Карантинге алынган объекттерде жөнгө салынуучу зыяндуу

организмдерди табууга карантиндик фитосанитардык зонаны жана

карантиндик фитосанитардык режимди белгилөөгө багытталган

карантиндик фитосанитардык текшерүү жүргүзүү боюнча

методикалык көрсөтмө

Жалпы жоболор

1. Кыргыз Республикасынын аймагындагы карантинге алынган объекттерге карантиндик фитосанитардык текшерүүлөрдү жүргүзүүнүн ушул ыкмасы (мындан ары - Методика) Кыргыз Республикасынын аймагындагы карантиндик объекттердин популяциясын аныктоого багытталган.

2. Карантиндик фитосанитардык изилдөөгө менчигинин түрүнө карабастан айыл чарба, токой, суу жана башка багыттагы жерлер, өсүмдүктөр, өсүмдүктөрдөн алынган продукцияларды жана башка карантинге алынган материалдарды жыйноочу жана иштетүүчү жерлер (мындан ары-карантинге алынган объекттер) жатат.

3. Карантиндик фитосанитардык текшерүүнү өсүмдүктөрдүн карантини чөйрөсүндөгү аткаруу бийлигинин мамлекеттик органы (мындан ары - Ыйгарым укуктуу орган) жүргүзөт жана ЕЭК Кеңешинин 2016-жылдын 30-ноябрындагы №158 чечими менен бекитилген Евразия экономикалык бирлигинин Карантиндик объектилеринин бирдиктүү тизмесинде көрсөтүлгөн ар бир карантиндик объект боюнча жүргүзүлөт (мындан ары-Тизме).

4. Карантиндик фитосанитардык текшерүүлөр жана контролдук карантиндик фитосанитардык текшерүүлөр (мындан ары - контролдук текшерүүлөр) жана системалуу карантиндик фитосанитардык текшерүүлөр (мындан ары - системалык текшерүүлөр) болуп бөлүнөт.

Контролдук изилдөөлөр өсүмдүктөрдүн карантини боюнча ыйгарым укуктуу органдын аймактык башкармалыктары (мындан ары – аймактык башкармалык) тарабынан карантиндик фитосанитардык зонанын же карантиндик объекттерден эркин зонанын чектерин белгилөө (тактоо) максатында, ошондой эле карантинге алынган объекттердин ээлери өсүмдүктөрдүн карантини жаатындагы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын жана эл аралык актыларынын талаптарынын сакталышын контролдоону ишке ашыруу максатында жүргүзүлөт.

Системалык изилдөөлөр карантиндик объекттердин ээлери тарабынан карантиндик объекттерди өз убагында табуу, алардын очокторунун чектерин аныктоо, карантиндик организмдердин очокторун локализациялоого жана жоюуга багытталган карантиндик фитосанитардык режимдерди оптималдаштыруу максатында жүргүзүлөт.

5. Текшерүүдө алынган үлгүлөргө (пробаларга) экспертизаны өсүмдүктөрдүн карантини боюнча лаборатория (мындан ары-лаборатория) жүргүзөт.

6. Изилдөөлөрдүн ченемдеринин жана изилдөө методикасынын аныктамалары өсүмдүктөрдүн карантини чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган тарабынан бекитилген зыяндуу организмдерди табуу жана идентификациялоо боюнча ыкмалык көрсөтмөлөрдө (мындан ары – методикалык көрсөтмөлөр) көрсөтүлгөн.

7. Карантинге алынган объекттерге карантиндик фитосанитардык изилдөөлөрдү жүргүзүүдө өсүмдүктөрдүн карантини боюнча ыйгарым укуктуу орган келишимдик шарттарда илимий-изилдөө, профилдик билим берүү уюмдарын, эксперттерди жана жеке агрономиялык билими бар адистерди тартууга укуктуу.

2. Карантиндик фитосанитардык изилдөөлөр

8. Карантинге алынган объекттер Кыргыз Республикасынын аймагынын карантиндик фитосанитардык абалын аныктоо максатында карантиндик фитосанитардык текшерүүдөн өтүүгө тийиш.

9. Карантиндик фитосанитардык текшерүүлөр өсүмдүктөрдүн карантини чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган тарабынан төмөнкүдөй максаттарда жүргүзүлөт:

‒ карантиндик зыяндуу организмдерди эрте аныктоо;

‒ жөнгө салынуучу зыяндуу организмдердин биологиясын изилдөө;

‒ тизмени актуалдаштыруу;

‒ карантиндик фитосанитардык зоналардын чектерин белгилөө (тактоо);

‒ фитосанитардык талаптарды иштеп чыгуу (тактоо);

‒ карантиндик зыяндуу организмдердин очокторун локалдаштыруу жана карантиндик зыяндуу организмдердин популяциясын жоюу программаларын иштеп чыгуу (оңдоо).

10. Карантиндик фитосанитардык текшерүүлөр 1 жана 2-тиркемелерге ылайык ыйгарым укуктуу орган тарабынан бекитилүүчү ар жылдык планга ылайык жүргүзүлөт.

11. Карантинге алынган объекттерге карантиндик фитосанитардык текшерүүлөрдү жүргүзүү боюнча иш-чараларды уюштуруу төмөнкүдөй аныкталат:

‒ администрациялык-аймактык бөлүнүш боюнча;

‒ карантиндик объекттин (же зыяндуу организмдин) биологиясы боюнча;

‒ карантиндик объекттерден жабыркаган өсүмдүктөрдүн (өстүрүлүүчү жана жапайы өсүүчү) жайылышы боюнча;

‒ мүмкүн болгон карантиндик объекттин кирүү жана жайылуу жолдору боюнча;

‒ карантинге алынган продукцияны сактоо, өндүрүү, кайра иштетүү, сатуу жана утилдештирүү жерлери боюнча;

‒ жыйналган түшүм топтолгон жерлер;

‒ айдоо аянттарынын түзүмү;

‒ маданий өсүмдүктөрдүн колдонулуучу сорттору.

12. Карантиндик фитосанитардык текшерүүлөрдү жүргүзүү боюнча иш-чараларды уюштурууда өзгөчө көңүл бурууну талап кылат:

‒ үрөн жана көчөт материалдары үчүн арналган өндүрүш жерлери жана участокторуна;

‒ импорттук үрөн жана көчөт материалдары менен аткарылган айдоолор жана көчөттөргө;

‒ үрөн жана көчөт материалдарын сактоочу жана сатуучу жайларга.

13. Карантиндик фитосанитардык текшерүүлөрдү жүргүзүү убактысы:

‒ карантиндик объекттердин өнүгүү цикли;

‒ карантиндик объекттер жабыр тарткан өсүмдүктөрдүн өнүгүү фазалары;

‒ карантиндик объекттердин очокторун локалдаштыруу жана жоюу программаларын жүргүзүү убактысы.

13. Карантиндик фитосанитардык текшерүүлөр карантиндик зыяндуу организмдердин түрлөрү боюнча көрсөтмө ыкмага ылайык жүргүзүлөт.

14. Карантиндик объекттер же алардын бар экендигин көрсөткөн белгилер табылган учурда карантинге алынган объекттердин ээлери, пайдалануучулары (мындан ары – объект ээлери) бул жөнүндө аймактык башкармалыкка же ыйгарым укуктуу органга билдирет.

3. Карантиндик фитосанитардык текшерүүлөрдүн жыйынтыктарын тариздөө тартиби

 15. Жүргүзүлгөн карантиндик фитосанитардык текшерүүнүн жыйынтыгы боюнча карантинге алынган объектти фитосанитардык текшерүү актысы (мындан ары - Акт) таризделет, ал 3 жана 4-тиркемелерге ылайык жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен макулдашылат.

Карантиндик фитосанитардык текшерүү актысында текшерүү жүргүзүлгөн бардык зыяндуу организмдер милдеттүү түрдө көрсөтүлөт.

16. Жеке жана юридикалык жактардын арыздары боюнча карантиндик фитосанитардык текшерүү аймактык башкармалыктын адистери тарабынан арызга ылайык жана акы төлөө негизинде жүргүзүлөт.

Кызмат көрсөтүүнүн шарттары жана тартиби "Мамлекеттик органдар, алардын түзүмдүк бөлүнүштөрү жана ведомстволук мекемелери тарабынан жеке жана юридикалык жактарга көрсөтүлүүчү мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн стандарттарын бекитүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2014-жылдын 3-июнундагы № 303 токтомуна ылайык мамлекеттик кызмат көрсөтүүнүн тиешелүү стандартында белгиленет.

4. Карантиндик фитосанитардык зонаны, карантиндик фитосанитардык режимди белгилөө, карантин орнотуу

 17. Карантиндик фитосанитардык зонаны белгилөө жана жоюу, карантиндик фитосанитардык режимди белгилөө жана алып салуу өсүмдүктөрдүн карантини чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдын аймактык башкармалыгы тарабынан жүзөгө ашырылат, карантин орнотуу жана алып салуу чек аранын чектеринде жүзөгө ашырылат:

‒ чарбакер субъектти, чарбакер субъекттер тобун жана калктуу конуштарды - жергиликтүү мамлекеттик администрация;

‒ жергиликтүү өз алдынча башкаруунун, райондун же бир нече райондун Кыргыз Республикасынын Президентинин тиешелүү областтагы ыйгарым укуктуу өкүлү;

– облустун, бир нече облустун жана Кыргыз Республикасынын чегинде-Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан.

18. Карантиндик объекттердин очокторун өз убагында табуу, карантиндик фитосанитардык зоналарды жана алардын чектерин, карантиндик фитосанитардык режимдерди белгилөө жана аныкталган карантиндик объекттердин андан ары таралышын алдын алуу максатында карантиндик объекттер системалуу түрдө карантиндик фитосанитардык текшерүүдөн өтүүгө тийиш.

19. Карантиндик фитосанитардык зонаны белгилөө жана жоюу, карантиндик фитосанитардык режимди белгилөө жана алып салуу, карантин орнотуу жана алып салуу ушул Тартиптин жоболоруна ылайык ар бир карантиндик объект боюнча өзүнчө жүргүзүлөт.

20. Карантиндик фитосанитардык текшерүүдө карантиндик объекттер аркылуу карантинге алынган объекттер зыяндалуусу (булгануусу) табылган учурда аймактык башкармалыктын адистери табылган зыянкечтердин, оорунун белгилери бар өсүмдүктөрдүн, отоо чөптөрдүн же отоо чөптөрдүн уруктарынын үлгүлөрүн алат жана этикетканы 5 жана 6-тиркемелерге ылайык толтурат.

Тандалып алынган үлгүлөр жана үлгү жөнүндө маалыматтарды камтыган маалыматтар лабораториялык экспертиза жүргүзүү үчүн лабораторияга жөнөтүлөт.

Үлгүлөрдү энтомологиялык, гербологиялык жана фитогельминтологиялык лабораториялык экспертизалоо 3 күндүн ичинде жүргүзүлөт. Үлгүлөргө бактериологиялык, микологиялык, вирусологиялык экспертиза 21 күндүн ичинде жүргүзүлөт.

21. Лабораториялык экспертизанын жыйынтыгы боюнча экспертизанын жыйынтыгын алган күндөн тартып 24 сааттын ичинде ыйгарым укуктуу органдын аймактык бөлүмү карантиндик экспертизанын корутундусун берет.

Лабораториялык экспертизанын жыйынтыгы аймактык башкармалыктын кызматкерлери тарабынан карантинге алынган объекттин карантиндик фитосанитардык абалын аныктоочу актыны түзүү үчүн негиз болуп саналат. Акт корутунду алынган күндөн тартып 24 сааттын ичинде карантинге алынган объекттин ээсинин (ыйгарым укуктуу өкүлүнүн) катышуусунда эки нускада түзүлөт. Актынын бир нускасы аймактык башкармалыкта сакталат, экинчи нускасы карантинге алынган объекттин ээсине (ыйгарым укуктуу өкүлгө) берилет.

22. Карантинге алынган объекттерге карантиндик объекттер жуккан (булганган) жерлер табылганда аймактык башкаруу актыга кол коюлган күндөн тартып 24 сааттын ичинде:

‒ карантиндик объекттерди табуу фактысы жөнүндө ыйгарым укуктуу органга жазуу жүзүндө маалымдайт;

‒ ушул Тартиптин 18-пунктунда көрсөтүлгөн Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлигинин органдарына 7-тиркемеге ылайык сунуш берет;

‒ Кыргыз Республикасынын юридикалык жактарына жана жарандарына карантиндик объекттердин очокторун чектөө жана жоюу боюнча көрүлүп жаткан чаралар жөнүндө жалпыга маалымдоо каражаттары аркылуу маалымдайт.

23. Карантиндик фитосанитардык зона (анын аянтын көрсөтүү менен) Кыргыз Республикасынын, райондун, калктуу конуштун, ар кандай максаттуу багыттагы жер участогунун, имараттын, курулуштун, кампалоо жерлеринин чектеринде белгилениши мүмкүн.

Карантиндик фитосанитардык режимди белгилөөдө аймактык башкармалык карантиндик фитосанитардык чараларды көрсөтүү менен карантиндик объекттер менен күрөшүү, алардын очокторун локалдаштыруу жана жоюу боюнча иш-чаралардын планын бекитет, ошондой эле карантинге алынган белгилүү продукцияны (карантинге алынган материалды, карантинге алынган жүктү) пайдаланууга тыюу салууну, карантиндик фитосанитардык зонанын аймагынан алып чыгууга тыюу салууну, карантинге алынган белгилүү продукцияны (карантинге алынган материалды, карантинге алынган жүктү) пайдаланууга тыюу салууну киргизет, алардын аткарылышына контролду жана көзөмөлдү жүзөгө ашырат.

24. Аймактык башкармалык ушул Тартиптин 17‒пунктунда көрсөтүлгөн Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлик органдарына карантиндик объектти, карантиндик фитосанитардык зонанын (очоктун, коргоо зонасынын) чек араларын, карантиндик фитосанитардык режимди көрсөтүү менен Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлик органы тарабынан карантин орнотуу жөнүндө сунуштарды жиберет.

25. Карантин аймагы карантиндик объекттерге жугуунун (акыр-чикирдин) очоктору аныкталган ар кандай максаттуу багыттагы жерлерге, имараттарга, курулуштарга, курулмаларга, резервуарларга, кампага салынуучу жерлерге жана менчигинин түрүнө карабастан объекттерге салынат.

26. Ушул Тартиптин 17‒пунктунда көрсөтүлгөн Кыргыз Республикасынын аткаруу бийлигинин органдары тарабынан карантин орнотуу жөнүндө чечим кабыл алынгандан кийин аймактык башкармалык:

‒ карантин салуу жөнүндө жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу бийлик органынын чечиминин көчүрмөсүн ыйгарым укуктуу органга жиберет;

‒ жалпыга маалымдоо каражаттары аркылуу карантиндик объекттердин очокторун локализациялоо жана жоюу боюнча тыюу салууларды, чектөөлөрдү киргизүү жана көрүлүп жаткан чаралар жөнүндө Кыргыз Республикасынын юридикалык жактарын жана жарандарын маалымдайт;

‒ карантиндик фитосанитардык зонадагы карантинге алынуучу объекттердин карантиндик фитосанитардык абалын тактоо максатында контролдук текшерүүлөрдү жүргүзөт;

‒ карантиндик фитосанитардык зонада карантиндик фитосанитардык режимдин сакталышын контролдоону (көзөмөлдөөнү) ишке ашырат.

27. Карантиндик объектти чектөө жана жоюу боюнча карантиндик фитосанитардык чараларды аткарууда башкармалык тарабынан карантиндик фитосанитардык зонаны контролдук текшерүү жүргүзүлөт.

28. Карантиндик объекттер менен күрөшүү боюнча карантиндик фитосанитардык иш-чаралар алар толук жоюлганга чейин жүргүзүлөт.

5. Карантиндик фитосанитардык зонаны жоюу, карантиндик фитосанитардык режимди алып салуу, карантинди алып салуу

29. Карантинди алып салуу үчүн зарыл болгон негиздер:

‒ аймактык башкармалыктын адистери жүргүзгөн контролдук текшерүүлөрдүн маалыматтары менен ырасталган карантин орнотулган карантиндик объекттин очогун жоюу жана бул аймакта карантиндик объекттин 3 жыл жана андан ашык убакытка жок болушу (зыяндуу организмдин биологиялык өзгөчөлүктөрүнө жараша);

‒ карантин коюлган карантиндик объектти Тизмеден чыгарып салуу.

30. Карантинди алып салуу үчүн зарыл негиздер болгон учурда аймактык башкаруу 3 күндүн ичинде:

‒ карантинди алып салуу үчүн зарыл болгон негиздердин бар экендиги жөнүндө ыйгарым укуктуу органга жазуу жүзүндө маалымдайт;

‒ ушул Тартиптин 18-пунктунда көрсөтүлгөн аткаруу бийлик органдарына карантинди алып салуу жөнүндө сунуш киргизет;

‒ жалпыга маалымдоо каражаттары аркылуу мурда киргизилген тыюу салууларды жана чектөөлөрдү жокко чыгаруу жөнүндө Кыргыз Республикасынын юридикалык жактарына жана жарандарына маалымдайт.

 31. Аймактык башкармалык өткөн жылы карантиндик фитосанитардык режим салынган (алынган) объекттер жөнүндө жылына бир жолу 8-тиркемеге ылайык ыйгарым укуктуу органга маалыматтарды берет.

Өсүмдүктөрдүн карантини чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган

Карантиндик объекттерди изилдөө

планы

Өсүмдүктөрдүн карантини чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган

карантиндик объекттерди табууга кампа жайларын текшерүү

планы

Өсүмдүктөрдүн карантини чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган

Карантиндик жана жөнгө салынуучу карантиндик эмес объекттерди табууга

элеваторлордун, кампалардын, ишканалардын сактоочу жайларынын

№___ ФИТОСАНИТАРДЫК ТЕКШЕРҮҮ АКТЫСЫ

СУНУШТАМА

«____» ____________ 20____ж. №____

Ушул жерге орнотуу жөнүндө ________________________________

району

_______________________________________________________ областы

карантиндик фитосанитардык аймак

______________________________________________________ өсүмдүк

Аныкталган карантиндик объекттер боюнча

 Өсүмдүктөрдүн карантини жөнүндө Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын, Кыргыз Республикасынын Карантиндик фитосанитардык эрежелеринин, Евразия экономикалык бирлигинин карантиндик объекттеринин Бирдиктүү тизмесинин жана Кыргыз Республикасынын Айыл чарба министрлигине караштуу Өсүмдүктөрдү химиялаштыруу, коргоо жана карантини департаменти жөнүндө жобонун негизинде мөмө-жемиш өсүмдүктөрүндөгү карантиндик объекттердин таралышын болтурбоо, локализациялоо жана очокторун жоюу максатында:

1. Аймагында орнотуу _________________ району, айылдык аймакта: _______________________________________________________ карантиндик зыяндуу организм боюнча фитосанитардык зона_____________________________________________ 1-тиркемеге ылайык.

2. Аймактарда карантиндик фитосанитардык режимди киргизүү______________________________________ район, айыл аймактары: ___________________________________ карантиндик зыяндуу организмге– ___________________________________________________________ 2-тиркемеге ылайык.

3. Карантиндик зыяндуу организмди локалдаштыруу жана карантиндик зыяндуу организмге популяцияны жоюу боюнча программаны бекитүү _______________________________________________________________________________________________________________ 3-тиркемеге ылайык.

4. Аймагында карантиндик фитосанитардык зоналар орнотулган райондордун жергиликтүү мамлекеттик администрация башчыларына тапшырылсын:

‒ бул буйрукту бир күндүк мөөнөттө карантиндик фитосанитардык зоналардын чегинде жайгашкан чарбакер субъекттерге билдирсин;

‒ райондун жергиликтүү мамлекеттик администрациясы карантиндик зыяндуу организмди локалдаштыруу жана карантиндик зыяндуу организмге популяцияны жоюу боюнча программага ылайык карантиндик фитосанитардык иш-чараларды иштеп чыксын, бекитсин жана уюштурсун ________________________________________________________________

5. Өсүмдүктөрдүн карантини боюнча ыйгарым укуктуу органдардын аймактык бөлүмдөрүнө контролдук карантиндик фитосанитардык изилдөөлөрдү жүргүзүүнү камсыз кылуу жана белгиленген карантиндик фитосанитардык режимдин сакталышын көзөмөлдөө тапшырылсын.

 Аймакта орнотулган карантиндик фитосанитардык зоналардын тизмеси ___________________ область _____________ район, ____________________а/ө карантиндик зыяндуу организм боюнча________________________________________________________________

                                      орус жана латынча аталышы

Карантиндик зыяндуу организмге карата

карантиндик фитосанитардык режим

 ________________________________________________________________

 Орусча жана латынча аталыштары

аймагында карантиндик фитосанитардык зоналарда катталган_____________________________________________ аймактар _____________________________________________ область

 Карантиндик фитосанитардык зонанын чегинде жайгашкан карантинге алынуучу объекттерге текшерүү жүргүзүү планы: 

Карантиндик зыяндуу организмдердин популяциясын жоюу жана карантиндик

фитосанитардык режимди алып салуу критерийлери:

Карантин зарыл болгон карантиндик иш-чаралар жүргүзүлгөндөн жана карантиндик зыянкечтердин, өсүмдүктөрдүн илдеттеринин жана отоо чөптөрдүн очоктору толук жоюлгандан кийин алынып салынат.

_____________________________________________________ жоктугу карантиндик фитосанитардык зонада контролдук изилдөөлөрдүн жана лабораториялык карантиндик фитосанитардык экспертизанын маалыматтары менен ырасталган 3 жыл жана андан ашык убакыт бою ал жоюлгандыгынын күбөлүгү жана карантиндик фитосанитардык зонаны жоюу жана карантиндик фитосанитардык режимди жокко чыгаруу үчүн негиз болуп саналат.