КР Өкмөтүнүн 2011-жылдын 3-июнундагы № 287 токтомуна ылайык КҮЧҮН ЖОГОТТУ

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ

ТОКТОМ

2011-жылдын 26-январы № 25

Кыргыз Республикасын 2011-2013-жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн орто мөөнөттүү болжолу жөнүндө

2011-2013-жылдарга максаттуу социалдык-экономикалык багыттарды аныкгоо, Кыргыз Республикасын социалдык-экономикалык өнүктүрүү маселелерин чечүү максатында Кыргыз Республикасынын Өкмөтү

ТОКТОМ КЫЛАТ:

1. Тиркелген Кыргыз Республикасын 2011-2013-жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн орто мөөнөттүү болжолу жактырылсын.

2. Министрликтер, мамлекеттик комитеттер, администрациялык ведомстволор, аткаруу бийлигинин башка органдары, жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, Бишкек жана Ош шаарларынын мэриялары Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети (макулдашуу боюнча), мамлекеттик уюмдар жана ишканалар ай сайын, отчеттук мезгилден кийинки айдын 15инен кечиктирбестен Кыргыз Республикасынын Экономикалык жөнгө салуу министрлигине Кыргыз Республикасын социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн максаттуу көрсөткүчтөрүн аткаруунун жүрүшү жөнүндө маалымат берип турушсун.

3. Кыргыз Республикасынын Экономикалык жөнгө салуу министрлиги:

- Кыргыз Республикасын 2011-2013-жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн максаттуу көрсөткүчтөрүн аткаруунун жүрүшүн контролдоону жүргүзсүн;

- квартал сайын министрликтердин, мамлекеттик комитеттердин, администрациялык ведомстволордун, аткаруу бийлигинин башка органдарынын, жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын, Бишкек жана Ош шаарларынын мэрияларынын маалыматтарын жалпылап жана талдоо жүргүзүп, отчеттук мезгилден кийинки айдын 25инен кечиктирбестен Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө Кыргыз Республикасын 2011-2013-жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн максаттуу көрсөткүчтөрүн аткаруу боюнча маалымат берип турсун.

4. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2010-жылдын 26-августундагы № 175 «Кыргыз Республикасын 2011-2013-жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн орто мөөнөттүү болжолу жөнүндө» токтому күчүн жоготту деп табылсын.

5. Бул токтомдун аткарылышын контролдоо Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Аппаратынын экономика жана стратегиялык өнүктүрүү бөлүмүнө жүктөлсүн.

6. Токтом расмий жарыяланган күндөн тартып күчүнө кирет.

2011-2013-жылдарга Кыргыз Республикасынын социалдык-экономикалык өнүгүшүнүн орто мөөнөттүү болжолу

2010-жылдын жыйынтыгында алдын ала баалоо боюнча ИДПнын көлөмү 212,2 млрд. сом суммасында түзүлдү, төмөндө - 1,4% (98,6%). «Кумтөр» кенин ишканаларын иштетүүсүн эске албаганда, төмөндөөнүн көлөмү 2,1% (97,9 %) түздү.

1-таблица. ИДПны түзүүчү секторлор боюнча өсүштүн түзүмү жана темптери

Тармактардын салымы боюнча түзүмдүк талдоо көрсөтүп тургандай 1,4%ке төмөндөө айыл чарбасынын 2,8%ке, курулуш - 22,8%ке жана кызмат көрсөтүүлөр чөйрөсүнүн 1,8%ке продукцияны дүңүнөн чыгаруу көлөмдөрүнүн төмөндөшү менен шартталган, алардын ИДПнын көлөмүндө кумулятивдүү терс салымы (-)2,91%ти түздү. 2010-жылдагы темптердин сакталышына таасир берген негизги экономика сектору инерция боюнча өнүккөн өнөр жай сектору улантты. Анын ИДПнын реалдуу өсүш темпине оңдуу салымы 1,68%ти түздү.

Отчеттук мезгилде экономикалык өсүштүн көрсөткүчтөрүнө терс таасир берген негизги факторлорго төмөнкүлөрдү киргизүү керек:

- социалдык-саясий кырдаалдагы, өзгөчө өлкөнүн түштүк региондорундагы оор абал;

- жыйынды суроо-талаптын кыскарышы;

- инвестициялык активдүүлүктүн төмөндөшү, өлкөдөн капиталдын сыртка агылышы, ал 118,0(1) млн. АКШ долларын түздү (келип түшкөн тикелей чет өлкөлүк инвестициялардын 47,4%и болду);

- апрелдеги жана өлкөнүн түштүгүндөгү июнь окуяларынан улам ишканалардын бузулушу жана иштебей туруулары;

- ыңгайсыз аба-ырайы (жаан-чачындуу жаз, сел жүрүүлөр, кургакчыл жай);

- Күйүүчү-майлоочу майды (КММ) берүүлөрдөгү кыйынчылыктар жана баанын өсүшү;

- Казакстан Республикасы жана Өзбекстан Республикасы менен чек араларынын жабылышы.

(1) 2010-жылдын январь - сентябрь айлары үчүн

2010-жылдын жыйынтыгы боюнча инфляция 19,2%ти түздү. Өткөн жылдагы инфляциялык процесске таасир берген негизги факторлор төмөнкүлөр болду: тамак-аш продуктуларына жана алкоголсуз ичимдиктерге баанын көтөрүлүшү, алар жалпысынан 27,0%ке, анын ичинде өсүмдүк майы - 47,3%ке, ун - 42,6%ке, жаңы эт - 32,7%ке нан -22,2%ке, кант - 22,5%ке кымбаттады. Алкоголдук ичимдиктерге жана тамекиге баа 12,9%ке өстү.

Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын маалыматы боюнча 2011-жылдын 1-январына карата абалы боюнча акча базасы 18,4%ке көбөйдү жана отчеттук жылдын аягында 48597,3 млн.сомду түздү.

2010-жылдын аягында банк системасынын кредиттик портфели 4,6%ке көбөйдү жана 26 382,1 млн. сомду түздү.

Сомдун АКШ доллары боюнча курсу 6,82% (3,1 сомго), жылдын башындагы 44,01 сомдон жыл аягында 47,1 сомго чейин төмөндөдү.

2010-жылдын январь-ноябрдагы тышкы соода жүгүртүү 4269,1 млн. АКШ долларын түздү жана 2009-жылдын январь-ноябрына салыштырганда 10,6%ке көбөйдү, анын ичинде импорт 12,3%ке көбөйдү, экспорт 6,7%ке көбөйдү. Мына ошентип соода балансынын терс сальдосу түзүлдү, ал (-) 1767,4 млн. АКШ долларын түздү.

2010-жылы өнөр жайында 124,4 млрд. сом продукция өндүрүлдү, 2009-жылга салыштырганда көбөйүү - 9,8%, ал эми «Кумтөр» кенин иштетүү боюнча ишканаларды эсепке албаганда - 11,7%ке.

2010-жыл ичинде 116,0 млрд. сом суммасында айыл чарбасынын дүң продукциясы өндүрүлдү. Төмөндө 2,8%ти түздү, анын ичинде өсүмдүк өстүрүү - 7,1 %ке төмөндөдү. Мал чарбачылыгы секторунда 1,8%ке өсүш белгиленди.

2010-жылы кызмат көрсөтүү чөйрөсүндөгү төмөндө 1,8%ти түздү. Мындай төмөндөө 2010-жылдагы болуп өткөн окуялар менен шартталды. Төмөндөө соода (6,4%ке); мейманканалардын жана ресторандардын кызмат көрсөтүүлөр (9,6) сыяктуу секторлордо болуп өттү.

2010-жылы дүйнөлүк экономикалык өсүштүн темпи 3,4%ти түздү. Рыногу түзүлүп жаткан өлкөлөрдөгү ИДПнын реалдуу өсүшү 7,1% деңгээлинде түзүлдү. Дүйнөлүк экономиканын жандануусунда Кытай, Индия жана рыногу түзүлүп жаткан Азиянын бир катар өлкөлөрү алдыңкы ролду ойноду.

2011-жылы Кыргыз Республикасынын социалдык-экономикалык өнүгүшүнүн күтүлүп жаткан көрсөткүчтөрү жөнүндө

2011-жылга болжолдуу көрсөткүчтөргө өзгөртүүлөр киргизүүнүн негизги өбөлгөлөрү жана шарттары төмөнкүлөр болуп калды:

- 2011-жылга бюджетке киргизилген бүтүрүп жаткан көрсөткүчтөр боюнча 2011-жылдын январынын статистикалык көрсөткүчтөрүн оңдоп - түзөтүү;

- Кумтөр кенин иштетип жаткан ишканалардын алдын ала көрсөткүчтөрүн тактоо;

- айыл чарба өндүрүүчүлөрүнө берилүүчү күтүлүп жаткан жеңилдиктүү агрокредиттер;

- 2011-жылдын май айынан тартып социалдык сектордун кызматкерлеринин эмгек акысынын күтүлгөн өсүшү;

- КММга экспорттук алымдарды алып салуунун күтүлүшү;

- ички факторлорду жана азык-түлүк рынокторундагы баанын бүткүл дүйнөлүк өсүш тенденцияларын эске алуу менен инфляцияны оңдоп-түздөө;

- чарба субъектинин ишкердүү активдүүлүгүнүн өсүшүнүн күтүлүшү.

Жогоруда айтылган факторлорун эске алганда 6,3% деңгээлиндеги өсүш темпи менен ИДП 245,5 млрд. сомду түзөт. Кумтөр кенин иштетүү боюнча ишканаларсыз ИДП 107,1% өсүш темпи менен 225,2 млрд.сомду түзөт, мындай учурда экономикадагы дефлятор 108,8% деңгээлинде күтүлүүдө.

2-таблица. ИДПны түзүүчү секторлор боюнча өсүштүн түзүмү жана темптери

ИДПнын өсүшүнө кызмат көрсөтүүлөр чөйрөсү негизги таасир көрсөтөт, анда ИДПнын өсүшүнө салым 2,39%ти түзөт.

ИДПнын өнүгүшүндө маанилүүлүгү жагынан курулуш сектору экинчи болуп калат, анын өнүгүшү калган кызмат көрсөтүүлөрдүн өсүшүнө, анын ичинде кызмат көрсөтүүлөр чөйрөсүнүн өсүшүнө көмөк көрсөтөт. Курулуштун ИДПга салымы 1,85 п.п түзөт.

ИДПдагы үлүштөрү тийиштүүлүгүнө жараша 18,1%ти жана 18,7%ти түзгөн айыл чарба жана өнөр жайынын кумулятивдүү салымы 1,39 п.п түзөт.

Тармактар боюнча алганда 2011-жылы орточо өсүш темпи төмөнкүлөрдү түзөт: айыл чарбасында-104,0%ти, өнөр жайында-103,6%ти, курулушта-127,3%ти, кызмат көрсөтүүлөр чөйрөсүндө-105,2%ти.

2011-жылы өнөр жайындагы реалдуу өсүш темпи 3,6% деңгээлинде күтүлүүдө. «Кумтөр» ишканаларын эсепке албаганда 2010-жылы өндүрүштүн реалдуу өсүшү 10% деңгээлинде күтүлүүдө.

3-таблица. 2011-жылга Кыргыз Республикасынын социалдык-экономикалык өнүгүшүнүн күтүлгөн көрсөткүчтөрү

(2) Өсүш темпи дүң кошумча наркына ылайык келтирилди.

(*) - берилүүчү чийки затты кайра иштетүү наркын эсепке алганда, сатык электр энергиясын жана газды эсепке албаганда.

(**) - өсүш темпи ВДС боюнча келтирилди.

Керектөө бааларынын индекси боюнча өткөн мезгил үчүн факты жүзүндөгү маалыматтарга, ошондой эле ар кандай товарларга баалардын андан аркы кыймылы жөнүндө болжолдоолорго таянуу менен инфляция (декабрдан декабрга чейин) 10% чегинде күтүлүүдө.

Экономикадагы инфляциялык процесстердин тездешинин себептеринин бири дүйнөлүк жана ички рыноктордо азык-түлүк товарларынын энергия булактарынын жогорку темпи, азык-түлүк рыногундагы чайкоочулук, атап айтканда нан, эт жана өсүмдүк майы рынокторундагы чайкоочулук жана инфляциялык күтүүлөрдүн таасири болуп калышы мүмкүн.

Керектөө бааларынын жалпы деңгээлинин түзүлүшүндө, өзгөчө орточо мөөнөттүү келечекте түзүлүшүндө суроо-талап менен товарларды жана кызмат көрсөтүүлөрдү сунуш кылуунун ортосундагы баланс чечүүчү роль ойнойт. 2009-жылдан берки факт жүзүндөгү маалыматтар, ошондой эле болжолдор Кыргызстанда ички суроо-талап калыбына келип жаткандыгын көрсөтүүдө.

ИДПны түзүүчү секторлор боюнча жагдай ага ылайык жакшыруу жагына карай болжолдонууда.

(1). 2011-жылы өнөр жай секторунун(3) өнүгүшү өлкөдөгү социалдык-саясий кырдаалдын акырындап калыбына келүү, токтоп турган көптөгөн ишкананын ишинин жанданышы, керектөө суроо-талабынын көбөйүшү, ошондой эле айыл чарба өндүрүүчүлөрүнө колдоо көрсөтүү боюнча көрүлүп жаткан чаралардан, инвестициялык активдүүлүктү жакшыртуудан улам кайра иштетүүчү өнөр жайы ишканалар үчүн айыл чарба продукциясын берүүлөрдүн көлөмдөрүнүн көбөйүшүнүн фонунда өтөт.

2011-жылы өнөр продукциясын өндүрүү болжолу өнөр жай секторлору боюнча алганда төмөнкүдөй түрдө көрүнөт (% менен):

(3) берилүүчү чийки заттын наркын эсепке албаганда

4-таблица. 2011-жылга өнөр жайдын күтүлгөн көрсөткүчтөрү жана болжолу

2011-жылы өнөр жайында өндүрүштүн 4,2%ке өсүшү, негизинен өндүрүштүн көлөмдөрүн көбөйтүү эсебинен болжолдонууда:

- тамак-аш жана кайра иштетүүчү өнөр жайы төмөнкүлөрдүн эсебинен 10%ке:

- кант кызылчасын эгүү аянттарын 17,2 миң га жеткирүү аркылуу кант тармагы өндүрүшүнүн көлөмдөрүнүн (2010-жылы кант кызылчасынын эгилген аянты 8,5 миң га түзгөн);

- дан өсүмдүктөрүнүн эгин аянттарын 630,5 миң га жеткирүү аркылуу ун тартуу тармагындагы өсүш (2010-жылы буудайдын эгилген аянты 626,4 миң га түзгөн);

- өсүмдүк майын өндүрүү үчүн пахта эгүүлөрдү 33,3 миң га жеткирүү (2010-жылы пахта эгүү 26,7 миң тн.түзгөн);

- бул тармактан бюджетке келип түшүүлөрдү көбөйтүүгө жана бул тармактагы өндүрүүчүлөр үчүн жагымдуу шарттарды камсыз кылууга багытталган чараларды ишке ашырууда алкоголь тармагындагы өсүш.

Өндүрүү көлөмдөрүнүн өсүшүнө өнөр жайын турукташтыруу жана өнүктүрүү боюнча жергиликтүү чийки затты кайра иштетүүнүн толуктугуна жана тереңдигине жана кошумча наркы жогорку товарларды өндүрүүгө, тамак-аш өнөр жайында класстерлерди түзүү жана иштетүү боюнча нормативдик укуктук актыларды иштеп чыгууга жана ишке ашырууга багытталган ишканаларды жана тармактарды артыкчылыктуу өнүктүрүү боюнча жөнгө салуучу чараларды колдонуу сыяктуу тамак-аш өнөр жайын турукташтыруу жана өнүктүрүү боюнча мындан аркы аракеттер көмөк берет;

- иштеп жаткан ишканаларды: «Касиет» АКсында, «Розквит» ЖЧКсында, Бишкек кенаф фабрикасында, «Илбирс» АКсында, «Кара- Балта Килем» ЖЧКсында өндүрүш көлөмдөрүн акырында өстүрүүнү, ошондой эле токтоп турган ишканаларды жандандыруунун эсебинен 107,3% реалдуу өсүш болжолдонуп жаткан текстиль жана тигүү өнөр жай ишканаларынын;

- «Таш-Көмүр Силикон Продакшнз» ЖАКыны («Кристалл» ААКы) калыбына келтирүү жана ишин активдештирүүнүн жана «КХМЗ - Астра» ЖЧКсы жана «Хайдаркан сымап комбинаты» АКсы ишканаларынын ишин турукташтыруунун эсебинен болжолдонгон өсүш 119,0%ти түзгөн химия өнөр жайынын;

- 108,0% өсүш болжолдонгон республиканын экономикасы үчүн стратегиялык маанилүү жана артыкчылыктуу өндүрүштөрдүн бири болуп эсептелген башка металл эмес минералдык продуктулардын;

- өндүрүү көлөмдөрүн көбөйтүүнүн эсебинен: цементти - «Түштүк Кыргыз Цемент» ЖАКынын жана «Түштүк курулуш материалдары комбинаты» ЖЧКсынын (цемент өндүрүү боюнча экинчи линияны ишке киргизүү) кубаттуулуктарын өздөштүрүү, «Күрмөнтүцемент» ААКсынын; дубал материалдарын - турак жай курулушун активдештирүү, жаңыдан ишке киргизилген ишканалардын кубаттуулуктарын өздөштүрүүнүн: Жалал-Абад ш. ташты кайра иштетүүчү завод («КЦЗА» ЖЧКсы); Жалал-Абад облусундагы гипсокартон өндүрүшү боюнча завод («Мега Юнион Индастри» ЖЧКсы), Кара-Балта шаарындагы «Два союза плюс» ЖЧКсы айнек заводу, кирпич чыгаруу боюнча жана инерттүү материалдарды иштеп чыгаруу боюнча заводдор жана башкалардын эсебинен.

Маалымат: айнек өндүрүшүн учурдагы жылдын сентябрында ишке киргизүү пландаштырууда, бирок даяр продукция чыгаруу күтүлбөйт, анткени үч ай бою иштетүү-жөнгө салуу иштери жүргүзүлөт: мештерди ысытуу, сынак чыгаруу ж.б.

«Кумтөр» кенин иштетүү боюнча ишканалардын салымын эске албаганда өнөр жайы өндүрүшүнүн көлөмүнүн 10,9%ке реалдуу өсүшү болжолдонууда.

«Кумтөр» кенин иштетүүчү ишканалардын өндүрүшүнүн өсүш темпи 97,5% деңгээлинде күтүлүүдө, ал жер астындагы зонага түшүү участогундагы иштерди жүргүзүү, ошондой эле «Кумтөр» кенинде казылып алынган рудадагы металлдын болушу ырасталбагандыктан металл казып алуу көлөмдөрүнүн төмөндөшү тобокелчилиги менен шартталган. «Кумтөр» кенин иштетүү боюнча ишканалардын өнөр жайындагы салыштырмалуу салмагы 45,8%ти түзүп, жогору бойдон калууда.

2011-жылы электр энергиясын, газды жана сууну өндүрүүдө жана бөлүштүрүүдө 17,2%ке өсүш темпи күтүлүүдө, ал зарыл болгон электр энергиясынын көлөмүн иштеп чыгуу үчүн суу агымын көбөйтүүнүн, ошондой эле чогултулган сууну пайдалануу коэффициентин жогорулатуунун б.а. биринчи агрегаттын кубаттуулугуна жетишүүнүн эсебинен камсыз кылынат. Электр энергиясын иштеп чыгуунун көлөмүн 30-35% деңгээлинде экспорттун өсүшүнө көмөк берет, б.а. 2000 млн. кВтс. жеткирүү болжолдонууда. Мындан тышкары электр энергиясын иштеп чыгууну көбөйтүү электр энергиясын керектөөнү чектөөнү алып таштоого байланышкан.

(2). 2011-жылы айыл чарбасында өсүш темпи 104,0% деңгээлинде күтүлүүдө, анын ичинде өсүмдүк өстүрүүчүлүктө - 105,1 %, мал чарбачылыгында -103,0%.

2011-жылы өсүмдүк өстүрүүдөгү болжолдонгон өсүш темпи түшүмү көбүрөөк кылкандуу дан өсүмүктөрүнүн күздүк эгин аянттарын кеңейтүүнүн, ошондой эле төө буурчактын жана пахтанын, тамекинин техникалык өсүмдүктөрүн, кант кызылчасын кеңейтүүнүн эсебинен камсыз кылынат. Мындан тышкары 1 млрд сомдон ашуун суммада жеңилдиктүү агрокредиттер берүү күтүлүүдө, ал өсүмдүк өстүрүүдөгү жагдайды жакшыртууга чакырылган.

Кыргызстан үчүн салттуу техникалык өсүмдүктөрдү - пахтаны жана тамеки айдоо жыл сайын тышкы рыноктун муктаждыктары менен талап кылынган.

Республика боюнча ички рыноктун кант менен камсыз болушу боюнча оор абал түзүлүүдө. 2001-жылы чарба субъектерине кант кызылчасы эгилген аянтты кант кызылчасын өндүрүүнүн көлөмүн 309,6 миң тоннага, ал эми кантты 25 миң тоннага көбөйтүү максатында 17, 2 миң гага көбөйтүү сунушталган.

Ошондой эле азык-түлүк буудайы данын өндүрүүнүн көлөмүн аны өндүрүүнүн жер аянттарын кеңейтүүнүн эсебинен 1000, 0 миң тоннага жеткирүү болжолдонууда.

2011-жылы жашылча өндүрүү 770,4 миң тоннаны, картошканыкы - айдоо аянтын сактоо менен 1314, 6 миң тоннаны түзөт.

Акыркы жылдарда мал чарбачылыгы продукциясын өндүрүүнүн өсүшүнүн туруктуу тенденциясы жана айыл чарба малынын башын стабилдештирүү байкалды.

2011-жылы 380 миң тонна тирүүлөй салмактагы эт, 1407 миң тонна, 380,4 млн. даана жумуртка өндүрүү күтүлүүдө. Жүн өндүрүүнүн көлөмү 11,0 миң тонна деңгээлинде калат.

Натыйжада болжолдонгон өсүш темптери айдоо аянттарынын түзүмүн оптималдаштыруунун, үрөнчүлүк системасын шайкеш келтирүү, илимдин жана алдыңкы тажрыйбанын жетишкендиктерин киргизүү, материалдык-техникалык ресурстар менен камсыз кылууну жакшыртуу, машина-трактор паркын жаңылоо, асыл тукум малдын генофондун жана мал өстүрүү боюнча ишти жакшыртуу, жайыттарды сарамжалдуу пайдалануу, сервис кызматын ар тараптуу өнүктүрүү, фермерлер менен дыйкандардын квалификациясынын деңгээлин жогорулатуунун эсебинен жетишилет. Мындан тышкары айыл чарбасына мамлекеттик колдоо көрсөтүүнү күчөтүү, өндүрүш менен айыл чарба продукциясын кайра иштетүүнүн ортосундагы натыйжалуу байланышты жолго салуу, айыл чарба чийки затын экспорттоо үчүн жагымдуу шарттарды түзүү, эл аралык уюмдар менен тыгыз кызматташтыкты жөнгө салуу, айыл чарбасына техникалык жардам көрсөтүү, ата мекендик жана чет өлкөлүк түз инвестицияларды тартуу өсүүгө көмөктөшөт.

(3). Капиталдык салымдарды өздөштүрүүнүн болжолдонгон көлөмүнө жараша курулуштун дүң продукциясы 27,3%ке реалдуу өсүш менен күтүлүүдө. Жекече турак жай курулуш объекттери, Ош, Жалал-Абад шаарларын жана июнь окуяларынын жүрүшүндө жабыр тарткан райондорду калыбына келтирүү; транспорттук магистралдык объекттер (Ош-Сарыташ-Эркештам автожолу, Түштүк региондук коридор автожолу, Бишкек-Нарын-Торугарт, Тараз-Талас-Суусамыр, Ош-Исфана, Сарыташ-Карамык, Каракол-Түп-Кеген); энергетика объекттери (гидроэлектр станцияларды куруу жана реконструкциялоо) курулуштагы артыкчылыктуу багыттар болуп калат.

2011-жылы 2010-жылдагы апрель жана июнь окуяларына байланыштуу өлкөдөгү инвестициялык климаттын белгилүү бир начарлашына карабастан, капиталдык салымдын көлөмдөрүн 59066,7 млн. сомго чейин көбөйтүү же 2010-жылга салыштырганда 34,0%ке өсүш болжолдонууда. Курулушка Ислам өнүктүрүү банкы (ИӨБ) 7,2 млн. АКШ доллары суммасында каржылаган «Самат 110 кВ ПС реконструкциялоо менен Айгүлташ-Самат» ВЛ 220 кВ курулушун аяктоо боюнча каражаттарды өздөштүрүү; ошондой эле «КЛД инвестмент» АКсы каржылаган, Түштүк Корея Өкмөтү 18,240 млн. АКШ доллары суммасында субсидияланган Бишкек шаарында «Джал-Артис» 15-кичи районун эксперименттик долбоорлоо жана куруу жөнүндө» долбоор да негизги салым кошот.

Ош, Жалал-Абад шаарларынын жана июнь окуяларынын жүрүшүндө жабыр тарткан райондорунун инфраструктурасын калыбына келтирүү максатында Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2010-жылдын 17-августундагы №164 токтому менен Ош жана Жалал-Абад шаарларын калыбына келтирүү жана өнүктүрүү боюнча мамлекеттик дирекция тарабынан калыбына келтирүүгө жана курууга жаткан объекттердин алдын ала тизмеси бекитилген, анда 2010-2011-жылдарда 207 миң кв.метрге жакын турак жайды куруу каралган, анын болжолдуу сметалык наркы 6007,8 млн. сомду түзөт.

(4). 2011-жылы кызмат көрсөтүү чөйрөсүндөгү реалдуу өсүш темпи көбүнесе рыноктук кызмат көрсөтүүлөрдү сунуштоонун туруктуу өсүшүнүн жана аларга суроо-талаптын тийиштүү өсүшүнүн эсебинен 105,4% деңгээлинде болжолдонууда, ал 117,6% болжолдонгон калктын акчалай кирешелеринин туруктуу өсүшү менен колдоого алынат.

Ошол эле учурда сооданын реалдуу көлөмү 102,2 % ке көбөйө тургандыгы, ал эми транспорт менен байланыш кызматтарыныкы - 6,5 % боюнча, ошондой эле ири чекене соода ишканалар тармагынын андан ары өнүгүшүнүн жана көрсөтүлгөн кызматтарды модернизациялоонун эсебинен көбөйүшү болжолдонууда. Ошондой эле мейманканалар менен ресторандардын кызмат көрсөтүүлөрү да 104,7%ке көбөйөт. Ал эми билим берүүнүн, саламаттык сактоонун жана турак жай коммуналдык кызмат көрсөтүүлөр 2011-жылы 2010-жылга салыштырганда 2,4%, 1,4% жана 1,5%тин чектеринде көбөйөт.

ИДП акыркы керектөө методу боюнча

2011-жылы ИДПга күтүлүп жаткан дүң инвестициялардын көлөмү 69,5 млрд. сомду түзөт (2010-жылга салыштырганда салыштырмалуу салмактын 2,8 п.п. көбөйүшү), ошол эле учурда дүң инвестициялардын реалдуу өсүшү 17,0%ти түзөт.

Күтүлүп жаткан мамлекеттик инвестициялардын өсүш темпи 33,3%ти түзөт жана 15,3 млрд. сом көлөмүндө түзүлөт (ИДПдагы салыштырма салмак 6,2%), мында ПГИнин салыштырма салмагы ИДПга карата 4,2%ти түзөт. Жекече инвестициялардын өсүшү 13,0% деңгээлинде күтүлүүдө, мында ИДПнын салыштырма салмагы 2010-жылдагы 20,5%тен 2011-жылы 22,1%ке инвестициялык активдүүлүктү калыбына келтирүүдөн улам көбөйөт.

2011-жылы акыркы керектөөнүн салыштырма салмагы өткөн жылга салыштырганда 0,5 проценттик пунктта кыскарат жана ИДПга карата 102,0%тү түзөт. Мында жекече да (0,1 проценттик пунктка), ошондой эле да мамлекеттик керектөөнүн үлүшү да (0,5 проценттик пунктка) төмөндөөсү күтүлүүдө. Жекече керектөөнүн өсүшүнүн темпи 3,4% деңгээлинде, мамлекеттик керектөөнүкү - 1,4% деңгээлинде түзүлөт.

Таза экспорттун көрсөткүчү 2010-жылга салыштырганда начарлайт жана (-74,5) млрд. сомду түзөт, мында ИДПнын салыштырма салмагы 30,3%ти түзөт.

5-таблица. Пайдалануу боюнча ИДПнын түзүмү

Инвестициялык климатты калыбына келтирүүдөн улам инвестициялык товарлардын өсүшү күтүлүүдө (реалдуу туюнтулушта 16,2%те), ошондой эле товарлардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн импортунун 2,6% өсүшү күтүлүүдө. Мындан тышкары импорттун өсүшү жекече сектордун керектөө чыгымдарынын жогорулашы менен шартталат (3,4%), анткени керектөө товарларынын чоң бөлүгү ички керектөөнү канааттандыруу үчүн ички өндүрүштүн жетишсиздигинен (же атаандаштыкка жарамсыздыгынан) улам керектөө товарларынын чоң бөлүгү импорттолот.

2011-жылы экспорттун өсүшү 1,8%ти түзөт, бул кызмат көрсөтүүлөрдү жана башка товарларды (тигилүү буюмдарды (108,0% номиналдуу өсүш) экспорттоонун көбөйүшү менен шартталат.

6-таблица. Акыркы керектөө методу боюнча ИДПнын болжолу

Социалдык чөйрө

2011-жылы Кыргыз Республикасындагы болгон калктын орточо жылдык саны 5249,0 миң адамды түзө тургандыгы болжолдонууда, мында калктын санынын өсүш темпи 1,0 %ти түзөт. Иштегендердин саны 2237,5 миң адамга өсөт. Иштегендердин жогорулоосу ишканалардын, уюмдардын жана мекемелердин ишинин активдешүүсүнө, ошондой эле курулуш комплексинин ишин активдештирүүгө, атап айтсак, июнь окуяларындагы жабыр тарткан объекттерди калыбына келтирүү боюнча ишти активдештирүүгө көмөктөшөт. Жалпы жумушсуздуктун деңгээли 2011-жылы 10,5% деңгээлинде күтүлүүдө.

2011-жылы калктын жан башына ИДПнын көлөмү 46,8 миң сом өлчөмүндө же калктын жан башына 974,2 АКШ долл. өлчөмүндө күтүлүүдө.

Калктын акчалай кирешеси болжол боюнча абсолюттук туюнтууда 186,4 млрд. сомду түзөт. Кирешелердин өсүшүнүн номиналдык темпинин 117,6%ке чейин жогорулашы күтүлүк жаткан инвестициялык иштин активдешүүсүнө байланышкан, ал жаңы жумушчу орундарын түзүүгө жана калктын акчалай кирешесинин көбөйүшүнө түздөн-түз таасир берет. Инфляцияны эске алуу менен акчалай кирешелердин өсүшүнүн реалдуу темпи 100,7% деңгээлинде күтүлүүдө.

Бюджеттик чөйрөдө эмгек акы төлөөнүн системасын алдыда турган реформалоого байланыштуу бул чөйрөдөгү эмгек акы төлөөнүн орточо өлчөмүн жогорулатуу болжолдонууда. Инфляциянын жана атаандаштык чөйрөсүнүн өсүшү шартында жекече сектордо да акы төлөөнүн жогорулашын жокко чыгарууга болбойт. Буга байланыштуу 2011-жылы бир кызматкерге карата 8590 сомго чейин же 18%ке орточо эмгек акынын өлчөмүн көбөйтүү болжолдонууда, ал эми анын реалдуу өсүшү керектөө бааларынын индексин эске алуу менен 1%ке жогорулашы болжолдонууда. Орточо эмгек акыны эмгекке жарамдуу калктын жашоо минимумуна салыштырганда катыш коэффициенти 1,9ду түзөт.

2011-жылы жакырчылыктын деңгээлинин көрсөткүчү бир аз төмөндөп, 31,4%ти түзө тургандыгы болжолдонууда. Бул атап айтканда эмгекке акы төлөөнүн, пенсиялардын, жөлөкпулдардын өлчөмдөрүнүн жогорулашы менен байланышкан.

7-таблица. 2011-жылга негизги күтүлгөн социалдык көрсөткүчтөр

2012-2013-жылдарга Кыргыз Республикасынын социалдык-экономикалык өнүгүшүнүн күтүлгөн көрсөткүчтөрү жөнүндө

2010-жылда Кыргыз Республикасынын социалдык-экономикалык өнүгүшүнүн жыйынтыгына жана 2011-жылга күтүлгөн көрсөткүчтөргө таянуу менен 2012-2013-жылдардагы ИДПнын орточо жылдык реалдуу өсүшү 6,6% деңгээлинде болжолдонууда.

8-таблица. 2012-2013-жылдарга ИДПнын өнүгүшүнүн темптеринин жаңыртылган болжолдуу көрсөткүчтөрү

Секторлор боюнча 2012-2013-жылдарда болжолдонгон орточо жылдык өсүш темпи төмөнкүлөрдү түзөт: айыл чарбасында - 3,5%, өнөр жайда - 5,35%, курулушта - 17,7%, кызмат көрсөтүүлөр чөйрөсүндө -6,6%.

Инфляциянын кыймылы да ички рынокто импорттолгон товарларга улуттук валютанын алмашуу курсунун өзгөрүүлөрүнө жана анын андан аркы кыймылы боюнча күтүүлөргө байланыштуу баанын өзгөрүшү даражасына көз каранды болот.

2012-жылга карата инфляция баа жана экономикалык шоктор жок болсо, 6,1 % деңгээлинде, 2013-жылга - 4,4 процент деңгээлинде бааланат.

2012-2013-жылдарга өнөр жай өндүрүшүнүн өсүшү Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн өлкөдөгү таза инвестициялык климатты калыбына келтирүүгө жана чыңдоого, мамлекеттик жөнгө салууну бюрократтыктан арылтууга жана чарба субъекттерине экономикалык эркиндик берүүгө багытталган, көрүлүп жаткан чаралардын эсебинен өнөр жайдын бардык тармактарынын акырындап өнүгүшүнүн өбөлгөлөрүн жана тенденцияларын эске алуу менен болжолдонууда, анын натыйжасында тийиштүүлүгүнө жараша 105,7% жана 105% пландаштырылууда.

2012-2013-жылдарга айыл чарба продукциясын өндүрүү боюнча өсүш темпи орточо алганда 103,5%тин чегинде болот. Мында өсүш негизинен өсүмдүк өстүрүүчүлүктөгү кырдаалды жылдык орточо 4,7%ке өсүш менен жана мал чарбачылыгыда 2%ке жакшыртуунун эсебинен камсыз кылынат.

Орточо мөөнөттөгү келечекте болжолдонгон өндүрүштүн өсүү темпи: айыл чарба товар өндүрүүчүлөрүнө инновациялык кызмат көрсөтүүлөрдү өнүктүрүүнүн; кылкандуу дан өсүмдүктөрүнүн кондицияланган үрөнүн себүүнүн салыштырма салмагын көбөйтүүнүн; которуштуруп айдоону киргизүүнүн, айдоолордун түзүмүндө көп жылдык өсүмдүктөрдүн айдоо аянттарын көбөйтүүнүн; пайдаланылбаган айдоо жерлерин кыскартуунун, машина-трактор паркын жаңылоонун, асыл тукум малдын генофондун жана мал өстүрүү ишин жакшыртуунун; жайыттарды сарамжалдуу пайдалануу эсебинен камсыз кылынат.

2012-2013-жылдарга курулуштарды орточо жылдык реалдуу өсүш темпи 117,7% деңгээлинде болжолдонууда.

2012-2013-жылдарга кызмат көрсөтүүлөр чөйрөсүндөгү орточо жылдык реалдуу өсүш темпи 106,9% деңгээлинде болжолдонууда. Кызмат көрсөтүүлөр чөйрөсүнүн мындай өсүшү аларга суроо-талаптын адекваттуу акы төлөөгө жөндөмдүүлүктүн эсебинен калктын кирешелеринин жылына орточо 109,7 деңгээлдеги туруктуу өсүшү аркылуу күтүлүүдө.

Болжолдонгон жылдары болгон калктын санынын өсүшүнүн тенденциясы сакталат (тийиштүүлүгүнө жараша 5306,7 жана 5359,8 миң адамга чейин). Калктын санынын өсүшүнүн жылдык орточо темпи 1,0 - 1,1% түзөт.

2012-2013-жылдары ИДПнын калктын жан башына карата көлөмү тийиштүүлүгүнө жараша 52,8 жана 59,6 миң сомго чейин же 1100,7 жана 1241,3 АКШ долл. чейин өсөт.

Калктын акчалай кирешелеринин жогорулашы тенденциясы да сакталат, алар абсолюттук туюнтулушунда 216,1 жана 249,8 млрд. сомду түзөт.

Айлык орточо эмгек акынын орточо абсолюттук өлчөмүн 9621ден 10583 сомго чейин жогорулатуу күтүлүүдө, мында номиналдуу өсүш темпинин төмөндөшү (112,0 %тен 110,0%ке чейин) байкалат, ошол эле учурда реалдуу темптер 105,2%тен 105,3%ке чейин бир аз жогорулайт.

Болжолдонгон мезгилде жумушсуздук деңгээлинин - 9,8%тен 9,2%ке чейин, ошондой эле деңгээли - 29,1%тен 27,7%ке чейин бир аз төмөндөшү күтүлүүдө.

9-таблица. 2012-2013-жылдарга болжолдонгон негизги социалдык көрсөткүчтөр

1-тиркеме

Кыргыз Республикасынын ИДПсынын 2011-2013-жылдарга орто мөөнөттүү болжолу

2-тиркеме

2011-2013-жылдарга кызмат көрсөтүүлөр чөйрөсүнүн орто мөөнөтүү болжолу

3-тиркеме

2011-2013 жылдарга Кыргыз Республикасынын айыл чарбасын өнүктүрүүнүн орто мөөнөттүү болжолу

Эскертүү: көп жылдык өсүмдүктөрдүн (мөмө берүүчү өсүмдүктөрдүн жана жүзүмзарлардын) аянты себүү аянтына кирбейт.

4-тиркеме

2011-2013-жылдарга Кыргыз Республикасынын өнөр жайын өнүктүрүүнүн орто мөөнөттүү болжолу, иштетилүүчү

чийки затты кайрадан иштетүүнүн наркын кошкондо, сатып алынуучу электр энергиясын кошпогондо

5-тиркеме

2011-2013-жылдарга Кыргыз Республикасынын өнөр жайын өнүктүрүүнүн орто мөөнөттүү болжолу,

иштетилүүчү чийки затты эсепке албаганда

6-тиркеме

Өнөр-жай продукцияларынын натуралай түрлөрүнүн 2011-2013-жылдарга орто мөөнөттүү болжолу

* Бул категориядагы продукция КПҮ маалыматына киргендигине байланыштуу Министирликтин атайын бөлүмү аркылуу берилет

7-тиркеме

2011-2013-жылдарга каржылоо булактары боюнча негизги капиталга инвестициялардын орто мөөнөттүү болжолу

8-тиркеме

2011-2013-жылдарга Кыргыз Республикасынын тышкы сооданы жүгүртүүсүнүн орто мөөнөттүү болжолу

9-тиркеме

Продукциялардын негизги түрлөрүнүн экспортунун 2011-2013-жылдарга орто мөөнөттүү болжолу

* Бул категориядагы продукция КПҮ маалыматына киргендигине байланыштуу Министирликтин атайын бөлүмү аркылуу берилет

10-тиркеме

Кыргыз Республикасына негизги товарларды импортоонун 2011-2013-жылдарга орто мөөнөттүү болжолу