курулушу аткарылган.     Бул объектини бүткөрүү үчүн курулуштун экинчи стадиясына ДСДны иш-теп чыгуу керек.  "Түштүксуудолбоор" долбоорлоо конторасы тарабынан Ку-лунду каналынан Арка массивин сугаруу боюнча кыскача  техникалык-эконо-микалык  негиздеме  иштелип  чыккан.  Ага ылайык Кулунду каналынын 9 кмбашкы бөлүгүн кењейтүү,  Кожо-Бакырган суусу аркылуу дюкер жана өткөрүүжөндөмдүүлүгү 3 куб. м/сек болгон 23 км канал куруу пландалган. Бул ка-налды куруу 3111 га аянттагы массивди машина менен сугарууну өзү агуучусуу  менен сугарууга алмаштырууга мүмкүндүк берет.  Болжолдуу наркы 360млн. сомго жакын.                 5. "Баткен облусунун Баткен районундагы             сугат жерлерди комплекстүү реконструкциялоо"                  объекти (мурдагы "Төрткүл" совхозу)      Чоњ-Кара массивин өздөштүрүү суу берүүнүн төмөнкүдөй схемасы боюн-ча өткөн  кылымдын  60-жылдарында  жүргүзүлгөн: Сох дарыясынан узундугу8,9 км Актурпак каналынын жер нугу боюнча өзү аккан суу Ак-Көл насостукстанциясына чейин  жеткирилген,  андан насостук станция менен (өндүрүм-дүүлүгү 0,6  куб.  м/сек) суу сугат массивинин командалык точкасына бе-рилген. Сугат  массивинин аянты 560 га түзөт, суунун жетишсиздигинен ишжүзүндө 350 га жакын жер сугарылат.     Колдонуудагы канал  эскирген  жана  пайдалуу  аракет  коэффициенти(ПАК) өтө төмөн. Каналда селден жана нөшөрлөгөн жаандан коргоочу курул-малар жок  болгондуктан агындылар топтолуп, сугатка суу берүүдө аргасызүзгүлтүктөр болот.     Бул долбоор 1991-жылы "Кыргызсуудолбоор" ААК тарабынан иштелип чы-гып, курулушу 1993-жылы башталган, 5,6 км канал төшөө боюнча жер иштериаткарылган.  Аткарылган иштердин наркы 1,4 млн. сомду түзгөн. 1997-жылыкаражаттын жоктугунан объекттеги иштер токтотулган.     Долбоордо каналга суу берүү үчүн Сох дарыясынан плотинасыз суу чы-гаруу каралган.  Суу чыгаруучу каналдын өткөрүү жөндөмдүүлүгүн 3,4 куб.м/сек чейин көбөйтүү болжолдонот. Төмөнкүлөр каралат:     - монолит бетон каптоо менен 11,9 км колдонуудагы каналды  реконс-трукциялоо, ошондой эле ЛР-80 лотогунан узундугу 1,0 км канал куруу;     - сел тосмолорду, көпүрөлөрдү жана башка курулмаларды куруу;     - сыйымдуулугу 24,8 мињ куб.м сугат СЖБсын куруу.     Объекттин кубаттуулугу - 168 га сугат жерлерди комплекстүү реконс-трукциялоо.  Бул  курулманы куруу наркы 2006-жылдагы баа менен 305 млн.сомго жакынды түзөт.     Бул курулманы курууга сарптоолор Кыргызстан үчүн 1 гектарга салыш-тырма чыгымдардын нормативдеринен төрт эсеге ашат  (долбоорлоо  учурунакарата).  Долбоорду  иштеп  чыгууда  каналдын параметрлери жана өткөрүүжөндөмдүүлүгү сугат жерлеринин аянтын келечекте кењейтүүнү жана  аларды2293 га чейин жеткирүүнү эске алуу менен алынган (азыркы убакта Чоњ-Ка-ра массивинде иш жүзүндө 350 гектарга жакын жер сугарылат).                  6. "Баткен облусунун Баткен районунун                   Рават айылында СЖБ куруу" объекти      Объект Баткен  районунун  аймагында  Рават  участогунда жайгашкан.Объекттин долбоордук-сметалык  документтерин иштеп чыгуу "Түштүксуудол-боор" долбоорлоо конторасы тарабынан 2006-жылы башталган жана 2007-жыл-дын экинчи жарымында бүткөрүлөт.     Сугаруу булагы - "Катта-Булак" булагы,  сугаруунун суммалык чыгымы0,12 куб. м/сек. Жерди сугаруу үчүн булак зонасынан 2,5 км аралыкта сы-йымдуулугу 0,11 млн. куб. м/сек жана узундугу 1 км суу бөлүүчү каналдынСЖБ плотинасын куруу керек. Объектти куруу 80 га жерге суу берүүнү кам-сыздоого, бул жерде сугаттын жападан-жалгыз булагы болгон "Катта-Булак"суусун кыйла натыйжалуу пайдаланууга,  Рават  айылындагы  үй  жанындагыучастокторду  суу менен камсыздоону жакшыртууга (120 кожолук) мүмкүндүкберет,  бул айыл калкынын турмуш дењгээлин жогорулатууга өбөлгө  болот,анткени  бул айылдагы тургундардын турмушунун негизги булагы айыл чарбапродукциясын өндүрүү. Объекттин болжолдуу наркы 60 млн. сомго жакын.                 7. Жалалабат облусунун Аксы районундагы                 Ренжит өрөөнүн суу менен камсыздоону                  жакшыртуу үчүн Беш-Батман каналынын                       аяк жагын реабилитациялоо      Ренжит өрөөнүн сугаруу үчүн канал куруунун алгачкы долбоорун "Кыр-гызсуудолбоор" ачык акционердик коому 2002-жылы иштеп чыгып, Аксы райо-нун экономикалык өнүктүрүү фондуна өткөрүп берген. Долбоордо магистрал-дык канал (3 МК) боюнча сууну Ташмойнок  ашуусунан  Кызылмасайга  чейинберүү каралган. Бул каналдын курулушу Падшаата суусу - "Беш-Батман" ка-налы - Ренжит магистралдык каналы -"XX партсъезд" каналы  удаалаштыгын-дагы звено болуп эсептелет.  Иштелип чыккан долбоорго ылайык жумуштардыаткаруу 1074 га жердин суу менен камсыздалышын жакшыртууга  жана  кийин2000  га  жањы  жерлердин суу менен камсыздалышын жакшыртууга мүмкүндүкберет.  Каналдын өткөрүү жөндөмдүүлүгү 4,1 куб м/сек., узундугу 7,8 км.2006-жылы бул долбоордун сметалары кайрадан эсептелип, курулуш жумушта-рынын наркы 149,17 млн. сомду түзгөн.     Кыргыз Республикасынын Айыл, суу чарба жана кайра иштетүү өнөр жайминистрлигинин Суу  чарба  департаментинин тапшырмасына ылайык "Кыргыз-суудолбоор" ААК 2006-жылы июнда даяр долбоорду каналдын трассасы өзгөр-гөнүн жана  суу берүү үчүн 1000 мм металл түтүктөр пайдаланылаарын эскеалуу менен кайрадан иштеп чыккан.     Долбоорлордун варианттары Аксы районунун тургундары жана  жетекчи-лиги менен талкууланып (2006-жылдын 6-майы жана 18-июлу),  кароонун на-тыйжасында бул каналды 2002-жылы түзүлгөн вариант боюнча аткаруу сунуш-талган,  ал вариант боюнча курулуш жумуштарынын наркы 149,17 млн. сомдутүзөт.              8. Көгарт дарыясынан суу алуу менен Жалалабат             облусунун Сузак районундагы "Курманбек" жана             "Көгарт" айыл өкмөттөрүндө сугатты өнүктүрүү      "Кыргызсуудолбоор" ААК  изилдөөлөрдүн  негизинде  Көгарт  суусунанжалпы  аянты 2770 га жерде сугатты көбөйтүү үчүн суу берүүнүн альтерна-тивдүү үч вариантын иштеп  чыгууну  ТЭН  стадиясында  сунуштаган,  аныничинде:  "Курманбек"  айыл өкмөтүнүн аймагында -1495 га;  "Көгарт" айылөкмөтүнүн аймагында - 1275 га.     Бул варианттардын  биринчиси  узундугу 18,2 км,  суу чыгаргычы Кы-зыл-Суу куймасынан өйдөрөөктөгү 3,5 км өзү агуучу каналдан турат.     Өзү агып  баруучу суу берүүнүн экинчи варианты Сары-Булак айылынынжанынан,  биринчи вариант боюнча суу алуучу жерден 9,5 км ылдыйдан  сууалуу  менен Көгарт дарыясынын алабында болот түтүктөрдү төшөөдөн турат.Суу өзү агып баруучу түтүктөрдүн узундугу 11,0  км.  Бул  варианттардынболжолдуу наркы бирдей жана 700,0 млн. сомдун тегерегинде     Үчүнчү вариант Көгарт дарыясында бийиктиги 20 метрге  жакын  суунуөйдөлөтүүчү нуктук плотина жана ал плотинадан узундугу 10,50 км суу өзүагуучу канал курууну көздөйт.  Баштапкы эсептөөлөр боюнча  бул  вариантартыгыраак  болушу  мүмкүн (күтүлгөн курулуштук наркы 500,0 млн.  сомгожакын).     Чечимди биротоло  тандоо ТЭН же ТЭЭ (техникалык экономикалык эсеп-төө) стадиясында аларды иштеп чыгуунун негизинде жасалышы мүмкүн.     Долбоор Көгарт  дарыясынын  сугат жерлер системасын суу менен кам-сыздоонун дењгээлин  азайтпастан  күздүк  буудай  өстүрүүнү  көбөйтүүгөмүмкүндүк берет.              9. Нарын облусунун Нарын районундагы Куланак             өрөөнүнүн борбордук бөлүгүн сугаруу (X кезек)      Куланак өрөөнүнүн  5080 га жерин сугаруу 1968-жылы курулган "Кула-нак" насостук станциясынын жардамы менен ишке ашырылат (көтөрүү  бийик-тиги 24 м, өндүрүмдүүлүгү 7 куб. м/сек.). Насостук станция абдан эскир-гендиктен жана машиналык сугарууда  чыгым  кеп  болгондуктан  2002-жылы"Кыргызсуудолбоор"  ААК Куланак өрөөнүнө суу өзү агып чыгуучу варианттыиштеп чыгууну баштаган.  АтБашы ГЭСинин ылдыйкы бьефинде  суу  чыгаргычкуруу  жана  Куланак магистралдык каналына чейин өткөрүү жөндөмү 9 куб.м/сек болгон 7,6 км канал куруу белгиленүүдө. Бул курулуш 5080 га жердимашиналык сугаруудан  өзү агып баруучу сугатка которууга жана дагы 1500га жањы жерди сугатка киргизүүгө мүмкүндүк берет.     Кыргыз Республикасынын  УИА  Суу проблемалары жана гидроэнергетикаинституту 2006-жылы иштеп чыгууларды аткарган жана суу өзү агып баруучумагистралдык  каналдын  вариантын Куланак өрөөнүн сугарууга жана электрэнергиясын чыгарууга пайдалануу жөнүндө сунуш киргизген. Электр энерги-ясы  Куланак  ГЭСинде  чыгарылат (Куланак насостук станциясын жылына 19млн.  кВт.с электр энергиясын өндүрүүчү генераторлор менен жабдуу аркы-луу).     Ирригациялык жана гидроэнергетикалык арналыштагы суу өзү агып  ту-руучу каналдын курулуш наркы 280 млн. сомдун тегерегинде.                 10. Жалалабат облусунун Аксы районунда                          Актерек каналын куруу      1997-жылы "Кыргызсуудолбоор" ачык акционердик коому Падшаата дары-ясынын суусун толугураак пайдалануу үчүн суу өзү агып баруучу канал ку-руунун техникалык-экономикалык эсебин даярдаган.     Өткөрүү жөндөмдүүлүгү 8,5 куб м/сек,  узундугу 22,0 км Актерек ма-гистралдык каналы Өзбекстан Республикасын айланып, Кыргыз Республикасы-нын  аймагы  боюнча татаал рельефтик жана инженердик-геологиялык шарттаишке  ашырылат.  Долбоордук  иштеп  чыгууларда  жумуштардын  төмөнкүдөйтүрлөрүн аткаруу каралган:     - Падшаата дарыясында суу чыгаруучу курулма куруу;     - калдык топтолгучка баруучу канал куруу; насосторду гидравликалыкжол менен жуугуч калдык топтогуч куруу;     - 22,0 км Актерек магистралдык каналын курулмалары менен куруу.     Каналдын аяк  жагына суу кое бергич куруу жана Беш-Батман каналынатуташтыруу белгиленүүдө. Каналды куруу Баш-Батман жана XX партсъезд ка-налдарына байлаштырылган 4165 га жердин суу менен камсыздалышын жакшыр-тууга мүмкүндүк берет. 2006-жылдагы баалар менен ирилештирилген көрсөт-күчтөр боюнча курулуштун жалпы наркы 700 млн. сомго жакынды түзөт.     Актерек каналын  кургандан  кийин сугат жерлерди 4,3 мињ га көбөй-түүгө, анын  ичинде  Кербен  өрөөнүндө 1,8 мињ га жана Ренжит өрөөнүндө2,5 мињ  га көбөйтүүгө мүмкүндүк болот. Ал үчүн жөнгө салуучу сыйымдуу-луктарды куруу,  Итагар суусунан кошумча суу алуу жана Ренжит өрөөнүндөирригациялык курулуштарды куруу зарыл.                 11. Чүй облусунун Ысыката декадалык жөнгө                 салуу бассейнин (ДЖБ) реконструкциялоо      Бул курулуштун  долбоорун "Кыргызгипроводхоз" долбоорлоо институту1978-жылы даярдаган. Декадалык жөнгө салынуучу Ысыката бассейни эксплу-атацияга 1979-жылы берилген, андан сугарылчу аянт 7 мињ га жакын. Куру-луш Ысыката дарыясынын агымын жөнгө салууга арналган. Дарыянын максимумсуу ташкыны 68 куб м/сек, минималдуу -2,6 куб м/сек, 50 проценттик кам-сыздоого сарпталышы - 19,3 куб м/сек.  Суу сактагычтын толук көлөмү - 3млн.  куб. м, пайдалуу көлөмү - 2,5 млн. куб. м. Плотинасынын бийиктиги- 31 м. Плотинанын тиби - өзөктүү, шагыл. Сууну 25 куб. м/сек чыгаруугаэсептелген.  Курулмада  катастрофа кокустугуна карата суу кое берүү ка-ралган эмес.  Катуу суу киргенден жана селдерден улам  суу  сактагычтынтүбүнө 350 мињ куб. м жакын агындылар топтолгон. Агындылардын кеп сандатоптолушу чоњ жана орто өлчөмдөгү агындылардын кирип кетишинин натыйжа-сында суу өткөргүчтүн бузулуу коркунучун жана декадалык жөнгө салынуучубассейндин иштешине жана ага байлаштырылган сугат жерлердин  суу  мененкамсыздалышына коркунуч жаратат. Обьектте суу сактагычтын түбүн механи-калык тазалоо жана катастрофа учуруна карата суу кое бергич  куруу  за-рыл. Жумуштардын жалпы наркы 30 млн. сомго жакын.                12. Талас облусунун Карабуура районундагы                    Сарымсак каналын реконструкциялоо      Бул каналга  суу Карабуура дарыясынан алынат. Карабуура суу сакта-гычы эксплуатацияга  киргизилгенден  кийин  2000 га жакын жањы жерлердисугаруу үчүн  бул суу сактагычтан суу жеткирүү проблемасы жаралган. Ка-рабуура районунда  Сарымсак  каналы  аркылуу  жерлерди сугаруу долбооружер-суу ресурстарды  натыйжалуураак пайдаланууга, айыл чарба продукция-сын өндүрүүнү кењейтүүгө жана түпкү жыйынтыгында элдин турмуш дењгээлинжогорулатууга багытталган. Жумуштардын жалпы наркы 60 млн. сомдун теге-регинде.     2000 га  жакын  аянтта  жањы  сугат жерлерди түзүү үчүн төмөнкүлөрбелгиленүүдө:     - Сарымсак  каналынын 5 км аяк жагын бетон каптап реконструкциялоо(Сарымсак каналынын  өткөрүү жөндөмдүүлүгүн 4 төн 6 куб м/сек чейин кө-бөйтүү) жана  каналды  керектүү  инженердик  курулмалар менен камсыздапмассив боюнча 12-15 км узартуу;     - сугаруучу  массивде  керектүү курулмалары менен лотоктордон ачыксугат тармагын куруу;     - таштарды тазалоо жана ылгап тегиздөө жумуштарын аткаруу;     - суу топтоо-кое берүү тармагын куруу, бак-дарак тигүү, жол тарма-гын куруу;     - селден коргоочу-жөнгө салуучу курулмаларды куруу.                 13. Баткен облусунун Баткен районундагы                "Мачаи" каналына Төртгүл суу сактагычынан                 суу чыгаруучу канал аркылуу суу берүү      Объект Баткен тоосунан 25 км батышта мурдагы В.И.Лениндин 100 жыл-дыгы атындагы совхоздун жеринде жайгашкан. "Мачаи" каналы республикалыкмааниге ээ,  Кыргыз Республикасынын Баткен районунун аймагындагы Исфарадарыясынан  башталат.  Андан ары дээрлик 2 км Тажикстан Республикасынынэл жыш жайгашкан Мачаи кыштагы аркылуу  өтөт.  Каналдын  калган  бөлүгүБаткен районунун аймагы аркылуу өтөт. "Мачаи" каналынан мурдагы В.И.Ле-ниндин 100 жылдыгы атындагы совхоздун 1220 га жери сугарылат.     Эки өлкөнүн аймагы аркылуу өткөн каналдын өзгөчөлүктөрүнө, ошондойэле  Мачаи  кыштагынын  участогунда каналды реконструкциялоо жумуштарынаткаруу мүмкүн эместигине байланыштуу сугат суу жетишпей, анын натыйжа-сында эки өлкөнүн калктарынын нааразылыктары жаралат.     Тажикстан Республикасынын  Мачаи  кыштагын  айланып өтүп суу берүүүчүн "Кыргызгипроводхоз"  институту 1994-жылы "Баткен районунун "Мачаи"каналына Төрггүл  суу  сактагычынан суу чыгаруучу канал аркылуу суу бе-рүү" жумушчу долбоорун иштеп чыккан.     Долбоор төмөнкүдөй  схема боюнча 1,2 куб. м/сек суу берүүнү караш-тырат:     - Төртгүл  суу  сактагычынан суу чыгаруучу ПК 14 канал аркылуу сууберүү;     - андан ары суу 2,48 км дюкер боюнча Исфара дарыясынын сол жээгинечыгарылат;     - суу  андан  ары 4,28 км км узундуктагы ачык канал боюнча "Мачаи"каналына кошулганга  чейин  чыгарылат.  Бул  чечим  сууну ылдый жактагыучастокко - Орто-Боз айылынын жанындагы 350 га Самаркендек зонасына га-на чыгарууга мүмкүндүк берет.     Бардык жерлерге  (1220  га)  суу  берүү  үчүн суу өзү агып баруучуучастокко кошумча насостук станция куруу каралып жатат.     Курулуштун наркы 500 млн. сомго жакынды түзөт. 

             14. Ош облусунун Кара-Кулжа районундагы                        "Буйга" каналын куруу

 

     Бул объекттин долбоордук-сметалык документациясы 5 айыл   кеңешинин калкын сугат жана ичүүчү суу менен камсыздоо максатында "Кыргызсуудолбоор" долбоордук конторасынын Ош филиалы тарабынан 1983-жылы иштелип чыккан. Сметалык наркы 7,6 млн.рублди түзгөн. Бул каналды куруу 1988-жылы башталган, 1991-жылдан тартып консервацияланып турат.  Курулуш  башталгандан  тартып 1,7 млн.рубль суммасына иштер аткарылган. Каналдын жалпы узундугу - 30,4 км. Каналдын курулушу бүткөндөгү иштердин болжолдуу наркы 200,0 млн. сомду түзөт.

    Бул каналдын курулушун аяктоо келечекте сугат жерлердин 5,0 миң гектардан ашык көбөйүшүнө мүмкүндүк берет.

(КР Өкмөтүнүн 2008-жылдын 27-декабрындагы N 728 токтомунун редакциясына ылайык)

                               2008-2010-жылдарга Кыргыз Республикасында                                суу чарба объекттерин куруу жана жањы                               сугат жерлерин өздөштүрүү программасына                                               тиркеме                2008-2010-жылдарга Кыргыз Республикасында                 суу чарба объекттерин куруу жана жањы                сугат жерлерин өздөштүрүү программасына                       киргизилген объекттердин                                ТИЗМЕСИ                (КР Өкмөтүнүн 2008-жылдын 5-ноябрындагы N 605,      2008-жылдын 27-декабрындагы №728,2009-жылдын 27-августундагы №543                       токтомунун редакцияларына ылайык)  

┌──┬────────────┬───────────┬─────────┬───── ┬─────────────────────────┐

│N │Объекттердин│Негиздеме  │  Кубат- │Бүтү- │2008-2010-жылдарга карата│

│  │  аталышы   │           │  туулук,│рүү   │    капиталдык салымдар  │

│  │            │           │  миң га │үчүн  │        (млн. сом)       │

│  │            │           │         │кер-  ├───────┬─────┬─────┬─────┤

│  │            │           │         │ектүү │Бардыгы│2008 │2009 │2010 │

│  │            │           │         │сумма │ 2008- │     │     │     │

│  │            │           │         │(млн. │  2010 │     │     │     │

│  │            │           │         │сом)  │       │     │     │     │

├──┼────────────┼───────────┼─────────┼───── ┼───────┼─────┼─────┼─────┤

│1 │     2      │   3       │     4   │  5   │   6   │     │     │     │

├──┼────────────┼───────────┼─────────┼───── ┼───────┼─────┼─────┼─────┤

│1 │Жерлерди    │Курулушу   │0,414 миң│  20  │   20  │ 20  │  0  │  0  │

│  │Ысыккөл     │бүтө элек  │га сугат,│      │       │     │     │     │

│  │облусунун   │объект     │0,298 миң│      │       │     │     │     │

│  │Ысыккөл     │           │га СЖКР  │      │       │     │     │     │

│  │районундагы │           │         │      │       │     │     │     │

│  │Тогуз-Булак │           │         │      │       │     │     │     │

│  │жана        │           │         │      │       │     │     │     │

│  │Калмак-Ашуу │           │         │      │       │     │     │     │

│  │дарыялары-  │           │         │      │       │     │     │     │

│  │нан сугаруу │           │         │      │       │     │     │     │

│  │(Сары-Камыш │           │         │      │       │     │     │     │

│  │айылында БСР│           │         │      │       │     │     │     │

│  │курууну     │           │         │      │       │     │     │     │

│  │аяктоо)     │           │         │      │       │     │     │     │

├──┼────────────┼───────────┼─────────┼──────┼───────┼─────┼─────┼─────┤

│2 │Баткен      │КРӨ        │3,0 миң  │ 180  │  180  │ 40  │ 60  │ 80  │

│  │облусунун   │4.02.05-ж. │га сугат │      │       │     │     │     │

│  │Кадамжай    │N 62       │         │      │       │     │     │     │

│  │районунда   │токтому    │         │      │       │     │     │     │

│  │Бүргөндү    │           │         │      │       │     │     │     │

│  │массивин    │           │         │      │       │     │     │     │

│  │өздөштүрүү  │           │         │      │       │     │     │     │

│  │(дюкер      │           │         │      │       │     │     │     │

│  │куруу)      │           │         │      │       │     │     │     │

├──┼────────────┼───────────┼─────────┼──────┼───────┼─────┼─────┼─────┤

│3 │Баткен      │КРӨ        │0,7 миң  │  30  │   30  │ 30  │     │     │

│  │облусунун   │20.02.01-ж.│га сугат,│      │       │     │     │     │

│  │Кадамжай    │N 48-б     │0,7 миң  │      │       │     │     │     │

│  │районунда   │буйругу    │га СКЖ   │      │       │     │     │     │

│  │"Каракыш-   │           │         │      │       │     │     │     │

│  │так-Боз"    │           │         │      │       │     │     │     │

│  │каналы      │           │         │      │       │     │     │     │

├──┼────────────┼───────────┼─────────┼──────┼───────┼─────┼─────┼─────┤

│4 │Баткен      │КР Премьер-│0,75 миң │ 360  │  110  │ 20  │ 40  │ 50  │

│  │облусунун   │министринин│га сугат,│      │       │     │     │     │

│  │Лейлек      │19.12.02-ж.│3,111    │      │       │     │     │     │

│  │районунда   │N 19-4/628 │миң га   │      │       │     │     │     │

│  │Максат      │тапшырмасы │СКЖ      │      │       │     │     │     │

│  │поселогунда │           │         │      │       │     │     │     │

│  │Арка        │           │         │      │       │     │     │     │

│  │массивине   │           │         │      │       │     │     │     │

│  │суу берүү   │           │         │      │       │     │     │     │

│  │менен дюкер │           │         │      │       │     │     │     │

│  │куруу       │           │         │      │       │     │     │     │

├──┼────────────┼───────────┼─────────┼──────┼───────┼─────┼─────┼─────┤

│5 │"Баткен     │Курулшу    │0,2 миң  │ 305  │  130  │ 20  │ 50  │ 60  │

│  │облусунун   │бүтө элек  │га СЖКР  │      │       │     │     │     │

│  │Баткен      │объект     │         │      │       │     │     │     │

│  │районундагы │           │         │      │       │     │     │     │

│  │сугат       │           │         │      │       │     │     │     │

│  │жерлерди    │           │         │      │       │     │     │     │

│  │комплекстүү │           │         │      │       │     │     │     │

│  │реконструк- │           │         │      │       │     │     │     │

│  │циялоо"     │           │         │      │       │     │     │     │

│  │объекти     │           │         │      │       │     │     │     │

│  │(мурдагы    │           │         │      │       │     │     │     │

│  │"Төрт-Гүл"  │           │         │      │       │     │     │     │

│  │совхозунун)"│           │         │      │       │     │     │     │

├──┼────────────┼───────────┼─────────┼──────┼───────┼─────┼─────┼─────┤

│6 │"Баткен     │Объектти   │0,08 миң │  60  │  60   │  0  │ 20  │ 40  │

│  │облусунун   │изилдөө    │га СКЖ   │      │       │     │     │     │

│  │Баткен      │           │         │      │       │     │     │     │

│  │районундагы │           │         │      │       │     │     │     │

│  │Рават       │           │         │      │       │     │     │     │

│  │айылында    │           │         │      │       │     │     │     │

│  │БСР куруу"  │           │         │      │       │     │     │     │

│  │объекти     │           │         │      │       │     │     │     │

├──┼────────────┼───────────┼─────────┼──────┼───────┼─────┼─────┼─────┤

│7 │"Жалалабат  │КРӨ        │1,074 миң│ 149  │  149  │ 60  │ 89  │     │

│  │облусунун   │03.08.02-ж.│га СКЖ   │      │       │     │     │     │

│  │Аксы        │N 413-б    │         │      │       │     │     │     │

│  │районундагы │буйругу    │         │     │       │     │     │     │

│  │Ренжит      │           │         │      │       │     │     │     │

│  │өрөөнүн суу │           │         │      │       │     │     │     │

│  │менен       │           │         │      │       │     │     │     │

│  │камсыздоону │           │         │      │       │     │     │     │

│  │жакшыртуу   │           │         │      │       │     │     │     │

│  │үчүн        │           │         │      │       │     │     │     │

│  │Беш-Батман  │           │         │      │       │     │     │     │

│  │каналынын   │           │         │      │       │     │     │     │

│  │аяк жагын   │           │         │      │       │     │     │     │

│  │реабилита-  │           │         │      │       │     │     │     │

│  │циялоо      │           │         │      │       │     │     │     │

├──┼────────────┼───────────┼─────────┼──────┼───────┼─────┼─────┼─────┤

│8 │"Жалалабат  │Объектти   │2,77 миң │ 500  │  210  │ 50  │ 60  │  100│

│  │облусунун   │изилдөө    │га сугат,│      │       │     │     │     │

│  │Сузак       │           │3,5 миң  │      │       │     │     │     │

│  │районунда   │           │га СКЖ   │      │       │     │     │     │

│  │"Курманбек" │           │         │      │       │     │     │     │

│  │жана        │           │         │      │       │     │     │     │

│  │"Көгарт"    │           │         │      │       │     │     │     │

│  │айыл        │           │         │      │       │     │     │     │

│  │өкмөттөрүндө│           │         │      │       │     │     │     │

│  │Көгарт      │           │         │      │       │     │     │     │

│  │дарыясынан  │           │         │      │       │     │     │     │

│  │сугарууну   │           │         │      │       │     │     │     │

│  │өнүктүрүү   │           │         │      │       │     │     │     │

├──┼────────────┼───────────┼─────────┼──────┼───────┼─────┼─────┼─────┤

│9 │Нарын       │Курулушу   │1,5 миң  │ 280  │  120  │ 20  │ 40  │  60 │

│  │облусунун   │бүтө элек  │га сугат,│      │       │     │     │     │

│  │Нарын       │объект     │5,08 СКЖ │      │       │     │     │     │

│  │районундагы │           │         │      │       │     │     │     │

│  │Куланак     │           │         │      │       │     │     │     │

│  │өрөөнүнүн   │           │         │      │       │     │     │     │

│  │борбордук   │           │         │      │       │     │     │     │

│  │бөлүгүн     │           │         │      │       │     │     │     │

│  │сугаруу     │           │         │      │       │     │     │     │

│  │(X кезек)   │           │         │      │       │     │     │     │

├──┼────────────┼───────────┼─────────┼──────┼───────┼─────┼─────┼─────┤

│10│Жалалабат   │КРӨ        │4,165 миң│ 700  │  120  │ 10  │ 30  │  80 │

│  │облусунун   │03.08.02-ж.│га СКЖ,  │      │       │     │     │     │

│  │Аксы        │N 413-б    │2,0 миң  │      │       │     │     │     │

│  │районунда   │буйругу    │га сугат │     │       │     │     │     │

│  │"Ак-Терек"  │           │         │      │       │     │     │     │

│  │каналын     │           │         │      │       │     │     │     │

│  │куруу       │           │         │      │       │     │     │     │

├──┼────────────┼───────────┼─────────┼──────┼───────┼─────┼─────┼─────┤

│11│Чүй         │Объектти   │көлөмү   │  30  │   30  │ 20  │ 10  │     │

│  │облусунун   │изилдөө    │3 млн.   │      │       │     │     │     │

│  │Ысыката     │           │куб.м.   │      │       │     │     │     │

│  │декадалык   │           │7,0 миң  │      │       │     │     │     │

│  │жөнгө салуу │           │га СКЖ   │      │       │     │     │     │

│  │бассейнин   │           │         │      │       │     │     │     │

│  │реконструк- │           │         │      │       │     │     │     │

│  │циялоо      │           │         │      │       │     │     │     │

├──┼────────────┼───────────┼─────────┼──────┼───────┼─────┼─────┼─────┤

│12│Талас       │Объектти   │2,0 миң  │  60  │   60  │ 30  │ 30  │     │

│  │облусунун   │изилдөө    │га сугат │      │       │     │     │     │

│  │Карабуура   │           │         │      │       │     │     │     │

│  │районунда   │           │         │      │       │     │     │     │

│  │Сарымсак    │           │         │      │       │     │     │     │

│  │каналын     │           │         │      │       │     │     │     │

│  │реконструк- │           │         │      │       │     │     │     │

│  │циялоо      │           │         │      │       │     │     │     │

├──┼────────────┼───────────┼─────────┼──────┼───────┼─────┼─────┼─────┤

│13│Баткен      │Объектти   │1,22 СКЖ │ 500  │   30  │ 10  │ 10  │ 10  │

│  │районундагы │изилдөө    │         │      │       │     │     │     │

│  │"Мачаи"     │           │         │      │       │     │     │     │

│  │каналына    │           │         │      │       │     │     │     │

│  │Төртгүл суу │           │         │      │       │     │     │     │

│  │сактагычынан│           │         │      │       │     │     │     │

│  │суу         │           │         │      │       │     │     │     │

│  │чыгаруучу   │           │         │      │       │     │     │     │

│  │канал       │           │         │      │       │     │     │     │

│  │аркылуу суу │           │         │      │       │     │     │     │

│  │берүү       │           │         │      │       │     │     │     │

├──┼────────────┼───────────┼─────────┼──────┼───────┼─────┼─────┼─────┤

│14│Ош облусунун│Объектти   │0,222 ПВ │ 200  │  60   │  -  │  20 │  40 │

│  │Кара-Кулжа  │изилдөө    │0,1 сугат│      │       │     │     │     │

│  │районундагы │           │         │      │       │     │     │     │

│  │"Буйга"     │           │         │      │       │     │     │     │

│  │каналын     │           │         │      │       │     │     │     │

│  │куруу       │           │         │      │       │     │     │     │

│──┼────────────┼───────────┼─────────┼──────┼───────┼─────┼─────┼─────┐

│15│Ош облусунун│Жаңы       │462 га   │123,2 │123,2  │     │31,2 │92,0 │

│  │Чоң-Алай    │курулуш    │СЖ, 500  │      │       │     │     │     │

│  │районунун   │           │га жаңы  │      │       │     │     │     │

│  │"Шибе-      │           │сугат    │      │       │     │     │     │

│  │Жекенди"    │           │жер, 102 │      │       │     │     │     │

│  │каналынын   │           │га       │      │       │     │     │     │

│  │курулушу    │           │короо-жай│      │       │     │     │     │

│  │            │           │участок- │      │       │     │     │     │

│  │            │           │тору     │      │       │     │     │     │

├──┼────────────┼───────────┼─────────┼──────┼───────┼─────┼─────┼─────┤

│  │Бардыгы:    │           │         │3420,4│ 1432,2│ 330 │490,2│612  │

└──┴────────────┴───────────┴─────────┴──────┴───────┴─────┴─────┴─────┘

 

     Эскертүү.

      СЖКР - сугат жерлерди комплекстүү реконструкциялоо.     СКЖ - суу менен камсыздыкты жакшыртуу.