Загрузка документа…
КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МИНИСТРЛЕР КАБИНЕТИНИН ТОКТОМУ
2023-жылдын 10-января, № 1
Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2018-жылдын 29-январындагы № 58 “Кыргыз Республикасынын калкын жана аймагын өзгөчө кырдаалдардан комплекстүү коргоонун 2018–2030-жылдарга концепциясы жөнүндө” токтомуна өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу
Кыргыз Республикасынын калкын жана аймагын өзгөчө кырдаалдардан комплекстүү коргоонун 2018–2030-жылдарга концепциясынын экинчи этабын ишке ашыруу максатында, “Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети жөнүндө” Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын 13, 17-беренелерине ылайык Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети токтом кылат:
1. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2018-жылдын 29-январындагы № 58 “Кыргыз Республикасынын калкын жана аймагын өзгөчө кырдаалдардан комплекстүү коргоонун 2018–2030-жылдарга концепциясы жөнүндө” токтомуна төмөнкүдөй өзгөртүүлөр киргизилсин:
1) 1-пунктунда:
- үчүнчү абзацы күчүн жоготту деп таанылсын;
- төмөнкүдөй мазмундагы бешинчи абзац менен толукталсын:
“- Кыргыз Республикасынын калкын жана аймагын өзгөчө кырдаалдардан комплекстүү коргоонун 2018–2030-жылдарга концепциясын ишке ашыруу (2-этап – 2023-2026-жылдар) боюнча иш-чаралар планы (мындан ары – Иш-чаралар планы) 4-тиркемеге ылайык.”;
2) ушул токтомдун тиркемесине ылайык редакциядагы 4-тиркеме менен толукталсын.
2. Бул токтом расмий жарыяланган күндөн тартып жети күн өткөндөн кийин күчүнө кирет.
Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасы |
А.У. Жапаров |
Тиркеме
“
4-тиркеме
Кыргыз Республикасынын калкын жана аймагын өзгөчө кырдаалдардан комплекстүү коргоонун 2018–2030-жылдарга концепциясын ишке ашыруу (2-этап - 2023-2026-жылдар) боюнча иш-чаралар планы
№ | Милдеттер | Чаралар/иш-аракеттер | Күтүлүүчү натыйжа/ Ишке ашыруу формасы | Ишке ашыруу мөөнөтү (жылдар) | Жооптуу аткаруучулар |
1-артыкчылыктуу багыт: Кырсык коркунучу тууралуу билимди жогорулатуу | |||||
1
| Түрдүү мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдарга мониторинг жүргүзүү жана божомолдоо системасынын натыйжалуу-лугун жогорулатуу
| 1.1. Картографиялык материалдарды, табигый жана техногендик мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдардын булактарынын маалымат банкын жаңылоо, пайдалануучуларга жетүү мүмкүндүгүн берүү менен мониторинг маалыматын актуалдаштыруу, системалаштыруу жана санариптештирүү | Мониторинг маалыматы актуалдаштырылды жана системалаштырылды, ГМС жана программалык камсыздоолорду пайдалануу менен болжолдуу картографиялык материалдар жаңыртылды, бардык кызыкдар ведомстволордун жана тараптардын белгиленген тартипте санариптик маалыматтар базасына кирүү системасы даярдалды | 2023-2025 | ӨКМ, илимий мекемелер, донорлор (макулдашуу боюнча) |
1.2. ӨККМЖжББС веб-порталын модернизациялоо, техникалык потенциалын, функциялык ресурсун күчөтүү, маалыматтар базасын кеңейтүү | ӨККМЖжББС веб-порталы модернизацияланды, техникалык потенциалы, функциялык ресурсу күчөтүлдү, ӨК Мониторинг жүргүзүү жана божомолдоо маалыматтар базасы кеңейтилди | 2023-2026 | ӨКМ, илимий мекемелер, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
1.3. Кыргыз Республикасында ӨККМЖжББС андан ары өнүктүрүүнүн Өлкөлүк Концепциясын (Программаны) иштеп чыгуу | КРда ӨККМЖжББС андан ары өнүктүрүүнүн Өлкөлүк Концепциясы иштелип чыкты
| 2024-2026 | ӨКМ, илимий мекемелер, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
1.4. Адистерди окутуу менен ар кандай мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдарга мониторинг жүргүзүү жана божомолдоо үчүн учкучсуз учуучу аппараттарды (УУА) сатып алуу | Фотосүрөттөрдү андан ары топографиялык байланыштыруу менен белгиленген райондордун аэрофототартууларын жүргүзүү, ошондой эле контролдоо объекттерин видео-фото-документтештирүү мүмкүнчүлүгүн берген ар кандай мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдарга мониторинг жүргүзүү жана божомолдоо үчүн УУА сатылып алынды | 2024-2026 | ӨКМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
2
| Кырсыктар коркунучун азайтуу боюнча чаралардын натыйжалуу-лугун жогорулатуу үчүн Жарандык коргонуу жаатында кырсыктар коркунучун баалоо жана илимий-изилдөө иштерин жүргүзүү
| 2.1. Сейсмикалуулугу 8 жана андан жогору баллды түзгөн зоналардагы ири калктуу конуштарда турак жай курулуштарынын сейсмикалык туруктуулугун баалоо жана жер титирөөдөн улам мүмкүн болуучу социалдык-экономикалык зыянды жана жоготууларды минималдаштыруу максатында кырсык коркунучтарын башкаруу боюнча чараларды иштеп чыгуу | 1. Ири калктуу конуштардын курулуштарынын техникалык абалы боюнча маалыматтар базасы түзүлдү/изилдөө иштери жүргүзүлдү. 2. Жер титирөөдөн улам мүмкүн болуучу социалдык-экономикалык зыянды жана жоготууларды минималдаштыруу максатында ири калктуу конуштардын аймагында кырсыктар коркунучтарын башкаруу боюнча чаралар иштелип чыкты | 2023-2026 | АКТКЧМА, УИА (макулдашуу боюнча), ӨКМ |
2.2. Кырсыктар коркунучун азайтуу боюнча чаралардын натыйжалуулугун жогорулатуу үчүн КР ӨКМ илимий-техникалык кеңешинин илимий, координациялык жана эксперттик потенциалын чыңдоо боюнча чараларды жүзөгө ашыруу | КР ӨКМ илимий-техникалык кеңешинин жана ККА боюнча Улуттук платформанын потенциалы күчөтүлдү жана ишинин натыйжалуулугу жогорулатылды, натыйжалуу практикаларды талдоонун жана киргизүүнүн, ККАга инвестицияларды тартуунун туруктуу механизми түзүлдү | 2023-2024 | ӨКМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
2.3. Кооптуу өндүрүштүк объекттерден чыккан коркунучтарды баалоо | ӨК алдын алуу боюнча чараларды пландаштыруу үчүн коркунучтар боюнча маалыматтар / илимий-изилдөө иштери | 2023-2024 | ЖРЭТКМ, ӨКМ, АКТКЧМА | ||
2.4. Имараттарды бекемдөө, оңдоо жана реконструкциялоо боюнча конструктивдик жана техникалык чечимдердин каталогун түзүү | Конструктивдик чечимдер каталогу/илимий-изилдөө иштери | 2023-2024 | АКТКЧМА, ЖРЭТКМ, УИА (макулдашуу боюнча) | ||
2.5. Мөңгүлөрдү сактоо боюнча чараларды пландаштыруу жана жүзөгө ашыруу үчүн сунуштарды иштеп чыгуу максатында алардын эрүү процесстерине изилдөө жүргүзүү | Мөңгүлөрдүн деградация динамикасына баалоо жүргүзүлдү, аларды сактоо боюнча чараларды пландаштыруу жана жүзөгө ашыруу үчүн сунуштар берилди | 2023-2026 | ЖРЭТКМ, ӨКМ, АЧМ, УИА жана БАЖИИ (макулдашуу боюнча), донорлор | ||
2.6. Инновациялык ГМС-технологияларды жана спутниктик мониторингди пайдалануу менен Талас, Чүй, Чаткал дарыяларынын жана Ысык-Көлдүн бассейндеринин мөңгүлөр кадастрын иштеп чыгуу | Инновациялык ГМС-технологияларды жана спутниктик мониторингди пайдалануу менен Талас, Чүй, Чаткал дарыяларынын жана Ысык-Көлдүн бассейндеринин мөңгүлөр кадастры иштелип чыкты | 2023-2026
| ЖРЭТКМ, ӨКМ, АЧМ, УИА (макулдашуу боюнча) | ||
3
| Калктын коопсуздук маданиятын жогорулатуу
| 3.1. Адамдын, коомдун жана мамлекеттин коопсуздугу жаатында компетенцияларга ээ болууга багытталган мамлекеттик билим берүү стандарттарына (МББС) өзгөртүүлөрдү киргизүү | Башталгыч жана орто кесиптик билим берүүнүн МБС макеттерине өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө чечим кабыл алынды, колдонуудагы адамдын, коомдун жана мамлекеттин коопсуздугу жаатында компетенцияларга ээ болууга багытталган МББСке өзгөртүүлөр киргизилди (2 жылда 5 МББС) | 2023-2024
| БИМ, ӨКМ, ММСЖСМ, донорлор (макулдашуу боюнча) |
3.2. Калктын ар кандай категорияларынын кырсык коркунучун кабыл алуусу, түшүнүүсү жана практикасы боюнча социологиялык изилдөө жүргүзүү, КР Министрлер Кабинети тарабынан калктын маалымдуулугун жогорулатуу концепциясын иштеп чыгуу жана бекитүү
| Калктын ар кандай категорияларынын кырсык коркунучун кабыл алуусу, түшүнүүсү жана практикасы боюнча социологиялык изилдөө жүргүзүлдү, КР Министрлер Кабинети чечими менен калктын кырсык коркунучтары жөнүндө маалымдуулугун жогорулатуу жана коопсуздук маданиятын жогорулатуу концепциясы иштелип чыкты жана бекитилди | 2023-2025 | ӨКМ, БИМ, ММСЖСМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
3.3. Кырсык коркунучун, калктын өзгөчө кырдаалдарга дуушар болушун жана аялуулугун, ошондой эле калктын аялуу катмарынын гуманитардык жардамга муктаждыктарын баалоо жана талдоо үчүн методикалык, билим берүүчү жана башка материалдарды, стандарттарды жана негизги көрсөткүчтөрдү иштеп чыгуу | 1. Кырсык коркунучун, калктын өзгөчө кырдаалдарга дуушар болушун жана аялуулугун, ошондой эле калктын аялуу катмарынын гуманитардык жардамга муктаждыктарын баалоо жана талдоо үчүн методикалык жана башка материалдар, стандарттар жана негизги көрсөткүчтөр иштелип чыкты. 2. Бардык тармактарда жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарында ККА жана ЖК чараларынын стандарты (каталогу) киргизилди | 2023-2026 | ӨКМ, ЭКМ, ЭСКММ, МКЖӨБМА, ЖӨБО (макулдашуу боюнча)
| ||
3.4. Кесиптик билим берүү уюмдарынын педагогикалык курамынын маалыматтарды башкаруу жана кырсык коркунучун моделдөө боюнча потенциалын жогорулатуу | 4 пилоттук билим берүү уюмунда (колледждер жана ЖОЖ) инновациялык МКТ пайдалануу менен маалыматтарды башкаруу жана кырсыктар коркунучтарын моделдөө боюнча кесиптик билим берүү уюмдарынын персоналынын негизги окутуучулар курамынын потенциалы бекемделди | 2023-2026 | ӨКМ, БИМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
3.5. Социалдык коргоо жаатындагы КР мыйзамдарына «кырсык» түшүнүгүн социалдык кесепет катары киргизүү | Социалдык коргоо жаатындагы КР мыйзамдарына «кырсык» түшүнүгү социалдык кесепет катары киргизилди | 2023-2025
| ЭСКММ, ӨКМ, ЭКМ, ФМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
2-артыкчылыктуу багыт: Кырсыктар коркунучун башкаруунун уюштуруу-укуктук алкагын өркүндөтүү | |||||
4
| Жарандык коргонуунун мамлекеттик системасынын ченемдик укуктук базасын жана уюштуруу түзүмүн өнүктүрүү
| 4.1. Жаратылыш кырсыктарынан/ӨКдан (анын ичинде климаттык) зыянды жана жоготууларды системалуу каттоо жана эсепке алуу тартибин жана методикасын жөнгө салуучу ЧУА жана методикалык материалдарды иштеп чыгуу
| КР Министрлер Кабинети тарабынан КРда жаратылыш кырсыктарынан/ӨКдан (анын ичинде климаттык) зыянды жана жоготууларды системалуу каттоону жана эсепке алууну жүзөгө ашыруу боюнча жана практикада андан ары колдонуу менен Тартип аныкталды жана методикалык материалдар жактырылды | 2023-2024 | ӨКМ, КРП облустардагы ЫУӨ, Бишкек жана Ош шаарларынын мэриялары (макулдашуу боюнча), донорлор (макулдашуу боюнча) |
4.2. Кырсыктардан/ӨКдан зыянды жана жоготууларды баалоо боюнча тармактык жана сектордук методикалык материалдарды иштеп чыгуу жана практикага киргизүү | Кырсыктардан/ӨКдан (анын ичинде климаттык) зыянды жана жоготууларды баалоо боюнча тармактык жана сектордук методикалык материалдар иштелип чыкты жана практикада колдонуу үчүн киргизилди | 2023-2024 | ӨКМ, негизги министрликтер жана ведомстволор, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
4.3. Кырсыктардын/ӨК таасиринен улам зыян жана жоготуулар жөнүндө милдеттүү мамлекеттик статистикалык отчеттуулукту өркүндөтүү | Кырсыктардын/ӨК (анын ичинде климаттык) таасиринен улам зыян жана жоготуулар жөнүндө милдеттүү мамлекеттик статистикалык отчеттуулук өркүндөтүлдү. Программалык продукт иштелип чыкты | 2023-2025 | ӨКМ, УСК, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
4.4. Мөңгүлөрдүн абалына байкоо жана мониторинг жүргүзүү үчүн ченемдик укуктук базаны жана уюштуруу түзүмүн иштеп чыгуу | КР Министрлер Кабинети тарабынан мөңгүлөрдүн абалына байкоо жана мониторинг жүргүзүү үчүн ченемдик укуктук база бекитилди жана уюштуруу түзүмү аныкталды | 2023-2025 | ӨКМ, ЖРЭТКМ, БАЖИИ, УИА, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
4.5. Кырсыктар коркунучун азайтуу боюнча КР Улуттук платформасы үчүн ченемдик укуктук базаны жана уюштуруу түзүмүн иштеп чыгуу | КР Министрлер Кабинети тарабынан кырсыктар коркунучун азайтуу боюнча КР Улуттук платформасы үчүн ченемдик укуктук база бекитилди жана уюштуруу түзүмү аныкталды | 2023-2025 | ӨКМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
5
| Мамлекеттик башкаруу жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу секторлорунун ишине кырсыктар коркунучун башкаруу аспекттерин киргизүү жана кызыкдар тараптардын ортосунда өз ара аракеттенүүнү кеңейтүү
| 5.1. ККА жана ӨКга жооп кылуу чаралары үчүн тармактарга бөлүү менен Жарандык коргонуу кызматтарынын милдеттерине, функцияларына, ролдоруна жана жоопкерчилигине комплекстүү талдоо жүргүзүү. Жарандык коргонуу секторлорунда жана кызматтарында ККА чараларын идентификациялоо | 1. Талдоо жүргүзүлдү, бүтүндөй ККА циклинде ККА жана климаттык коркунучтар боюнча чараларды аткаруу үчүн ролдор, милдеттер жана ресурстар иштелип чыкты, министрликтердин жана ведомстволордун (ЖК кызматтарынын) жоболоруна толуктоолор киргизилди, милдеттер жана функциялар бөлүмүнө конкреттүү мандаттар жана ККА чаралар комплекси, ошондой эле алардын ресурстары, потенциалы жана мүмкүнчүлүктөрү киргизилди. 2. ККА чаралар каталогу түзүлдү. Бардык секторлордо жана деңгээлдерде ӨК (КТА) алдын алуу чараларынын идентификациясы иштелип чыкты | 2023-2026 | ӨКМ, министрликтер, ведомстволор, ЖӨБО, донорлор (макулдашуу боюнча)
|
5.2. Айыл чарба секторунда, анын ичинде санариптик модернизациялоонун жана инновациялык МКТ киргизүүнүн негизинде климаттык жана башка кырсык коркунучтарын башкаруу аспекттери өркүндөтүлдү
| ЕАЭБ агрардык өнөр жай комплексин санариптик модернизациялоону жүргүзүүнүн алкагында айыл чарба секторунда инновациялык маалыматтык-коммуникациялык технологиялар киргизилди. Климаттык жана башка кырсык коркунучтарынын түрлөрүн эске алуу менен секторду башкаруунун натыйжалуулугу жогорулатылды | 2023-2026 | АЧМ, ӨКМ, СӨМ, донорлор (макулдашуу боюнча)
| ||
5.3. Кырсыктар коркунучтарын азайтуу боюнча тармактык жана аймактык программаларды/пландарды иштеп чыгууну уюштуруу жана жүзөгө ашыруу
| Тармактык багыттар боюнча жана аймактык деңгээлде кырсыктар коркунучун азайтуу/министрликтердин жана ведомстволордун ЖК боюнча планы
| 2023-2026 | ӨКМ, министрликтер, ведомстволор, КРП облустардагы ЫУӨ, Бишкек жана Ош шаарларынын мэриялары (макулдашуу боюнча), ЖМА, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
5.4. Институционалдык потенциалын күчөтүү максатында ченемдик-укуктук жана методологиялык базаны өркүндөтүү аркылуу гидрометеорологиялык байкоо тармагынын ишине климаттык кырсыктар коркунучтарын башкаруу аспекттерин киргизүү | Климаттык кызматтарды көрсөтүүдө институционалдык потенциалын күчөтүү максатында ченемдик-укуктук жана методологиялык базаны өркүндөтүү аркылуу гидрометеорологиялык байкоо тармагынын ишине климаттык кырсыктар коркунучтарын башкаруу аспекттерин киргизүү | 2023-2024 | ӨКМ , АЧМ, донорлор (макулдашуу боюнча)
| ||
6
| Өзгөчө жана кризистик кырдаалдарда бирдиктүү маалыматтык-башкаруу системасынын автоматташ-тырылган башкаруу жана кабарлоо системасын өнүктүрүү
| 6.1. Бийик тоолуу мөңгү көлдөрүнүн жарылуу коркунучу жөнүндө эрте эскертүү системасын иштеп чыгуу | Чүй облусунун Ала-Арча жана Ысык-Кол облусунун Тоң дарыяларынын бассейндеринде бийик тоолуу мөңгү көлдөрүнүн жарылуу коркунучу жөнүндө эрте эскертүү системасы түзүлгөн
| 2023-2025 | ӨКМ, БАЖИИ (макулдашуу боюнча), донорлор |
6.2. Жеткире жабдуу жана калкка коркунуч жана ӨК пайда болушу жөнүндө эрте кабарлоо автоматташтырылган системаларын өнүктүрүүнүн эсебинен КМКЖМКС техникалык потенциалын күчөтүү | КМКЖМКС техникалык потенциалы күчөтүлдү жана республиканын бардык айыл аймактарынын аймактарына жана калкына коркунуч жана ӨК пайда болушу жөнүндө маалымдоо жана эрте кабарлоо мүмкүнчүлүгү камсыздалды | 2023-2030
| ӨКМ, СӨМ, КРП облустардагы ЫУӨ, ЖМА, ЖӨБО, (макулдашуу боюнча) | ||
6.3. КТА, ӨК алдын алуу жана жоюу боюнча иш-чараларды жүзөгө ашырууну баалоо жана мониторинг жүргүзүү үчүн “Дезинвентар Сендай” системасын киргизүү аркылуу БМБС техникалык потенциалын күчөтүү | КТА, ӨК алдын алуу жана жоюу боюнча иш-чараларды жүзөгө ашырууну баалоо жана мониторинг жүргүзүү үчүн “Дезинвентар Сендай” системасын киргизүү аркылуу төмөндөгүлөрдүн эсебинен БМБС техникалык потенциалы күчөтүлдү: - 1990-жылдан 2022-жылга чейинки ӨК жөнүндө маалыматтарды санариптештирүү; - ӨК, КС жага КГМК эсепке алууну автоматташтыруу жана санариптештирүү; - жаңы жабдууну орнотуу жана колдонууга киргизүү; - техникалык жабдууну күчөтүү менен ККА жана ӨК боюнча стратегиялык документтерге мониторинг жана ишке ашыруу боюнча программалык продукт даярдоо жана киргизүү | 2023-2026 | ӨКМ, ЭКМ, УСК, СӨМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
6.4. “112 – системасын” өнүктүрүү | “112 – Кыргызстан” тиркемесинин программалык продуктун жаңыртуу, өзгөчө кырдаалдар жөнүндө маалыматты кабыл алуу-берүү функцияларын жана мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү | 2023-2026 | ӨКМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
6.5. Жер титирөө жөнүндө эрте кабарлоонун аймактык системасын түзүү жана иштөөсүн камсыздоо боюнча чараларды жүзөгө ашыруунун, коркунуч жана чек ара аралык мүнөздөгү ӨК пайда болушу жөнүндө өз ара маалымдоонун алкагында КРнын эрте кабарлоо улуттук системасын БА өлкөлөрүнүн эрте эскертүү системалары менен интеграциялоо | Жер титирөө жөнүндө эрте кабарлоонун аймактык системасын түзүү жана иштөөсүн камсыздоо боюнча чараларды жүзөгө ашыруунун, коркунуч жана чек ара аралык мүнөздөгү ӨК пайда болушу жөнүндө өз ара маалымдоонун алкагында КРнын эрте кабарлоо улуттук системасын БА өлкөлөрүнүн эрте эскертүү системалары менен интеграцияланган. Жер титирөө жөнүндө эрте кабарлоонун аймактык системасы автоматтык режимде БА өлкөлөрүнүн ККББ алуу максатында түзүлөт | 2023-2026 | ӨКМ, УИА (макулдашуу боюнча), донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
6.6. Инновациялык маалыматтык-коммуникациялык технологияларды, анын ичинде инновациялык программалык продукттарды киргизүү аркылуу КРда БМБС модернизациялоо жана потенциалын бекемдөө | Инновациялык маалыматтык-коммуникациялык технологияларды киргизүү, анын ичинде инновациялык программалык продукттарды жергиликтүү өз алдынча башкаруу деңгээлине чейин жеткирүү аркылуу КРда БМБС модернизацияланды жана потенциалы бекемделди | 2023-2026 | ӨКМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
3-артыкчылыктуу багыт: Каршы туруу потенциалын чыңдоо максатында кырсык коркунучун азайтуу боюнча чараларга инвестициялар | |||||
7
| Өзгөчө кырдаалдардын алдын алуу, анын ичинде климаттын өзгөрүү шартында кооптуулук деңгээлин азайтуу боюнча чараларды ишке ашыруу
| 7.1. Потенциалдуу кооптуу объекттерде жана участоктордо атайын жана алдын алуучу коргоо иш-чараларын өткөрүү аркылуу жергиликтүү жамааттын деңгээлинде кырсыктар коркунучун (анын ичинде климаттык, каскаддык жана кумулятивдик) жана ӨК пайда болуу коркунучун азайтуу | Потенциалдуу кооптуу объекттерде жана участоктордо атайын, алдын алуучу жана маалыматтык коргоо иш-чараларын өткөрүү аркылуу жергиликтүү жамааттын деңгээлинде кырсыктар коркунучтары (анын ичинде климаттык, каскаддык жана кумулятивдик) азайтылды жана ӨК пайда болуу коркунучу жоюлду | 2023-2026 | ӨКМ, КРП облустардагы ЫУӨ, Бишкек жана Ош шаарларынын мэриялары (макулдашуу боюнча), донорлор (макулдашуу боюнча) |
7.2. Инженердик-техникалык иш-чаралар комплексин өткөрүү жана 20 жер көчкү коркунучу бар участокто Мониторинг жана эрте кабарлоо системаларын орнотуу аркылуу жер көчкү коркунучу бар участоктордо кырсыктар коркунучун азайтуу | Инженердик-техникалык иш-чаралар комплексин өткөрүү жана 20 жер көчкү коркунучу бар участокто Мониторинг жана эрте кабарлоо системаларын орнотуу аркылуу жер көчкү коркунучу бар участоктордо кырсыктар коркунучтары азайтылды, коргоо камсыздалды: 990 турак жай үйү (5 миң адам), 39 социалдык жана өнөр жай объекттери, инфраструктура объекттери, 196 га айыл чарба багытындагы жер | 2023-2026 | ӨКМ, ЖРЭТКМ, донорлор (макулдашуу боюнча)
| ||
7.3. Инженердик техника менен жабдуу, 20 гидрологиялык постторду орнотуу жана жабдуу аркылуу суу чарба объекттеринде кырсыктар, анын ичинде климаттык кырсыктар коркунучуна мониторинг жана божомолдоо потенциалын күчөтүү | Инженердик техника менен жабдуу, 20 гидрологиялык постторду орнотуу жана жабдуу аркылуу суу чарба объекттеринде кырсыктар, анын ичинде климаттык кырсыктар коркунучуна мониторинг жана божомолдоо потенциалы күчөтүлдү | 2023-2024 | ӨКМ, донорлор (макулдашуу боюнча)
| ||
7.4. Өзгөчө кырдаалдардын алдын алуу жана коркунучтун деңгээлин төмөндөтүү боюнча иш-чараларды, анын ичинде климаттын өзгөрүшүнүн шарттарында жүзөгө ашыруу жөнүндө “БУУ – КАДРИ демилгелери – 2022”, “Сендай алкактык программасынын орто мөөнөттүү сереби”, “18-бөлүм Кыргызстандын экологиялык ишинин натыйжалуулугуна серептин” сунуштарын эске алган долбоордук сунуштарды демилгелөө, иштеп чыгуу жана андан ары илгерилетүү аркылуу ККАга инвестицияларды тартуу | Өзгөчө кырдаалдардын алдын алуу жана коркунучтун деңгээлин төмөндөтүү боюнча иш-чараларды, анын ичинде климаттын өзгөрүшүнүн шарттарында жүзөгө ашыруу жөнүндө “БУУ – КАДРИ демилгелери – 2022”, “Сендай алкактык программасынын орто мөөнөттүү сереби”, “18-бөлүм Кыргызстандын экологиялык ишинин натыйжалуулугуна серептин” сунуштарын эске алган долбоордук сунуштарды демилгелөө, иштеп чыгуу жана андан ары илгерилетүү аркылуу ККАга инвестициялар тартылды | 2023-2027 | ӨКМ, министрликтер жана ведомстволор, КРП облустардагы ЫУӨ, Бишкек жана Ош шаарларынын мэриялары (макулдашуу боюнча), донорлор (макулдашуу боюнча)
| ||
7.5. Потенциалдуу кооптуу участоктордо тигилген бак-дарактарды, агрардык токой чарбачылыгын жана токой-мелиорация иштерин ийгиликтүү жүзөгө ашыруунун, анын ичинде климаттык таасирдин натыйжаларын эске алган “жашыл долбоорлорду” андан ары илгерилетүү менен ККАга инвестициялар | Бак-дарактарды тигүү, агрардык токой чарбачылыгын жана токой-мелиорация иштерин жүргүзүүнүн аркасында калкты жана аймакты табигый жана климаттык ӨК коркунучтарынан корголушун бекемдөөгө, курчап турган чөйрөнүн абалын жакшыртууга багытталган “жашыл долбоорлорду” демилгелөө, иштеп чыгуу жана андан ары илгерилетүү аркылуу ККАга инвестициялар тартылды | 2023-2026 | ӨКМ, ЖРЭТКМ, АЧМ, КРП облустардагы ЫУӨ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
7.6. КР аймагынын эрозиянын, чөлгө айлануунун, шорлонуунун, кырсыктардын, анын ичинде климаттык кырсыктардын таасиринин натыйжасында жердин деградацияга дуушар болушун, ошондой эле чарба жүргүзүүчү субъекттердин ишин картага түшүрүү, баалоо жана талдоо боюнча чараларды жүзөгө ашыруу
| КР аймагынын эрозиянын, чөлгө айлануунун, шорлонуунун, кырсыктардын, анын ичинде климаттык кырсыктардын таасиринин натыйжасында жердин деградацияга дуушар болушун, ошондой эле чарба жүргүзүүчү субъекттердин ишин картага түшүрүү, баалоо жана талдоо боюнча чаралар жүзөгө ашырылды, санариптик форматка өтүү аяктады/маалыматтарды чогултуунун, иштеп чыгуунун жана ӨККМЖжББС алкагында маалыматтарды бириктирүүнүн жалпы методологиясы иштелип чыкты жана бекитилди | 2023-2026 | АЧМ, ӨКМ, ЖРЭТКМ, донорлор (макулдашуу боюнча)
| ||
7.7. Айыл чарбасында өздөштүрүү үчүн жерлердин жарактуулугун аныктоо максатында КР аймагынын тоонун этегиндеги зоналарын картага түшүрүүнүн негизинде Тоонун этегиндеги жерлерди айыл чарбасында өздөштүрүү боюнча улуттук программаны иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу | Интеграцияланган маалыматтык системаларды пайдалануу менен айыл чарбасында өздөштүрүүгө жарактуу жерлерди аныктоо менен КР аймагынын тоонун этегиндеги зоналарын картага түшүрүү жүргүзүлдү. КР Министрлер Кабинети тарабынан Тоонун этегиндеги жерлерди айыл чарбасында өздөштүрүү боюнча улуттук программа бекитилди | 2023-2030 | АЧМ, ӨКМ, ЖРЭТКМ, донорлор (макулдашуу боюнча)
| ||
8
| Кырсыктар коркунучунан камсызданды-рууну өнүктүрүү жана кырсыктар коркунучун азайтууга ички инвестициялар-ды тартууга дем берүү
| 8.1. Турак жайды жана экономика объекттерин жаратылыш кырсыктарынан жана өрттөн милдеттүү түрдө камсыздандыруу системасын өнүктүрүү жана өркүндөтүү | Жаратылыш кырсыктарынан жана өрттөн камсыздандырылган турак жайдын жана экономика объекттеринин саны өстү, жаратылыш кырсыктары учурунда материалдык жардам бөлүп берүү боюнча камсыздандыруу компанияларынын финансылык мүмкүнчүлүктөрү бекемделди/жаратылыш кырсыктарынан милдеттүү түрдө камсыздандыруу системасы кайра каралды | 2023-2026 | ЭКМ, ФМ, ӨКМ,
|
8.2. Кырсыктардын, анын ичинде климаттык кырсыктар коркунучун азайтууга ички инвестицияларды өбөлгөлөөгө багытталган комплекстүү колдонмо изилдөөнү өткөрүү, иш-чараларды иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу | Кырсыктардын, анын ичинде климаттык кырсыктар коркунучун азайтууга ички инвестицияларды өбөлгөлөөгө багытталган комплекстүү колдонмо изилдөө өткөрүлдү, иш-чаралар жүзөгө ашырылды | 2024-2025 | ӨКМ, ФМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
8.3. Республикалык жана жергиликтүү бюджеттерден ККА жана ӨК, анын ичинде климаттык кырсыктарды азайтууга ички инвестицияларды тартуу боюнча мамлекеттик органдардын жана ЖӨБО ыйгарым укуктарын жана компетенцияларын кеңейтүү боюнча чараларды иштеп чыгуу, айыл чарба секторунда кырсыктар коркунучунан камсыздандырууну өнүктүрүү | Республикалык жана жергиликтүү бюджеттерден ККА жана ӨК, анын ичинде климаттык кырсыктарды азайтууга ички инвестицияларды тартуу боюнча мамлекеттик органдардын жана ЖӨБО ыйгарым укуктарын жана компетенцияларын кеңейтүү боюнча чаралар иштелип чыкты. Айыл чарба секторунда кырсыктар, анын ичинде климаттык кырсыктар коркунучунан камсыздандырууну өнүктүрүү | 2023-2026 | ФМ, ЭКМ, АЧМ, ӨКМ, донорлор (макулдашуу боюнча)
| ||
8.4. ЖӨБО техникалык жана маалыматтык-коммуникациялык потенциалын бекемдөө боюнча чараларды иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу, ККА, климаттык кырсыктар коркунучун азайтуу жаатында маалыматты, билимди жана тажрыйбаны алуу жана пайдалануу максатында интернет-ресурстарына (веб-сайттарга жана платформаларга) жетүү мүмкүндүгүн кеңейтүү | Техникалык жана маалыматтык-коммуникациялык потенциалын бекемдөөнүн аркасында ККА, анын ичинде климаттык кырсыктар коркунучун азайтуу жаатында маалымат, билим жана тажрыйба алуу жана пайдалануу максатында интернет-ресурстарына (веб-сайттарга жана платформаларга) жетүү мүмкүндүгүн алган ЖӨБО саны өстү | 2023-2030 | ӨКМ, ЭКМ, ФМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
9
| Климаттын глобалдык өзгөрүү шарттарында учурдагы, пайда болгон жана келечектеги кырсыктар коркунучта-рына туруктуулукту төмөндөтүү жана жогорулатуу үчүн инклюзивдик жана инновациялык куралдарды киргизүү
| 9.1. Инновациялык жана инклюзивдик окутуу методдорун киргизүү менен “Коопсуз мектептер жана мектепке чейинки билим берүү уюмдары” программасын жүзөгө ашыруу | Инновациялык жана инклюзивдик окутуу методдорун киргизүү менен “Коопсуз мектептер жана мектепке чейинки билим берүү уюмдары” программасын жүзөгө ашыруунун алкагында мектептердин жана мектепке чейинки билим берүү уюмдарынын кырсыктарга, анын ичинде климаттык кырсыктарга туруктуулугу жогорулатылды | 2023-2026 | БИМ, ӨКМ, донорлор (макулдашуу боюнча) |
9.2. Ирригациялык системаны модернизациялоо жана селден коргоочу суу объекттеринде оңдоо-калыбына келтирүү иштерин өткөрүү | Ирригациялык системаны модернизациялоо жана селден коргоочу суу объекттеринде оңдоо-калыбына келтирүү иштерин өткөрүү аркылуу суу чарба инфраструктураларынын кырсыктарга, анын ичинде климаттык кырсыктарга туруктуулугу бекемделди | 2023-2026 | АЧМ, ӨКМ | ||
9.3. Европа өнүктүрүү жана реконструкциялоо банкынын Мамлекеттер аралык максаттуу программасы боюнча калдык сактоочу жайларды жана иштетүүгө жараксыз кен катмарын рекультивациялоо боюнча иш-чаралар комплексин өткөрүү | Калдык сактоочу жайларды жана иштетүүгө жараксыз кен катмарын рекультивациялоо боюнча иш-чаралар өткөрүлдү, радиациялык-кооптуу объекттердин кырсыктарга, анын ичинде климаттык кырсыктарга туруктуулугу бекемделди | 2023-2026 | ӨКМ, ЖРЭТКМ | ||
9.4. Саламаттык сактоо жаатындагы инклюзивдик жана инновациялык технологиялардын негизинде адамдардын оорушун азайтуу боюнча чараларды иштеп чыгуу максатында абанын температурасынын кескин (аномалдуу) өзгөрүшүнүн чоң шаарлардын жашоочуларына таасир этүү факторлорун аныктоо боюнча изилдөө жүргүзүү | 1. Абанын температурасынын кескин (аномалдуу) өзгөрүшүнүн республиканын чоң шаарларынын жашоочуларына таасир этүүсүнө изилдөө жүргүзүлдү, себеп-кесепет факторлору аныкталды. 2. Медициналык-биологиялык изилдөөлөрдүн негизинде шаарлар үчүн ӨК режимин жарыялоо параметрлерин төмөндөтүү боюнча чаралар жана алдын алуу иш-чараларынын комплекси иштелип чыкты. Аймак температуранын айрым көрсөткүчтөрүнө бөлүндү | 2023-2026 | ССМ, Бишкек жана Ош шаарларынын мэриялары (макулдашуу боюнча), ӨКМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
9.5. Инклюзивдик жана инновациялык куралдарды колдонуу менен деградацияга жана кыртыштын биологиялык жана экономикалык күрдүүлүгүнүн төмөндөшүнө дуушар болгон жер ресурстарынын санариптик картасын иштеп чыгуу | Инклюзивдик жана инновациялык куралдарды колдонуу менен деградацияга жана кыртыштын биологиялык жана экономикалык күрдүүлүгүнүн, өсүмдүктөрдүн азайышына дуушар болгон жер ресурстарынын санариптик картасы иштелип чыкты, өлкөнүн жер ресурстарынын деградациясы менен күрөшүүнүн алдын алуу чаралары иштелип чыкты | 2023-2025 | ЖРЭТКМ, АЧМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
9.6. Калкты эвакуациялоо жана көчүрүү, ошондой эле материалдык жана маданий баалуулуктарды коопсуз райондорго эвакуациялоо тартибинин негизинде потенциалдуу кооптуу участоктордон калкты көчүрүү боюнча иш-чаралар планын иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу | Калкты эвакуациялоо жана көчүрүү, ошондой эле материалдык жана маданий баалуулуктарды коопсуз райондорго эвакуациялоо тартибинин негизинде потенциалдуу кооптуу участоктордон калкты көчүрүү боюнча иш-чаралар планы иштелип чыкты жана жүзөгө ашырылды. Потенциалдуу кооптуу участоктордо жашаган үй-бүлөлөрдү коопсуз райондорго көчүрүү боюнча чаралар көрүлүүдө | 2023-2026 | ӨКМ, КРП облустардагы ЫУӨ, ЖМА, Бишкек жана Ош шаарларынын мэриялары (макулдашуу боюнча), донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
9.7. Жай өнүккөн кырсыктарды ӨК эсепке алуу жана каттоо улуттук механизмине киргизүү | Жай өнүккөн кырсыктарды эсепке алуу жана каттоо механизми киргизилди | 2023-2024
| ӨКМ, ЖРЭТКМ, АЧМ, ССМ, ЭКМ | ||
9.8. Климаттын өзгөрүүсүнө ыңгайлашуу боюнча планды иштеп чыгуу жана кабыл алуу
| КР Министрлер Кабинети тарабынан Климаттын өзгөрүүсүнө ыңгайлашуу боюнча план бекитилди | 2023-жыл | ЖРЭТКМ, АЧМ, ССМ, ӨКМ | ||
9.9. Бал аарыларынын ооруларынын жана өлүмүнүн коркунучун азайтуу боюнча программаны иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу | Бал аарыларынын ооруларынын жана өлүмүнүн коркунучун азайтуу боюнча программа кабыл алынды (КР Министрлер Кабинетинин чечими) | 2023-2024 | АЧМ, ЖРЭТКМ, ӨКМ (макулдашуу боюнча) | ||
4-артыкчылыктуу багыт: Натыйжалуу чара көрүүнү камсыз кылуу үчүн кырсыктарга даярдыкты күчөтүү | |||||
10
| Чара көрүү күчтөрүнүн, анын ичинде шашылыш кызматтардын даярдык деңгээлин жана потенциалын жогорулатуу
| 10.1. ЧУАга өзгөчө фонддорду (атайын эсептерди) түзүү боюнча министрликтердин жана ведомстволордун, КРП облустардагы ЫУӨ, ЖМА жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ыйгарым укуктарын жана компетенцияларын кеңейтүүгө багытталган жана толуктоолорду жана өзгөртүүлөрдү киргизүү | ЧУАда өзгөчө фонддорду (атайын эсептерди) түзүү боюнча министрликтердин жана ведомстволордун, облустардагы КР Президентинин облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлчүлүктөрүнүн, ЖМА жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ыйгарым укуктары жана компетенциялары бекитилди
| 2023-2024 | ӨКМ, МКЖӨБМА, ФМ, КРП облустардагы ЫУӨ, ЖӨБО (макулдашуу боюнча) |
10.2. Мамлекеттик материалдык резерв фондунун сактоочу жайларын жана продукциянын сапатын баалоо лабораториясын модернизациялоо
| 1. Борбордук кампада оңдоо жана чатырды алмаштыруу иштери жүргүзүлдү, эки азык-түлүк кампасы курулду. 2. Продукциянын сапатын баалоо лабораториясы заманбап жабдуу жана приборлор менен камсыздалды | 2023-2026 | ӨКМ | ||
10.3. Шашылыш медициналык жардам кызматын түзүү жана ишин уюштуруу (КР Президентинин Катастрофалар медицина кызматын түзүү жөнүндө Жарлыгын жүзөгө ашыруу)
| 1. Саламаттык сактоо уюмдарында шашылыш медициналык жардам кызматынын иши уюштурулду. КР Президентинин Катастрофалар медицина кызматын түзүү жөнүндө Жарлыгы жүзөгө ашырылды. 2. ӨК учурунда ооруканаларды жайгаштыруу механизми түзүлдү/мобилдик ооруканалардын ишин дарыгерлер бригадалары менен камсыздоо маселеси чечилди | 2023-2025 | ССМ, ӨКМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
10.4. ӨК зоналарын тез баалоо чараларын жүзөгө ашыруу, чара көрүү күчтөрүн жаңыртуу жана потенциалын бекемдөө, анын ичинде заманбап каражаттар аркылуу | 1. Жаңы 3 өрт-куткаруу бөлүгүнүн имараты курулду жана иштеп жаткан 3 өрт-куткаруу бөлүктөрүнүн имараттары жана орун жайлары реконструкцияланды. 2. Ар бир облуска жана Бишкек менен Ош шаарларына 1 комплекттен ӨК жоюуда пайдалануу үчүн учкучсуз учуучу аппараттар (УУА) сатылып алынды. 3. Атайын инженердик, куткаруучу жана өрт техникаларынын паркы жаңыртылды. 4. Бишкек жана Ош шаарларында окуу-машыгуу полигондору курулду | 2023-2026
| ӨКМ, ЖӨБО (макулдашуу боюнча), донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
10.5. Табигый, техногендик, экологиялык жана социалдык-биологиялык мүнөздөгү ӨКга чара көрүү боюнча аймактык-тармактык координациялоо механизмин күчөтүү аркылуу ЖКМС даярдык деңгээлин жана чара көрүү потенциалын жогорулатуу | Табигый, техногендик, экологиялык жана социалдык-биологиялык мүнөздөгү өзгөчө кырдаалга чара көрүү боюнча аймактык-тармактык координациялоо механизмин күчөтүү боюнча чараларды жүзөгө ашыруу аркылуу ЖКМС даярдык деңгээли жана чара көрүү потенциалы жогорулатылды | 2023-2024 | ӨКМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
10.6. Байкоонун жана лабораториялык контролдун натыйжалуулугун жогорулатуу максатында ЛКБТ модернизациялоо, кеңейтүү, институционалдык жана техникалык потенциалын бекемдөө | КР Министрлер Кабинети тарабынан байкоо жана лабораториялык контролдоо тармагын түзүү жана ишмердүүлүк тартиби бекитилди, ЛКБТ потенциалы күчөтүлдү, курчап турган чөйрөнүн, тамак-аш азыктарынын, тамак-аш чийки затынын радиоактивдүү, уулантуучу жана КТУЗ, биологиялык (бактериологиялык) жана башка каражаттар менен булгануусун (жугуусун) байкоо жана лабораториялык контролдоо, ошондой эле эпидемиянын, эпизоотиянын, эпифитотиянын жана башка жугуштуу оорулардын пайда болушун контролдоонун натыйжалуулугу жогорулады | 2023-2026 | АЧМ, ССМ, ЖРЭТКМ, ӨКМ, ИИМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
10.7. Дарылоо мекемелердин коопсуздугу боюнча маалыматтар базасын түзүү менен Кыргыз Республикасында туруктуулук жана кырсыктардын коркунучун азайтуу пландарын иштеп чыгуу | Дарылоо мекемелердин (ооруканалардын, госпиталдардын жана клиникалардын) кырсыктардын коркунучун азайтуу жана туруктуулук пландары иштелип чыкты. Бирдиктүү санариптик базасы түзүлдү | 2023-2026 | ССМ, ӨКМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
10.8 Санариптик, заманбап технологияларды киргизүү жана өрт очокторуна сууну тынымсыз берүү боюнча шарттарды түзүү менен өрт көзөмөлү ишинин натыйжалуулугун жогорулатуу | 1. КР ӨКМ караштуу өрт көзөмөлү боюнча кызматтын инспектордук курамы үчүн мобилдик тиркеме түзүлдү; 2. 1389 өрт гидранты иштөө абалына келтирилди; 3. Өрттү аныктоо автоматтык орнотмолорунун каражаттарынын иштөө жөндөмдүүлүгүн аныктоо үчүн атайын жабдуу сатылып алынды | 2023-2026 | ӨКМ, ЖӨБО, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
11 | Жарандык коргонууну уюштуруу жана жүргүзүү боюнча кызмат адамдарын даярдоо системасын өнүктүрүү | 11.1. Кырсыктар коркунучун азайтуу боюнча, ЖК боюнча, анын ичинде климаттык ӨК боюнча чаралар боюнча калкты окутуу жана маалымдоо пландарын жана программаларын өркүндөтүү | Бул процесске айылдагы мектептердин потенциалын тартуу менен, аялдардын катышуусу менен, ошондой эле инновациялык окутуу методдорун киргизүү менен жергиликтүү жамааттын жана калктын жарандык коргонуу, ТКН, кырсыктар, анын ичинде климаттык кырсыктар коркунучун азайтуу боюнча билим деңгээли жана маалымдуулугу жогорулатылды. Билим берүү жаатында ченемдик актыларга өзгөртүүлөр жана толуктоолор киргизилди, программа кабыл алынды. | 2023-2026 | ӨКМ, БИМ, ЖӨБО, донорлор (макулдашуу боюнча)
|
11.2. Мамлекеттик жана муниципалдык кызматчыларды даярдоо жана окутуу пландарын, программаларын өркүндөтүү, инновациялык МКТ жана заманбап ыкмаларды (онлайн жана офлайн) киргизүү
| Пландарды, программаларды өркүндөтүү, инновациялык маалыматтык-коммуникациялык технологияларды жана заманбап даярдоо жана окутуу ыкмаларын (онлайн жана офлайн) өркүндөтүү аркылуу ЖК уюштурууга жана жүргүзүүгө мамлекеттик жана муниципалдык кызматчыларды даярдоо жана окутуу сапаты жогорулатылды | 2023-2025 | ӨКМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
12
| Өзгөчө кырдаалдардан кийин калыбына келтирүүдө, координация-лоо механизмин өркүндөтүү
| 12.1. “Калыбына келтирүү мурункуга караганда жакшы, туруктуу” концепциясын киргизүү менен өзгөчө кырдаалдардан кийин узак мөөнөттүү калыбына келтирүүнү координациялоо механизмин өркүндөтүү | 1. Мамлекеттик органдар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, уюмдар жана ишканалар, жеке жактар үчүн «калыбына келтирүү мурункуга караганда жакшы, туруктуу» концепциясын сактоонун негизинде ӨКдан кийин реконструкциялоо жана калыбына келтирүү боюнча зыянды, чыгашаларды жана муктаждыктарды баалоо жүргүзүү механизми иштелип чыкты, жалпы бирдиктүү ыкма белгиленди. 2. “ӨК реконструкциялоо жана калыбына келтирүү боюнча зыянды, чыгашаларды жана муктаждыктарды баалоо боюнча методикалык колдонмо” практикага киргизилди | 2023-2024 | ӨКМ, АКТКЧМА БИМ, ССМ, ЭСКММ, ЖӨБО (макулдашуу боюнча), донорлор (макулдашуу боюнча) |
12.2 Колдонмо изилдөөлөрдү, коркунучтарды баалоо жана коркунучтардын ар бир түрү боюнча кырдаалды талдоо менен, жай өнүгүп жаткан коркунучтарга чара көрүүнүн конкреттүү улуттук механизмдерин андан ары интеграциялоо | 1. Жай өнүгүп жаткан кырсык коркунучтарын/ӨК координациялоонун жана эрте аныктоонун, божомолдоонун жана чара көрүүнүн улуттук механизмдерин өркүндөтүүнүн андан аркы иш-аракеттеринин Жол картасы жүзөгө ашырылды. 2. Кыргыз Республикасынын кырсыктарга мониторинг системасына жай өнүгүп жаткан коркунучтардын жаңы түрлөрү киргизилди жана бекитилди. 3. Климаттын өзгөрүшү, жердин деградациясы, экстремалдуу аба ырайынын көрүнүштөрү, агымдын гидрологиялык режимдеринин жылышы жана дарыялардын тайыздануусу, мөңгүлөрдүн интенсивдүү эриши менен шартталган жай өнүгүп жаткан кырсыктар коркунучтарын баалоо жана талдоо маалыматтары алынган | 2023-2030 | ӨКМ, АЧМ, ЖРЭТКМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
12.3. Өзгөчө кырдаалдардан жабыркагандарга гуманитардык жардам көрсөтүүнүн минималдуу стандарттарын иштеп чыгуу жана бекитүү | КР Министрлер Кабинети тарабынан балдардын, калктын аялуу катмарларынын, жыныс-курак жана гендердик аспекттерин эске алуу менен өзгөчө кырдаалдардан жабыркагандарга гуманитардык жардам көрсөтүүнүн минималдуу стандарттары бекитилди | 2023-2024 | ӨКМ, ЭСКММ, ЖӨБО (макулдашуу боюнча), донорлор (макулдашуу боюнча)
| ||
12.4. Гуманитардык запастарды/өзгөчө резервдерди калыптандыруу, сактоо, тейлөө жана пайдалануу боюнча натыйжалуу механизмдерди, эрежелерди жана процедураларды өркүндөтүү жана киргизүү | Гуманитардык укуктарды сактоонун негизинде эл аралык гуманитардык уюмдар менен координацияда түзүлгөн гуманитардык запастарды/өзгөчө резервдерди калыптандыруу, сактоо, тейлөө жана пайдалануу боюнча натыйжалуу механизмдер, эрежелер жана жол-жоболор өркүндөтүлдү жана пайдаланууга киргизилди | 2023-2026 | ӨКМ, ЭСКММ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
БАРДЫГЫ: 12 милдет жана 66 иш-чара
Кыскартуулардын тизмеси:
1. | БУУ | Бириккен Улуттар Уюму |
2. | КАДРИ БУУ | Кырсыктардын коркунучун азайтуу потенциалын күчөтүү боюнча өнөктөштүк |
3. | КРП облустардагы ЫУӨ | Кыргыз Республикасынын Президентинин облустардагы ыйгарым укуктуу өкүлдөрү |
4. | ЖМА | Жергиликтүү мамлекеттик администрациялар |
5. | ИИМ | Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлиги |
6. | ЭКМ | Кыргыз Республикасынын Экономика жана коммерция министрлиги |
7. | ФМ | Кыргыз Республикасынын Финансы министрлиги |
8. | АЧМ | Кыргыз Республикасынын Айыл чарба министрлиги |
9. | ТКМ | Кыргыз Республикасынын Транспорт жана коммуникациялар министрлиги |
10. | ӨКМ | Кыргыз Республикасынын Өзгөчө кырдаалдар министрлиги |
11. | БИМ | Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги |
12. | ССМ | Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги |
13. | ЭСКММ | Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги |
14. | СӨМ | Кыргыз Республикасынын Санариптик өнүктүрүү министрлиги |
15. | ЭМ | Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлиги |
16. | ЖРЭТКМ | Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлиги |
17. | ММСЖСМ | Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат, спорт жана жаштар саясаты министрлиги |
18. | АКТКЧМА | Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамлекеттик агенттиги |
19. | МКЖӨБМА | Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Мамлекеттик кызмат жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу иштери боюнча мамлекеттик агенттик |
20. | УСК | Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети |
21. | УИА | Кыргыз Республикасынын Улуттук илимдер академиясы |
22. | КЭУ | Коммерциялык эмес уюмдар |
23. | БАЖИИ | Борбор Азиялык жерди колдонмо изилдөө институту |
24. | ЖК | Жарандык коргонуу |
25. | ЖКМС | Жарандык коргонуунун мамлекеттик системасы |
26. | ЧУА | Ченемдик укуктук актылар |
27. | ЖӨБО | Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары |
28. | КРСУ | Б.Елицин атындагы Кыргыз-Россия Славян Университети |
29. | ӨККТАБ | Алматыдагы Өзгөчө кырдаалдар жана кырсыктардын коркунучун азайтуу боюнча борбору |
30. | ККА | Кырсыктардын коркунучун азайтуу |
31. | ККАбКРУПК | Кырсыктардын коркунучун азайтуу боюнча Кыргыз Республикасынын улуттук платформасынын катчылыгы |
32. | ЛКБТ | Лабораториялык контролдун байкоо тармагы |
33. | ӨК | Өзгөчө кырдаал |
34. | МКТ | Маалыматтык-коммуникациялык технологиялар |
35. | БМБС | Бирдиктүү маалыматтык-башкаруу системасы |
36. | КМКЖМКС | Калкка маалымдоо жана кабарлоо жалпы мамлекеттик комплекстүү системасы |
37. | ТАКН | Тиричилик аракетинин коопсуздугунун негиздери |
38. | МБС | Мамлекеттик билим берүү стандарты |
39. | ӨККМЖжББС | Өзгөчө кырдаалдарга комплекстүү мониторинг жүргүзүүнүн жана божомолдоонун бирдиктүү системасы |
40. | КГМК | Кооптуу гидрометеорологиялык кубулуштар |
41. | ККББ | Кризистик кырдаалдарда башкаруу борбору |
42. | ГМС | Геомаалыматтык системасы |
43. | УУА | Учкучсуз учуучу аппарат |
44. | МББС | Мамлекеттик билим берүү стандарты |
45. | ТС | Тармактык стандарт |
46. | КТУЗ | Күчтүү таасир этүүчү уулуу заттар |
Кыргыз Республикасынын калкын
жана аймагын өзгөчө
кырдаалдардан комплекстүү
коргоонун 2018–2030-жылдарга
концепциясын ишке ашыруу
(2-этап – 2023–2026-жылдар)
боюнча иш-чаралар планына 1-тиркеме
Учурдагы кырдаалды талдоо,
жетишкендиктер жана көйгөйлөр
1. Өзгөчө кырдаалдардын коркунучтары:
Вирустук жугуштуу оорулардын таралуу коркунучу жана климаттын өзгөрүү процесстери менен күч алуучу табигый, техногендик жана биологиялык-социалдык мүнөздөгү кырсыктардын коркунучтары өлкөнүн туруктуу өнүгүүсүнө коркунучтардын бири болуп саналат.
Климаттык коркунучтар - өлкө климаттык коркунучтун глобалдык индексинде 52-орунду ээлейт жана региондо климаттын өзгөрүшүнө эң аялуу өлкөлөрдүн бири болуп эсептелет, анткени анын айыл чарбасы эриген мөңгү сууларынан абдан көз каранды – 90 % электр энергиясы гидроэнергетикадан алынат. Өлкөнүн аймагында температуранын орточо дүйнөлүк деңгээлден жогорулашы жана кургакчылыктын санынын өсүшү менен айкалышуусу мүмкүн болгон жылуулуктун толкуну болжолдонууда.
Климаттын өзгөрүшү кырсыктардын, өзгөчө кургакчылык, жердин деградациясы жана токой илдеттери, температуранын жогорулашы, дарыялардын агымынын режими боюнча жылышы, мөңгүлөрдүн аянтынын азайышы, биологиялык түрдүүлүктүн өзгөрүшү жана башкалар сыяктуу өзгөчө жай өнүгүүчү кырсыктардын жыштыгын жана интенсивдүүлүгүн жогорулатышы күтүлүүдө.
Кыргыз Республикасында климаттын өзгөрүшүнүн терс таасирин эске алуу менен жердин деградациясынын деңгээли кооптуу деңгээлге жетти. Климаттын жылуу боло башташына байланышкан глобалдуу тенденцияларды, таза суунун запастарынын азайышынын болжолдорун, алардын өлкөнүн аймагы боюнча бирдей эмес бөлүштүрүлүшүн эске алуу менен туруктуу ирригацияны өнүктүрүү өзгөчө актуалдуу болуп саналат.
Суу, энергетика, айыл чарба (өсүмдүк өстүрүү, мал чарбасы), токой жана инфраструктура секторлору жана калктын саламаттыгы климаттык коркунучтарга өтө аялуу болуп саналат. Натыйжалуу адаптациялык чараларды киргизүүсүз айыл чарба түшүмү жабыркашы ыктымал, экосистеманын ареалдары жылышы мүмкүн, ал эми божомолдор боюнча тоо мөңгүлөрүнүн суулары менен камсыздоонун жоголуусунан улам суунун агымынын режимдери өзгөрүшү мүмкүн.
Сейсмикалык коркунучтар: Кыргыз Республикасынын УИА сейсмология институту тарабынан күтүлүп жаткан жер титирөөлөрдүн райондорун, мүмкүн болуучу жер титирөөлөрдүн энергетикалык класстарын жана алардын интенсивдүүлүгүн көрсөтүү менен 2025-жылга чейинки мезгилге республиканын аймагынын ыктымалдуу сейсмикалык коркунучунун картасы иштелип чыкты жана кызыкдар тараптарга берилди.
Болжолдуу эсептөөлөр боюнча Тянь-Шандын аймагында сейсмикалык процесстердин активдешүүсүнүн кезектеги фазасы АЧМ-64 шкаласы боюнча 8-9 балл максималдуу титирөө менен 2024-2027-жылдары күтүлөт.
Түштүк Кыргызстандын аймагында эң кооптуу болуп Гиссар-Кокшаал жаракасынын чегинде жайгашкан жер титирөөлөр күтүлгөн аймактар (Баткен жана Ош облустарынын Тажикстан жана Кытай менен чек ара зонасы) болуп саналат, ал жакта 7-9 балл титирөө менен сейсмокатастрофа болушу мүмкүн.
Экинчи орунду Түндүк Тянь-Шандын жер титирөөлөр күтүлгөн аймактары (Ысык-Көл облусу) жана Түштүк-Фергана жаракасынын зонасы ээлейт. Туура-Суу-Кажы-Сай жер титирөөлөр күтүлгөн аймактарда болгон 7 баллдык жер титирөө (14.11.2014-ж., KR = 14.0) Түндүк Тянь-Шандын сейсмикалуулугунун активдешүүсү жөнүндө көп жылдык болжолдорду ырастайт.
Жер көчкү коркунучтары: азыркы учурдагы өз ара аракеттенүүчү геодинамикалык кыймылдардын активдешүүсүнө, сейсмикалуулуктун активдешүүсүнө, жер астындагы суулардын деңгээлинин жогорулашына, жаан-чачындын жаашынын аномалдуу көлөмүнө, ошондой эле тоо зоналарында адамдын инженердик-чарбалык ишине байланыштуу жер көчкүлөр саны өсөт. Жер көчкү процесстеринен жабыркаган жердин жалпы аянты республиканын аймагынын болжол менен 7,5 %ын түзөт. Жалпысынан жер көчкү жүрүү коркунучу бар зоналарда 600 калктуу конуш жайгашкан, алар үчүн коркунучу боло берет жана мындан ары дагы күчөйт.
Жалал-Абад облусундагы эң активдүү жер көчкү жүрүүчү райондордун катарына Падыша-Ата, Көк-Арт, Майлуу-Суу, Кара-Үңкүр, Кара-Суу батыш, Чангет, Ит-Агар, Сумсар жана Чаткал дарыяларынын бассейндери, Майлуу-Суу ш. районундагы Тулук-Торкент ойдуңу кирет. Ош облусундагы жер көчкү жүрүү коркунучу бар райондор Яссы (Зергер, Ничке, Кандава, Кара-Тарык куймалары), Кара-Кулжа, Тар (Буга, Токбай-Талаа, Лайсу, Кара-Гуз, Жалпакташ), Гүлчө, Ак-Буура жана Кыргыз-Ата дарыяларынын бассейндеринде, Ноокат ойдуңунда жайгашкан. Баткен облусунда жер көчкүлөр Кызыл-Кыя шаарынан түштүк-батышты карай жана Сүлүктү ш. районунда активдүү көрүнүшкө ээ.
Чүй облусунун тоо этегиндеги зонасында жана Бишкек шаарынын түштүк бөлүгүндө активдүү жер көчкүлөр бар. Чүй облусунда Суусамыр, Чоң-Кемин өрөөндөрүндө жана Боом капчыгайында жер көчкү катталган. Ысык-Көл облусунда Тескей жана Күнгөй Ала-Тоо кыркаларынын тоолуу зонасында, Тоң жана Жыргалаң дарыяларынын өрөөндөрүндө жер көчкү өнүккөн. Нарын облусунда жер көчкү Нарын дарыясынын жана анын куймаларынын өрөөндөрүндө, Ак-Сай жана Сары-Жаз дарыяларынын бассейндеринде жайгашкан. Миң-Куш айылынын районунда, Кызыл-Бел ашуусунда активдүү жер көчкү бар. Талас облусунда жер көчкүлөр Чиим-Таш дарыясынын сол жээгинин жогорку агымында орун алган.
Сел коркунучу жана бийик тоолуу көлдөрдүн жырып кетүү коркунучтары: бийик тоолуу көлдөрдүн жырып кетүүсүнөн келип чыккан суу ташкындарынын мүмкүн болгон мезгили июль-август, жылдын шартына жараша сентябрдын ортосуна чейин созулушу мүмкүн.
Айрым участоктордо интенсивдүү кар эригенде, жаз жана жай мезгилинде көп өлчөмдө нөшөрлөп жамгыр жааганда, ошондой эле бийик тоолуу көлдөр жырылган учурда сел жана суу ташкындарынын процесстери активдешүүсү мүмкүн. Республика боюнча жырылуу коркунучу бар көлдөрдүн тизмегине 320 көл киргизилген, алардын 16сы биринчи, 39у – экинчи, 217си – үчүнчү, 48и – төртүнчү коркунуч категориясына киргизилген.
Кар көчкү коркунучтары: Кыргызстандын аймагынын 105 миң км2 кар көчкү таасирине дуушар болот, бул бардык аймактын 53 %ын түзөт. Кар көчкү пайда болгон 779 райондун чегинде 30 миңден ашык кар көчкү очогу аныкталган. Бирок алардын 1 миңи (3 %) гана адамдарга конкреттүү коркунуч туудурат. Жердин бийиктигине жараша кар көчкү жыл бою болушу мүмкүн.
Кар көчкүлөр тик тоо боорлору жана жетиштүү кубаттуулуктагы кар каптамы бар бардык жерлерде байкалат. Кар көчкүнүн пайда болушу метеорологиялык шарттардын өз ара аракеттенүүсү, кардын көп топтолушу жана кар катмарынын физикалык абалы менен аныкталат.
Аймактарды жер астындагы суулардын каптап кетүү коркунучу: азыркы убакта республиканын аймагында суу каптоо процесстери бардык административдик облустарда негизинен түздүк, жашоого жана дыйканчылыкты өнүктүрүүгө жарактуу жана ыңгайлуу региондорду камтыйт. Суу каптоого алып келген маанилүү себептердин бири болуп ар кандай министрликтердин, ведомстволордун, уюмдардын, мамлекеттик администрациялардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын балансында турган учурдагы коллектордук-дренаждык системалардын канааттандырарлык эмес абалы болуп саналат.
Радиоактивдүү жана уулу калдык сактоочу жайлардын жана кен калдыктарынын коркунучтары: радиоактивдүү жана уулуу калдык сактоочу жайларда жана кен калдыктарында суу ташкынын жана селди, жер титирөөнү жана антропогендик таасирди пайда кылышы мүмкүн болгон интенсивдүү жаан-чачын жааганда жана абанын температурасы кескин жогорулаганда радиациялык-кооптуу экологиялык катастрофалардын пайда болуу коркунучу бар.
Суу сактагычтардан жана ГЭСтерден коркунучтар - өлкөнүн аймагынын жогорку сейсмикалуулугуна байланыштуу жыл сайын топурак материалдарынан, бетон-топурактан, гравитациялык-бетондон, бир түрдүү жардыруу-толтуруучу жана сайроондук инженердик-техникалык конструкциялардан турган плотиналардын тулкусунун бүтүндүгүнүн бузулуу коркунучу өсөт. Учурдагы катуу жер титирөөлөр, жаңы геодинамикалык кыймылдар активдүү жаракалардын интенсивдүү жылышына, жаңы жарака участокторунун пайда болушуна алып келет, суу сактагычтардын жана ГЭСтердин плотиналарынын бортторунун бекемдигинин бузулуу коркунучун жаратат.
Республиканын, административдик облустардын, райондордун жана айыл аймактарынын, Бишкек, Ош шаарларынын аймагындагы өзгөчө кырдаалдар коркунучтары, күтүлгөн кооптуу процесстер жана көрүнүштөр жөнүндө кеңири маалымат жыл сайын КР ӨКМ (https://mchs.gov.kg) сайтында басма жана электрондук форматта жарыяланган жана жайгаштырылган «Кыргыз Республикасынын аймагындагы кооптуу процесстерге жана кубулуштарга мониторинг жүргүзүү, болжолдоо» китебинде берилет, ал кырсыктар коркунучун азайтуу жана өзгөчө кырдаалдардын алдын алуу бөлүгүндө Жарандык коргонуу милдеттерин жүзөгө ашыруу боюнча мамлекеттик администрациялар, министрликтер, ведомстволор, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары үчүн жетектөөчү документ болуп саналат.
2018-жылдан тартып Кыргыз Республикасынын калкын жана аймагын өзгөчө кырдаалдардан комплекстүү коргоонун 2018–2030-жылдарга концепциясы (мындан ары – Концепция) жана Концепцияны ишке ашыруу (1-этап – 2018–2022-жылдарга) боюнча иш-чаралар планы (мындан ары – Иш-чаралар планы) кабыл алынгандан кийин Кыргыз Республикасы бир катар толкундоолорго – кризистик кырдаалдарга туш болду, алар өлкөдөгү коомдук-саясий жана экономикалык абалга, калктын жашоосуна, социалдык – психологиялык абалына жана коомдук саламаттыгына олуттуу таасирин тийгизди.
Бул кризистик кырдаалдар негизинен COVID-19 коронавирустук инфекциясынын мурда болуп көрбөгөндөй таралышына жана климаттын өзгөрүшү менен шартталган процесстерге – дээрлик бардык өлкөлөр жана элдер дуушар болгон эки глобалдык чакырык жана коркунуч менен байланыштуу болгон.
Кооптуу инфекциялык оору таралган жана COVID-19 пандемиясы менен күрөшкөн эки жыл ичинде биздин өлкөбүз жана жарандар экономикалык активдүүлүктүн олуттуу төмөндөшүнүн, өндүрүштүн азайышынын, кирешенин, инвестициялардын төмөндөшүнүн, энергия алып жүрүүчүлөргө, өнөр жай жана башка биринчи муктаждыктагы товарларга, тамак-аш азыктарына баалардын өсүшүнүн, жумушсуздуктун өсүшүнүн жана башка өтө терс процесстердин оор кесепеттерин сезишти, бул жыйынтыгында экономикалык өнүгүү темптеринин төмөндөшүнө, буга байланыштуу мамлекет үчүн дагы, бүтүндөй өлкөнүн калкы, өзгөчө аялуу катмарлары, анын ичинде аялдар жана балдар үчүн дагы көптөгөн социалдык, экономикалык жана экологиялык көйгөйлөрдү жаратты.
Климаттын өзгөрүшүнүн жагымсыз кесепеттери метеорологиялык жана гидрометеорологиялык коркунучтарга кабылуу деңгээлин күчөтүүдө жана бул тенденциянын тездеши күтүлүүдө. Бул тенденциялар акыркы жылдары ачык билинген мүнөздү кабыл ала баштады, ошол эле учурда жердин деградациясы, токой илдеттери, кыртыштын эрозиясы жана шорлонуусу, экстремалдуу аба-ырайынын көрүнүштөрүнүн өсүшү, ысык жана өтө ысык мезгилдердин, сезондук эмес үшүктөр же интенсивдүү жаан-чачын жааган күндөрдүн узарышы, агымдын гидрологиялык режимдеринин жылышы жана дарыялардын тайыздануусу, мөңгүлөрдүн интенсивдүү эриши, биологиялык түрдүүлүктүн өзгөрүшү, узакка созулган кургакчылык, суунун аздыгы жана суунун тартыштыгы, кургак жердин, атмосферанын, гидросферанын, биосферанын абалынын жана касиеттеринин өзгөрүшү жана башкалар сыяктуу жай өнүгүүчү коркунучтардын көбөйгөнү өзгөчө кооптонууну жаратат.
2020–2022-жылдары Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети негизги күч-аракетти, материалдык, финансылык жана адам ресурстарын COVID-19 пандемиясы менен күрөшүүгө жумшады, ушуга байланыштуу көпчүлүк иштердин түрлөрүнө, анын ичинде кырсыктар коркунучун азайтуу, экологиялык коопсуздукту камсыздоо, айлана-чөйрөнү коргоо боюнча чараларга жана климаттын өзгөрүшүнө ыңгайлашуу боюнча, анын ичинде Кыргыз Республикасынын калкын жана аймагын өзгөчө кырдаалдардан комплекстүү коргоонун 2018–2030-жылдарга концепциясын жүзөгө ашыруу боюнча 2018–2022-жылдарга 1-этаптын иш-чаралар планын аткаруунун алкагында каралган чараларга бюджеттен каражат бөлүү кыскарган.
2. Кыргыз Республикасынын калкын жана аймагын өзгөчө кырдаалдардан комплекстүү коргоонун 2018 – 2030-жылдарга (1-этап – 2018–2022-жылдар) концепциясын ишке ашыруу боюнча иш-чараларды аткаруу прогрессине мониторинг жүргүзүү жана баалоо
Атайын түзүлгөн Ведомстволор аралык жумушчу топ жүргүзгөн Концепцияны жүзөгө ашыруу боюнча 2018–2022-жылдарга 1-этаптын иш-чаралар планын аткарууга мониторинг жүргүзүү, деталдуу талдоо жана комплекстүү баалоо 4-артыкчылыктуу багыт, 12 милдет жана 53 иш-чара боюнча бардык пландалган чаралар жана иш-аракеттер негизинен аткарылгандыгына, акыркы индикаторлор, максаттуу көрсөткүчтөр жана күтүлүүчү натыйжалар COVID-19 пандемиясы менен күрөшүү мезгилине байланыштуу терс факторлордун кийлигишүүсүнө карабастан, 85–90 пайызга жетишилгендигине күбө болот.
Түрдүү мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдарга мониторинг жүргүзүү жана болжолдоо системасынын натыйжалуулугун жогорулатууга, мамлекеттик башкаруу жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу секторлорунун ишинде кырсыктардын коркунучтарын башкаруу аспекттерин киргизүүгө жана кызыкдар тараптар ортосундагы өз ара аракеттенүүнү кеңейтүүгө, өзгөчө кырдаалдардын алдын алуу жана коркунучтун деңгээлин, анын ичинде климаттын өзгөрүү шарттарында азайтуу боюнча чараларды жүзөгө ашырууга, өзгөчө жана кризистик кырдаалдарда бирдиктүү маалыматтык-башкаруу системасынын автоматташтырылган башкаруу жана кабарлоо системасын өнүктүрүүгө, социалдык объекттердин жана инфраструктуранын кырсыктарга туруктуулугун жогорулатууга багытталган милдеттерди чечүүдө эң маанилүү жыйынтыктарга жетишилди.
Калктын «коопсуздук маданиятын» жогорулатуу, Жарандык коргонуу мамлекеттик системасынын ченемдик-укуктук базасын жана уюштуруу түзүмүн өнүктүрүү, кырсык коркунучунан камсыздандырууну өнүктүрүү жана кырсыктар коркунучун азайтууга ички инвестицияларды өбөлгөлөө, даярдык деңгээлин жана чара көрүү, анын ичинде шашылыш кызматтардын потенциалын жогорулатуу, кызмат адамдарын Жарандык коргонууну уюштурууга жана жүргүзүүгө даярдоо системасын өнүктүрүү, өзгөчө кырдаалдардан кийин калыбына келтирүүдө координациялоо механизмдерин өркүндөтүү жаатында милдеттерди жүзөгө ашырууда кыйынчылыктар жаралды.
Климаттын өзгөрүшүнүн жана COVID-19 пандемиясынын кесепеттери менен күрөштү талдоо учурдагы жана келечектеги кырсыктар коркунучун мамлекеттик башкаруу системасындагы көптөгөн көйгөйлөрдү көрсөттү. 2021-жылдын октябрында өлкөдөгү социалдык-экономикалык кырдаалдын өзгөрүшүнө байланыштуу өлкөнү социалдык-экономикалык өнүктүрүү, кризиске каршы чараларды жүзөгө ашыруу жана узак мөөнөттүү өнүгүү максаттарына ийгиликтүү жетүү үчүн негиздерди түзүү үчүн чөйрөнү түзүү аркылуу жарандардын бакубаттыгын жакшыртууга багытталган, өлкөдө, региондо жана дүйнөдө болгон өзгөрүүлөрдү эске алуу менен өлкөнүн келечек образын жана мамлекеттин андан ары ырааттуу өнүгүшү максатында бүтүндөй мамлекеттик башкаруу системасы үчүн багыттарды аныктаган 2026-жылга чейин Кыргыз Республикасын өнүктүрүүнүн улуттук программасы жана аны жүзөгө ашыруу боюнча Иш-чаралар планы, жаңы программалык документтер кабыл алынган.
Климаттын өзгөрүүсү менен күч алуучу учурдагы кырсык коркунучтары, жаңы чакырыктар жана коркунучтар өлкөнүн туруктуу өнүгүүсүнө жана калктын нормалдуу жашоосуна жана бакубаттыгына коркунуч келтирип жаткандыгынан улам 2030-жылга чейин Кырсыктар коркунучтарын азайтуу боюнча Сендай алкактык программасын жүзөгө ашыруу, ТӨМ жана Климаттын өзгөрүшү жөнүндө БУУнун Алкактык конвенциясы боюнча Париж макулдашуусунун максаттарына жетүү боюнча өзүнө алган милдеттенмелердин негизинде 2026-жылга чейин Кыргыз Республикасын өнүктүрүүнүн улуттук программасынын алкагында Жарандык коргонуунун мамлекеттик системасынын потенциалын андан ары бекемдөө олуттуу зарылчылыгы жаралат.
2026-жылга чейин Кыргыз Республикасын өнүктүрүүнүн улуттук программасында өнүктүрүүнүн өзгөчө артыкчылыктарына уникалдуу табигый экосистеманы сактоо жана жаратылыш ресурстарын сарамжалдуу пайдалануу, өндүрүштүк жана чарбалык объекттердин ишинен экологиялык терс кесепеттерди минималдаштыруу, экологиялык багыттагы бизнести өнүктүрүү жана колдоо, “жашыл” экономиканын принциптерин сектордук саясатка интеграциялоо, калдыктары аз, ресурстарды үнөмдөөчү технологияларды киргизүү, калдык сактоочу жайларын аймагын рекультивациялоо боюнча чараларды жүзөгө ашыруу, табигый чөйрөнү, экосистемаларды сактоо жана калыбына келтирүү, мөңгүлөрдү, ландшафттарды жана биологиялык түрдүүлүктү сактоо, өсүп жаткан токойлорду сактоо жана токой аянтын көбөйтүү жолу менен адам жашоосу үчүн жагымдуу шарттарды түзүү аркылуу айлана-чөйрөнүн жана климаттын туруктуулугун камсыз кылуу маселеси киргизилген.
Мындан тышкары 2026-жылга чейин Кыргыз Республикасын өнүктүрүүнүн улуттук программасында келечектеги коркунучтарды эске алуу менен климат өзгөргөн шарттарда кырсыктар коркунучун азайтуунун маселелерин комплекстүү чечүү, болжолдоонун жана чара көрүүнүн жаңы методдорун өнүктүрүү, бала бакчалар жана мектептер деңгээлинен баштап туруктуу керектөө жана өндүрүш принциптеринде экологиялык билимди, тарбияны жана агартууну жайылтуу, адистешкен жана тармактык мыйзамдарды камтууга тийиш болгон климаттык саясат үчүн укуктук негиздерди калыптандыруу, улуттук климаттык статистиканын базасында мониторингди иштеп чыгуу жана MRV (мониторинг, отчеттуулук жана верификация) улуттук системасын киргизүү боюнча милдеттер, ошондой эле климаттын өзгөрүшүн жумшартуу жана парник газдарын чыгаруулардын деңгээлин азайтуу боюнча долбоорлорду иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу боюнча милдеттер каралган.
Кыргыз Республикасынын калкын жана аймагын өзгөчө кырдаалдардан комплекстүү коргоонун 2018–2030-жылдарга концепциясын ишке ашыруу (2-этап – 2023–2026-жылдар) боюнча иш-чаралар планы 2026-жылга чейин Кыргыз Республикасын өнүктүрүүнүн улуттук программасынын максаттарын, милдеттерин жана өнүктүрүү артыкчылыктарын жүзөгө ашыруунун негизинде иштелип чыккан.
Кыргыз Республикасынын калкын жана
аймагын өзгөчө кырдаалдардан
комплекстүү коргоонун
2018–2030-жылдарга концепциясын ишке ашыруу
(2-этап – 2023–2026-жылдар)
боюнча иш-чаралар планына
2-тиркеме
Кыргыз Республикасынын калкын жана аймагын өзгөчө кырдаалдардан комплекстүү коргоонун
2018–2030-жылдарга концепциясын ишке ашыруу (2-этап – 2023–2026-жылдар) боюнча иш-чаралар планынын бюджети
(миң сом менен)
№ | Милдеттер | Чаралар/ иш-аракеттер | Ишке ашыруу мөөнөттөрү (жыл) | Чараларды ишке ашырууга ресурстарды керектөөлөр | Чараларды ишке ашырууга каржылоо мүмкүнчүлүгү | Финансылык үзгүлтүк | ||||||||||
Ишке ашырууга чаралардын бардыгы (1+2) | Бюджет (1) | Бюджеттен тышкаркы каражаттар (2) | Ишке ашырууга чаралардын бардыгы (1+2) | Бюджет (1) | Бюджеттен тышкаркы каражат-тар (2) | Ишке ашырууга чаралардын бардыгы (1-2) | Бюджет (1) | Бюджеттен тышкаркы каражаттар (2) | ||||||||
Республикалык бюджет | Жергиликтүү бюджет | Республикалык бюджет | Жергиликтүү бюджет | Көлөм | Каржылоо булагы | Республикалык бюджет | Жергиликтүү бюджет | |||||||||
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
1-артыкчылыктуу багыт: Кырсыктардын коркунучу жөнүндө билимди жогорулатуу | ||||||||||||||||
1
| Ар түрдүү мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдарга мониторинг жүргүзүү жана божомолдоо системасынын натыйжалуу-лугун жогору-латуу
| 1.1. Картографиялык материалдарды жана табигый жана техногендик мүнөздөгү ӨК булактарынын маалыматтар банкын жаңылоо менен мониторинг маалыматын актуалдаштыруу, системалаштыруу жана санариптештирүү жана пайдалануучуларга жетүү мүмкүндүгүн берүү | 2023- 2025 | 7 225 | 2 975 |
| 4 250 | 2 975 | 2 975 |
|
|
| 4 250 | 0 | 0 | 4 250 |
1.2. ӨККМЖжББС веб-порталынын маалыматтар базасын кеңейтүү, техникалык потенциалын, функциялык ресурсун модернизациялоо, күчөтүү | 2023- 2026 | 4 250 |
|
| 4 250 | 0 |
|
|
|
| 4 250 | 0 | 0 | 4 250 | ||
1.3. Кыргыз Республикасында ӨККМЖжББС андан ары өнүктүрүүнүн Өлкөлүк концепциясын (Программаны) иштеп чыгуу | 2024- 2026 | 8 500 |
|
| 8 500 | 0 |
|
|
|
| 8 500 | 0 | 0 | 8 500 | ||
1.4. Ар кандай мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдарга мониторинг жүргүзүү жана божомолдоо үчүн учкучсуз учуучу аппараттарды (УУА) сатып алуу | 2024- 2026 | 8 500 |
|
| 8 500 | 0 |
|
|
|
| 8 500 | 0 | 0 | 8 500 | ||
2
| Кырсыктар коркунучун азайтуу боюнча чаралардын натыйжалуу-лугун жогорулатуу үчүн Жарандык коргонуу жаатында кырсыктар коркунучтарын баалоо жана илимий-изилдөө иштерин жүргүзүү
| 2.1. Сейсмикалуу-лугу 8 жана андан жогору балл болгон зоналардагы ири калктуу конуштарда турак жай курулуштарынын сейсмикалык туруктуулугун баалоо жана жер титирөөлөрдөн улам мүмкүн болуучу социалдык-экономикалык зыянды жана жоготууларды минималдаштыруу максатында кырсыктар коркунучун башкаруу боюнча чараларды иштеп чыгуу | 2023- 2026 | 44 000 | 1 000 |
| 43 000 | 1 000 | 1 000 |
|
|
| 43 000 | 0 | 0 | 43 000 |
2.2. Кырсыктар коркунучун азайтуу боюнча чаралардын натыйжалуулугун жогорулатуу үчүн КР ӨКМ илимий-техникалык кеңешинин жана ККА боюнча Улуттук платформанын илимий, координациялык жана эксперттик потенциалын чыңдоо боюнча чараларды ишке ашыруу | 2023- 2024 | 11 200 | 1 000 |
| 10 200 | 11 200 | 1 000 |
| 10 200 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
2.3. Кооптуу өндүрүштүк объекттерден чыккан коркунучтарды баалоо | 2023- 2024 | 3 000 | 1 000 |
| 2 000 | 1 000 | 1 000 |
|
|
| 2 000 | 0 | 0 | 2 000 | ||
2.4. Имараттарды бекемдөө, оңдоо жана реконструкциялоо боюнча конструктивдик жана техникалык чечимдердин каталогун түзүү | 2023- 2024 | 3 000 | 1 000 |
| 2 000 | 1 000 | 1 000 |
|
|
| 2 000 | 0 | 0 | 2 000 | ||
2.5. Мөңгүлөрдү сактоо боюнча чараларды пландоо жана ишке ашыруу үчүн сунуштарды иштеп чыгуу максатында алардын эрүү процесстерине изилдөө жүргүзүү | 2023- 2026 | 21 600 | 2 160 |
| 19 440 | 2 160 | 2 160 |
|
| Донор-лор | 19 440 | 0 | 0 | 19 440 | ||
2.6. Инновациялык ГМС-технологияларды жана спутник мониторингин пайдалануу менен Талас, Чу, Чаткал дарыяларынын жана Ысык-Көлдүн бассейндеринин мөңгүлөр кадастрын иштеп чыгуу | 2023- 2026 | 34 560 | 2 160 |
| 32 400 | 2 160 | 2 160 |
|
| Донор-лор | 32 400 | 0 | 0 | 32 400 | ||
3
| Калктын коопсуздук маданиятын жогорулатуу
| 3.1. Адамдын, коомдун жана мамлекеттин коопсуздугу жаатында компетенцияларга ээ болууга багытталган Мамлекеттик билим берүү стандарттарына өзгөртүүлөрдү киргизүү | 2023- 2024 | 400 | 400 |
|
| 400 | 400 |
|
|
| 0 | 0 | 0 | 0 |
3.2. Калктын ар кандай категорияларынын кырсыктар коркунучун кабыл алуусу, түшүнүүсү жана практикасы боюнча социологиялык изилдөө жүргүзүү, калктын маалымдуулугун күчөтүү концепциясын иштеп чыгуу жана бекитүү | 2023- 2025 | 5 000 | 240 |
| 4 760 | 240 | 240 |
|
| Донор-лор | 4 760 | 0 | 0 | 4 760 | ||
3.3. Кырсыктар коркунучун, калктын өзгөчө кырдаалдарга дуушар болушун жана аялуулугун, ошондой эле калктын бир кыйла аялуу катмарынын гуманитардык жардамга муктаждыктарын баалоо жана талдоо үчүн методикалык, билим берүүчү жана башка материалдарды, стандарттарды жана негизги көрсөткүчтөрдү иштеп чыгуу | 2023- 2026 | 5 000 | 325 |
| 4 675 | 325 | 325 |
|
| Донор-лор | 4 675 | 0 | 0 | 4 675 | ||
3.4. Кесиптик билим берүү уюмдарынын (мекемелеринин) негизги персоналынын маалыматтарды башкаруу жана кырсыктар коркунучун моделдөө боюнча потенциалын өстүрүү
| 2022- 2026 | 1 350 | 500 |
| 850 | 1 350 | 500 |
| 850 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
3.5. Социалдык коргоо жаатындагы КР мыйзамдарына “кырсык” түшүнүгүн социалдык кесепет катары киргизүү | 2023-2025 | 3 200 | 225 |
| 2 975 | 225 | 225 |
|
| Донор-лор | 2 975 | 0 | 0 | 2 975 | ||
|
| 1-багыт боюнча бардыгы |
| 160 785 | 12 985 |
| 147 800 | 24 035 | 12 985 |
| 11 050 |
| 136 750 |
|
| 136 750 |
2-артыкчылыктуу багыт: Кырсыктар коркунучун башкаруунун уюштуруу-укуктук алкактарын өркүндөтүү | ||||||||||||||||
4
| Жарандык коргонуунун мамлекеттик системасынын ченемдик укуктук базасын жана уюштуруу түзүмүн өнүктүрүү
| 4.1. Табигый кырсыктардан/ ӨКдан (анын ичинде климаттык) зыянды жана жоготууларды системалуу каттоо жана эсепке алуу тартибин жана методикасын жөнгө салуучу ЧУА жана методикалык материалдарды иштеп чыгуу | 2023- 2024 | 2 380 | 1 190 |
| 1 190 | 2 380 | 1 190 |
| 1 190 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 |
4.2. Кырсыктар-дан/ӨКдан зыянды жана жоготууларды баалоо боюнча тармактык жана сектордук усулдук материалдарды иштеп чыгуу жана практикага киргизүү | 2023- 2024 | 3 060 | 1 870 |
| 1 190 | 3 060 | 1 870 |
| 1 190 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
4.3. Кырсыктар-дын/ӨКтин таасирлеринен зыян жана жоготуулар жөнүндө милдеттүү мамлекеттик статистикалык отчеттуулукту өркүндөтүү | 2023- 2025 | 1 190 | 510 |
| 680 | 1 190 | 510 |
| 680 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
4.4. Мөңгүлөрдүн абалына байкоо жана мониторинг жүргүзүү үчүн ченемдик укуктук базаны жана уюштуруу түзүмүн иштеп чыгуу | 2023- 2025 | 2 450 | 300 |
| 2 150 | 300 | 300 |
|
| Донор-лор | 2 150 | 0 | 0 | 2 150 | ||
4.5. Кырсыктар коркунучун азайтуу боюнча КР Улуттук платформасы үчүн ченемдик укуктук базаны жана уюштуруу түзүмүн иштеп чыгуу | 2023- 2025 | 1 150 | 300 |
| 850 | 300 | 300 |
|
| Донор-лор | 850 | 0 | 0 | 850 | ||
5
| Мамлекеттик башкаруу жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу секторлорунун ишине кырсык-тар коркунучун башкаруу аспекттерин киргизүү жана кызыкдар тараптардын ортосунда өз ара аракет-тенүүнү кеңейтүү
| 5.1. ӨКга чара көрүү жана ККА чаралары тармактарында Жарандык коргонуу кызматтарынын милдеттерине, функцияларына, ролдоруна жана жоопкерчилигине комплекстүү талдоо жүргүзүү. Жарандык коргонуу секторлорунда жана кызматтарында ККА чараларын идентификациялоо | 2023- 2026 | 1 250 | 400 |
| 850 | 1 250 | 400 |
| 850 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 |
5.2. Айыл чарба секторунда, анын ичинде санариптик модернизациялоонун жана инновациялык МКТ киргизүүнүн негизинде климаттык жана башка кырсыктар коркунучун башкаруу аспекттерин өркүндөтүү | 2023- 2026 | 43 000 | 1 700 |
| 41 300 | 43 000 | 1 700 |
| 41 300 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
5.3. Кырсыктар коркунучун азайтуу боюнча тармактык жана аймактык программаларды/ пландарды иштеп чыгууну уюштуруу жана ишке ашыруу | 2023- 2026 | 2 800 | 800 |
| 2 000 | 2 800 | 800 |
| 2 000 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
5.4. Институттук потенциалды күчөтүү максатында ченемдик-укуктук жана методологиялык базаны өркүндөтүү аркылуу гидрометеороло-гиялык байкоо тармагынын ишине климаттык кырсыктар коркунучун башкаруу аспекттерин киргизүү | 2023- 2024 | 700 | 700 |
|
| 700 | 700 |
|
|
| 0 | 0 | 0 | 0 | ||
6
| Өзгөчө жана кризистик кырдаалдарда бирдиктүү маалыматтык-башкаруу системасынын автоматташты-рылган башкаруу жана кабарлоо системасын өнүктүрүү
| 6.1. Бийик тоолуу мөңгү көлдөрүнүн жарылуу коркунучу жөнүндө эрте эскертүү системасын иштеп чыгуу | 2023- 2025 | 4 100 | 800 |
| 3 300 | 800 | 800 |
|
| Донор-лор | 3 300 | 0 | 0 | 3 300 |
6.2. Жеткире жабдуу жана калкка коркунуч жана ӨК пайда болушу жөнүндө эрте кабарлоо автоматташтырыл-ган системаларын өнүктүрүүнүн эсебинен КМКЖМКС техникалык потенциалын күчөтүү | 2023- 2030 | 255 000 | 1 680 |
| 253 320 | 1 680 | 1 680 |
|
| Донор-лор | 253 320 | 0 | 0 | 253 320 | ||
6.3. ККА боюнча, ӨК алдын алуу жана жоюу боюнча иш-чараларды ишке ашырууну баалоо жана мониторинг жүргүзүү үчүн “Дезинвентар Сендай” системасын киргизүү эсебинен БМБС техникалык потенциалын күчөтүү | 2023- 2026 | 1 268 | 600 |
| 668 | 1 268 | 600 |
| 668 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
6.4. “112 Кыргызстан” тиркемесинин программалык продуктун жаңыртуу, ӨК жөнүндө маалыматты кабыл алуу-берүү функцияларын жана мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүү | 2023- 2024 | 680 | 200 |
| 480 | 680 | 200 |
| 480 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
6.5. Жер титирөө жөнүндө эрте кабарлоонун региондук системасын түзүү жана иштөөсүн камсыздоо боюнча чараларды ишке ашыруунун, чек ара аралык мүнөздөгү ӨК коркунучу жана пайда болушу жөнүндө өз ара маалымдоонун алкагында КРнын эрте кабарлоо улуттук системасын БА өлкөлөрүнүн (Казакстандын, Тажикстандын жана Өзбекстандын) эрте эскертүү системалары менен интеграциялоо | 2023- 2026 | 85 300 | 300 |
| 85 000 | 300 | 300 |
|
| Донор-лор | 85 000 | 0 | 0 | 85 000 | ||
6.6. Инновациялык маалыматтык-коммуникациялык технологияларды, анын ичинде инновациялык программалык продукттарды киргизүү аркылуу КРда БМБС модернизациялоо жана потенциалын бекемдөө | 2023- 2026 | 7 221 |
|
| 7 221 | 7 221 |
|
| 7 221 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
|
| 2-багыт боюнча бардыгы |
| 411 549 | 11 350 |
| 400 199 | 66 929 | 11 350 |
| 55 579 |
| 344 620 |
|
| 344 620 |
3-артыкчылыктуу багыт: Каршы аракеттенүү потенциалын чыңдоо максатында кырсыктар коркунучун азайтуу боюнча чараларга инвестициялар | ||||||||||||||||
7
| Өзгөчө кырдаалдардын алдын алуу жана кооп-туулук деңгээлин азайтуу боюнча, анын ичинде климат-тын өзгөрүү шарттарында чараларды ишке ашыруу
| 7.1. Потенциалдуу кооптуу объекттерде жана участоктордо атайын жана алдын алуучу коргоо иш-чараларын өткөрүү аркылуу жергиликтүү жамааттын деңгээлинде кырсыктар коркунучун (анын ичинде климаттык, каскаддык жана кумулятивдик) жана ӨК пайда болуу коркунучун азайтуу | 2023- 2026 | 1 736 000 | 1 600 000 |
| 136 000 | 1 736 000 | 1 600 000 |
| 136 000 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 |
|
7.2. Инженердик-техникалык иш-чаралар комплексин өткөрүү жана 20 жер көчкү коркунучу бар участокто мониторинг жана эрте кабарлоо системаларын орнотуу аркылуу жер көчкү коркунучу бар участоктордо кырсыктар коркунучун азайтуу | 2023- 2026 | 3 315 000 | 340 000 |
| 2 975 000 | 3 315 000 | 340 000 |
| 2 975 000 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
7.3. Инженердик техника менен жабдуу, 20 гидрологиялык постту орнотуу жана жабдуу жолу менен суу чарба объекттеринде кырсыктар коркунучуна, анын ичинде климаттык кырсыктар коркунучуна мониторинг жүргүзүү жана божомолдоо потенциалын күчөтүү | 2023- 2024 | 3 706 000 | 425 000 |
| 3 281 000 | 3 706 000 | 425 000 |
| 3 281 000 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
7.4. “БУУ демилгелери – КАДРИ – 2022”, “Сендай алкактык программасынын орто мөөнөттүү обзору”, “18-бөлүм – Кыргызстандын экологиялык ишинин натыйжалуулугуна сереп” сунуштарын эске алган долбоордук сунуштарды демилгелөө, иштеп чыгуу жана андан ары илгерилетүү аркылуу ККАга инвестицияларды тартуу | 2023- 2026 | 42 500 | 5 400 |
| 37 100 | 5 400 | 5 400 |
|
| Донор-лор | 37 100 | 0 | 0 | 37 100 | ||
7.5. Потенциалдуу кооптуу участоктордогу бак-дарактарды, агрардык токой чарбачылыгын жана токой-мелиорация иштерин ийгиликтүү ишке ашыруунун, анын ичинде климаттык таасирдин натыйжаларын эске алган “жашыл долбоорлорду” андан ары илгерилетүү менен ККАга инвестициялар | 2023- 2026 | 37 700 | 1 700 |
| 36 000 | 1 700 | 1 700 |
|
| Донор-лор | 36 000 | 0 | 0 | 36 000 | ||
7.6. КР аймагынын эрозиянын, чөлгө айлануунун, шорлонуунун, кырсыктардын, анын ичинде климаттык кырсыктардын, ошондой эле чарба жүргүзүүчү субъекттердин ишинин таасиринин натыйжасында жердин деградацияга дуушар болушун, картага түшүрүү, баалоо жана талдоо боюнча чараларды ишке ашыруу | 2023- 2026 | 233 750 | 212 500 |
| 21 250 | 212 500 | 212 500 |
|
| Донор-лор | 21 250 | 0 | 0 | 21 250 | ||
7.7. Айыл чарбасында өздөштүрүү үчүн жерлердин жарактуулугун аныктоо максатында КР аймагынын тоо этектериндеги зоналарын картага түшүрүүнүн негизинде тоо этектериндеги жерлерди айыл чарбасында өздөштүрүү боюнча улуттук программаны иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу | 2023- 2030 | 31 450 | 1 700 |
| 29 750 | 1 700 | 1 700 |
|
| Донор-лор | 29 750 | 0 | 0 | 29 750 | ||
8
| Кырсыктар коркунучунан камсызданды-рууну өнүктү-рүү жана кырсыктар коркунучун азайтууга ички инвести-цияларды тартууга дем берүү
| 8.1. Турак жайды жана экономика объекттерин табигый кырсыктардан жана өрттөн милдеттүү камсыздандыруу системасын өнүктүрүү жана өркүндөтүү | 2023- 2026 | 920 | 920 |
|
| 920 | 920 |
|
|
| 0 | 0 | 0 | 0 |
8.2. Кырсыктар коркунучун, анын ичинде климаттык кырсыктар коркунучун азайтууга ички инвестицияларды өбөлгөлөөгө багытталган комплекстүү прикладдык изилдөөнү жүргүзүү, иш-чараларды иштеп чыгуу жана ишке ашыруу | 2024- 2025 | 8 500 | 500 |
| 8 000 | 8 500 | 500 |
| 8 000 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
8.3. Республикалык жана жергиликтүү бюджеттерден ККА жана ӨК, анын ичинде климаттык кырсыктарды азайтууга ички инвестицияларды тартуу боюнча мамлекеттик органдардын жана ЖӨБО ыйгарым укуктарын жана компетенцияларын кеңейтүү боюнча чараларды иштеп чыгуу, айыл чарба секторунда кырсыктар коркунучунан камсыздандырууну өнүктүрүү | 2024- 2026 | 10 875 | 1 000 |
| 9 875 | 6 150 | 1 000 |
| 5 150 | Донор-лор | 4 725 | 0 | 0 | 4 725 | ||
8.4. ЖӨБО техникалык жана маалыматтык-коммуникациялык потенциалын бекемдөө боюнча чараларды иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу, ККА, анын ичинде климаттык жаатында маалыматты, билимди жана тажрыйбаны алуу жана пайдалануу максатында интернет-ресурстарга (веб-сайттарга жана платформаларга) жетүүнү кеңейтүү | 2023- 2030 | 84 500 | 1 000 |
| 83 500 | 84 500 | 1 000 |
| 83 500 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
9
| Климаттын глобалдык өзгөрүү шарттарында учурдагы, пайда болгон жана келечек-теги кырсык-тар коркунучта-рына туруктуулукту төмөндөтүү жана жогору-латуу үчүн инклюзивдик жана иннова-циялык инстру-менттерди киргизүү
| 9.1. Инновациялык жана инклюзивдик окутуу методдорун киргизүү менен “Коопсуз мектептер жана мектепке чейинки билим берүү уюмдары” программасын ишке ашыруу | 2023- 2026 | 339 964 |
|
| 339 964 | 339 964 |
|
| 339 964 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 |
9.2. Ирригациялык системаларды модернизациялоо жана селден коргоочу суу объекттеринде оңдоо-калыбына келтирүү иштерин жүргүзүү | 2023- 2026 | 200 000 | 70 000 |
| 130 000 | 200 000 | 70 000 |
| 130 000 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
9.3. Европа өнүктүрүү жана реконструкциялоо банкынын Мамлекеттер аралык максаттуу программасы боюнча калдык сактоочу жайларды жана кен калдыктарын рекультивациялоо боюнча иш-чаралар комплексин жүргүзүү | 2023- 2026 | 2 570 676 | 26 869 |
| 2 543 807 | 707 869 | 26 869 |
| 681 000 | Донор-лор | 1 862 807 | 0 | 0 | 1 862 807 | ||
9.4. Саламаттык сактоо жаатында инклюзивдик жана инновациялык технологиялардын негизинде адамдардын оорушун азайтуу боюнча чараларды иштеп чыгуу максатында абанын температурасынын кескин (аномалдуу) өзгөрүшүнүн чоң шаарлардын жашоочуларына таасир этүүсү факторлорун аныктоо боюнча изилдөө жүргүзүү | 2023- 2026 | 17 000 | 1 700 |
| 15 300 | 17 000 | 1 700 |
| 15 300 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
9.5. Инклюзивдик жана инновациялык инструменттерди колдонуу менен деградацияга, кыртыштын биологиялык жана экономикалык күрдүүлүгүнүн төмөндөшүнө дуушар болгон жер ресурстарынын санариптик картасын иштеп чыгуу | 2023- 2025 | 31 450 | 1 700 |
| 29 750 | 1 700 | 1 700 |
|
| Донор-лор | 29 750 | 0 | 0 | 29 750 | ||
9.6. Калкты эвакуациялоо жана көчүрүү, ошондой эле материалдык жана маданий баалуулуктарды коопсуз райондорго эвакуациялоо тартибинин негизинде Потенциалдуу кооптуу тилкелерден калкты көчүрүү боюнча иш-чаралар планын иштеп чыгуу жана ишке ашыруу | 2023- 2026 | 5 120 | 5 120 |
|
| 5 120 | 5 120 |
|
|
| 0 | 0 | 0 | 0 | ||
9.7. Жай өнүккөн кырсыктарды ӨК эсепке алуу жана каттоо улуттук механизмине киргизүү | 2023- 2024 | 21 600 | 700 |
| 20 900 | 21 600 | 700 |
| 20 900 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
9.8. Климаттын өзгөрүүсүнө ыңгайлашуу боюнча планды иштеп чыгуу жана кабыл алуу | 2 023 | 74 500 | 700 |
| 73 800 | 74 500 | 700 |
| 73 800 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
9.9. Бал аарыларынын ооруларынын жана өлүмүнүн коркунучун азайтуу боюнча программаны иштеп чыгуу жана ишке ашыруу | 2023- 2024 | 3 400 | 700 |
| 2 700 | 3 400 | 700 |
| 2 700 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
|
| 3-багыт боюнча бардыгы |
| 12 470 905 | 2 697 209 | 0 | 9 773 696 | 10 449 523 | 2 697 209 | 0 | 7 752 314 |
| 2 021 382 |
|
| 2 021 382 |
4-артыкчылыктуу багыт: Натыйжалуу чара көрүүнү камсыз кылуу үчүн кырсыктарга даярдыкты күчөтүү | ||||||||||||||||
10
| Чара көрүү күчтөрүнүн, анын ичинде шашылыш кызматтардын даярдык деңгээлин жана потенциалын жогорулатуу
| 10.1. ЧУАга өзгөчө фонддорду (атайын эсептерди) түзүү боюнча министрликтердин жана ведомстволордун, КРП облустардагы ЫУӨ, ЖМА жана ЖӨБО ыйгарым укуктарын жана компетенцияларын кеңейтүүгө багытталган толуктоолор жана өзгөртүүлөр киргизилди | 2023- 2024 | 800 | 800 |
|
| 800 | 800 |
|
|
| 0 | 0 | 0 | 0 |
10.2. Мамлекеттик материалдык резерв фондунун сактоочу жайларын жана продукциянын сапатын баалоо лабораториясын модернизациялоо | 2023- 2026 | 75 500 | 70 500 |
| 5 000 | 75 500 | 70 500 |
| 5 000 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
10.3. Шашылыш медициналык жардам кызматын түзүү жана ишин уюштуруу (Катастрофа медицина кызматын түзүү жөнүндө КР Президентинин Жарлыгын ишке ашыруу) | 2023- 2025 | 9 301 | 3 000 |
| 6 301 | 9 301 | 3 000 |
| 6 301 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
10.4. ӨК зоналарын тез баалоо чараларын ишке ашыруу, чара көрүү күчтөрүн жаңылоо жана потенциалын, анын ичинде заманбап каражаттар менен бекемдөө | 2023- 2026 | 1 280 050 | 59 000 |
| 1 221 050 | 71 000 | 59 000 |
| 12 000 | Донор-лор | 1 209 050 |
| 0 | 1 209 050 | ||
10.5. Табигый, техногендик, экологиялык жана социалдык-биологиялык мүнөздөгү ӨКга чара көрүү боюнча аймактык-тармактык координация механизмин күчөтүү аркылуу ЖКМС даярдык деңгээлин жана чара көрүү потенциалын жогорулатуу
| 2023- 2026 | 1 700 | 1 700 |
|
| 1 700 | 1 700 |
|
|
| 0 | 0 | 0 | 0 | ||
10.6. Байкоонун жана лабораториялык контролдун натыйжалуулугун жогорулатуу максатында ЛКБТ модернизациялоо, кеңейтүү, институттук жана техникалык потенциалын күчөтүү | 2023- 2026 | 900 232 | 17 117 |
| 883 115 | 17 117 | 17 117 |
|
| Донор-лор | 883 115 | 0 | 0 | 883 115 | ||
10.7. Ооруканалар-дын туруктуулук жана ККА пландарын иштеп чыгуу менен коопсуздугу боюнча маалыматтар базасын түзүү | 2023- 2026 | 14 450 | 1 700 |
| 12 750 | 1 700 | 1 700 |
|
| Донор-лор | 12 750 | 0 | 0 | 12 750 | ||
10.8 Санариптик, заманбап технологияларды киргизүү жана өрт чыгуу очокторуна сууну тынымсыз берүү боюнча шарттарды түзүү менен өрт көзөмөлү ишинин натыйжалуулугун жогорулатуу | 2023- 2024 | 12 069 | 1 082 |
| 10 987 | 1 082 | 1 082 |
|
|
| 10 987 | 0 | 0 | 10 987 | ||
11 | Жарандык коргонууну уюштурууга жана жүргүзүү-гө кызмат адамдарын даярдоо системасын өнүктүрүү | 11.1. Кырсыктар коркунучун азайтуу, ЖК, ТАКН, анын ичинде климаттык ӨК боюнча чараларга жергиликтүү коомчулукту жана калкты окутуу жана маалымдоо пландарын жана программаларын өркүндөтүү | 2023- 2026 | 14 450 | 1 700 |
| 12 750 | 14 450 | 1 700 |
| 12 750 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 |
11.2. Мамлекеттик жана муниципалдык кызматчыларды даярдоо жана окутуу пландарын, программаларын өркүндөтүү, инновациялык МКТ жана заманбап методдорду (онлайн жана офлайн) киргизүү | 2023- 2025 | 2 000 | 2 000 |
|
| 2 000 | 2 000 |
|
| Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
12. | Өзгөчө кырдаалдардан кийин калыбына келтирүүдө координа-циялоо механизмин өркүндөтүү | 12.1. “Калыбына келтирүү мурункудан жакшы, туруктуу” концепциясын киргизүү менен ӨК кийин узак мөөнөттүү калыбына келтирүүдө координациялоо механизмин өркүндөтүү | 2023- 2024 | 9 800 | 1 700 |
| 8 100 | 9 800 | 1 700 |
| 8 100 | Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 |
12.2. Прикладдык изилдөөлөрдү, коркунучтарды баалоо жана коркунучтардын ар бир түрү боюнча кырдаалды талдоо менен жай өнүгүп жаткан коркунучка чара көрүүнүн конкреттүү улуттук механизмдерин андан ары интеграциялоо
| 2023- 2030 | 170 000 | 3 000 |
| 167 000 | 3 000 | 3 000 |
|
| Донор-лор | 167 000 | 0 | 0 | 167 000 | ||
12.3. ӨКдан жабыркагандарга гуманитардык жардам көрсөтүүнүн минималдуу стандарттарын иштеп чыгуу жана бекитүү
| 2023- 2024 | 700 | 700 |
|
| 700 | 700 |
|
| Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
12.4. Гуманитардык запастарды/өзгөчө резервдерди түзүү, сактоо, тейлөө жана пайдалануу боюнча натыйжалуу механизмдерди, эрежелерди жана жол-жоболорду өркүндөтүү жана киргизүү | 2023- 2026 | 700 | 700 |
|
| 700 | 700 |
|
| Донор-лор | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
|
| 4-багыт боюнча бардыгы |
| 2 491 752 | 164 700 | 0 | 2 327 052 | 208 850 | 164 700 | 0 | 44 151 |
| 2 282 901 | 0 |
| 2 282 901 |
|
| Жалпысы |
| 15 534 991 | 2 886 243 | 0 | 12 648 747 | 10 749 338 | 2 886 243 | 0 | 7 863 094 |
| 4 785 653 | 0 | 0 | 4 785 653 |
Бардыгы 12 милдет пландалган
Бардык иш-чаралар:
Ишке ашыруу мөөнөттөрү | Чараларды ишке ашыруу үчүн ресурстардын керектелиши | Чараларды ишке ашыруу үчүн каржылоо мүмкүнчүлүгү | Финансылык ажырым | ||||||||||
Ишке ашырууга чаралардын бардыгы (1+2) | Бюджет (1) | Бюджеттен тышкаркы каражаттар (2) | Ишке ашырууга чаралардын бардыгы (1+2) | Бюджет (1) | Бюджеттен тышкаркы каражаттар (2) | Ишке ашырууга чаралардын бардыгы (1+2) | Бюджет (1) | Бюджеттен тышкаркы каражаттар (2) | |||||
Республикалык бюджет | Жергиликтүү бюджет | Республикалык бюджет | Жергиликтүү бюджет | Көлөм | Каржылоо булагы | Республикалык бюджет | Жергиликтүү бюджет | ||||||
2023- 2026-жылдар | 15 534 991 | 2 886 243 | 0 | 12 648 747 | 10 749 338 | 2 886 243 | 0 | 7 863 094 | 0 | 4 785 653 | 0 | 0 | 4 785 653 |
% | 100 |
|
|
| 69 |
|
|
|
| 31 |
|
|
|
Кыргыз Республикасынын
калкын жана аймагын өзгөчө
кырдаалдардан комплекстүү
коргоонун 2018–2030-жылдарга
концепциясын ишке ашыруу
(2-этап – 2023-2026-жылдар)
боюнча иш-чаралар планына
3-тиркеме
Кыргыз Республикасынын калкын жана аймагын өзгөчө кырдаалдардан комплекстүү коргоонун 2018–2030-жылдарга концепциясын ишке ашыруу (2-этап – 2023–2026-жылдар) боюнча иш-чаралар планына мониторинг жүргүзүү жана баалоо индикаторлорунун матрицасы
№ | Милдеттер | Индикатордун аталышы | Өлчөө бирдиги | Базалык жыл | Орто аралык индикаторлор (жылдык) | Акыркы индикатор-лор же максаттуу көрсөткүчтөр | Жооптуу орган | |||
1-этап (2023-ж.) | 2-этап (2024–2025-жж.) | 3-этап (2026-ж.) | ||||||||
1-артыкчылыктуу багыт: Кырсык коркунучу тууралуу билимдерди жогорулатуу | ||||||||||
Түрдүү мүнөздөгү өзгөчө кырдаалдарга мониторинг жүргүзүү жана болжолдоо системасынын натыйжалуулугун жогорулатуу | ӨК комплекстүү мониторинг жүргүзүүнүн жана болжолдоонун бирдиктүү системасын андан ары өнүктүрүү | ӨККМЖжББС тармагын кеңейтүү | ӨККМЖжББС веб-порталын кеңейтүү | Веб-портал үчүн кошумча модулдар жана плагиндер иштелип чыкты | Карталар каталогу жаңыланды. Колдонуу-чулардын кирүү мүмкүн-дүгү менен тематика-лык маалымат-тардын бирдиктүү банкы түзүлдү
| ӨККМЖжББС андан ары өнүктүрүүнүн Өлкөлүк концепциясы иштелип чыкты | Мониторинг жүргүзүүнүн бирдиктүү комплекстүү системасынын компоненттеринин жумушчу процесстери модернизация-ланды жана автоматташ-тырылды | ӨКМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | ||
2 | Кырсыктар коркунучун баалоо жана кырсыктар коркунучун азайтуу боюнча чаралардын натыйжалуулугун жогорулатуу үчүн Жарандык коргонуу жаатында илимий-изилдөө иштерин жүргүзүү | Жүргүзүлгөн изилдөөлөрдүн саны | Изилдөөлөр | - | 2 1. КТА б КР УПК илимий-техникалык кеңеши 2. Мөңгүлөр каталогу үчүн мониторинг жүргүзүү-нүн концепция-сы | 1 Имараттар-ды чыңдоо, оңдоо жана реконструк-циялоо боюнча конструк-тивдүү жана техникалык чечимдер-дин каталогу | 2 1. Сейсмика-лык коркунучтар боюнча болжолдуу маалыматтар чыгарылды. 2. Талас, Чу, Чаткал дарыялары-нын жана Ысык-Көлдүн бассейндери-нин мөңгүлөрүнүн каталогу
| 5 1. Ири калктуу конуштардын курулушунун техникалык абалы боюнча маалыматтар базасы түзүлдү 2. Кооптуу өндүрүш объекттеринин коркунучун баалоо аткарылды | ӨКМ, ЖРЭТКМ, АКТКЧМА, УИА, БАЖИИ (макулдашуу боюнча), донорлор (макулдашуу боюнча), КТА б КР УПК, КРСУ | |
3 | Калктын коопсуздук маданиятын жогорулатуу
| Мамлекеттик окутуу стандарттарын жаңыртуу, калктын маалымдуу-лугунун жаңы концепциясы кабыл алынды | Билим берүү чөйрөсүн-дөгү ЧУА саны | - | 4 МББС | 4 МББС концепция боюнча 1 ЧУА | 2 МББС (ТС) 1 каталог | Мамлекеттик окутуу стандарттарын жаңыртуу, каталог кабыл алынды, калктын маалымдуу-лугунун жаңы концепциясы кабыл алынды | БИМ, ЭСКММ, ММСЖСМ, ӨКМ, ЭКМ, МКЖӨБМА, ФМ, КРП облустардагыЫУӨ, ЖӨБО жана донорлор (макулдашуу боюнча) | |
2-артыкчылыктуу багыт: Кырсыктар коркунучун башкаруунун уюштуруу-укуктук алкактарын өркүндөтүү | ||||||||||
4 | Жарандык коргонуунун мамлекеттик тутумунун ченемдик укуктук базасын жана уюштуруу түзүмүн өнүктүрүү | ЧУА саны | ЧУА саны | 3 | 2 | 2 | 4 | 8 | ӨКМ, министрлик-тер, ведомстволор, макулдашуу боюнча донорлор | |
5 | Мамлекеттик башкаруу жана ЖӨБ секторлорунун ишине кырсыктар коркунучун башкаруу аспекттерин киргизүү жана кызыкдар тараптардын ортосунда өз ара аракеттенүүнү кеңейтүү | Кырсык коркунучун азайтуу боюнча программаларды/пландарды кабыл алган жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын үлүшү | % | - | 37 % | 40 % | 23 % | 100 % | ӨКМ, министрлик-тер, ведомстволор, КРП облустардагы ЫУӨ, ЖМА, Бишкек жана Ош шаарларынын мэриялары (макулдашуу боюнча)
| |
Кырсык коркунучун азайтуу боюнча тармактык программалар/ Пландар | Пландын саны | 0 | 4 | 8 | 5 | 17 план, ККА боюнча чаралар идентифи-кацияланды | Министрлик-тер, ведомстволор | |||
6 | Өзгөчө жана кризистик кырдаалдарда бирдиктүү маалыматтык-башкаруу системасынын автоматташтырыл-ган башкаруу жана кабарлоо системасын өнүктүрүү | Аймакты Бирдиктүү маалыматтык-башкаруучу системанын компоненттери менен камтуу | Шаар/ айыл аймагы | 0 | 10
| 30 | 30 | 70 шаар/айыл аймагы | ӨКМ, СӨМ, КРП облустардагы ЫУӨ, ЖМА, ЖӨБО (макулдашуу боюнча) | |
3-артыкчылыктуу багыт: Каршы аракеттенүү потенциалын чыңдоо максатында кырсык коркунучун азайтуу боюнча чараларга инвестициялар | ||||||||||
7 | Өзгөчө кырдаалдардын алдын алуу, коркунуч деңгээлин, анын ичинде климаттын өзгөрүү шартында азайтуу боюнча чараларды ишке ашыруу | Калкты жана аймакты өзгөчө кырдаалдан коргоо боюнча объекттердин саны | Объекттердин саны | 300 | 320 | 340 | 360 | 1020 объект | ӨКМ, КРП облустардагы ЫУӨ, Бишкек жана Ош шаарларынын мэриялары (макулдашуу боюнча) | |
8 | Кырсыктар коркунучунан камсыздандырууну өнүктүрүү жана кырсыктар коркунучун азайтууга ички инвестицияларды өбөлгөлөө | Камсызданды-рылган турак жайдын үлүшү, ар жылдык өсүш 3 % | % | 3 % | 3 % | 6 %, айыл чарба секторунда камсыздан-дыруу системасы киргизилди | 3 % турак жай 20 % айыл чарба сектору | Камсызданды-рылган турак жайдын үлүшүнүн жалпы санынын 12 %ына жеткирүү | ЭКМ, АЧМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | |
9 | Климаттын глобалдык өзгөрүү шарттарында учурдагы, пайда болуучу жана келечектеги кырсыктар коркунучтарына туруктуулукту төмөндөтүү жана жогорулатуу үчүн инклюзивдик жана инновациялык инструменттерди киргизүү | Мектепке чейинки балдар уюмдарынын коопсуз абалына келтирилген мектептердин, бала бакчалардын саны | Объект-тердин саны | 35 | 50 | 100 | 50 | 200 объект | БИМ, ӨКМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | |
4-артыкчылыктуу багыт: Натыйжалуу чара көрүүнү камсыз кылуу үчүн кырсыктарга даярдыкты жогорулатуу | ||||||||||
10 | Даярдык деңгээлинин жана чара көрүү күчүнүн, анын ичинде шашылыш кызматтардын потенциалынын деңгээлин жогорулатуу
| Чара көрүү күчүнүн техникалар паркын жаңылоо | Техника-нын саны, УУА | 58 бирд. техника
| - | - | 75 бирд. 9 УУА, 2 УТ полигон
| 75 бирд. 9 УУА, 2 УТ полигон
| ӨКМ, донорлор (макулдашуу боюнча) | |
11 | Жарандык коргонууну уюштурууга жана жүргүзүүгө кызмат адамдарын даярдоо системасын өнүктүрүү | Калкты окутуу | % | 0,20 % | 1 % | 5 % | 5 % | Жаңы окутуу методдору киргизилди, жылына 5 % чейин калкка жеткирилди | ӨКМ, БИМ, ЖӨБО (макулдашуу боюнча), донорлор (макулдашуу боюнча | |
12 | Өзгөчө кырдаалдардан кийин калыбына келтирүүдө координациялоо механизмин өркүндөтүү | ЧУА кабыл алынды | ЧУА саны | - | - | 2 | - | 1. ӨК реконструк-циялоо жана калыбына келтирүү боюнча бирдиктүү ыкма белгиленди. 2. ӨК жабыркаган-дарга гуманитардык жардам көрсөтүүнүн минималдуу стандарттары бекитилди | ӨКМ, АКТКЧМА БИМ, ССМ, АЧМ, ЖРЭТКМ, ЭСӨММ, ЖӨБО (макулдашуу боюнча) донорлор (макулдашуу боюнча) | |
”.