КР 2009-жылдын 20-июлундагы N 241 "Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары жөнүндө" Мыйзамынын 36-беренесине ылайык КҮЧҮН ТОКТОТТУ

Кыргыз Республикасынын Адилет министрлигинде 2009-жылдын 6-мартында каттоодон өткөн. Каттоо номери № 28-09                                         Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө                                            караштуу туризм боюнча                                            мамлекеттик агенттиктин                                          2009-жылдын 4-февралындагы                                           № 7 буйругу менен                                                  бекитилген             Туристтик ишкердүүлүктү жүргүзүүдөгү коопсуздук                 уюштурууларга жалпы талаптар жөнүндө                                 ЖОБО           Ушул Жобо  Кыргыз  Республикасынын "Туризм жөнүндө" Мыйзамына жана Кыргыз Республикасынын   Өкмөтүнүн   2008-жылдын   19-январындагы  № 14 "2008-жылга Кыргыз  Республикасынын Өкмөтүнүн иш аракеттеринин програм-масын бекитүү  жөнүндө"  токтомуна,  ошондой эле Кыргыз Республикасынынбашка ченемдик  укук актыларына ылайык иштелип чыкты жана туристтик иш-кердүүлүктү жүргүзүүдөгү  коопсуздук  уюштуруулардын  жалпы  талаптарынаныктайт.     Туристтердин жашоосун,  ден  соолугун  жана  мүлкүнүн коопсуздугункамсыз кылуу, ушул жобону аткаруунун ажырагыс бөлүгү болуп саналат.                           1. Негизги түшүнүктөр      1.1. Уюштуруучулук  түрү боюнча туризм өз алдынча жана уюштурулгандеп экиге бөлүнөт.     Уюштурулган туризм  -  туристтик  индустрия субъектилери тарабынануюштурулган саякаттары жана жүрүштөрү:     - коммерциялык түрү (жеке ишкерлер,  жоопкерчилиги чектелген коом-дор, акционердик бирикмелер);     - коомдук түрү (коммерциялык эмес жана өкмөттүк эмес уюмдар).     Өз алдынча туризм - саякаттоо же жүрүштүн активдүү ыкмасын  колдо-нуу менен туристтердин өз алдынча уюштуруулары.     1.2. Туристтер төмөнкү типтүү документацияны колдонушат:     - маалымат картасы (№ 1 тиркеме);     - багыт баракчасы (№ 2 тиркеме);     - багыттык туристтик китепче (№ 3 тиркеме);     - камсыздандыруу полиси;     - туристтик жолдомо.     1.3. Туризмдин  бардык  түрлөрүндөгү келип чыккан кырсык коркунуч-тардын дењгээли боюнча төмөнкүлөргө бөлүнөт:     - экстремалдык - жарандардын жогорку коркунуч дењгээлиндеги ишкер-дүүлүгү (спорттук  туризм,  альпинизм,  спелеотуризм, рафтинг, каякинг,дайвинг, парапланиризм,  гелиски,  тоо  лыжалары, бейсинг, мото-велоту-ризм);     - экскурсиялык  -  бир  же эки күндүк жүрүш жана категорияланбаганкөп күндүк туристтик иш чаралар (калк конушунан тышкары жаратылышка чы-гуу, жөө  сейилдөөлөр,  балык  уулоо,  жер жемиштерди жана башка жапайычөптөрдү жыйноо).     1.4. Экстремалдык туризмдин негизги түрүн үч топко бөлүүгө болот:     биринчи топ - мергенчилик, велосипедте жүрүү, самокат; тоо лыжала-рын тебүү;  чана тебүү, спелеология; альпинизм, тоо туризми, аскага чы-гуу, тоодо  эс  алуу;  ат  менен жүрүү багыттары; сейил бактарындагы артүрдүү аттракциондук колдонуулар менен эс алуу;     экинчи топ  -  балык уулоо, ошондой эле муз алдында; суу менен салагызуу, байдарка  жана  ар  түрдүү кайыктарда сүзүү; акваланг менен сууалдында сүзүү; ар кандай өзөндөрдө жана көлмөлөрдө сүзүү, суу лыжаларынтебүү, аквапарктардагы аттракциондорду колдонуу.     үчүнчү топ  -  дельтапланиризм,  парапланеризм, парашютизм, авиас-порт, шаардык  аймактарга  жана  жаратылыш чөйрөлөрүнө алыстан секирүү;абада сүзүү.     Бул каражаттарды  гелиски, парапланеризм жана башкалар менен айка-лыштырууга болот.     1.5. Туристтик  ишкердүүлүктү  жүргүзүүдө коопсуздук уюштурууларгаталаптар, туристтик ишкердүүлүктү коопсуздуу жүргүзүү боюнча Нускама (№4 тиркеме),  тоого  чыгуу  жүрүштөрүнүн Эрежеси (№ 5 тиркеме) жана ушулжобо менен аныкталат.                      2. Талаптардын негизги түрлөрү      2.1. Туристтик  ишкердүүлүктү  жүргүзүүдөгү коопсуздук уюштуруулартуристтик ишкердүүлүктү  коопсуздуу жүргүзүү боюнча Нускамага (№ 4 тир-кеме) ылайык төмөнкүлөрдү көрсөтөт:     - техникалык  жабдуулар, шаймандар, керектүү нерселер менен камсызкылуу, транспорт, канат жолдору, көтөргүчтөр;     - катышуучунун  даярдык дењгээли жана ден соолугу (дене тарбиялык,психологиялык, тактикалык,  техникалык  даярдыгына, медициналык көрсөт-күчтөрүнө);     - жашоосун камсыздандыруу;     - өзгөчө кырдаал учурунда жабыр тарткан туристтерди жана туристтиктопторду коргоо;     - реабилитациялык  иш чараларды камсыз кылуу (жабыркоочуну медици-налык мекемеге жеткирүү, чыгашаларына компенсация төлөө);     - профилактикалык иш чараны аткаруу.                        3. Уюштуруучулук талаптар      3.1. Туристтик  ишмердүүлүк  менен  иш алып барган юридикалык жанажеке жактар, туристтик иш чараларды өткөрүүнү уюштуруу алдында (саякат-тарды, жүрүштөрдү,  турларды,  экскурсияларды, таймаштарды) тоого чыгуужүрүштөрүнүн эрежелерин  сактап,  маалыматты таратып, туризм чөйрөсүндөкоопсуздукту сактоо  жана камсыз кылуу жөнүндөгү Кыргыз Республикасынынченемдик-укук актылары  менен  жетектелиши  керек,  жана бул эрежелердибузгандыгы жана сактабагандыгы үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынаылайыктуу жоопко тартылат.     3.2. Юридикалык жактар,  туристтик ишкердүүлүк менен иш алып  бар-гандар, туристтерге жана туристтик жана тоо лыжалык базаларды колдонуу-чуларга,  курорттор, багыттар тууралуу төмөнкү маалыматтарды жеткирүүгөмилдеттүү:     3.2.1. Коргоо кызматы (мындан ары текстте КК) жөнүндө: анын жүргөнорду;  байланыш схемасы жана кабардандыруу, ошондой эле сунуштаган кыз-маттары (консультация, каттоо, багыттардын абалы, инструкторлорду, кар-тографиялык азыктарды,  байланыш каражаттарын сунуштоо  жөнүндө  маалы-мат).     3.2.2. Чыгууларда жана жүрүштөрдө туристтердин коопсуздугун камсызкылуу жөнүндө  (коркунучсуз  жүрүштөрдү жана трассаларды баяндап жазуу,жүрүштөрдүн мөөнөтүн көзөмөлдөө, трассаларды жана багыттарды маркалоо).     3.2.3. Туристтер  келген райондогу өзгөрүүлөр, адамдардын ден соо-лугу жана  жашоосу  үчүн коркунуч келтирген, жагдайлар жөнүндө маалымат(аба ырайынын  шарттары жөнүндө, жаратылыш объектилеринин абалы жөнүндө(сел, жер  көчкү,  кар  көчкү, таш уроолор) туруучу жай, баш калкалоочужер багыттарын).     3.2.4. Туристтер  үчүн  маалымат  берүү мөөнөтү жөнүндө (туристтикуюмдардын иштеринин  башталышы менен, туристтер келген күнү, кварталынабир жолудан  кем эмес, жана өзгөчө кырдаалдар болгондогу коркунучтарданкийин).     3.3. Мамлекеттик  ыйгарым  укук  органдары  туристтик  ишмердүүлүксубъектиси жана  коомдук  уюмдар, КК, камсыздандыруу компаниялары мененбирдикте массалык маалымат каражаттары аркылуу, китептерди, китепчелер-ди жана  жарнамалык азыктарды, туристтик иш чараларды өткөрүүдөгү кооп-суздукту камсыз кылуу боюнча зарыл маалыматтарды туристтерге жеткирүүгөмилдеттүү.     3.4. Туризмдин  экстремалдык  түрүн  уюштуруу менен иш алып баргантуристтик ишмердүүлүк  субъектиси, иш чаралардын жетекчилери, өз ишкер-дүүлүгүн туристтик  ишкердүүлүктү  коопсуздуу жүргүзүү боюнча Нускамага(№ 4 тиркеме) ылайык жүргүзүүгө жана тикеден тике жүрүштө иштеген, ушул адистикке ылайыктуулугу боюнча сертификаты бар, персоналдарды жана кызматчыларды ишке алууга милдеттүү.     3.5. Туристтик  ишмердүүлүк субъектинин персоналдары, экстремалдыктуризмди өткөрүү  жана  туристтик  уюштуруу иш чараларында тикеден тикеиштеши, ошондой эле тоо жүрүштөрү боюнча милдеттүү түрдө окушу жана тоожүрүштөрү Эрежелеринин (№ 5 тиркеме) талаптарын сакташы керек.                    4. Техникалык жабдууларга талаптар      4.1. Туристтик  жарактарга  кирген, бир орундан экинчи орунга алыпбаруу каражаты,  жүктөрдү  транспортировкалоо каражаты, бивактык жарак,атайын жана  кошумча  жарактар,  байланыш  жана керектүү нерселер мененжабдуулар.     4.2. Жарактарды  колдонуу мүнөзү боюнча жеке жана топтук деп бөлү-нөт.     4.3. Жабдык  жана  керектүү нерселер менен жабдуу, жарыяланган ба-гыттын татаалдыгына  жана  максаттык колдонуу шартына ылайыктуу, текше-рилген, сыноодон өткөн, айкын колдонууда жөнгө салынган болушу керек.     4.4. Турдун, трекингтин, спорттук топтордун жетекчилери, туристтиксаякаттоодо техникалык оор категорияны көрсөтүүчүлөр, чыгууда жарыялан-ган жүрүштүн  татаалдыгына  жараша атайын топтомдорду, ошондой эле кар-тографиялык материалдарды,  байланыш  каражаттарын алып жүрүүгө милдет-түү.     4.5. КК келишимдин негизинде туристтик ишмердүүлүк:     Субъектилерге, абдан  татаал туристтик иш чараларды өткөрүүдө (жү-рүштөр VI  категориядагы татаалдыгына чейин) байланыш каражаттарын жанабашка атайын жарактарды ижарага бере алышат.     4.6. Кырсык  болгон учурларда алдын алып сактап калуу үчүн экстре-малдык туристтик иш чараларды уюштуруучулар КК багыттарга чыгууга чейин20-10 күндүн ичинде маалымат картасын сунуштайт (№ 1 тиркеме).     4.7. Коопсуздук боюнча өзгөчө талаптар тоо лыжа трассаларына, чир-кеп сүрөөчүлөргө жана отургуч көтөргүчтөрүнө, кабина түрүндөгү маятник-тик канат жолдоруна койулат.     4.8. Туризмде колдонулуучу парктык аттракциондордун жана аквапарк-тардын жабдуулары,  жана башка жабдуулардын коопсуздук сертификаты жанамезгилдик, текшерүү күбөлүгү болушу керек.              5. Экстремалдык иш чаралардын катышуучуларынын       ден соолугунун абалына жана даярдануу дењгээлине талаптар      5.1. Туризмдин  бардык түрүнө, катышууда туризмдин ушул түрү мененалектенүү үчүн медициналык каршы көрсөткүчтөрү жок жарандар катыша алы-шат.     5.2. Экстремалдык  иш  чаралардын катышуучуларынын жеке тактикалыкдаярдыгы техника-тактикалык тапшырмаларга ылайыктуу болушу керек.     5.3. Туристтердин  техникалык  даярдыгы, жүрүштөгү тоскоолдуктардажана татаал жолдорунда негизги техникалык ыкмаларды ишенимдүү колдонуу-ну камсыз кылышы керек.     5.4. Туризмдин экстремалдык түрүнө катышуучулар медициналык бирин-чи жардамдардын көнүгүүлөрүн билген жана окутулган болушу керек.              6. Жашоого камсыздандырууга, бир жерден экинчи           жерге баруу каражаттарына жана башка колдонулуучу                   техникалык каражаттарга талаптар      6.1. Кыргыз  Республикасынын "Туризм жөнүндө" Мыйзамына ылайык ту-ристтерди камсыздандырууда (медициналык же бөөдө кырсыктан) ушундай иш-кердүүлүктү ишке ашырууга укугу бар, улуттук камсыздандыруу компаниясы-нын макулдугунун негизинде туристтик ишкердүүлүктүн  субъектилери  ишкеашырат, жана милдеттүү болуп саналат.     Камсыздандыруу компаниялары,  камсыздандыруу компания агенттиктеритуристтик иш чараларды өткөрүү учурунда алардын бир жерден экинчи жергежүрүү каражаттарын жана туристи камсыздандырууда көп  жолдуу  системаныжайылтуу жана активдүү иштеп чыгуусу сунуш кылынат.     Туристтердин каражаттарын,  ошондой эле алар колдонуучу техникалыккаражаттарын камсыздоо, туристтин өзүнүн же уюмдун каалоосу менен, Кыр-гыз Республикасынын мыйзамдарына ылайыктуу ишке ашырылат.        7. Туристтерди жана туристтик топторду сактоодогу талаптар      7.1. Туристтер  (туристтик  топтор),  кырсыкка учурашса аман калышүчүн өздөрүнүн  мүмкүнчүлүк чараларын ишке ашыруу, зарылчылыгына жарашаККна кабар  бериши  керек. Эгер кырсыкка башка топ кабылса, анда аларгабардык жардамдарды көрсөтүү зарыл.     7.2. Турларды уюштурган туристтик ишмердүүлүк субъектилери өздөрү-нүн ылайыктуу  мүмкүнчүлүк аракеттерин көрүүгө милдеттүү, туристти сак-тоого жиберилгендер  менен  бирге  төрттөн кем эмес альпинисттин болушузарыл, алардын  классификациясы  жүрүштөрдү  жана  чыгууларды аткаруугаылайыктуу болушу керек.     7.3. Мамлекеттик  жана жергиликтүү бийлик органдары ар кандай уюш-туруучулук, маалыматтык жана сактоолор боюнча мүмкүн болгон жардамдарынкөрсөтүшөт.     7.4. Камсыздандыруу компаниясы менен түзүлгөн келишимдин шартында,туристтик топторду  жана туристтерди сактоодо жана издөө процессине фи-нансылык жардам көрсөтүү каралышы керек.                      8. Реабилитациялоо иш чараларын                     камсыз кылуу боюнча талаптар      Турду уюштуруучулар  тарабынан кырсык же кокустуктар болсо, реаби-литациялоо иш  чараларын камсыз кылуу боюнча кийинки Кыргыз Республика-сынын мыйзамына  ылайыктуу  күнөөсүнүн даражасына карата жоопкерчиликкетартылат.                      9. Профилактикалык иш чараларын                     камсыз кылуу боюнча талаптар      9.1. Мамлекеттик орган жайкы жана кышкы мезгилдерге бир ай калган-да төмөнкү негизги профилактикалык иш чаралар жүргүзүш керек:     - туроператорлор  жана  турагенттер үчүн коопсуздук маселесине ба-гытталган семинарларды, конференцияларды уюштуруу жана өткөрүү;     - экологиялык жана санитардык-гигиеналык иш чараларды ишке ашыруу;     - Кыргыз Республикасындагы туристтерди тейлөөнүн сапатын жакшыртуубоюнча программаларды иштеп чыгуу;     - Туризмде  жана  туристтик  агымдын  мүнөзүндөгү кырсык учурларынанализдөө (жайкы, кышкы мезгил).    @1                                                            № 1 тиркеме                            МААЛЫМАТ КАРТАСЫ      (турдун башталышына чейин 20-10 күн калганда КК-на берилет)      1. Уюмдун, туроператордун аталышы ______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________     2. Дареги, телефон, электрондук почта: __________________________________________________________________________________________________     3. Жетекчинин Ф.А.А. _____________________________________________     4. Барууларга пландалган мөөнөт __________________________________     5. Турган жайы менен жүрүш маршруту  (маршруттун  бардык пункттарыбоюнча күндүн санын көрсөтүү) _______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________     6. Болжол менен баруучулардын саны ______________________________________________________________________________________________________     7. Камсыздандыруу полисинин бар экендиги (ассистанс) ___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________     8. Гид,  жол көрсөткүчтөр (иш тажрыйбасын, квалификациясын, жаран-дыгын көрсөтүү менен) _______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________     9. Телефон N _____________________________________________________     10. Байланыш убактысы ____________________________________________      Жетекчинин Ф.А.А. ________________________________________________      Жетекчинин ______________________             мөөнөтү ____________                     кол тамгасы   @2                                                            № 2 тиркеме                            МАРШРУТ БАРАКЧАСЫ                            N ____________                         (эки нускада түзүлөт)      Чыгуулар (жүрүштөр) үчүн _________________________________________     багыты боюнча ____________________________________________________     жетекчилиги алдында __________________________________ 2008-жылдын"___"__________дан "___"___________ чейин ______________ адам курамында     Чыгуулар уюштурулду ______________________________________________                               (уюштурулган иш чара көрсөтүлсүн)     Топтордун чыгышы иш-чаранын жетекчисинен уруксаат алынган,  макул-дашылган: ____________________________________________________________________________________________________________________________________       (чыгуу тапшырылган адамдын кызмат оорду жана жактын колу)     Чыгуу мөөнөтү "_________"______________________200____-ж.     Топ, КК катталган ________________________________________________     Келүүлөрүн көзөмөлдөө мөөнөтү ____________________________________     "____"________200___-ж. саат ______ мин. _________________________                                              (кызмат оорду жана колу)     Чыгуулар КК менен макулдашылган __________________________________                                           (КК кызматкеринин колу)     Топ маршруттан кайтып келишти "_______"________________200_____-ж.     Чыгыштан (жүрүштөн) саат__________мин. __________ курамда кайтышты______________________________________________________________________________________________________________________________________________           (жүрүшкө чыкпагандардын толук-толук эмес Ф.А.А.)     Коргоочу кызматчылардын   жана   жибергендердин   сунуштары   жанакөрсөткүчтөрү: ________________________________________________________                        (кызмат орду жана колу)     Таанышып чыккан: топтун жетекчиси ________________________________                                                 (кол тамгасы)                           Топко катышуучулардын                                ТИЗМЕСИ -----------------------------------------------------------------------|N|           Ф.А.А.           |   Спорт.   |Ким  менен  | Доктурдан  |          | |                            |  Ар түрдүү |жана кандай |текшерилиши |          | |                            |  жүрүштөр. | татаалдык  |            || |                            |  Ушул жана |категорияда |            || |                            |   мурунку  |   чыгып    |            || |                            |мезгил 12345| келүүлөр   |            ||-|----------------------------|------------|------------|------------||1|                            |            |            |            ||-|----------------------------|------------|------------|------------||2|                            |            |            |            ||-|----------------------------|------------|------------|------------||3|                            |            |            |            ||-|----------------------------|------------|------------|------------||4|                            |            |            |            ||-|----------------------------|------------|------------|------------||5|                            |            |            |            ||-|----------------------------|------------|------------|------------||6|                            |            |            |            ||-|----------------------------|------------|------------|------------||7|                            |            |            |            ||-|----------------------------|------------|------------|------------||8|                            |            |            |            |-----------------------------------------------------------------------     Жүрүшкө ___________ адам курамында чыгууга топко уруксаат  берилди"_____"__________200___-ж. Альп. иш чараларга доктурдун _______________                                                         (кол тамгасы)     Топ жүрүшкө чыгуу алдындагы даярданууда төмөнкү материалдарды кол-донот:     өткөрүлгөн чалгындоо,  КК картотекасынан, лагердин, консультацияныкимден алынды ______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________     Биз, жетекчи  жана  топтун  катышуучулары  того чыгуу жүрүштөрүнүнЭрежелерин билебиз жана ал  эрежелерди  сактоодо  толук  жоопкерчиликтиалабыз:     жетекчи __________________________________________________________     Катышуучулар _____________________________________________________     Топ ушул жүрүшкө даярдалган жана текшерилген:     Отряддын инструктору (топтун машыктыруучусу)______________________     Күбөлүк номери ___________________________________________________     "______"__________200___-ж.      Жүрүштүн тактикалык планы, катышуучунун визамаршрутун убакыт боюн-ча жайлаштыруу, UIAA(*) схемасы:-----------------------------------------------------------------------|Аймактын | Татаалдык | Крутиз.|Протяж. |Коркунуч. | t | Эскертүүлөр  ||    N    |  категор. |        |        |          |   |              ||---------|-----------|--------|--------|----------|---|--------------||         |           |        |        |          |   |              ||         |           |        |        |          |   |              ||         |           |        |        |          |   |              ||         |           |        |        |          |   |              |-----------------------------------------------------------------------     Зарылдыгына жараша бардык кошумча  маалыматтар  өзүнчө  барактаргажасалат,  UIAAнын даяр схемасы, картосхемалар жана башкалар тартылбайт,бирок качан жана кайсы жерде алынганына белги коюлат.      (*) UIAA (англ. United International Association of Alpinism) эла-ралык альпинизм федерациясы.     2. Топту камсыздандыруу:     а) Табельдик, кошумча, атайын жабдуулар:     негизги аркан -                   жардамчы аркан -     карабин -                         муз жаргычтар -     айсбайли -                        аска балкалары -     муз балкалары -                   аска илгичтери -     муз жаргычтар -                   кошкалар -     обвязка -                         заклатка -     түшүү үчүн сыйыртмак -            өзүн камсыздандыруу сыйыртмагы -     узартуучу сыйыртмак -             короба, шынаа -______________________________________________________________________________________________________________________________________________     б) Бивактык жабдуулар, аптечка, формалуу кийимдер:     өздүк жабдуулар -                                палатка -     мамык уктоочу каптар -                           мамык куртка -     каска -                                          примус (грелка) -     бензин -                                         баллондор -     шам -                                            ширенке -     в) байланыш каражаттары, сигнализация:     3. Башка топтор жана базалык лагерлер менен сигнализация, байланышрасписаниясы жана өз ара ишкердүүлүк планы: ________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________     4. Чыгуу, түшүү, маршруттан кайтуу жолдору жана башка кошумча маа-лыматтар:____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________     Топтун Жетекчиси _________________________________________________                                        (колтамгасы)             @3                                                            № 3 тиркеме                     МАРШРУТ БАРАКЧАСЫ N __________                         "____"______200__-ж.                            1. Жалпы маалымат      Туристтик топ ____________________________________________________                                (уюм, район, шаар)_________ адам курамында "____"_____200-ж._____-ж. _______________чейин______________________________ жүрүштө ____________________ категорияда      (туризмдин түрү)аймактагы татаалдык ___________________________________ маршруту боюнча____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________     Топтун жетекчиси _________________________________________________                              (фамилиясы, аты, атасынын аты)     Жетекчинин орун  басары  (катышуучулардын тобу жана жүрүштүн 6-та-таалдык категориясы үчүн) _____________________________________________                                (фамилиясы, аты, атасынын аты)     КК-у жүрүшкө  билдирүү  документтеринен төмөнкүлөрдү карап чыгуугамилдеттүү:     - топтун жүрүшүнүн графигин жана маршрутунун иштелип чыгышын, кар-тографиялык материалдарынын бар экендигин;     - топтун жетекчисинин жүрүш аймагы, андагы табыгый кырсыктары жанабир жерден экинчи жерге жылуу эрежелери боюнча билимин;     - жүрүштүн катышуучуларынын жана жетекчисинин туристтик тажырыйба-сы алар билдирген маршрутка ылайыктуулугун;     - ден соолугу жөнүндө медициналык маалымдамасын;     - топтун  жабдууларынын, азык-түлүктөрүнүн, медикаменттеринин туу-ралыгын;     - жүрүш  учурунда  коопсуздукту камсыз кылуу боюнча топ белгилегениш чаралар;     - көзөмөлдөө пункттарын жана мөөнөтүн туура тандоо тууралыгы.                            2. Топтун курамы -----------------------------------------------------------------------|N |   Фамилия, аты,    | Туулган |  Иштеген орду  | Жашаган жеринин  ||  |   атасынын аты     |  жылы   | (толук аталышы,| дареги телефону  ||  |                    |         |  кызмат оорду, |                  ||  |                    |         |   телефону)    |                  ||--|--------------------|---------|----------------|------------------|| 1|                    |         |                |                  ||--|--------------------|---------|----------------|------------------|| 2|                    |         |                |                  ||--|--------------------|---------|----------------|------------------|| 3|                    |         |                |                  ||--|--------------------|---------|----------------|------------------|| 4|                    |         |                |                  ||--|--------------------|---------|----------------|------------------|| 5|                    |         |                |                  ||--|--------------------|---------|----------------|------------------|| 6|                    |         |                |                  ||--|--------------------|---------|----------------|------------------|| 7|                    |         |                |                  ||--|--------------------|---------|----------------|------------------|| 8|                    |         |                |                  ||--|--------------------|---------|----------------|------------------|| 9|                    |         |                |                  ||--|--------------------|---------|----------------|------------------||10|                    |         |                |                  ||--|--------------------|---------|----------------|------------------||11|                    |         |                |                  ||--|--------------------|---------|----------------|------------------||12|                    |         |                |                  ||--|--------------------|---------|----------------|------------------||13|                    |         |                |                  ||--|--------------------|---------|----------------|------------------||14|                    |         |                |                  ||--|--------------------|---------|----------------|------------------||15|                    |         |                |                  |-----------------------------------------------------------------------     Жүрүштүн сынагы  боюнча  билдирүүгө ылайык жүрүштүн катышуучулары-нын, жетекчинин туристтик тажырыйбасы жөнүндө маалыматынын ылайыктуулу-гун, ошондой эле медициналык маалымдамасын текшердим(*).      КК Инструктору                             (Ф.А.А.)                   3. Жүрүштүн планы (жарыяланган)(*)    -----------------------------------------------------------------------|Күндөр |Жолго чыгуу |Багыттын катышуучулары |  Км  |  Жылуу ыкмалары ||       |  күндөрү   |                       |      |                 ||-------|------------|-----------------------|------|-----------------||-------|------------|-----------------------|------|-----------------||-------|------------|-----------------------|------|-----------------||-------|------------|-----------------------|------|-----------------||-------|------------|-----------------------|------|-----------------||-------|------------|-----------------------|------|-----------------||-------|------------|-----------------------|------|-----------------||-------|------------|-----------------------|------|-----------------|-----------------------------------------------------------------------     Жүрүштүн активдүү ыкмасынын жыйынтыгы           4. КК-нын белгилери, кошумча көрсөткүчтөр, сунуштар                 5. Көзөмөлдөнүүчү пункттар жана мөөнөтү      1. _______________________________________________________________     2. _______________________________________________________________     3. _______________________________________________________________                           6. Багыттын схемасы                                                              № 4 тиркеме           Туристтик ишкердүүлүктү коопсуздуу жүргүзүү боюнча                                НУСКАМА                              1. Жалпы жобо      1.1. Ушул  нускаманы экспедиция, тур, трек жана жүрүштөрдү өткөрүүалдында туризмдин  экстремалдык  түрүнө катышуучулар жана уюштуруучулараткарууга милдеттүү (мындан ары текстте - иш чаралар).     1.2. Спорттук  же  экстремалдык иш чараларды өткөрүп жаткан уюшту-руучулар, өзүнүн  өнөктөшүнүн иш аракеттери жана ошондой эле катышуучу-лардын өмүрү  жана  ден  соолугу  үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамынаылайыктуу жоопкерчиликке тартылат.     1.3. Иш  чаранын жетекчиси, экстремалдык иш чараларды өткөрүү учу-рунда коопсуздукту камсыз кылуу үчүн өзүнүн ыктыяры боюнча, коопсуздук-ка жалпы кабыл алынган талаптарга ылайыктуу өткөрө алат.     1.4. Иш чаралардын бардык жетекчилери, жана өнөктөштүн иш чаралар-ды өткөрүүдө коопсуздук эрежелерин билүүсү зарыл.                               2. Жабдуулар      2.1. Иш  чаралардын  катышуучуларынын  жабдуулары,  алар билдиргенмаршруттун татаалдыгына  ылайыктуу болушу керек. Иш чараларда колдонул-ган бардык  шаймандар жана жабдуулар коопсуздуктун стандартына жооп бе-риши керек.     2.2. Иш чаралардын жетекчилери, жана тейлөөчү персоналдар экспеди-ция, трек,  тур процесстериндеги жабдуулардын абалын дайыма көзөмөлдөп,ошондой эле жараксыз жабдууларды жана жарактарды колдонууга жол бербешикерек.                   3. Экстремалдык иш чараларды өткөрүү      3.1. Эстремалдык иш чаранын катышуучулары жалпы колдонуучу жолдор-до темир жолдордо, транспорттук магистрал аркылуу ашып өтүүдө, жол эре-желерин сакташы керек.     3.2. Экстремалдык иш чараларды өткөргөн уюмдар, кардарларга транс-порт сунуштаган  учурда,  бузугу жок жана камсыздандырылган транспорттусунуштоого милдеттүү.     3.3. Жетекчи,  тейлөөчү  персонал  маршруттун кайсы гана аймагындаболбосун, өзүнүн  жүргөн жерин билиши керек жана өзгөчө кырдаалдар учу-рунда өзүнүн так координатын КК-га билдире алышы керек.     3.4. Жетекчи  дайыма,  экстремалдык иш чаранын катышуучулары кайсыжерде жүргөнүн билиши керек.     3.5. Ишканалардын,  менчик үйлөрдүн жана башка жабык объектилердинчектелген аймактары аркылуу өтүүгө тыюу салынат.     3.6. Жетекчи жана тейлөөчү персонал иш чараларды өткөрүү учурунда,жаратылышка аяр  мамиле жасап, тарыхый жана архитектуралык эстеликтергезыян келтирбеши  керек.  Таштандыларды атайын бөлүнгөн жерлерге таштап,өздөрү токтогон бардык жерлерге издерди калтырбашы керек.     3.7. Топто  же иш чаранын катышуучуларында байланыш каражаттары жекырсык билдирүүлөрү болуш керек.     3.8. Иш  чаранын катышуучулары өзгөчө кырдаалдардан (топтук, (кол-лективдик) камсыздандыруу) камсыздандырылышы керек, жана КК-нан каттоо-дон өтүшүн сунуш кылышы керек.           4. Өзгөчө кырдаал учурунда катышуучулардын иш аракети      4.1. Өзгөчө кырдаал учурундагы иш чаралардын катышуучулар төмөнкү-лөргө милдеттүү:     - өзгөчө  кырдаалдын таасирин токтотуу үчүн жана коркунучсуз жергеэвакуациялоодо болгон мүмкүнчүлүктөрдү колдонуу;     - катышуучулардын  зарылдыгына карата доктурга чейинки биринчи ме-дициналык жардам көрсөтүү;     - жетекчи  өзгөчө  кырдаал жөнүндө Өзгөчө кырдаалдар министрлигинеже КК билдирүү;     - мүмкүнчүлүгүнө  жараша,  өз күчү менен куткаруу иштерин жүргүзүүбашка иш  чаранын катышуучулары менен өзгөчө окуяга туш болгонун кутка-руучу кызматка билдирип жана мүмкүн болгон жардамдарды көрсөтүү;     - жагдайды ар дайым жана үзгүлтүксүз көзөмөлдөө;     - коркунучтарды айырмалай билүү;     - өзүнүн мүмкүнчүлүктөрүн билүү жана аныктоо;     - ар кандай жагдайларга жол табууга аракет кылуу;     - өздүк коопсуздук эрежелерди сактоо.                             5. Жыйынтыктоо      Туристтик ишкердүүлүктү  коопсуз өткөрүү юридикалык жана жеке жак-тардын тартиптүүлүгүн жогорулатат, кырсыктардын болушун азайтат жана ишчараны ийгиликтүү өткөрүп келүүгө алып келет.     Туристтик ишкердүүлүктү коопсуз өткөрүү бул социалдык жењилдиктер-ди жана  кепилдиктерди аткарып, жабдыктарды камсыздап, толук кандуу та-мактануу жана  эс  алууну уюштуруп, ооруну профилактика кылуу, сапаттуужабдуулар менен  камсыз кылуу, иш чара учурунда коопсуздукту камсыз кы-лат.                                                                № 5 тиркеме                        Тоого чыгуу жүрүштөрүнүн                                ЭРЕЖЕСИ                              1. Жалпы жобо      1.1. Тоого чыгуу жүрүштөрүнүн эрежелери  тоо  жүрүштөрүн  өткөрүү,даярдоо эрежелерин аныктайт. Эрежелер спорт максатындагы жана альпинизмбоюнча массалык,  окуу жана спорттук мүнөздөр боюнча иш чараларды, аль-пинисттик жүрүштөрдү  өткөргөн,  уюштурган жактар үчүн, ошондой эле тоотректерин уюштуруучулар милдеттүү болуп саналат жана тоо жүрүштөрүндөгүкоопсуздук чараларынын  коопсуздугун  камсыз  кылууга багытталышы керек(бул эрежелер  туризмдин экстремалдык түрү боюнча иш чараларды өткөргөнкоммерциялык уюштуруучулар үчүн да милдеттүү болуп саналат).     1.2. Коммерциялык альпинисттик жүрүштөргө төмөнкү жүрүштөр кирет:     - окуу,  даярдоо программасы туризм чөйрөсүндөгү мамлекеттик ыйга-рым укук органдары тарабынан бекитилген боюнча альпинизмдик нускоочунунжетекчилиги алдында окуу бөлүмдөрүнүн курамында жүргүзүлгөн;     - машыктыруучулук,  даярдоо программасы туризм чөйрөсүндөгү мамле-кеттик ыйгарым  укук органдары тарабынан бекитилген боюнча альпинизмдикнускоочунун жетекчилиги  алдында окуу жана спорттук топтордун же өз ал-дынча топтордун курамында жүргүзүлгөн;     - спорттук,  альпинизм боюнча мелдештерде спорттук квалификациясынжогорулатуу максатында  спорттук топтордун жана командалардын курамындажүргүзүлгөн.     1.3. Тоого  чыгуу  багытынын  татаалдыгы боюнча он эки категориягабөлүнөт - 1А,  1Б,  2А,  2Б, 3А, 3Б, 4А, 4Б, 5А, 5Б, 6А дан 6Бга чейин,экинчи категориядан баштап - жарым категория боюнча.     1.4. Классификацияланган багыттар тоо чокусуна чыгуунун  Классифи-кациялык  таблицасын  ичине  камтыйт (мындан ары текст боюнча - ТЧЧКТ).ТЧЧКТда тоого чыгуунун жайкы жана кышкы шарттары  үчүн  багыттар  ичинекамтылат. Тоого чыгуунун кышкы шарттарына 1-декабрдан 15-мартка чейинкиубакыт кирет.               2. Альпинисттик иш чараларды уюштуруу иштери      2.1. Федерациялар,  ведомстволор,  спорттук комитеттер, спортклуб-дар, секциялар, жүрүштөрдү өткөрүү үчүн ар кандай альпинисттик иш чара-ларды (мындан ары текст боюнча АИ) бекитишет: окуу, машыктыруучу, спор-ттук, ошондой  эле келүү-кетүү жана стационардык лагерлерди уюштуруучу-лук, мелдештик,  квалификациялык  мелдештик, экспедициялык, альпинияда-лык, демалыш күндөрдөгү тоого чыгуучулук.     2.2. Бекитилген АИ ушул эреженин N 1,  N 2, N 3, N 4, N 5 тиркеме-лерине ылайыктуу таризделиши керек.     2.3. АИ-ды өткөргөн уюмдар, пландалган тоого чыгуулардын шарттары-на жана  татаалдыгына  ылайыктуу  иш чараларды нускоочу жана жетекчиликкурамын, алардын  материалдык  базасын (каржылоо, жарактар, тамактанды-руу, транспорт,  байланыш  каражаттары, медициналык камсыз кылуу, кооп-суздук чаралар) камсыз кылат.     2.4. АИ-ды  өткөргөн уюмдар жана алардын жумушчулары, топторду жи-берүүдө кетирген кемчиликтер алдында Кыргыз Республикасынын мыйзамдары-на ылайыктуу жоопко тартылат, экстремалдык иш чараларды өткөрүү учурун-да эрежелерди сактабагандыгы үчүн болгон окуяларга АИ-нин катышуучуларыжоопко тартылат.     2.5. АИ-ды  өткөргөн уюмдар, башталышына бир ай калганда ККга маа-лымат картасын жиберет (N 2 тиркеме).     2.6. Окуу-машыктыруучу  процессти  жана  тоого  чыгууларды АИ ишкеашырып жатса,  уюм менен бекитилген башкы машыктыруучу жетектейт. Башкымашыктыруучу спорт  чеберинин кандидатынан ылдый болбогон спорттук ква-лификацияга (мындан  ары  -  СЧК)  жана альпинизмдин 2-категориясындагынускоочу наамына  ээ  болушу  керек.  Башкы  машыктыруучу АИ-да даярдоопрограммасына ылайыктуу  окуу  -  спорттук иштерин көргөзүү жана АИ-дынкатышуучулары айлана  чөйрөнү  коргоо  боюнча  чараларды сактабагандыгыүчүн жоопко тартылат.     2.7. Окуу  бөлүмдөрүн,  өзүнчө  спорттук  топторду топтоону АИ-дынбашкы машыктыруучусу  АИ-дын катышуучуларынын жобосун эсепке алуу мененөткөрөт, ошондой эле аларга АИ боюнча нускоочу дайындалат.     2.8. Спорттук  топторду  топтоо жана аларга жетекчини тандоо каты-шуучулардын макулдугу боюнча өткөрүлөт.     2.9. АИ-ды  өткөрүү документтештирилип ошону менен жетектелиши ке-рек (N  1  тиркеме).  АИ жумуштар бүткөн соњ, башкы машыктыруучу АИ-дынкатышуучулары жана  нускоочусу  жүргүзгөн тоого чыгуулар жөнүндө маалы-матты КК-на жиберет (N 8, N 10 тиркемелер).     2.10. Тоодогу  АИ-дын  жумушу учурунда, ошол райондо жүргөн КК-нынөкүлчүлүгү машыктыруучулук курамдын толуктуулугу, окуу пландарынын жанадаярдануу программалардын аткарылышы, экологиялык талаптардын жана ушулЭрежелердин сакталышы  боюнча текшерүү жүргүзүүгө толук укугу бар. Эгертартип бузуулар байкалса АИ-дын спорттук жыйынтыгы КК-нын жыйынтыгы ме-нен жокко чыгарылат.     2.11. Коммерциялык уюмдун жактары тарабынан туризмдин экстремалдыктүрү боюнча иш чараларды өткөрүү эрежелеринде төмөнкүлөр аныкталышы ке-рек:     - штатта  квалификациясы багыттын кайсы аймагында болбосун кардар-ларга жардам  көрсөтө  алган,  төрт спортсменден кем эмес, доктурлардынбазалык лагери болушу керек;     - экспедициялык  (медициналык жана өзгөчө кырдаалдар учуруна) кам-сыздандыруулар;     - медициналык көзөмөл жана кардардын иш чараларга катышуусу туура-луу сунуштама берүү;     - кардарга тоого чыгуу, тректердин багыттарын сүрөттөө боюнча маа-лымат, багыттын аймактарын тактика - техникалык өтүү, багытты өтүү үчүнжеке жана топтук зарыл жарактар боюнча сунуштама;     - ар бир топту радио же телефондук байланыш менен камсыздандыруу;     - куткаруу жарактарынын фонду;     - кардар  экстремалдык  иш чараларды өткөрүү алдында, экстремалдыкиш чаралар өткөрүлгөн райондо КК жок болсо, кардарга АИ-га катышуу үчүнгиддин кызматын сунуштоо;     - топтордун ККдан каттоодон өткөрүү.                          3. Чыгууга даярдануу      3.1. Чыгууга чейин төмөнкүлөрдөн өтүшү керек: окуу циклын же даяр-дануу программасына  туура келген жана АИ-дын катышуучуларынын спорттукквалификациясына ылайыктуу  ар кандай тоо рельефинин формасын жењип чы-гуу үчүн  техникалык ыкмаларды жакшыртуу, жана .ошондой эле алдыда тур-ган чыгуулардын  татаалдык категориясын эске алуу менен машыктыруучулукчыгууларды ишке ашыруу боюнча өздөштүрүүдөгү машыктыруу мезгилин.     3.2. Чыгуунун катышуучуларына жана жетекчилерине талаптар:     - чыгууларга 16 жаштан жогорку АИ-дын катышуучуларына уруксаат бе-рилет. (14  жаштан 16 жашка чейинки катышуучулар мезгилдик даярдыктардыөткөргөн, альпинисттик  нускоочунун жетекчилиги алдында, дене тарбиялыкдаярдыгын эсепке алуу менен жазуу түрүндө ата-энесинин макулдугу боюнчачыгууга уруксаат берилет);     - 1А  жана  1Б  татаалдык  категориясындагы биринчи чыгуу жасаган,АИ-дын катышуучулары  даярдануу  программалары  боюнча сабактарды өтүшүкерек. (Чыгууну альпинизм нускоочусу жетектейт);     - 2А жана 2Б татаалдык категориясында биринчи чыгуу жасаган АИ-дынкатышуучулары даярдануу программалары боюнча сабактарды өтүшү жана мын-дан мурунку жарым категория татаалдыгындагы чыгуудан тажырыйбага ээ бо-лушу керек. (Чыгууну альпинизм нускоочусу жетектейт);     - 3А, 3Б, 4А, 4Б жана 5А татаалдык категориясында биринчи чыгуу жа-саган АИдын  катышуучулары даярдануу программалары боюнча окуу - машык-тыруучу циклынан өтүшү жана мындан мурунку жарым категория татаалдыгын-да жүргүзүлгөн эки жолку чыгуудан тажырыйбага ээ болушу керек. (Чыгуунуальпинизм нускоочусу  жетектейт,  ал эми спорттук топто - АИ жетектейт.Жетекчи мындан  мурунку  жарым категория татаалдыгындагы чыгууларды же-тектеген жана  ушул жарым категория татаалдыгындагы чыгууда тажырыйбагаээ болушу керек);     - 5Б,  6А,  6Б жана андан жогорку татаалдык категориясында биринчичыгуу жасоо алдында, катышуучу окуу-машыктыруучу циклын өтүшү жана мын-дан мурунку  жарым категория татаалдыгында жүргүзүлгөн эки жолку чыгуу-дан тажырыйбага  ээ болушу керек, ал эми жетекчи - ушул жарым категориятатаалдыгындагы чыгууга тажырыйбалуу болушу керек.;     - эгер  АИ-нын  катышуучусу  чыгууда эки сезондон көбүрөөк тыныгуужасаса, АИ-нын  башкы  машыктыруучусу анын спорттук даярдыгынын ылайык-туулугуна ишениши  керек жана зарылдыгына жараша кошумча пландалган чы-гуудан бир категориялык татаалдыгынан ылдый машыктыруучу чыгууларды су-нуш кылышы керек.     - чыгуулар үчүн негизги документ болуп АИ боюнча жетекчинин, бийиктоо аймактарына  чыгууга буйругу, жана доктурдун, чыгарып жаткан машык-тыруучунун жана  топтун жетекчисинин кол тамгасы койулган каттоо китеп-чеси;     - АИ-нын  башкы  машыктыруучусунун каалоосу боюнча чыгууга жиберүүүчүн багыттык  баракчасынын  тариздөө  тартиптерин аныкташы керек, анынформасын АИ-нын башкы машыктыруучусу бекитет.                            4. Чыгууга жиберүү      4.1. Окуу бөлүмдөрдү же спорттук топторду чыгууга жиберүүнү АИ бо-юнча жетекчинин буйругу менен дайындалган даярдап чыгаруу машыктыруучу-су өткөрөт. Ошондой эле чыгаруу укугуна катышуучу болуп эсептелген жана1ден ылдый  эмес  спорттук разрядка ээ болгон спорттук топтун жетекчисиээ.     4.2. Даярдап чыгаруучу машыктыруучу төмөнкүлөргө милдеттүү:     - жарыяланган багытты өтүү үчүн топтун даярдыгына жана  коопсуздукиш чаралар менен камсыз болгондугуна ишенүү;     - топтун сапаттуу жабдыктар менен камсыз болгонун текшерип чыгуу.     4.3. Багыттарга  чыгаруу үчүн, даярдап чыгаруучу машыктыруучу ошолтатаалдык категориядагы  чыгуу тажырыйбасына жана альпинисттик нускоочуквалификациясына ээ болушу керек.     4.4. Даярдап чыгуучу машыктыруучу, чыгууга өзү уруксаат берип жат-кан топтун курамына кире алат.     4.5. Машыктыруучунун  чыгуу  укугунан, ушул кызмат ордуна дайында-ган, АИ боюнча жетекчи ажырата алат.                       5. Коопсуздукту камсыз кылуу      5.1. АИ  бийик тоо аймагына чыгуусуна аныкталган тартипте бекитил-ген, коргоо отрядынын башчысы болсо (мындан ары - КОБ) уруксат берилет.Коргоо отряды  түзүлөт жана өзүнүн боло турган багытынын татаалдык ква-лификациясы, ушул АИ-дын иш планында турган АИ жетекчиси тарабынан дай-ындалат.     5.2. КОБ  СЧК-нан ылдый эмес спорттук квалификацияга, 2 категория-дагы альпинизмдин  нускоочусу  наамына жана "Коргоо отряды" жетонуна ээболушу керек.     5.3. КОБ  АИ-ды  өткөрүү алдында зарыл болгон коопсуздуктун профи-лактикалык иш чараларын кабыл алат.     5.4. КОБ  бийик  тоолуу аймакка чыгуу китепчесине топтордун багыт-тарга чыгуусун каттоодон өткөрөт. КОБ-на "эрежелерди" сактоо жана кооп-суздуктун зарыл  болгон  иш чаралары менен камсыз кылуу мүмкүнчүлүктөрүалдында, ушул АИ-на кирбеген, башка топтордун көзөмөлдөө мөөнөтүн кабылалууга жана чыгууларын каттоого уруксаат бере алат.     5.5. КОБ  чыгууларды  каттоого алууда төмөнкүлөрдү текшерүүгө мил-деттүү:     - бир райондо иш аракеттерин жүргүзгөн бир нече топтун координаци-ялык иш аракеттерин;     - байланыш каражаттарын жана аптечкаларын.     5.6. КОБ топтордун багыттарга чыгуусун каттоодо кайтып келүүлөрдүнкөзөмөлдөө мөөнөтүн дайындайт, байланышуу түрүн жана байланышууга чыгуумөөнөтүн күн  мурунтан сүйлөшүп алышат, зарылдыгына жараша билимин тек-шере алат,  топтун  иш аракетинин координациясы жөнүндө жана багыттардатоптордун өз ара иш аракеттери жөнүндө.     5.7. Көзөмөлдөө  мөөнөтү бүтсө же топтун кырсыкка учурагандыгы бо-юнча маалымат  келсе, эгер бул кырдаал жагдайда топтордун коопсуздугунакепилдик берилбесе, КОБ издөө - коргоо иштерин уюштуруусу керек.     5.8. Топтун лагердик базага келгендиги боюнча АИ-нын жетекчиси кө-зөмөлдөө мөөнөтүн  алышы  керек,  ал эми КОБ чыгуу китепчесине белгилепкоет.     5.9. КОБ өзүнүн ишкердүүлүгүн КК менен макулдашат.                          6. Чыгууларды өткөрүү      6.1. Топ толук курамында төмөнкүлөрдү камсыз кылышы керек:     - көзөмөлдөө  мөөнөтүн сактоо, көзөмөлдөө мөөнөтүн бузуу коркунуч-тары турса, чыгууларды токтотуу;     - топтун катышуучулары ооруп калса, майып болсо же абалы начарласабазалык лагерге кечиктирбестен тезинен түшүрүү.     6.2. Чыгуунун жетекчиси төмөнкүлөргө милдеттүү:     - топко  же  бөлүмгө,  багыттарды  жењиштүү жана коопсуздуу өтүүгөжардам берүү,  натыйжалуу  тажырыйбаны жана пайдалуу билимдерди топтоо,ошондой эле чыгып келүүдөн толук канааттануу сезимине саламаттуу морал-дык климатты камсыз кылуу;     - базалык  лагерге чыгуулардын жүрүшү жана кабыл алынган чечимдер,багыттардын абалы  жана  чыгуунун катышуучуларынын абалы жөнүндө объек-тивдүү маалымат берүү;     - эгер  чыгуунун катышуучуларынын коопсуздугуна коркунуч келтиргенжагдайлар пайда болсо, мындан аркы чыгууларды токтотуу.     6.3. Чыгуунун катышуучулары төмөнкүлөргө милдеттүү:     - кырсыкка учураган катышуучуларга жардам көрсөтүү;     - ден  соолугунун  начарлашы  же травма алгандыгы жөнүндө чыгуунунжетекчисине тезинен билдирүү;     - курчап турган айлана чөйрөгө, маданий жана тарыхый эстеликтерге,жергиликтүү калктын каада-салттарына аяр мамиле кылуу;     - багыттарында  таштандыларды  же  башка  өндүрүштүк таштандылардыташтабоо;     - базалык  лагердин  аймагынын санитардык абалын тазалыкта кармоо,курчаган айлана-чөйрөгө зыян келтирбөө.                         7. Чыгууларды эсепке алуу      7.1. Даярдап чыгарган машыктыруучу чыгуулар бүткөн соњ талдоо жүр-гүзөт. Бул  талдоодо  чыгуунун катышуучулары иш чаралар жана катышуучу-лар, чыгуунун  тактикалык  планын  аткаруу жана коопсуздук иш чараларынкамсыз кылуу жөнүндө өз ой пикирлерин айтышат.     7.2. Чыгуулар, катышуучулардын чокуга чыгууда же тоо тутумуна жет-кен чекитинен, чокуга чыгууда жазган жазууларын жана багыттардагы көзө-мөлдөө турларын  жана талдоолорунан кийинки чыгууну эсепке алуу жөнүндөдаярдап чыгуучу  машыктыруучунун сунуштамасын алып келгенден кийин ганаэсепке алынат.     7.3. Чыгууларды  эсепке  алуу, альпинистин китепчесинде же күбөлү-гүндө ылайыктуу жазуулар менен тастыкталат, АИ-нын башкы машыктыруучусукүбөлөндүрөт. Чыгуу багыттарынын аталышы ТЧЧКТ-на туура келиши керек.     7.4. Толугу  менен же аз-аздан Коргоо иштери учурунда толугу мененже аз  аздан өткөрүлгөн багыттар КОБ сунуштоо боюнча башкы машыктыруучутарабынан эсепке алынат:     - классификацияланган багыттардан жогорку жарым категориядагы, би-рок 6А татаалдык категориясынан жогору эмес чокуга чыгууларды ишке ашы-рууда;     - толук  багыттын  бекитилген татаалдык категориясынын чегинде ба-гыттарды аз аздан өтүүдө.     7.5. Чыгуулар эсепке алынбайт, эгер спорттук разряд:     - тоого чыгуу эрежелерин бузуу менен жүргүзсө;     - катышуучулар чыгууда айлана чөйрөнү коргоо эрежелерин бузса;     - чыгууну жеке адам ишке ашырса /соло/.     7.6. Кырсык  болгон учурду талдоо үчүн башкы машыктыруучу комиссияуюштурат. Кырсык  учурлары жөнүндө Акт кырдаал болгон күндөн тартып бешкүн мөөнөтүндө КК-на жиберилет.                                         Тоого чыгуу жүрүштөрүнүн Эрежесине                                                 N 1 тиркеме                       Альпинисттик иш чаралардын                            ДОКУМЕНТАЦИЯСЫ      1. Болжолдуу - маалымат карта.     2. Бекитилген:  АИ-дын уюшулушу жөнүнд, аны өткөрүү мөөнөтү, жери,максаты  жөнүндө тапшырманы,  жетектөөчү курамдын тизмесин,  нускоочу -машыктыруучунун тизмесин,  АИ-нын катышуучуларынын тизмесин,  мелдештержөнүндө жобо ичине камтыган буйрук (буйуртма).     3. Күндөлүк:  АИ боюнча буйрук китепчеси, бийик тоолуу аймакка чы-гууларды каттоого алуу китепчеси.     4. Отчеттук: чыгуулар жөнүндө маалымат.                                      Тоого чыгуу жүрүштөрүнүн Эрежесине                                                 N 2 тиркеме                            МААЛЫМАТТЫК КАРТА      Билдиребиз, АИ ___________________________________________________                                  (аталышы жана максаты)"_____" ___________ "_____" __________ чейин тоолуу аймакта _______________________________________________________________________ өткөрүлөт.                  (уюмдардын аталышы)     2. Жетектөөчү курам:-----------------------------------------------------------------------| Ф.А.А.  | Кызмат орду  |     Үйүнүн      |   Нускоочулук   |Спорттук||         |              | дареги, индекс  |   квалификация  |баскычы ||---------|--------------|-----------------|-----------------|--------||1.       | Башкы        |                 |                 |        ||2.       | машыктыруучу |                 |                 |        ||3.       | Башчы        |                 |                 |        ||         | С.О. доктур  |                 |                 |        |-----------------------------------------------------------------------      3. Нускоочулук - машыктыруучунун жана катышуучунун курамы: -----------------------------------------------------------------------|Саны | СЧ | СЧК   |  1б  |   2б  |  3б |жылдызчалары| Жањы алынгандар||-----|----|-------|------|-------|-----|------------|----------------||     |    |       |      |       |     |            |                |-----------------------------------------------------------------------      4. Аймакка келүүгө белгиленген мөөнөт ____________________________     5. АИ негиз кылуу аймагы (жери) __________________________________      ФА Президенти, альпклубдун өкүлү _________________________________                                            (фамилия, кол тамгасы)     АИ-ды өткөрүп жаткан уюмдун почталык дареги ______________________                                       Тоого чыгуу жүрүштөрүнүн Эрежесине                                                 N 3 тиркеме                        ЧЫГУУЛАР ЖӨНҮНДӨ МААЛЫМАТ      АИ-нын катышуучулары тарабынан "________"_________________________"_____"_________ чейинки мөөнөттө _________________чыгуулар жүргүзүлдү.-----------------------------------------------------------------------|К.ТР.|Саны|   Чыгууларды  | Чокуга |ТЧЧКТ  |К.ТР.|   Топтун курами   ||     |    |   жүргүзгөн   |  жетүү |боюнча |     | алфавиттик тизме  ||     |    |альпинисттердин| мөөнөтү|чокуга |     |  боюнча (жетекчи  ||     |    |     саны      |        |чыгуу  |     |биринчи көрсөтүлөт)||     |    |               |        |багыты |     |                   ||-----|----|---------------|--------|-------|-----|-------------------||1Б   |    |               |        |       |     |                   ||     |    |               |        |       |     |                   ||-----|----|---------------|--------|-------|-----|-------------------||6Б   |    |               |        |       |     |                   ||     |    |               |        |       |     |                   |-----------------------------------------------------------------------      Травма, кырсык  болгон  кырдаалдар:  жабыр  тарткандардын Ф.А.А.,мүнөзү, себептери көрсөтүлөт.      Башкы машыктыруучу _______________________________________________                                        (фамилия, кол тамгасы)                                       Тоого чыгуу жүрүштөрүнүн Эрежесине                                                 N 4 тиркеме                          ТОО ЧОКУСУНДАГЫ ЖАЗУУ      "_____________"__________________-жылы, саат_______ __________мин.     Топ ______________________________________________________________                               (АИ-нын аталышы)     1. Жетекчи     2. __________________________     3. __________________________                                       Тоого чыгуу жүрүштөрүнүн Эрежесине                                                 № 5 тиркеме                      Бийик тоо аймагына чыгууларды                      каттоо китепчесин толтуруу                                ҮЛГҮСҮ -----------------------------------------------------------------------|N|Чоку|ТЧЧКТ |К.ТР|Топтун|Убакыт| Көзө-|Топтун |  КК   |Кайтып|Тоо   || |    |боюнча|    |курамы| күнү |мөлдөө|Жетек- |Башчы- |келүү |чоку- || |    | багыт|    |      |      | мөө- |чисинин| сынын |күнү, |суна  || |    |      |    |      |      | нөтү | кол   | кол   |уба-  |жетүү || |    |      |    |      |      |      |тамгасы|тамгасы|кыты  |туура-|| |    |      |    |      |      |      |       |       |      |луу   || |    |      |    |      |      |      |       |       |      |белги |-----------------------------------------------------------------------