Кыргыз Республикасынын мектепке чейинки билим берүү уюмдарында балдардын тамактануусун уюштуруу тартиби

1-глава. Жалпы жоболор

1. Кыргыз Республикасынын мектепке чейинки билим берүү уюмдарында балдардын тамактануусун уюштуруу жөнүндө тартип (мындан ары - Тартип) "Билим берүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 28-беренесине ылайык иштелип чыкты.

Тартип Кыргыз Республикасынын мектепке чейинки билим берүү уюмдарында (мындан ары - МЧБУ) балдардын тамактануусун уюштурууну, ошондой эле балдардын тамактануусун уюштуруунун негизги максаттарын, милдеттерин жана талаптарын, тамак-аш азыктарын берүү тартибин, тамак-аш азыктарын сактоо шарттарын жана мөөнөттөрүн аныктайт, сарамжалдуу, тең салмактуу жана туура тамактануу принциптерине негизделген тамактануунун курактык ченемдерин, ошондой эле балдардын тамактануусун уюштурууга катышкан адамдардын жоопкерчилигин белгилейт.

2. Тартиптин максаты МЧБУда балдардын толук, туура тамактануусун уюштуруу, балдардын ден соолугун чыңдоо, топтук инфекциялык жана/же инфекциялык эмес оорулардын жана уулануулардын келип чыгышына жол бербөө үчүн оптималдуу шарттарды түзүү болуп саналат.

Тартиптин колдонулушу бардык мамлекеттик жана муниципалдык мектепке чейинки билим берүү уюмдарына жайылтылат жана жеке менчик формасындагы мектепке чейинки билим берүү уюмдары үчүн болжолдуу болуп саналат.

3. Тартипте төмөнкүдөй түшүнүктөр колдонулат:

1) МЧБУда балдардын тамактануусу - ден соолукту сактоо жана чыңдоо, оорулардын алдын алуу жана толук өнүктүрүү максатында мектепке чейинки курактагы балдарды алардын физиологиялык керектөөлөрүнө, жаш курагына жана күн тартибине ылайык келген балансталган диета менен камсыз кылуучу тамак-ашты кабыл алуунун уюштурулган системасы;

2) меню - бул МЧБУ мекемесинин балдарына күнүмдүк балансталган диета үчүн курактык өзгөчөлүктөрдү, тамактануу ченемдерин жана сунуштарды эске алуу менен иштелип чыккан тамактардын жана суусундуктардын тизмеси;

3) меню-талап - тамак-аш ченемдеринин, тамак-аштын көлөмүнүн жана тамак-аштын чыгышынын негизинде так баланын жашына ылайык балдардын тамак-аш блогунда тамак-аш даярдоо үчүн негизги документ. Меню-талап 1 жаштан 3 жашка чейинки жана 3 жаштан 6 жашка чейинки балдар үчүн бир менюда түзүлөт, бирок жашына жараша бөлүнөт. Бардык МЧБУда күн сайын тамак-аш азыктарын жайгаштыруу ченемдерине ылайык таризделет жана МЧБУ мекемесинин жетекчиси тарабынан бекитилет;

4) тез бузулуучу тамак-аш азыктарынын зыяндуулугун контролдоону каттоо журналы - кампага жана тамак-аш блогуна жеткирүүчүлөрдөн келип түшкөн тамак-аш азыктарын каттоо журналы;

5) үчүнчү тамактарды витаминдештирүүнү жүргүзүү журналы - үчүнчү тамактарды витаминдештирүүнү жүргүзүү сапатын контролдоо журналы;

6) ден соолук журналы - тамак-аш блогунун кызматкерлеринин ден соолугун контролдоо журналы;

7) тамак-аш продукциясы - жаныбарлардын, өсүмдүктөрдүн, микробиологиялык, минералдык, жасалма же биотехнологиялык келип чыккан, адамдын тамак-ашына керектөөсү үчүн арналган тамак-аш азыктары, анын ичинде адистештирилген тамак-аш продукциясы, идишке салынган ичүүчү суу, ичүүчү минералдык суу, микроорганизмдердин ачыткылары жана старттык өсүмдүктөрү, ачыткылар, тамак-аш кошулмалары жана ароматизаторлор, ошондой эле азык-түлүк (тамак-аш) чийки заты;

8) тамак-аш блогу - технологиялык жабдуулар жана инвентарлар менен жабдылган, тамак-аш азыктарын кабыл алуу жана иштетүү үчүн арналган атайын жай;

9) азык-түлүк (тамак-аш) чийки заты - жаныбарлардан, өсүмдүктөрдөн, микробиологиялык, минералдык, жасалма же биотехнологиялык келип чыккан тамак-аш азыктары, ичүүчү суу, микроорганизмдердин ачыткылары жана старттык өсүмдүктөрү, ачыткылар, тамак-аш кошулмалары жана тамак-аш азыктарын өндүрүү (даярдоо) үчүн пайдаланылуучу ароматтар;

10) тез бузулуучу тамак-аш продукциясы - эгерде Евразия экономикалык бирлигинин тамак-аш продукциясынын айрым түрлөрүнө техникалык регламенттеринде башкача белгиленбесе, жарактуулук мөөнөтү 5 күндөн ашпаган тамак-аш продукциясы, анда ооруну пайда кылуучу микроорганизмдердин, бузулган микроорганизмдердин өнүгүшүн жана (же) токсиндердин адамдын ден соолугу үчүн коркунучтуу деңгээлге чейин пайда болушун болтурбоо жана коопсуздукту сактоо максатында атайын түзүлгөн температуралык сактоо жана ташуу (ташуу) режимдерин талап кылат;

11) тамак-аш продукциясынын жарактуулук мөөнөтү - тамак-аш продукциясы ушул Тартипте жана (же) Евразия экономикалык бирлигинин техникалык регламенттеринде тамак-аш продукциясынын айрым түрлөрүнө белгиленген, ага коюлган коопсуздук талаптарына толук ылайык келүүгө, ошондой эле маркалоодо билдирилген жана тамак-аш продукциясы өзүнүн керектөө касиеттерин сактоого тийиш болгон жана тамак-аш продукциясы багыты боюнча пайдалануу үчүн жараксыз болуп калган мезгил;

12) сактоо мөөнөтү - товар сактоонун белгиленген шарттары сакталган учурда ченемдик документтерде көрсөтүлгөн өзүнүн бардык касиеттерин сактап кала турган мезгил;

13) бракераждык комиссия - даярдалган тамактардын сапатын баалоо жана санитардык-эпидемияга каршы (профилактикалык) иш-чараларды камсыз кылуу жана тамактанууну уюштурууда санитардык эрежелерди аткаруу боюнча контроль жүргүзүү үчүн атайын түзүлгөн комиссия;

14) тамак-аш азыктарынын шайкештиги жөнүндө декларация - бул продукциянын сапат жана коопсуздук ченемдерине шайкештигин ырастаган документ;

15) тамак-аш азыктарын чыгымдоо боюнча топтоочу ведомость - бул меню-талапка ылайык тамак-аш азыктарын чыгымдоону (күн сайын) эсепке алуу үчүн колдонулуучу документ;

16) эсепке алуу (амбардык) китеби - тамак-аш азыктарынын киришин жана чыгымдалышын эсепке алууну жазуу китеби.

2-глава. МЧБУ мекемесинде тамактанууну уюштуруунун максаттары жана негизги милдеттери

4. МЧБУда тамактанууну уюштуруунун негизги максаты ден соолукту чыңдоо үчүн оптималдуу шарттарды түзүү жана балдардын коопсуз жана тең салмактуу тамактануусун камсыз кылуу болуп саналат.

5. МЧБУда балдардын тамактануусун уюштуруудагы негизги милдеттер болуп төмөнкүлөр саналат:

1) балдарды тамак-аш заттарына жана энергияга болгон курактык физиологиялык керектөөлөрүнө, рационалдуу жана тең салмактуу тамактануу принциптерине ылайык келген тамак-аш менен камсыз кылуу;

2) тамак-аш даярдоо үчүн колдонулган тамак-аш азыктарынын кепилденген сапаты жана коопсуздугу;

3) балдар арасында тамактануу фактору менен байланышкан жугуштуу жана жугуштуу эмес оорулардын алдын алуу (профилактикалоо);

4) социалдык жактан корголбогон, аз камсыз болгон жана турмуштук оор кырдаалда турган үй-бүлөлөрдөгү ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү балдарды социалдык колдоо;

5) санитардык ченемдердин жана эрежелердин, заманбап технологиялардын талаптарына ылайык тамак-аш блокторун модернизациялоо.

6. Тамактанууну уюштуруунун негизги принциптери болуп төмөнкүлөр саналат:

1) МЧБУга келген бардык балдарды тамак-аш менен камсыз кылуу;

2) балдардын энергия керектөөсүнө туура келген рациондун адекваттуу энергетикалык баалуулугу;

3) бардык алмаштырылуучу жана алмаштырылбаган тамак-аш факторлору боюнча рациондун баланстуулугу;

4) тамак-аш рационунун тең салмактуулугун камсыз кылуунун негизги шарты болуп эсептелген анын максималдуу ар түрдүүлүгү;

5) балдар тамак-ашы жаатындагы талаптарга ылайык алардын жогорку даамдык жетишкендиктерин жана баштапкы азыктык баалуулугун сактоону камсыз кылуучу азыктарды жана тамактарды технологиялык жана кулинардык иштетүү;

6) оптималдуу тамактануу режими;

7) балдардын жекече өзгөчөлүктөрүн эске алуу;

8) тамактануунун коопсуздугун камсыз кылуу, анын ичинде тамак-аш блогунун абалына, жеткирилген тамак-аш азыктарына, аларды ташууга, сактоого, даярдоого жана даяр тамактарды таратууга карата бардык санитардык талаптарды сактоо;

9) ата мекендик тамак-аш азыктарынын өндүрүшүн колдоо жана стимулдаштыруу.

7. Балдардын негизги тамак-аш заттарына жана энергияга болгон керектөөлөрү жаш курагына, жынысына, дене-боюнун өнүгүү деңгээлине, акыл-эс жана дене-бойго түшкөн жүктүн деңгээлине, жашоо образына, жеке өзгөчөлүктөрүнө жараша болот.

8. МЧБУда тамактанууну уюштуруу үчүн сатып алынган бардык тамак-аш азыктары тамак-аш продукциясынын коопсуздугу чөйрөсүндөгү талаптарга ылайык келүүгө тийиш.

9. Рациондор балдардын жаш курагына жараша алардын энергетикалык баалуулугу, белоктор, майлар, углеводдор, витаминдер, минералдык туздар жана микроэлементтер боюнча бөлүштүрүлүшү керек.

3-глава. Жергиликтүү мамлекеттик администрациясынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ыйгарым укуктары

10. "Жергиликтүү кеңештердин депутаттарынын статусу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына, "Жергиликтүү мамлекеттик администрация жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык, "Билим берүү жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 28-беренесинин негизинде шаардык жана айылдык кеңештер (мындан ары - жергиликтүү кеңештер) аймактык таандуулугуна ылайык МЧБУда балдардын тамактануусун кошо каржылоону жүзөгө ашыруу жөнүндө чечим кабыл ала алышат.

11. Баа саясатын түзүү колдонуудагы мыйзамдарга ылайык жүзөгө ашырылууга тийиш.

12. Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары:

1) МЧБУда тамактанууну уюштуруу үчүн имараттар (жайлар), ошондой эле тиешелүү инвентарлар жана технологиялык жабдуулар, жуугуч жана дезинфекциялоочу каражаттар, азыктарды сактоо үчүн жайлар менен камсыз кылуу аркылуу балдардын тамактануусун уюштуруу үчүн тиешелүү шарттарды түзүү боюнча, анын ичинде суу менен камсыз кылууну жана саркынды сууларды чыгарууну, электр жана жылуулук менен жабдууну, жабдууларды техникалык тейлөөнү, катуу жана тамак-аш калдыктарын ташып чыгууну уюштуруу, тамак-аштын рационун кеңейтүү боюнча уюштуруу иш-чараларын жана тамактанууну уюштуруунун алкагында башка иш-чараларды жүзөгө ашырат;

2) учурдагы жана капиталдык оңдоону, ошондой эле тамак-аш блогун жана кампа жайларын санитардык кармоону камсыз кылуу боюнча иштерди жүзөгө ашырат;

3) мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдүн аймактык бөлүмдөрү менен биргеликте тамактанууну уюштурууда тиешелүү санитардык-гигиеналык талаптардын сакталышын контролдоону жүзөгө ашырат.

13. Жергиликтүү кеңеш Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын ченемдерине ылайык балдардын тамактануусун кошо каржылоо жөнүндө чечим кабыл алат. Кошо каржылоо жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана/же балдардын ата-энелери (мыйзамдуу өкүлдөрү) тарабынан жүзөгө ашырылышы мүмкүн. Мында жергиликтүү кеңеш белгиленген акчалай төгүмдүн суммасын, ошондой эле тамактануу үчүн төгүмдөн толук же жарым-жартылай бошотулуучу жеңилдиктердин категориясын белгилейт. Жеңилдик алуучулардын категориясына кирген балдардын тамактануусу үчүн каржылоо жергиликтүү бюджеттин каражаттарынын жана/же кошо каржылоо бөлүгүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында тыюу салынбаган башка каржылоо булактарынын эсебинен жүзөгө ашырылат. Жеңилдетилген категорияга төмөнкүлөр кирет:

1) майыптыгы бар балдар;

2) майып балдары бар үй-бүлөлөрдүн балдары;

3) жетим балдар жана толук эмес жетим балдар;

4) жакыр жана аз камсыз болгон үй-бүлөлөрдүн балдары;

5) көп балалуу (4 же андан ашык) үй-бүлөлөрдүн балдары.

14. Тамактанууну кошо каржылоону уюштурууда жергиликтүү мамлекеттик администрация жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары:

1) МЧБУда тамактанууну уюштурууга ар жылдык бюджетти түзөт;

2) бир календардык жылга тамак-аш азыктарын мамлекеттик сатып алууларды пландоону жүзөгө ашырат;

3) бир календардык жылга тамак-аш азыктарын сатып алууга чыгымдардын сметасын бекитет;

4) аймактык таандыктыгына ылайык МЧБУнун керектөөлөрүнүн негизинде мамлекеттик сатып алуулар порталында тамак-аш азыктарын сатып алууга публикацияларды жайгаштырат;

5) зарыл болгон учурда МЧБУда тамактануунун уюштурулушуна мониторинг жүргүзөт;

6) жергиликтүү кеңештин чечими боюнча жеңилдик алуучулардын категориясына кирген балдарга белгиленген ченемден ашык каржылоону жүзөгө ашырат.

4-глава. Билим берүүнү башкаруунун аймактык органдарынын ыйгарым укуктары

15. Билим берүүнү башкаруунун аймактык органы МЧБУда тамактанууну уюштурууга мониторинг жүргүзөт жана жүргүзүлгөн мониторингдин жыйынтыгы боюнча тиешелүү мамлекеттик органдарга балдардын тамактануусун жакшыртуу боюнча сунуштарды киргизе алат. Мониторинг жүргүзүүдө мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдүн аймактык бөлүмдөрүнүн өкүлдөрү тартылышы мүмкүн.

5-глава. МЧБУнун ыйгарым укуктары

16. МЧБУда тамактанууну уюштурууну өркүндөтүү максатында:

1) тарбиялоо ишинин алкагында тамактанууну уюштурууда балдардын маданий-гигиеналык көндүмдөрүнүн деңгээлин жогорулатуу боюнча дайыма тарбиялык иштерди уюштурат;

2) МЧБУда тамактанууну уюштуруу жана столдо өзүн алып жүрүүнүн маданий-гигиеналык көндүмдөрүн үйрөтүү маселелерине арналган маалыматтык стенддерди тариздейт жана дайыма (кварталына бир жолудан кем эмес) жаңылап турат;

3) МЧБУнун иштөө режимин, тамак-аш блогунун жабдылышын жана инвентарды эске алуу менен тамактанууну жакшыртуу маселелерин чечүүдө балдардын ата-энелеринин (мыйзамдуу өкүлдөрүнүн) керектөөлөрүн жана мүмкүнчүлүктөрүн изилдейт;

4) ата-энелер (мыйзамдуу өкүлдөр) менен системалуу ишти уюштурат, балдардын ден соолугун калыптандырууда тамактануунун ролу, күн сайын балансталган балдар тамак-ашын камсыз кылуу, тамактануу маданиятын, столдо өзүн алып жүрүүнү өнүктүрүү, сергек жашоо мүнөзүн, үй шартында туура тамактанууну пропагандалоо маселелерине арналган аңгемелешүүлөрдү, лекцияларды жана башка иш-чараларды өткөрөт;

5) өзүнүн компетенциясынын бөлүгүндө тамак-аштын сапатын өркүндөтүү жана контролдоо боюнча ар кандай мамлекеттик органдардын, кызматтардын жана мекемелердин ведомстволор аралык өз ара аракеттенүүсүн камсыз кылат.

17. Тамактанууну уюштуруу, балдардын тамактануусу жана тамактануунун сапаты менен толук камтылышы үчүн жоопкерчилик МЧБУ жетекчисине жүктөлөт.

МЧБУнун жетекчиси МЧБУда балдардын тамактануусун уюштуруу чөйрөсүндөгү колдонуудагы мыйзамдардын сакталышын камсыз кылат, анын ичинде:

1) балдардын тамактануусун уюштурууну жүзөгө ашырат;

2) тамак-аш ичүү үчүн керектүү сандагы эмеректер, идиш-аяктар топтому жана саны менен жабдылган жай менен камсыз кылат;

3) бекитилген күн тартибине ылайык МЧБУда тамактанууну уюштурууну контролдоочу жана камсыз кылуучу жооптуу адамдарды буйрук менен дайындайт;

4) бракераждоо комиссиясынын курамын бекитет;

5) санитардык-гигиеналык талаптардын ченемдерине ылайык тамактануу режими жөнүндө буйрук чыгарат;

6) перспективдүү (эки жумалык) менюну жана күнүмдүк меню-талапты бекитет;

7) балдардын тамактануусун уюштурууда тиешелүү санитардык-гигиеналык шарттарды түзөт.

18. Тамактанууну уюштурууга жооптуу адам (мындан ары - жооптуу адам):

1) тамак-аш азыктарынын сапатын, жеткирүү мөөнөтүн контролдоону жүзөгө ашырат;

2) тамак-аш блогунун кызматкерлерин күн сайын кароодон өткөрөт;

3) бракераждоо комиссиянын курамына кирет, МЧБУнун ашпозчусу менен биргеликте болжолдуу перспективдүү менюну түзөт;

4) тамактанууну уюштуруу боюнча тарбиячылардын жана алардын жардамчыларынын ишин координациялайт жана контролдойт;

5) күн сайын тарбиячылардан кийинки күнгө балдардын саны боюнча өтүнмөлөрдү кабыл алат;

6) күнүмдүк меню-талапты түзүү үчүн өтүнмөнү берет;

7) ясли жана бакча топторундагы балдардын иш жүзүндө катышуусун эсепке алууну камсыз кылат;

8) келип түшкөн тамак-аш азыктарынын ассортиментин, меню-талапты текшерет;

9) медициналык кызматкер (бар болсо) менен биргеликте балдарга даяр болгон тамакты берүүнүн, столдорду алдын ала даярдоонун жана сервировкалоонун графигинин сакталышын контролдойт;

10) санитардык-гигиеналык режимди сактоону камсыз кылуу боюнча чараларды көрөт;

11) тамактануу маданиятын калыптандыруу боюнча ишти демилгелейт, иштеп чыгат жана координациялайт;

12) МЧБУда балдардын жана алардын ата-энелеринин (мыйзамдуу өкүлдөрүнүн) тамак-аштын сапатына канааттануусуна мониторингди жүзөгө ашырат;

13) МЧБУда тамактанууну уюштурууну жакшыртуу боюнча сунуштарды киргизет.

19. Медициналык кызматкер (медайым) же тамактанууну уюштурууга дайындалган жооптуу адам күн сайын МЧБУда тамактануунун уюштурулушун, азыктарды салуунун тууралыгын жана даяр тамак-аштын даярдалышын контролдойт. Контролдун жүрүшүндө төмөнкүлөр каралат:

1) тамак-аш азыктарын сактоо шарттары, товардык коңшулук;

2) тамак-аш азыктарынын сапатын ырастоочу документтердин болушу;

3) муздаткыч жабдуулардын температуралык режимин сактоо;

4) тамак-аш даярдоодо санитардык-гигиеналык ченемдерди сактоо;

5) тамактарды даярдоонун, азыктарды салуунун, даяр тамактарды чыгаруунун технологиясына байкоо салуу;

6) тамак-аш азыктарын сатуу мөөнөттөрүн жана тамак-ашты даярдоонун сапатын контролдоо;

7) инвентарларды жана жабдууларды маркалоо;

8) менюну талдоо жана тамак-аштын калориясын эсептөө;

9) даяр тамакты органолептикалык баалоо (проба);

10) идиш-аякты жууганда (иштетүүдө) санитардык ченемдер;

11) тамак-аш блогунун кызматкерлерин медициналык контролдоо;

12) суткалык пробанын болушу;

13) эпидемиологиялык иштин абалы.

20. МЧБУда балдардын тамактануусун уюштурууга жалпы контроль жана жоопкерчилик МЧБУ жетекчисине жүктөлөт.

21. МЧБУ ар кварталдык негизде тамактанууну уюштурууга мониторинг жүргүзөт (4-тартиптин тиркемесинин 5-формасы). Мониторинг жүргүзүүдө төмөнкүдөй көрсөткүчтөр эске алынат:

1) балдардын саны;

2) тамак-аштын сапаты;

3) ичүү режимин уюштуруу;

4) тамак-аш блогунун заманбап технологиялык жабдуулар менен камсыз болушу;

5) берилген тамак-аштын уюштурулушуна жана сапатына балдардын жана алардын ата-энелеринин (мыйзамдуу өкүлдөрүнүн) канааттануусу.

22. Тамактанууну уюштуруу маселелери (мониторингдин жыйынтыктары, аныкталган проблемалар, социологиялык сурамжылоолордун натыйжалары, тамактанууну жакшыртуу, тамактануу маданиятын калыптандыруу ж.б. боюнча сунуштар) жарым жылда бир жолудан кем эмес ата-энелер чогулушунда топтордо талкууланат жана жылына бир жолудан кем эмес педагогикалык кеңештин жана ата-энелер комитетинин катышуусу менен жалпы чогулуштун талкуусуна чыгарылат.

23. Санитардык ченемдердин жана эрежелердин сакталышын көзөмөлдөө лабораториялык методдорду пайдалануу менен пландуу тартипте тамактанууну уюштуруу коомдук саламаттык сактоо кызматтары (Мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөл) тарабынан белгиленген тартипте жүзөгө ашырылат.

6-глава. Тамак-аш блогунун жайларына жана персоналына, тамак-аш азыктарын жеткирүүгө жана сактоого талаптар

24. МЧБУда тамактанууну уюштуруу атайын бөлүнгөн жайларда ишке ашырылат, аларды башка максаттарда пайдаланууга жол берилбейт.

25. МЧБУда балдардын тамактануусу МЧБУнун негизги имаратында жайгашкан, имаратка кошуп курулган же өзүнчө турган имаратта ишке ашырылат.

МЧБУда тамак-аш азыктарын сактоо, тамак-аш таратуу жана кабыл алуу, ашкана идиштерин жуу үчүн арналган өзүнчө жай бөлүнөт.

Балдардын тамак-ашы уюштурулган жайлар төмөнкүдөй болууга тийиш:

1) Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилген санитардык-эпидемиологиялык талаптарга ылайык келүүгө;

2) техникалык абалы белгиленген талаптарга ылайык келген тиешелүү жабдуулар менен камсыз болууга;

3) тамак-аш азыктарын сактоо үчүн көмөкчү бөлмөлөрдүн болушу;

4) аба соруучу жабдуунун болушу.

26. Тамак-аш даярдоочу тамактануучу блок технологиялык процессти ишке ашыруу үчүн техникалык каражаттар, анын бөлүгү же технологиялык операциялар (технологиялык жабдуу), муздаткыч, жуугуч жабдуулар, инвентарлар, идиш-аяктар (зарыл болсо бир жолу колдонулуучу), тамак-аш азыктары менен байланышта болгон материалга карата коюлуучу талаптарга ылайык келген материалдардан жасалган, жуучу жана дезинфекциялоочу каражаттарга туруктуу жана тамак-аш азыктарын сактоо жана даярдоо шарттарын камсыз кылуучу тара менен жабдылууга тийиш.

27. Тамактануучу блок муздак жана ысык суу менен жабдуу, саркынды сууларды чыгаруу, жылуулук менен камсыздоо, желдетүү жана жарыктандыруу жактан иштеген системалар менен жабдылышы керек, алар тамак-аш азыктарынын булгануу тобокелдиги жок боло тургандай жасалууга тийиш.

Чийки жана даяр азыктарды өзүнчө сактоо, аларды технологиялык иштетүү жана бөлүштүрүү үчүн милдеттүү түрдө өзүнчө жана атайын маркаланган жабдуулар, кесүүчү шаймандар, ашкана идиштери колдонулууга тийиш.

Тамак-аш азыктары менен байланышта болгон материалдар үчүн коопсуздук талаптарына жооп берген жана ысык жана (же) муздак тамактар жана суусундуктар үчүн колдонууга жол берилген бир жолу колдонулуучу идиштерди колдонууга зарыл болгондо уруксат берилет. Бир жолу колдонулуучу идиштерди кайра колдонууга жол берилбейт.

Газдын бөлүнүп чыгышынын, ундун чаңынын, нымдуулуктун, жылуулуктун булагы болуп саналган зоналар жана/же аларда жайгашкан жабдуулар өндүрүштүк жайлардын аба соруучу желдетүү системасына кошула турган аба соруучу системалар менен жабдылышы керек. Жумушчу зонанын абасы жана микроклиматтын параметрлери гигиеналык ченемдерге ылайык келүүгө тийиш.

28. Продукцияларды сактоочу кампа жайлары абанын температурасын өлчөөчү приборлор, муздаткыч жабдуулар - контролдоочу термометрлер менен жабдылышы керек. Тамак-ашка жооптуу адам эсеп приборлорунун көрсөткүчтөрүн күн сайын алып турууга жана аларды тиешелүү журналдарга киргизүүгө милдеттүү.

Тамактануучу блоктун жайларында курт-кумурскалар жана кемирүүчүлөр болбошу керек. Курт-кумурскаларга жана кемирүүчүлөргө каршы күрөшүү боюнча дератизациялоо жана дезинфекциялоо иш-чараларын жүргүзүү Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2011-жылдын 19-апрелиндеги № 173 "Кыргыз Республикасында дезинфекциялык иштин негизги багыттары жөнүндө" токтому менен бекитилген Дезинфекцияны, дезинсекцияны жана дератизацияны уюштуруу жана өткөрүү боюнча колдонмого ылайык адистештирилген уюмдар тарабынан жүргүзүлөт.

Дератизациялоо жана дезинфекциялоо иштерин түздөн-түз МЧБУ персоналы тарабынан жүргүзүүгө жол берилбейт.

Тамактануучу блокко балдардын келүүсүнө жол берилбейт.

Тамактануучу блокто бөтөн адамдардын киришине тыюу салынат.

29. Балдардын тамактануусун уюштуруу Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык алдын ала жана мезгилдүү медициналык кароодон, санитардык минимумдан өткөн, тиешелүү кесиптик квалификациясы бар (тиешелүү документтер менен ырасталган) атайын персонал тарабынан ишке ашырылат.

30. Ар бир кызматкердин белгиленген үлгүдөгү жеке медициналык китепчеси болууга тийиш, анда медициналык текшерүүлөрдүн жана лабораториялык изилдөөлөрдүн натыйжалары, мурдагы инфекциялык оорулары жөнүндө маалыматтар жазылат, санитардык минимумдан өткөндүгү жөнүндө белги коюлат.

31. МЧБУда медициналык кызматкер (эгерде бар болсо) же тамак-ашка жооптуу адам тамак-аш азыктарын даярдаган кызматкерлерге же тамак-аш, анын ичинде чийки азык-түлүк менен байланышы бар кызматкерлерге колдун терисинин жана дененин ачык жерлеринде ириң ооруларынын, ошондой эле ангинанын, жогорку дем алуу жолдорунун катаралдык көрүнүштөрүнүн жоктугун күн сайын текшерет. Текшерүүнүн натыйжалары "Ден соолук журналы" гигиеналык журналына (ушул тартиптин 4-тиркемесинин 4-формасы) жазылат. Текшерүү күнү журналда белгиленген кызматкерлердин тизмеси ошол күндөгү кызматкерлердин санына ылайык келүүгө тийиш.

Тамактануучу блоктун кызматкери суук тийүү ооруларынын жана ичеги-карындын бузулушунун белгилери пайда болсо, ириңдегенде, кесип алганда, күйгүзүп алганда, ошондой эле анын үй-бүлө мүчөлөрүнүн ичеги-карын инфекцияларынын оорулары болгон учурда бул жөнүндө МЧБУ администрациясына билдирүүгө милдеттүү. Кызматкерде жогоруда көрсөтүлгөн учурлар болсо, ал жумуштан убактылуу четтетилет. Айыккандан кийин гана милдеттүү түрдө тиешелүү врачтын корутундусу менен иштөөгө уруксат берилет.

32. Тамак-аш азыктарынын микробиологиялык жана паразиттик булгануу тобокелдигин болтурбоо максатында тамактануучу блоктун кызматкерлери Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилген мектепке чейинки билим берүү уюмдарында тамактанууну уюштурууга карата санитардык-эпидемиологиялык талаптарга ылайык МЧБУда тамактанууну уюштурууга карата санитардык-эпидемиологиялык талаптарды сактоого милдеттүү.

33. Тамактануучу блоктун кызматкерлери милдеттүү түрдө ашпозчунун квалификациясын ырастаган дипломго же сертификатка ээ болууга тийиш.

34. Тамак-аш азыктарын жеткирүү жана сактоо МЧБУ директорунун жана тамак-аш үчүн жооптуу адамдын катуу контролунда болушу керек.

Тез бузулуучу тамак-аш азыктарын ташуу булгануудан жана бузулуудан сакталышын камсыз кылган шарттарда жүргүзүлөт. Тамак-аш азыктарын жеткирүү санитардык паспорту бар адистештирилген транспорт менен жүзөгө ашырылат.

Тамак-аш азыктарын ташуу үчүн транспорт белгиленген температурада тамак-аш азыктарынын сакталышын камсыз кылуучу муздаткыч камера менен жабдылышы керек. Тамак-аш азыктарын изотермикалык контейнерлерде муздак түрүндө да ташууга болот.

Тамак-аш азыктарын ташуучу/коштоп жүрүүчү аларды жүктөөчү/түшүрүүчү адамдар (айдоочу жана коштоп жүрүүчү адам), атайын экипировканы колдонот: халат, бир жолу колдонулуучу кол кап, баш кийим. Ошол эле учурда аларда белгиленген үлгүдөгү жеке медициналык китепчеси болууга тийиш, анда медициналык текшерүүнүн жана лабораториялык изилдөөлөрдүн натыйжалары, мурдагы инфекциялык оорулары жөнүндө маалыматтар жазылат, гигиеналык даярдыктан өткөндүгү жөнүндө белги коюлат.

Ташуу үчүн тамак-аш азыктары жеткирилген таңгактар/идиштер маркаланат жана багытына ылайык так колдонулат. Колдонгондон кийин аларды тазалоо, гигиеналык жактан тазалоо, кампалоо жана таза шарттарда сактоо керек.

Чийки азык-түлүктү жана тамак-аш азыктарын ташуу тиешелүү техникалык регламенттердин талаптарына ылайык иш күндөрү гана жүргүзүлүүгө тийиш.

35. МЧБУда тамак-аш азыктарын жана чийки азык-түлүктү кабыл алуу маркалоо жана товар коштоочу документтери, анын ичинде Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилген техникалык регламенттерде каралган шайкештикти баалоо жөнүндө маалыматтар болгондо жүргүзүлүүгө тийиш. Ташуулардын шарттары жана режими бузулган, ошондой эле товар коштоочу документтери жана маркалоосу жок болгон учурда тамак-аш азыктары жана чийки азык-түлүк (тамак-аш) кабыл алынбайт.

Продукцияларды кабыл алууда таңгактын бүтүндүгү, таңгактагы азыктын аталышынын жеткирилген азыктын таңгагындагы/этикеткасындагы аталышына ылайык келүүсү, даярдоочу, чыгарылган датасы, жарактуулук мөөнөтү, саны, органолептикалык көрсөткүчтөрүнө ылайык сапаты жана коопсуздук, сапат сертификаттары, санитардык-ветеринардык талаптарга ылайык келиши сыяктуу алардын коштоочу документтерине ылайык келүүсү текшерилет.

Жооптуу адам тарабынан контролдоонун натыйжалары тамак-аш азыктарын жана чийки азык-түлүктүн четке кагуу журналында ушул тартиптин 4-тиркемесинин 1-формасы) катталат.

Тамак-аш азыктары алардын келип чыгышын жана сапатын ырастоочу документтер менен коштолот (декларация, сертификат ж.б.). Азыктарды, анын ичинде өзгөчө тез бузулуучу азыктарды сактоо жана сатуу мөөнөттөрү Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан белгиленген санитардык-эпидемиологиялык талаптарга ылайык сакталышы керек.

Эскертүүсү: Берилген Тартиптин 6-главасынын-пункттарынын саны расмий тилдеги тексттин 6-главасынын-пункттарынын санына дал келбейт.

7-глава. МЧБУда балдардын тамактануусун уюштуруунун тартиби

37. Балдардын тамактануусу тамак-аштын иштелип чыккан рационунун (белгилүү бир бөлүнгөн убакыттын ичинде балдар үчүн арналган азыктардын түзүлгөн топтому), даярдалган тамак-аштык баалуулугуна ылайык иштелип чыккан келечектүү менюнун (10-12 күнгө), ошондой эле тамак-аш рецепттери жөнүндө маалыматтарды камтыган жайгаштырылган менюнун негизинде тамактанат.

Келечектүү (эки жумалык) меню (мындан ары - келечектүү меню) Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилген 1 жаштан 6 жашка чейинки балдар үчүн негизги тамак-аш азыктарын, витаминдерди, минералдык заттарды керектөөнүн сунуш кылынган ченемдерин эске алуу менен иштелип чыгат.

Келечектүү менюну МЧБУнун медициналык кызматкери жана чарбалык бөлүктүн жетекчиси түзөт (ушул тартиптин 3-тиркемеси).

Келечектүү менюну түзүүдө бир күндөгү тамак-аштын наркы белгиленген суммадан жогору/төмөн болушу мүмкүн, бул бир балага күнүнө тамак-аштын орточо наркы менен меню түзүлгөн мезгил үчүн белгиленген суммадан ашпоого тийиш.

Медициналык кызматкер же жооптуу адам балдардын күнүмдүк рационундагы тамак-аш заттарынын (белоктордун, майлардын, углеводдордун), витаминдердин, минералдардын жана калориялардын санын эсептейт жана менюнун Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо жаатындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик органы тарабынан бекитилген мектепке чейинки курактагы балдардын тамак-аш заттарына жана калорияларга физиологиялык керектөөлөрүнүн ченемдерине шайкештигин текшерет (ушул тартиптин 2-тиркемеси).

Иштелип чыккан келечектүү меню МЧБУнун жетекчиси тарабынан бекитилет.

Бекитилген келечектүү менюнун негизинде күнүмдүк талап кылынган меню түзүлөт, аны МЧБУ жетекчиси бекитет.

Чийки затты жана тамакты даярдоону эсептөө балдардын эсептик саны боюнча жүргүзүлөт.

Мамлекеттик жана муниципалдык МЧБУда күнүмдүк талап кылынган меню тамактардын аталышын, порциянын көлөмүн грамм менен камтууга тийиш.

Күнүмдүк меню тамактануучу блоктун жанындагы маалыматтык стендге жайгаштырылат жана ата-энелер (мыйзамдуу өкүлдөр) үчүн түздөн-түз жеткиликтүү.

38. Тамактанууну уюштуруу топтор боюнча ар бир курактык топтордун күнүмдүк режимине ылайык 20 мүнөттөн кем эмес узактыкта жүргүзүлөт.

39. Тамактануучу блоктун кызматкери (ашпозчу) даяр тамакты төмөнкү температурада берет:

1) ысык тамактар (шорпо/борщ) - 75 ºС кем эмес;

2) чай, сүт менен какао - 50-55 ºС;

3) экинчи тамактар, гарнирлер - 65 ºС кем эмес;

4) муздак суусундуктар, компот, айран, йогурт, шире - 14 ºС кем эмес.

Балдардын күйүп калбашы үчүн даяр продукцияны сунушталгандан жогору температурада берүүгө жол берилбейт.

40. Балдарды тейлөөнү уюштуруу столдорду жана сервировкалоону алдын ала даярдоо аркылуу ишке ашырылат.

41. Жалпы ууланууларды болтурбоо максатында МЧБУга үйдөн тамак-аш азыктарын алып келүүгө тыюу салынат.

42. Балдардын тамак-ашы уюштурулган жайга бөтөн адамдардын кирүүсүнө катуу тыюу салынат.

43. Тамак-аш калдыктары атайын бөлүнгөн жерде капкагы бар идиштерде сакталат. Идиштер көлөмдүн 2/3 кем эмес толтурулганда төгүлөт жана жуучу каражаттын эритмеси менен жуулат. Тамак-аш калдыктарын тамактануучу блоктун бөлүштүрүүчү же өндүрүштүк жайлары аркылуу чыгарууга жол берилбейт.

44. Тамак-аш калдыктарын утилдештирүү максатында МЧБУ жеке же юридикалык жак менен айыл же мал чарбасынын муктаждыктары үчүн калдыктарды акысыз негизде чыгаруу жөнүндө эки тараптуу келишим түзө алат.

8-глава. МЧБУда ичүү режимин уюштуруу

45. МЧБУда ичүү режими Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан бекитилген МЧБУнун жана жыл мезгилинин шарттарына карата санитардык-эпидемиологиялык талаптар менен жөнгө салынат.

Санитардык эрежелерге ылайык МЧБУда ичүүчү суу менен камсыздоо системаларынын суунун сапатына коюлуучу гигиеналык талаптарга жооп берген ичүүчү суу менен балдарды борборлоштурулган камсыздоо каралууга тийиш.

46. МЧБУда ичүү режимин уюштуруунун төмөнкүдөй формалары каралган:

1) стационардык ичүүчү фонтандары;

2) идиштерге куюлуп бекитилген ичүүчү суу, анын ичинде кулерлер, помпалар;

3) жеке же бир жолу колдонуу аркылуу сууга арналган идиштен (бак, чайнек, эмаль идиштер) кайнатылган суу.

Мында балдардын ичүүчү сууга жеткиликтүүлүгү алардын МЧБУда болгон бүткүл убактысынын ичинде камсыз кылынууга тийиш.

Калктуу конушта борборлоштурулган суу менен камсыздоо жок болгон учурда балдардын ичүү режимин уюштуруу ичүүчү сууну куюуга контролду уюштуруу шартында идиштерге куюлуп бекитилген сууну пайдалануу менен гана жүргүзүлөт.

47. Дезинфекциялоо үчүн саламаттык сактоо жаатындагы ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан колдонууга уруксат берилген жана колдонуу боюнча нускамасы бар дезинфекциялык каражаттарды тандоо зарыл.

48. Кайнатылган ичүүчү сууну пайдалануу менен ичүү режимин уюштурууга төмөнкү талаптарды сактоо шартында жол берилет:

1) сууну 5 мүнөттөн кем эмес кайнатуу;

2) таратуудан мурун кайнатылган суу түздөн-түз кайнатылган идиште бөлмө температурасына чейин муздатылуусу;

3) идиштеги сууну таратуу үчүн ар бир 3 сааттан кем эмес алмаштырып туруу.

Кайнатылган сууну алмаштыруудан мурун идишти калган суудан толук бошотуп, ашкана идиштерин жуунун эрежелери боюнча нускамага ылайык чайкоо керек;

4) топтордо, дене тарбия залдарында, жайкы убакта - оюн аянтчаларында жайгаштырылган ичүүчү суу куюлган идиштерге балдардын эркин жетүүсү;

5) ичүүчү сууну керектөөчү жайларды бир жолу колдонулуучу стакандар же керектүү сандагы көп жолу колдонулуучу стакандар менен камсыздоо.

9-глава. Балдардын ата-энелеринин (мыйзамдуу өкүлдөрүнүн) укуктары жана милдеттери

49. Балдардын ата-энелери (мыйзамдуу өкүлдөрү) төмөнкүлөргө укуктуу:

1) жеке өзү, ата-энелер комитеттери жана МБУнун коллегиалдуу башкаруу органдары аркылуу балдардын тамактануусун уюштурууну жакшыртуу боюнча сунуштарды киргизүүгө;

2) МБУ коллегиалдуу башкаруу органдарынын балдардын тамактануусун уюштуруу маселелери боюнча ишине катышууга;

3) МБУнун ата-энелер комитетинин өкүлү катары МБУ администрациясы менен макулдашуу боюнча тамак-аш азыктарын сатып алуу боюнча комиссиянын курамына (билим берүү башкармалыгынын аймактык органынын деңгээлинде) жана өндүрүштү контролдоо комиссиясынын курамына кирүүгө;

4) МБУ администрациясы менен макулдашуу боюнча тамактанууну уюштурууда келечектеги менюну түзүүгө катышууга;

5) келечектеги жана күнүмдүк меню менен таанышууга.

50. Балдардын ата-энелери (мыйзамдуу өкүлдөрү) төмөнкүлөргө милдеттүү:

1) баланын тамак-ашка болгон аллергиялык реакциялары жөнүндө медициналык кызматкерге жана мугалимге өз убагында эскертүүгө;

2) балдарына сергек жашоо образын жана туура тамактануу көндүмдөрүн калыптандыруу боюнча түшүндүрүү иштерин жүргүзүүгө;

3) МБУга тамактануу үчүн төлөм жүргүзүүгө.

10-глава. МБУда балдардын тамактануусунун коопсуздугу жана сапаты

51. МБУда тамактанууну уюштурууда санитардык эрежелердин сакталышын жана санитардык-эпидемияга каршы (профилактикалык) иш-чаралардын аткарылышын контролдоону курамы бештен кем эмес адамдан турган өндүрүштү контролдоо комиссиясы жүзөгө ашырат: администрация, тамактанууга жооптуу адам, медициналык кызматкер (болгон учурда) жана ата-энелер комитетинин өкүлү (өкүлдөрү).

Өндүрүштү контролдоо комиссиясынын курамы МБУ директорунун буйругу менен ар бир календардык жыл үчүн бекитилет.

Комиссиянын функцияларын жана тартибин билим берүү чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган аныктайт.

52. Комиссия балдардын тамактануусунун сапатынын жана уюштуруунун өндүрүштүк контролунун журналын жүргүзөт (ушул тартиптин 4-тиркемесинин 3-формасы). Мониторингдин жыйынтыгы боюнча комиссия МБУ директоруна тиешелүү сунуштамаларды киргизет.

Комиссиянын ишине тиешелүү зарыл документтер (комиссияны түзүү жөнүндө буйруктун көчүрмөсү, контролдук журнал, план-график) комиссиянын төрагасында болот.

Балдардын тамактануусун уюштурууну контролдоо, тамак-аш азыктарынын жана азык-түлүк чийки заттарынын сапатын текшерүү, рецептураны жана технологиялык режимдердин сакталышы үч адамдан кем эмес бракераждоо комиссиясы тарабынан жүзөгө ашырылат: медициналык кызматкер (болгон учурда), тамактануу үчүн жооптуу адам, ашпозчу же МБУ эмгек жамаатынын курамынан бир кызматкер.

Даяр продукцияны бракераждоонун жыйынтыгы даяр продукцияны бракераждоо журналына катталат (ушул тартиптин 4-тиркемесинин 2-формасы), ал эми тамак-аш азыктарынын жана азык-түлүк чийки затынын бракераждоо жыйынтыгы тамак-аш азыктарын жана азык-түлүк чийки затын бракераждоо журналына катталган (ушул тартиптин 4-тиркемесинин 1-формасы). Бракераждоо журналдарындагы жазуулар бракераждоо комиссиясынын бардык мүчөлөрүнүн колу менен ырасталышы керек. Тамак даярдоонун технологиясы бузулганда, ошондой эле тамак бышпаган учурда аныкталган кемчиликтер жоюлганга чейин тамакты берүүгө жол берилбейт. Бракераждоо комиссиясынын курамы календардык жылга МБУ директорунун буйругу менен бекитилет. Бракераждоо комиссиясынын функциялары жана иш тартиби билим берүү чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган тарабынан аныкталат.

53. Тамак-аш рационун гигиеналык баалоо (келечектеги меню), тамак-аштын типтүү рациондорунун (келечектеги меню) санитардык эрежелерге жана балдардын тамак-аш заттарына жана калорияларга физиологиялык муктаждыктарынын жаш ченемдерине 3-тиркемеде көрсөтүлгөн тамак-аш азыктарынын суткалык орточо топтомун эске алуу менен шайкештиги, тамактанууну уюштурууну пландуу контролдоо, келип түшкөн азыктын жана МБУда жасалган даяр продукциянын сапатын контролдоо мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдүн аймактык борборлору тарабынан жүзөгө ашырылат.

11-глава. МБУда балдардын тамактануусун каржылоонун булактары жана тартиби

54. Мамлекеттик жана муниципалдык МБУда балдардын тамактануусун каржылоо Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын ченемдерине ылайык каражаттардын эсебинен жүзөгө ашырылат.

55. Жергиликтүү мамлекеттик администрациялар жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жергиликтүү кеңештердин чечиминин негизинде балдардын тамактануусун кошо каржылоо, ошондой эле социалдык жактан аялуу катмардагы, аз камсыз болгон жана жакыр үй-бүлөлөрдүн балдарын даректик негизде тамактануу менен камсыз кылуу үчүн тамактануу акысы боюнча жеңилдиктерди берүү укугуна ээ.

56. МБУда тамактанууну уюштуруу ата-энелердин (мыйзамдуу өкүлдөрүнүн) каражаттарынын эсебинен жүзөгө ашырылат.

57. Балдардын тамактануусун кошо каржылоону жүзөгө ашырууда жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана МБУ ата-энелер комитетинин өкүлдөрү тамак-аш азыктарын сатып алуунун квартал боюнча биргелешкен планын түзөт.

58. Ата-энелердин (мыйзамдуу өкүлдөрүнүн) тамактануу үчүн каражаттары төмөнкүдөй эсепке алынат:

1) өз алдынча бухгалтериясы бар МБУнун атайын эсебинде;

2) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын атайын эсебинде.

59. МБУда тамактанууну уюштурууну контролдоо МБУнун жетекчисине, камкорчулар кеңештерине, тийиштүү деңгээлдеги билим берүү жана саламаттык сактоо чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу органдарга, өз алдынча башкаруу органына жүктөлөт.

60. МБУ, ата-энелер (мыйзамдуу өкүлдөр) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары менен биргеликте МБУда күнүнө бир балага тамактануу наркын тамак-аш азыктарынын сунушталган орточо суткалык топтомунун негизинде, анын ичинде балдар үчүн тамактарды жана суусундуктарды даярдоодо колдонулган тамак-аш азыктарынын чыгымдарынын табигый ченемдерине жана ушул Тартиптин 2-тиркемесине ылайык эсептейт.

61. МБУда күнүнө бир балага тамактануу наркынын калькуляциясы ар бир аймак боюнча, анын ичинде балдар үчүн тамактарды жана суусундуктарды даярдоодо колдонулган тамак-аш азыктарынын экономикалык негиздүү баалары боюнча жүргүзүлөт.

12-глава. Отчетторду берүү жана иш кагаздарын жүргүзүү тартиби

62. Тамак-аш азыктарын пайдалануу боюнча отчеттуулук бюджеттик мекемелерде бухгалтердик эсепке алууну жүргүзүү боюнча нускамаларга ылайык белгиленген тартипте жүргүзүлөт.

63. Тамактанууну уюштуруу боюнча отчеттук материалдар МБУ тарабынан билим берүү чөйрөсүндөгү башкармалыктын аймактык органынын бухгалтериясына берилет.

64. Билим берүү чөйрөсүндөгү башкармалыктын аймактык органы тамактанууну уюштуруу боюнча документтерди эсепке алууну жүргүзөт (тендердик документтер, сапат сертификаттары, МБУ отчеттук материалдары ж.б.).

65. Балдардын тамактануусун камсыз кылуу боюнча ишти иретке келтирүү максатында, МБУда төмөнкү документтердин тизмеги болуш керек:

1) МБУда балдардын тамактануусун уюштуруу тартиби;

2) тамактандырууну уюштурууга жооптуу адамды дайындоо жөнүндө МБУ жетекчисинин буйругу;

3) тамак-ашты берүүнү уюштурууну жөнгө салуучу МБУ жетекчисинин буйругу;

4) календардык жыл үчүн түзүлгөн бракераждоо комиссиясынын курамы жана иши жөнүндө буйрук;

5) балдардын тамактануу режими/графиги жөнүндө буйрук;

6) ата-энелер чогулушунун протоколдору;

7) МБУ директору бекиткен меню (күнүмдүк жана келечектеги);

8) МБУ директору бекиткен балдардын тизмеси;

9) даяр тамактардын рецепттери жана технологиялык карталары;

10) жооптуу адам тарабынан түзүлгөн тамак-аш азыктарына өтүнмөлөр;

11) МБУ директору бекиткен балдардын келүү табели;

12) тамак-аш азыктарын чыгымдоо боюнча топтолгон ведомость;

13) тамак-аш азыктарын жана азык-түлүк чийки затын бракераждоо журналы;

14) даяр жана кулинардык продукцияны бракераждоо журналы;

15) муздаткыч жабдууларынын температуралык режимин эсепке алуу журналы;

16) тамактануу бөлүмүнүн кызматкерлеринин ден соолук журналы;

17) тамак-аш азыктарын кабыл алуу документтери, келип түшкөн тамак-аш азыктарынын сапатын ырастоочу документтер (коштомо кагаздар, шайкештик сертификаттары, ветеринардык-санитардык экспертизанын документтери ж.б.);

18) тамактануу бөлүмүнүн кызматкерлеринин жеке медициналык китепчелери (профилактикалык медициналык кароодон өткөндүгү жөнүндө белгилери менен);

19) балдардын тамактануусун уюштуруу маселелери боюнча акттар, маалымкаттар, материалдар;

20) сын пикирлер жана сунуштар китеби.

Жашылча-жемиштердин сезондук календары

Тамак-аш азыктарынын орточо суткалык сунушталган топтомунун, анын ичинде балдар үчүн тамак-аш жана суусундуктарды даярдоо үчүн колдонулуучу тамак-аш азыктарын чыгымдоонун накталай ченемдери

МБУда балдардын тамактануусунун болжолдуу жумалык менюсу

Тамактануу бөлүмүнүн эсепке алуу документтеринин формалары

1-форма

Тамак-аш азыктарын жана азык-түлүк чийки затын бракераждоо журналы

Эскертүү.

Эсептен чыгаруу, азыктарды кайтаруу ж.б. фактылары көрсөтүлөт.

2-форма

Даяр продукцияны бракераждоо журналы

Эскертүү.

Даяр продукцияны пайдаланууга тыюу салуу фактылары көрсөтүлөт.

3-форма

Өндүрүштү контролдоо боюнча иш-чараларды эсепке алуу журналы

Комиссиянын мүчөлөрү: ___________________ колу

4-форма

Ден соолук журналы

Эскертүү.

(*) Кароо күнү журналда белгиленген кызматкерлердин тизмеси ошол күндөгү жумушчулардын сменасына ылайык келиши керек.

(**) Шарттуу белгилер: Дс - дени сак; Четтетилди - жумуштан четтетилди; О/б - оорулуу баракчасы; Э - эс алуу; Өрг. - өргүү.

5-форма

№ __________ МБУда 202___-жылдын __________________ кварталына тамактанууну уюштуруу мониторинги

Типтүү баалоолор: "канааттандырарлык" же "канааттандырарлык эмес".

КОРУТУНДУ: Көйгөйлөр жана аларды чечүүгө багытталган иш-чаралар.

№ ______ МБУ Директору ______________                   __________________

(колу)                                      (аты-жөнү)