КР Мамкурулуштун 2021-жылдын 25-январындагы № 41-нпа буйругуна ылайык КҮЧҮН ЖОГОТТУ

Кыргыз Республикасынын шааркуруу документтеринин курамы, иштеп чыгуу, макулдашуу жана бекитүү тартиби жөнүндө ЭРЕЖЕЛЕР ТОПТОМУ

(КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2017-жылдын 13-июлундагы N 8-нпа, 2019-жылдын 28-февралындагы № 36-нпа, буйругунун редакциясына ылайык)

1. Жалпы жоболор

1.1. Ушул эрежелер топтому Кыргыз Республикасынын аймагында шааркуруу документтеринин материалдарынын курамына жана мазмунуна, аларды иштеп чыгуу, кароо, макулдашуу жана бекитүү тартибинин баардык стадияларынын негизги талаптарын аныктайт.

1.2. Ушул эрежелер топтомунда каралган шааркуруу документтерин иштеп чыгууда Кыргыз Республикасынын 1994-жылдын 11-январындагы № 1372-XII «Шаар куруу жана архитектура жөнүндө», 2004-жылдын 22-майындагы № 67 «Кыргыз Республикасындагы техникалык жөнгө салуунун негиздери жөнүндө», 1991-жылдын 21-декабрындагы № 689-XII, 2008-жылдын 30-майындагы № 252 Кыргыз Республикасында кыймылсыз мүлк объекттерин долбоорлоого, курууга жана башка өзгөртүүлөргө уруксат документтерди берүүнүн тартиби жөнүндө жобо» Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн токтомдоруна жетекчиликке алуу зарыл.

(КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2019-жылдын 28-февралындагы № 36-нпа, буйругунун редакциясына ылайык)

1.3. Шааркуруу документтерине төмөнкү терминдер, аныктамалар, ошондой эле түшүнүктөр кирет жана колдонулат:

Кыргыз Республикасынын жайгаштыруу, жаратылышты пайдалануу жана өндүргүч күчтөрдү аймактык уюштуруунун башкы схемасы, экономикалык жана ири географиялык региондордун жаратылыштык-климаттык чөлкөмдөрдүн, дарылоо-ден соолук чыңдоо жана рекреациялык аймактардын жайгаштыруу, жаратылышты пайдалануу, өндүргүч күчтөрдү аймактык уюштуруунун региондук схемасы (мындан ары - жайгаштыруунун, жаратылыш пайдалануунун жана өндүргүч күчтөрдү аймактык уюштуруунун региондук схемасы);

улуттук-мамлекеттик жана административдик түзүмдөрдүн, башка аймактык объекттердин аймактык комплекстик схемалары жана районду пландаштыруунун схемасы (мындан ары - районду пландаштыруунун схемалары);

шаарлардын, кыштактардын, айылдагы калктуу конуштардын башкы пландары (мындан ары - шаарлардын, башка конуштардын башкы пландары);

айылдагы аймактардын башкы пландары (мындан ары - айылдык аймактардын башкы пландары);

тарыхый-маданий, дарылоо-ден соолукту чыңдоо жана башка аймактардын башкы пландары (мындан ары - функциялык аймактардын башкы пландары);

шаарлардын, кыштактардын, айылдагы калктуу конуштардын башкы пландары (мындан ары - шаарлардын, башка конуштардын башкы пландары);

айылдагы аймактардын башкы пландары (мындан ары - айылдык аймактардын башкы пландары);

тарыхый-маданий, дарылоо-ден соолукту чыңдоо жана башка аймактардын башкы пландары (мындан ары - функциялык аймактардын башкы пландары);

башкы подрядчы - тийиштүү уруксаттамасы бар курулуш уюму, ал тапшырыкчы менен түзүлгөн келишимдин негизинде объектти пайдаланууга берүүнү кошкондо объекттин курулушу боюнча башкы подрядчы менен келишим боюнча долбоор-го ылайык иштин атайын же айрым түрлөрүнүн бөлүгүн аткарган субподрядчы катары зарыл учурда башка уюмдарды тартуу менен, объектти куруу боюнча бардык долбоордук документ-терде жана келишимде каралган иштерди аткарат;

башкы долбоорчу - долбоорлоо (долбоорлоо-изилдөө) иштеринин белгилүү түрүнө уруксаттамасы бар долбоорлоо уюму, ал инвестор же тапшырыкчы менен түзүлгөн келишимдин негизинде долбоордук документтердин айрым бөлүмдөрү боюнча субподрядчыларды жана адистерди тартуу менен долбоордук документтерди иштеп чыгуу боюнча иштерди аткарат;

шаардын чеги, калктуу конуштун чеги - шаардын жана башка калктуу конуштун жерлерин, жерлердин жана жер фондусунун башка категорияларынан бөлүп турган тышкы чек ара;

турак жай, өнөр жай, рекреациялык, тарыхый жана башка функциялык зоналардын, айрым шаардык түйүндөрдүн, көчөлөрдүн, магистралдардын деталдуу пландаштыруу долбоорлору (мындан ары - ДПД);

шаарлардын жана башка калктуу конуштардын кварталдарынын, кичи райондорунун, шаар куруучулук, архитектуралык, ландшафтык комплекстеринин, парктарынын, ансамблдеринин жана башка пландаштырылуучу элементтеринин курулуш долбоорлору (мындан ары - КД).

“шаар куруу документациясы -аймактарды куруу жана өнүктүрүүнү пландаштыруу шаардын жана калк отурукташкан пунктардын башкы планы, шаардын чектеринин жана деталдык пландаштыруунун долбоору, жергиликтүү өзүн-өзү башкаруу органдарынын бийлигинин тиешелүү деңгээлде ишке ашырылышын камсыз кылуучу жана муниципалдык түзүлүштөрдүн  аймагынын өнүгүүсү шаар куруу жаатындагы башкаруучулук чечимдерди кабыл алуу үчүн башка документтердин комплекси”архитектуралык-пландоо шарты (АПШ) - архитектуралык шарттарды жана талаптарды, анын ичинде курулуш объектисинин функциялык арналышына, жайгашуусуна жана негизги параметрлерине, ошондой эле инженердик тарамдарга кошулууга техникалык шарттарды, санитардык, өрткө каршы, экологиялык шарттарды жана шаар куруу документтерине ылайык объекттерди долбоорлоого чектөөлөрдү камтыган архитектуранын жана шаар куруунун аймактык органдары тарабы-нан берилүүчү документ;

(КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2019-жылдын 28-февралындагы № 36-нпа, буйругунун редакциясына ылайык)

мамлекеттик ченемдер (мамлекеттик ченемдик документтер) - ченемдик укуктук актылардын, шаар куруу жана техникалык регламенттердин, ченемдик - техникалык документтердин, адамдын турмушуна жана жашоо - тиричилигине жагымдуу, коопсуз, зарыл шарттарды камсыз кылуучу башка милдеттүү талаптардын, шарттардын жана чектөөлөрдүн тутуму;

шаар куруу документтери - муниципалдык түзүлүштөрдүн аймактарындагы шаар курууну өнүктүрүү чөйрөсүндөгү башкаруу чечимдерин кабыл алууга жана жергиликтүү өзүн-өзү баш-каруу органдарынын тиешелүү ыйгарым укуктарын ишке ашырууга керектүү болгон аймактарды өнүктүрүүнү жана курууну шаар куруучулук мерчемдөө боюнча документтердин комплекси жана шаардын, башка калктуу конуштардын башкы планы, шаардын чегинин долбоору, мерчемдөө, куруу долбоорлору, жана башка документтер;

долбоорлоого тапшырма - долбоордун тапшырыкчысы жана башкы долбоордук уюм менен биргеликте, долбоорлоо үчүн шарттарды жана талаптарды көрсөтүү менен, долбоордук документтин курамын, иштеп чыгуунун мөөнөтүн, макулдашуу тартибин аныктоо менен түзүлөт жана жогорку инстанция же тапшырыкчынын жетекчилиги менен бекитилет;

тапшырыкчы - жеке же юридикалык жак, ошондой эле мамлекеттик органдар жана ал өзүнө таандык же берилген жер участогунда капиталдык курулуш объекттерин долбоорлоону жана курууну, болгон объекттерди реконструкциялоону, капиталдык оңдоону, ошондой эле инженердик изилдөөлөрдү аткарууну, аларды куруу, реконструкциялоо, капиталдык оңдоо үчүн тийиштүү адистештирилген уюмдар менен келишимдерди түзүү аркылуу өздүк жана башка каражаттарды пайдаланып, долбоорлоо документтерин даярдоону камсыз кылат;

кызыл сызыктар - кварталдардын, кичи райондордун аймактарын бөлүп туруучу чек аралар жана пландоо түзүмүнүн калктуу конуштардагы көчөдөн, өтмөктөн жана аянттардан бөлүп туруучу башка элементтери;

ченемдик техникалык документ - иштин белгилүү бир түрүнө же анын натыйжаларына тиешелүү болгон эрежелерди, жалпы принциптерди же мүнөздөмөлөрдү белгилеген жана керектөөчүлөрдүн кеңири чөйрөсүнө жеткиликтүү болгон документ;

тарых жана маданият эстеликтеринин коргоо зонасы - тарых жана маданият эстеликтеринин табигый сакталышын бузууга, ошондой эле аны кабылдоо шарттарын жана баалуу шаар куруу чөйрөсүнүн салттуу параметрлерин бузууга алып келиши мүмкүн болгон ишке тыюу салган, жерлерди пайдалануунун өзгөчө катуу режими бар коргоо зонасынын долбоору менен аныкталуучу тарых жана маданият эстеликтерине тийиштүү аймак;

калктуу конуштарды куруунун жана жерлерин пайдалануунун эрежелери - Кыргыз Республикасынын Өкмөтү же жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы тарабынан бекитилген, шаар курууну пландоо долбоорлорун жана аймактарды куруу долбоорлорун ишке ашыруу максатында иштелип чыккан калктуу конуштарды куруу жана абаттоо боюнча эрежелердин жыйнагы;

өндүрүштүк аймактар - өндүрүштүк-ишкер (тажрыйба участоктору жана өндүрүштөрү бар илим изилдөө институттары, техникалык тейлөө цехтери бар соода ишканалары, басма типографиялык бөлүмү бар маалымат борборлору ж.б.), өнөр жайлык (тамак-аш жана жеңил өнөр жай, алет чыгаруу, машина куруу, курулуш материалдарын өндүрүү ж.б.), коммуналдык-кампалык (ЖЭБ аймактары, тазалоочу курулмалар, от казандары, электр станциялары, газ бөлүштүрүү түйүндөрү, шаардык инженердик инфратүзүмдүн башка курулмалары, кампа курулмалары, аймактарды механикалык тазалоо машиналарынын токтотмо жайлары, мүрзөлөр), транспорттук жана инженердик объекттерди жайгаштыруу үчүн арналган аймактар;

ишке киргизүү комплекси - өзүнчө пайдаланууга киргизүү үчүн долбоордук документтерде аныкталган негизги, өндүрүштүк, кошумча арналыштагы имараттардын, курулмалардын бөлүгү же тобу, ал продукциянын болушун, чыгарылышын, кызмат көрсөтүүнү, пайдаланууну, анын ичинде адамдардын жашоосун камсыздайт;

реконструкциялоо - имараттардын, курулмалардын (бийиктигин, кабаттардын санын, аянтын, тыш өлчөмдөрүн, томоолорун), технологиялык жана инженердик жабдуулардын, өндүрүштүк кубаттуулуктун көрсөткүчтөрүн, инженердик-техникалык камсыздоонун көлөмүн жана сапатын көлөмдүк - пландоочу жана жөндүү чечимдерин өзгөртүү;

рекреациялык аймактар - шаар токойлорун, токойлуу сейил бактарын, токойлорду коргоо чөлкөмдөрүн, көлмөлөрдү, айыл чарбасында пайдаланылуучу жерлерди жана сейил бактар, бакчалар, гүлзарлар жана бульварлар менен бирге селитебдүү аймакта жайгаштырылган жана адамдардын эс алуусу (эмгектүүсү) үчүн ачык мейкиндик тутумун түзүүчү башка жерлерди камтыган аймактар;

курулма - жасалма курулган көлөмдүү, жер менен бекем байланышкан, жалпак же тилкелик объект (жер үстүндөгү/суу үстүндөгү же жер алдындагы/суу алдындагы), анда табигый же жасалма чек аралары бар жана долбоорго ылайык функционалдык же өндүрүштүк процесстерди аткаруу, ошондой эле инженердик жабдууларды же коммуникацияларды жайгаштыруу (төшөө) үчүн арналган;

функциялык чөлкөмдөр - аймактык пландоо документтери менен чек аралары жана функциялык багыты аныкталган чөлкөмдөр;

эскиздик долбоор (концепция) - долбоордук архитектуралык-шааркуруу сунуштары - долбоорлордун концепциясы - анын ичинде, шааркуруу документтеринин - схемалардын, генпландардын, деталдык пландоо долбоорлорунун, айрым аймактардын, комплекстердин, имараттардын жана курулмалардын курулуш долбоорлору, курулуш объекттеринин айрым элементтери жана башкалар;

таянуу планы - шааркуруу документацияларынын негизги графикалык материалдары.

(КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2017-жылдын 13-июлундагы N 8-нпа буйругунун редакциясына ылайык)

2. Ушул эрежелер топтомунун колдонулуу тармагы

Ушул документтин талабы, шааркуруу ишиндеги Кыргыз Республикасынын аймагында иштеп чыгууну жана колдонууну жүргүзүүчү, менчигинин түрүнө жана таандыгына карабастан баардык субъекттер үчүн милдеттүү.

Ошондой эле, ушул эрежелер топтомунун талаптары Кыргыз Республикасынын чет өлкөлөрдөгү имараттарына, турак жайларына, мекемелерине, ошондой эле чет мамлекет аймагында башка курулуп жаткан мамлекеттик менчиктерине курулуш жүргүзүүдө жайылтылбайт.

3. Жөнгө салуу предмети жана колдонулуу тармагы

3.1. Шааркуруу документи башкаруу, жөнгө салуу жана конкреттүү аймактардын өнүгүүсүн шаарларды, калктуу конуштарды, региондорду жана Кыргыз Республикасынын баардык аймактарын келечекте өнүктүрүүнү эске алуу менен долбоорлоо аркылуу камсыз кылуу үчүн иштелип чыгат.

Атайын, тармактык схемаларды жана долбоорлорду иштеп чыгуу аткаруу бийлигинин органдары тарабынан бекитилген атайын нускамалардын же тармактык ченемдик жоболордун талаптарына ылайык жүргүзүлөт.

3.2. Тарыхый шаарлар жана башка калктуу конуштар үчүн тарыхый курулуштуу райондорду долбоорлоо, пландаштыруу, каржылоо жана комплекстүү кайра конструкциялоону ишке ашыруунун тартиби жөнүндө болжолдуу жобонун негизинде кайра конструкциялоо долбоорлору иштелип чыгат.

3.3. Тарыхый, археологиялык, шаар курулуштук жана архитектуралык, монументалдык искусствонун эстеликтеринин, шаарлардын жана башка калктуу конуштардын таяныч тарыхый-архитектуралык пландарынын, эстеликтерди коргоо чөлкөмдөрүнүн долбоорлорунун карта-схемалары шааркуруу документтеринин тиешелүү түрлөрүнүн курамдык бөлүгү болуп саналат жана алар ал документтерди иштеп чыгууга чейин же алар менен чогуу аткарылышы керек.

3.4. Тапшырыкчынын тапшырмасы боюнча шааркуруу документтеринин башка түрлөрү да иштелип чыгат.

Долбоорлоого тапшырма долбоордун тапшырыкчысы тарабынан, долбоорлоонун шарттарын жана талаптарын көрсөтүү менен, долбоорлоо документинин курамын, иштеп чыгуу мөөнөтүн, макулдашуу тартибин аныктоо менен башкы долбоорлоо уюму менен биргеликте түзүлөт жана тапшырыкчынын жетекчиси менен бекитилет.

(КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2017-жылдын 13-июлундагы N 8-нпа буйругунун редакциясына ылайык)

3.5. Шааркуруу документтеринин курамында негизги графикалык материалдар жана техникалык-экономикалык көрсөткүчтөр аткарылат.

3.6. Республикалык жана жергиликтүү бюджеттердин эсебинен аткарылуучу шааркуруу документтеринин тапшырыкчылары болуп аткаруу бийлигинин тиешелүү органдары, жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу-буюруу органдары же алар ыйгарым укук берген архитектура жана шааркуруу аймактык органдары эсептелет.

Эгерде кандайдыр бир аймактарда же аймактардын бөлүктөрүндө курулуштар юридикалык жактардын же жарандардын каражаттарына жүргүзүлүп жатса, анда алар курулуштун долбоорлорунун тапшырыкчылары боло алышат.

3.7. Тапшырыкчы шааркуруу документтерин иштеп чыгуучу менен келишим түзөт жана ага тапшырма берет. Келишимге коюлуучу талаптар А тиркемесинде келтирилген.

Шааркуруу документтерин иштеп чыгуу келишимине тиешелүү архитектура жана шааркуруу органдары тарабынан берилген архитектуралык-пландаштыруу тапшырмасы тиркелет.

Тапшырыкчы долбоорлоого керектүү алгачкы маалыматтарды келишимде көрсөтүлгөн мөөнөттө камсыз кылат. Берилген алгачкы маалыматтардын ишенимдүүлүгү үчүн жоопкерчиликти тапшырыкчы жана ушул маалыматтарды сунуш кылган башка юридикалык жак тартат.

Тапшырыкчы тарабынан тапшырманы жана алгачкы маалыматтарды өзгөртүү долбоорду иштеп чыгуучу менен түзүлгөн келишимге да өзгөртүү киргизүүнү талап кылат.

Тапшырыкчы иштеп чыгуучуга долбоор үчүн алгачкы маалыматтарды чогултууга тапшырма бере алат. Алгачкы маалыматтарды чогултуу жана ал жумуштарды каржылоо шарттары келишимде көрсөтүлүүсү абзел. Шааркуруу документтерин иштеп чыгуу тапшырмаларына жалпы талаптар жана алгачкы маалыматтардын тизмеги 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9-тиркемелеринде келтирилген.

3.8. Шааркуруу документтерин иштеп чыгуучу катары аны иштеп чыгууга тиешелүү уруксаттамасы бар ишканалар, уюмдар, мекемелер, башка юридикалык жактар жана жарандар боло алышат.

3.9. Маанилүү шааркуруу түйүндөрдүн, көчөлөрдүн, комплекстердин шааркуруу документтерин (долбоордук сунуштардын варианттары менен курулуштун түзүлгөн комплекси) иштеп чыгуучуларга конкурс жарыяланышы мүмкүн. Шааркуруу документтерин иштеп чыгуу жөнүндө чечим архитектура жана шааркуруу органдарынын сунушу боюнча жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруу-буюруу органдары тарабынан кабыл алынат.

3.10. Иштелип чыккан шааркуруу документтери, анын ичинде конкурстук негизде иштелгендери да, бекитилгенден кийин тиешелүү архитектура жана шааркуруу органдарына өткөрүлүп берилет.

3.11. Ар кандай деңгээлдеги шааркуруу документтерин (жайгаштыруу схемасын, аймактык схемасын, башпландарын, деталдуу пландаштыруу долбоорлорун (ДПД)) иштеп чыгууда долбоорлоо чечимдердин карама-каршылыктарсыз жана өз ара макулдашуу принциптери сакталышы керек. Эгерде аймактын жана калктуу конуштун келечектеги өнүгүшүнө шарттар, мамлекеттик жана коомдук кызыкчылыктар сакталса, иштеп чыгуу ырааттуулугунда белгилүү бир шарттарда (айрымынан жалпыга долбоордук иштеп чыгууну талап кылган түзүлгөн шааркуруу кырдаалы) жалпыдан айрымына карата негиздеп четтөөгө же баскычтарды туташ иштеп чыгууга мүмкүнчүлүк берилет.

3.12. Шааркуруу документтерин жана архитектура жана шааркуруу аймактык органдары иштеп чыгуу мезгилинде долбоорлоо чечимдерин кабыл алууга таасир этүүчү маселелер шааркуруу документтерин иштеп чыгуучу менен макулдашылууга тийиш.

(КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2017-жылдын 13-июлундагы N 8-нпа буйругунун редакциясына ылайык)

3.13. Шааркуруу документтеринин курамынан тиешелүү аймакта шааркуруу ишмердигине катышуучулардын бардыгы аткарууга ала турган бекитилүүчү бөлүгү бөлүнүп чыгат.

Кварталдарда жана айрым участоктордо долбоорлоочу объектинин функциялык багытын жана конфигурациясын өзгөртүү, башкы пландын негизги чечими менен байланышта архитектура жана шааркуруу аймактык органдарынын макулдашуусу боюнча жол берилет.

Деталдуу пландаштыруу долбоорлорунун (курулуш долбоорунун) шааркуруу документтеринин милдеттүү (бекитилүүчү) бөлүгүнө өзгөртүүлөрдү киргизүү деталдуу пландаштыруу долбоорунун авторунун макулдугу боюнча, (Шааркуруу кеңеши) кароо жана коомдук талкуу аркылуу шааркуруу документтерин иштеп чыгуунун кийинки этабын иштеп чыгуу шартында ишке ашырылат.

(КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2017-жылдын 13-июлундагы N 8-нпа буйругунун редакциясына ылайык)

3.14. Курорттук жана дарылоо ресурстары бар шаарлардын жана башка калктуу конуштардын аймактары үчүн шааркуруу документтерин иштеп чыгуу медициналык чөлкөмгө бөлүштүрүүнү, курорттук ресурстарды баалоону, ошондой эле курортторду жана дарылоо булактарын санитардык коргоону эске алуу менен жүргүзүлөт.

3.15. Табигый, тарыхый жана маданий эстеликтери бар тарыхый шаарлар, башка калктуу конуштар, функциялык аймактар үчүн шааркуруу документтерин иштеп чыгуу эстеликтерди коргоо боюнча тарыхый-архитектуралык изилдөө материалдарынын негизинде иштелип чыгат.

3.16. Шааркуруу документтерин тариздөөгө жалпы талаптар 15-тиркемеде келтирилген.

3.17. ДПДларды жана жаңыдан иштелип чыккан курулуш долбоорлорун иштеп чыгуусуна чейин бекитилген башкы пландарга ылайык калктуу пункттардын жана (кварталдардын, кичи райондордун, шааркуруу түйүндөрүнүн) аймактарында мурда иштелип чыккан жана бекитилген ДПД жана курулуш долбоорлору күчүндө деп эсептелинет.

(КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2017-жылдын 13-июлундагы N 8-нпа буйругунун редакциясына ылайык)

4. Жайгаштыруунун, жаратылыш пайдалануунун жана өндүргүч күчтөрдү аймактык уюштуруунун башкы схемасы

4.1. Кыргыз Республикасынын жайгаштыруу, жаратылыш пайдалануу жана өндүргүч күчтөрүн аймактык уюштуруунун башкы схемасы (жайгаштыруунун башкы схемасы) көйгөй-максаттуу мүнөздөгү узак мөөнөттүү документ болуп саналат.

4.2. Жайгаштыруунун башкы схемасынын негизги милдети болуп Кыргыз Республикасынын өндүргүч күчтөрүн өнүктүрүүнүн комплекстүү болжолу жана жайгаштыруусу, айлана - чөйрөнүн экологиялык абалы, өлкөнүн шааркуруу бирдиктүүлүгүн камсыз кылуу максатында аймактардын жана калктуу конуштардын түзүлгөн өз ара алакаларын эске алуу менен региондор аралык инженердик-унаалык инфратүзүмдөрү, коопсуз жана таза жашоо чөйрөлөрү, калктуу конуштар тутумун туруктуу өнүктүрүү боюнча иштелип чыккан сунуштар, табигый жана тарыхый-маданий мурастарды сактоо менен байланышта Кыргыз Республикасынын аймагында жайгаштыруунун негизги багыттарын жакшыртууну аныктоо саналат.

4.3. Жайгаштыруунун башкы схемасында Кыргыз Республикасында жайгаштыруунун жана аймактык уюштуруунун мамлекеттик саясаты, аймактарды чөлкөмдөргө бөлүштүрүү аныкталат, шааркуруунун маанилүү чөлкөм аралык объекттеринин жана өзгөчө жөндөлүүчү аймактардын чек араларындагы аймактык жайгаштыруунун өзгөчөлүктөрүнө негиздеме берилет, региондук деңгээлдеги жайгаштыруу боюнча жана аймакты уюштуруу саясатын жүргүзүүнүн негизги принциптери аныкталат.

4.4. Жайгаштыруунун башкы схемасын жүзөгө ашыруунун биринчи кезектеги чаралары мамлекеттин жана анын субъекттеринин кызыкчылыктарын эске алуу менен Кыргыз Республикасынын стратегиялык социалдык-экономикалык өнүгүүсүнүн артыкчылыктарынын негизинде мамлекеттик колдоого муктаж болгон, анын ичинде мигранттарды, чек ара аймактарын жайгаштыруу, шааркуруу жана жайгаштыруу багытында атайын жана фундаменталдык илимий-изилдөөлөрдү жана долбоорлоо жумуштары иштелип чыгат.

4.5. Жайгаштыруунун башкы схемасы региондордун жайгаштыруу, өндүргүч күчтөрдүн жаратылыш пайдалануу жана аймактык уюштуруу - облустардын аймактарын, жаратылышты коргоонун аймактык комплекстүү схемаларын, районду пландаштыруунун схемаларын жана долбоорлорун, тармактык схемаларды жана инженердик-унаалык инфратүзүмдү, региондор аралык жана региондук маанидеги башка документтерди иштеп чыгуу үчүн негиз болуп саналат.

4.6. Жайгаштыруунун башкы схемасынын жоболору Кыргыз Республикасынын аймагындагы шааркуруу ишмердигинин баардык түрлөрү үчүн негиз болуп саналат.

Региондор аралык, региондук жана жергиликтүү максаттуу программаларды жана социалдык-экономикалык өнүктүрүү программаларды иштеп чыгуу, жаңы ири эл чарба комплекстерин долбоорлоо, аларды кеңейтүү жана кайра конструкциялоо, жаңы шаарларды, курортторду, башка маанилүү аймактык объекттерди долбоорлоо жана куруу жайгаштыруунун башкы схемасынын негизги жоболорун эске алуу менен жүргүзүлүшү керек.

4.7. Кыргыз Республикасынын өндүргүч күчтөрүн жайгаштыруунун, жаратылыш пайдалануунун жана аймактык уюштуруунун башкы схемасынын курамы, мазмуну жана бекитилүүчү бөлүгү долбоорлоого берилген тапшырма менен аныкталат.

4.8. Жайгаштыруунун башкы схемасынын негизги жоболору региондук саясатты, тармактык максаттуу жана социалдык-экономикалык программалардын долбоорлорун иштеп чыгуу үчүн берилет.

5. Жайгаштыруунун, жаратылышты пайдалануунун жана өндүргүч күчтөрдү аймактык уюштуруунун региондук схемасы

5.1. Жайгаштыруунун региондук схемасы экономикалык райондордун, жаратылыш-климаттык чөлкөмдөрдүн аймактарында, ден соолукту чыңдоо-курорттук жана рекреациялык аймактарда, административдик-аймактык бөлүнүштөрдүн, ошондой эле чек арага жамаатташ райондордун аймактарында иштелип чыгат.

5.2. Жайгаштыруунун региондук схемасы иштелип жаткан аймактын чектери схеманы долбоорлоого берилген тапшырмада такталат.

5.3. Жайгаштыруунун региондук схемасы ресурстук потенциалдын жана өнүктүрүүнүн көйгөйлөрүн ачып берген комплекстүү талдоону, жайгаштыруу системаларын каржылоонун болжолун жана региондун өзгөчө шарттарында аймактык уюштурууну, мамлекеттик, региондор аралык жана региондук инженердик-унаалык инфратүзүмдү өнүктүрүү боюнча сунуштарды, административдик-аймактык бирдиктин кызыкчылыктарын эске алуу менен табигый жана тарыхый-маданий мурастарды сактоону камтышы керек.

5.4. Жайгаштыруунун региондук схемасында жайгаштыруунун башкы схемасынын жоболору конкреттештирилет, региондун жайгаштыруу багытындагы мамлекеттик саясаты жана аймакты уюштуруу, жайгаштыруудагы саясатты жүргүзүүнүн принциптери жана жергиликтүү деңгээлде аймакты уюштуруу аныкталат.

5.5. Региондук жайгаштырууну жүзөгө ашыруу боюнча биринчи кезектеги чаралар Кыргыз Республикасынын социалдык-экономикалык көйгөйлөрү менен байланышта долбоорлонуучу региондун жана канатташ региондордун социалдык-экономикалык өнүгүүлөрүнүн өзгөчөлүү артыкчылыктарын эсепке алуу менен аныкталат. Биринчи кезектеги чаралар мамлекеттик, региондук максаттуу жана социалдык-экономикалык программаларды, ошондой эле мамлекеттик, региондор аралык жана региондук маанидеги шааркуруу жана жайгаштыруу багытындагы илимий изилдөөлөрдүн жана долбоорлоо иштеринин тизмегин иштеп чыгууда эске алынуучу негизделген комплекстүү сунуштарды камтыйт.

5.6. Жайгаштыруунун региондук схемасынын курамында аймакты заманбап колдонуу планын, аймакты комплекстүү баалоонун схемасын жана долбоорлоо планын камтыган 1:100000-1:300000 масштабындагы графикалык материалдар иштелип чыгат.

Долбоорлоо планында жана аймактарды заманбап колдонуу планында тактоо даражасы, долбоорлоо планында жүзөгө ашыруунун биринчи этабын көрсөтүү менен, узак мөөнөттүү маселелерге шайкеш келе турган калктуу конуштардын системасы, өзгөчө шарттарда колдонулуучу аймактар, аймактарды чөлкөмгө бөлүштүрүү, мамлекеттик, региондор аралык жана региондук маанидеги инженердик-унаалык инфратүзүмдүн коммуникациялары жана башка принципиалдуу долбоорлоо чечимдери көрсөтүлөт.

5.7. Аймактарды сунушталган функциялык чөлкөмдөөнү негиздөөчү жана тактоочу схемалар жана калктуу конуштарды, унаалык жана инженердик инфратүзүмдү түзүү, аймакты кооптуу табигый жана техногендик жараяндардан коргоо, экологиялык кооптуу жана өзгөчө кырдаалдуу райондордо курорттук жана рекреациялык чөлкөмдөрдү, корголуучу аймактарды жайгаштыруу менен долбоордук чечимдер долбоорлонуучу региондун өзгөчөлүктөрүн көңүлгө алуу менен жайгаштыруунун региондук схемасынын курамында тапшырыкчынын макулдугу менен иштелип чыгат.

5.8. Жайгаштыруунун, жаратылышты пайдалануунун жана өндүргүч күчтөрдү аймактык уюштуруунун региондук схемасынын түшүндүрмө жазуусу ушул эрежелер топтомунун 5.4 - 5.6-пункттарынын жана долбоордун маселелеринин колдонулушуна карата 2-тиркеменин талаптарын камтуусу зарыл.

5.9. Жайгаштыруунун региондук схемасынын негизги жоболору шааркурууну долбоорлоонун кийинки стадияларында, аткаруу бийлигинин органдары тарабынан жайгаштыруу багытындагы жана аймакты уюштуруудагы ишмердикти жөндөөдө, ошондой эле долбоорлонуучу региондун чегинде шааркуруу ишмердигинин баардык катышуучулары тарабынан эске алынат.

6. Жаратылыш коргоонун жана жаратылыш пайдалануунун аймактык комплекстүү схемасы

6.1. Жаратылыш коргоонун жана жаратылыш пайдалануунун аймактык комплекстүү схемалары өзгөчө экологиялык кырдаалдардын чөлкөмдөрүнүн жана экологиялык кырсыктардын чөлкөмдөрүнүн аймактарына, ошондой эле Кыргыз Республикасынын мамлекеттик бийлик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын чечимдеринин негизинде жаратылыш пайдалануунун өзгөчө режиминдеги өзгөчө корголуучу жаратылыш аймактарына аткарылат.

Жаратылыш коргоонун жана жаратылыш пайдалануунун аймактык комплекстүү схемалары адам жашоосунун жагымдуу чөйрөсүн түзүү, жаратылыш чөйрөсүнүн бузулушунун жана деградацияланышынын алдын алуу жана жок кылуу, анын сапаттарын оптималдаштыруу, рационалдуу жаратылыш пайдаланууну камсыздоо максатында иштелип чыгат.

6.2. Жаратылыш коргоо иш-чараларын аткаруу, калктуу конуштардын, аймактык-өндүрүштүк (агроөнөр жай, гидротехникалык, өнөр жай) комплекстеринин, рекреациялык, жаратылышты коргоо жана башка аймактардын, айрым калктуу конуштардын, жаратылыш комплекстеринин, инженердик жана транспорттук курулмалардын жана коммуникациялардын тутумдарын туруктуу өнүктүрүүнүн негизги шарттарынын концепцияларын иштеп чыгуу жана аныктоо жаратылыш коргоо жана жаратылыш пайдалануунун аймактык комплекстүү схемаларынын сунуштарынын негизинде жүзөгө ашырылышы керек.

6.3. Жаратылыш коргоонун жана жаратылыш пайдалануунун аймактык комплекстүү схемаларынын негизги милдети болуп төмөнкүлөр боюнча: Кыргыз Республикасынын, анын айрым региондорунун, шаарларынын жана калктуу конуштарынын аймактарын экологиялык туруктуу өнүктүрүүнү камсыздоо; өндүрүштүн жана калктын өтө көп топтолушунун алдын алуу; баалуу табигый ландшафттарды сактоо максатында аймактарды чөлкөмдөргө бөлүштүрүү; инженердик-унаалык инфратүзүмдү түзүү; рационалдуу жаратылыш пайдаланууну, жаратылыш ресурстарын коргоону жана иштетүүнү, ресурс үнөмдөөчү технологияларды жайылтууну жана чарба тиричилигинин каалаган түрлөрү үчүн аймактарды пайдаланууда чектөөлөрдү белгилөөнү эске алуу менен өнөр жай, агрө өнөр жай жана коммуналдык объекттерди жайгаштыруу боюнча илимий негизделген сунуштарды жана рекомендацияларды иштеп чыгуу болуп саналат.

6.4. Жаратылыш коргоонун жана жаратылыш пайдалануунун аймактык комплекстүү схемаларынын курамы жана мазмуну долбоорлоо объектисинин конкреттүү өзгөчөлүктөрүнө карата долбоорлоо тапшырмасы менен аныкталат.

6.5. Жаратылыш коргоонун жана жаратылыш пайдалануунун аймактык комплекстүү схемасы табигый чөйрөнүн учурдагы экологиялык абалын, калкты жайгаштырууну жана өндүрүш күчтөрүн аймактык уюштурууну, инфратүзүмүнүн абалын, турмуш-тиричилигинин шарттарын, табигый жана тарыхый-маданий комплекстерин, жашоо чөйрөнү түзгөн башкаларды анализдөөнү жана баалоону, ошондой эле төмөнкүлөр боюнча сунуштарды камтышы керек:

- региондун бөтөнчүлүктөрүн, көйгөйлүү ареалдарынын жана кырдаалдарынын бар экендигин, курчап турган чөйрөнүн ири масштабдуу маселелерин эске алуу менен аймактардын функциялык-пландаштыруу түзүмүн өнүктүрүү жана түзүү, чөлкөмдөргө бөлүштүрүү боюнча;

- рационалдуу жер пайдалануу, жаратылышы коргоо, ресурс үнөмдөө, аймактарды коркунучтуу жаратылыш жана техногендик процесстерден жана кубулуштардын инженердик коргоо боюнча;

- долбоорлонуучу аймакта рационалдуу жаратылыш пайдаланууну, калкты жайгаштыруунун жана өндүргүч күчтөрүн аймактык уюштурууну эске алуу менен шаарларды, башка калктуу конуштарды жана алардын тутумдарын туруктуу өнүктүрүүнү камсыздоо боюнча;

- жашоо чөйрөнү оңдоо боюнча;

- курчап турган чөйрөнүн болгон бузууларын жок кылууну эске алуу менен, инженердик-транспорттук, өндүрүштүк жана социалдык инфратүзүмдөрдү түзүү боюнча;

- тарыхый-маданий мурасты, баалуу табигый ландшафттарды жана башка корголуучу аймактарды сактоо боюнча;

- курчап турган чөйрөнү оңдоо, жаратылыш ресурстарын коргоо жана рационалдуу пайдалануу боюнча приоритеттүү чаралар, ошондой эле өзгөчө кырдаалдардын алдын алуу чаралары боюнча.

7. Районду пландаштыруу схемасы

7.1. Районду пландаштыруу схемасы областтын же райондун аймагына иштелип чыгат.

7.2. Районду пландаштыруу схемасынын негизги милдеттери болуп аймакты рационалдуу пландаштырууну уюштуруу жана калкты жайгаштыруунун, элдик чарба комплексин өнүктүрүүнүн жана жакшыртуунун, аймактардын жер, сырьё, эмгек жана башка ресурстарын натыйжалуу жана комплекстүү пайдаланууда жаратылыш пайдалануунун оптималдуу шарттарын камсыз кылган социалдык, инженердик-унаалык жана өндүрүштүк инфратүзүмдөрдү түзүүнү иштеп чыгуу болуп саналат.

7.3. Районду пландаштыруу схемасы аймактарды социалдык-экономикалык өнүктүрүү менен байланышта келечекте узак мөөнөттүү чөлкөмдөргө бөлүштүрүүнү божомолдоо; шааркуруу ишмердүүлүк чөйрөсүндөгү мамлекеттик, региондук кызыкчылыктарды жана жергиликтүү өз алдынча башкаруулардын кызыкчылыктарын жөнгө салуу максатында иштелип чыгат, аларды ишке ашыруу ушул деңгээлде өз ара макулдашылган чечимдерди кабыл алууну жана биргелешип инвестициялоону талап кылат.

7.4. Районду пландаштыруу схемасынын курамында төмөнкү маселелер чечилет:

- өлкөдөгү жана региондогу долбоорлоо объектисинин жайгашкан ордун эске алуу менен табигый, инженердик-курулуш, медициналык-географиялык, социалдык-экономикалык, пландаштыруу, инфратүзүмдүк, экологиялык, этномаданий жана башка шарттарын комплекстүү баалоонун;

- шааркуруу жана экологиялык кырдаалдардын өзгөрүшүн божомолдоонун;

- социалдык-экономикалык өнүктүрүүнү божомолдоонун;

- аймактарды функциялык дайындалышы, пайдалануу түрлөрү боюнча чөлкөмдөргө бөлүштүрүүнүн, ошондой эле мамлекеттик, региондук жана жергиликтүү кызыкчылыктарды эске алуу менен жер пайдалануу түзүмүн өзгөртүү боюнча сунуштар;

- жайгаштырууну уюштуруунун жана жакшыртуунун, өндүргүч күчтөрдү аймактарда уюштуруунун, калктын айыл аралык тейлөө, рекреация жана туризм тутумун түзүүнүн, табигый, тарыхый жана маданий эстеликтерди, атактуу жерлерди, тарыхый шаарларды жана башка калктуу конуштарды сактоо маселелерин камтыган аймактарды пландаштырууну уюштуруу, аймакты пландуу уюштуруу боюнча сунуштар кабыл алынган чечимдердин шааркуруу негиздемелерин камтыган варианттардын негизинде иштелип чыгышы керек;

- ири инфратүзүмдүк объекттерди, курулмаларды жайгаштыруунун варианттарын жана инженердик-унаалык коммуникациялардын трассаларынын багыттарын иштеп чыгуу менен долбоорлонуучу региондун айыл аралык инженердик-унаалык инфратүзүмүн жакшыртуу;

- аймактарды коркунучтуу табигый жана техногендик процесстерден жана кубулуштардан инженердик коргоонун, экологиялык жана башка өзгөчө кырдаалдардын жана катастрофалардын кесепеттеринин алдын алуу жана жоюу боюнча;

- шааркуруу саясатын жана элдик чарба комплексинин түзүмүн кайра курууну ишке ашырууга карата жаңыча мамиле кылууларды эске алуу менен региондун курулуш комплексин өнүктүрүүнүн жана жакшыртуунун;

- курчап турган чөйрөнү коргоонун;

- өндүргүч күчтөрүн жайгаштыруу, аймактарда уюштуруу, инженердик-унаалык жана социалдык инфратүзүмдөрдү жакшыртуунун, аймактарды экологиялык оңдоонун приоритеттүү милдеттерин ишке ашыруу боюнча биринчи кезектеги иш-чараларды ишке ашыруунун;

- инвестициялардын түзүмү, көлөмү жана мүмкүн болгон каржылоо булактары боюнча болжолдуу көрсөткүчтөрдүн;

- адамдын ден соолугуна жана жашоо чөйрөсүнө таасир этүүчү булактар болгон, объекттердин жана өндүрүштөрдүн коопсуздугунун.

7.5. Районду пландаштыруу схемасынын негизги графикалык материалдары:

- аймакты комплекстүү баалоо схемасы, аймакты учурда пайдалануу планы (таяныч план) жана башкы план 1:100000-1:50000 масштабында аткарылат;

- аймактарды чөлкөмдөргө бөлүштүрүү схемалары;

- инженердик-унаалык коммуникациялардын схемалары;

- аймактарды коркунучтуу табигый жана техногендик таасирлерден коргоо схемасы тапшырыкчы менен макулдашуучу боюнча иштеп чыгуучу тарабынан аныкталуучу масштабда аткарылат.

Негизги графикалык материалдардын масштабы жана курамы иштеп чыгуу объектисинин өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен тапшырыкчы тарабынан такталат.

Районду пландаштыруу схемасынын курамында долбоорлоо чечимдерин негиздеген айрым фрагменттер жана кошумча схемалары, курамы, мазмуну, масштабы иштелип чыгат, алар долбоорлоо тапшырмасы менен аныкталат.

7.6. Аймакты комплекстүү баалоо схемасында төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

- пайдалуу кен казып алуу жайларынын, суу каптоо чөлкөмдөрүнүн, тышкы чөйрөнүн булганган чөлкөмдөрүнүн аянттарынын чектери;

- аймактын шаар курулушуна жана чарбалык өздөштүрүүсүн чектөөгө таасир эткен жана табигый-климаттык, геологиялык, инженердик-курулуш жана районду пландаштыруу шарттарын мүнөздөгөн ыңгайлуу эмес геологиялык, гидрогеологиялык, атмосфералык жана башка процесстердин (жер титирөө, көчкүлөр, ташкындоолор, эрозия, экстремалдуу жаан-чачындар ж.б.) тилкелери.

Аймакты комплекстүү баалоо схемасында табигый жана техногендик шарттар боюнча, анын ичинде санитардык-гигиеналык жана инженердик-геологиялык шарттар боюнча жарандык-турак жай жана өндүрүштүк курулуш үчүн ыңгайлуу эмес жана чектелген ыңгайлуу чөлкөмдөрү белгиленет.

7.7. Районду пландаштыруу схемасына түшүндүрмө жазуулар 7.2 - 7.6 кичи пункттарында жана ушул эрежелер топтомунун 10-тиркемесинде саналган сунуштардын жана чечимдердин негиздемелерин камтышы керек.

7.8. Районду пландаштыруу схемасынын милдеттүү (бекитилүүчү) тиркемесине шаалардын шаарга жанаша жайгашкан чөлкөмдөрүнүн чектери, ошондой эле төмөнкүлөр боюнча принципиалдуу долбоорлоо сунуштары кирет:

- жайгаштыруу;

- аймактарды чөлкөмдөргө бөлүштүрүү;

- айылдар аралык инженердик-унаалык инфратүзүмдү өнүктүрүү;

- аймактарды коркунучтуу табигый жана техногендик процесстерден коргоо жана курчап турган чөйрөнү оңдоо;

- районду пландаштыруу схемасын ишке ашыруунун биринчи кезектеги иш-чараларынын тизмеги.

8. Шаардын жана калктуу конуштун башкы планы

8.1. Шаардын жана калктуу конуштун башкы планы калктын кызыкчылыктарын жана төмөнкү мамлекеттик милдеттерди эске алуу менен аныктоочу негизги юридикалык шааркуруу документи болуп саналат:

- шаардын, башка калктуу конуштун аймактарын өнүктүрүү багыттарын жана чектерин;

- аймактардын функциялык дайындалышын жана курулуштук чөлкөмдөргө бөлүштүрүүнүн;

- жерлерди менчик түрлөрүнө карата бөлүштүрүлүшүн;

төмөнкүлөр боюнча принципиалдуу чечимдерди:

- жалпы шаардык маанидеги объекттерди жайгаштыруу;

- транспорттук тейлөө;

- инженердик жабдуу жана абаттоо;

- аймактарды коркунучтуу табигый жана техногендик процесстерден коргоо;

- табигый жана тарыхый-маданий мурасты коргоо;

- аймактарды өздөштүрүүнүн кезектүүлүгү.

8.2. Башкы пландар эки баскычта иштелип чыгат:

- башкы пландын концепциясы;

- шаардын жана калктуу конуштун башкы планы (башкы план).

8.3. Концепция узак мөөнөттүү стратегияны жана алардын чарбасын өнүктүрүү этаптарын аныктоо, ошондой эле экономикалык, экологиялык жана шааркуруу шарттарын комплекстүү анализдөөнүн негизинде аймактын ресурстук потенциалынан жана рационалдуу жаратылыш пайдалануудан улам функциялык-пландаштырууну уюштуруу максатында шаардын аймагына жана анын шаарга жанаша жайгашкан чөлкөмүнө иштелип чыгат.

Концепция шаардын жана калктуу конуштун чегинин долбоорун иштеп чыгуу үчүн негиз болуп саналат.

8.4. Түшүндүрмө жазууда маалымдар, ошондой эле шаардын жана анын шаарга жанаша жайгашкан чөлкөмүнүн, башка калктуу конуштун ресурстук мүмкүндүктөрү, калктын саны жана түзүмү, шаар түзүү базасынын жаңы объекттерин жайгаштыруу, турак жай, маданий-тиричилик жана коммуналдык курулуштун түзүмү жана көлөмдөрү жана бул үчүн зарыл аймактар, курулуш базасын өнүктүрүү, калктын эс алуусун уюштуруу, туризмди өнүктүрүү, суу жана электр менен камсыздоонун булактары, суу бөлүштүрүүнүн мүмкүндүктөрү, транспорттук жана инженердик инфратүзүмдөрдүн негизги принциптери жөнүндө маалымдар келтирилет.

Түшүндүрмө жазууда аймакты өнүктүрүү варианттарынын, ошондой эле шаарды, башка калктуу конушту өнүктүрүү жана аймагын уюштуруу этаптарынын шааркуруу жана социалдык-экономикалык негиздемеси берилет; долбоорду ишке ашырууда мүмкүн болуучу кесепеттери бааланат.

8.5. Концепциянын бекитилүүчү бөлүгүнө төмөнкүлөр кирет:

- шаардын, калктуу конуштун аймактарын максаттык пайдаланышы жана аны өнүктүрүү этаптары боюнча сунуштар;

- шаардын, кыштактын чегин жана шаарга жанаша жайгашкан чөлкөмдөрдүн чектерин, мамлекеттик, муниципалдык, жеке жана башка менчик формалардагы аймактарды аныктоо боюнча сунуштар;

- шаардын, башка калктуу конуштун жана алардын шаарга жанаша жайгашкан чөлкөмдөрүнүн инженердик-унаалык инфратүзүмүн өнүктүрүү багыттарынын принципиалдуу чечимдери.

8.6. Башкы план шаардын, калктуу конуштун чектериндеги аймакка иштелип чыгат жана 15-25-жылга чыныгы мүмкүнчүлүктөрдү эске алуу менен шаардын, башка калктуу конушту, аймагын түзүүнүн, социалдык чөйрөдөгү жалпы шаардык, жалпы кыштактык объекттерди жайгаштырууну, инженердик жана транспорттук тутумдарды өнүктүрүүнүн негизги багыттарын, табигый жана тарыхый мурасты сактоо боюнча иш-чараларды, аймактарды өздөштүрүүнүн жана куруунун кезектүүлүгүн аныктайт.

Шаарды жана ага жанаша жайгашкан чөлкөмдү социалдык-экономикалык өнүктүрүү маселелери башкы пландын концепциясынын же шаарга жанаша жайгашкан чөлкөмдү пландаштыруу долбоорунун материалдары боюнча чечилет, эгер алар аткарылбаган болсо, башкы пландын курамында иштелип чыгат.

8.7. Калкынын эсептик саны 10 миңге чейинки адам болгон шаарлар жана башка калктуу конуштар үчүн башкы пландар шаардын, башка калктуу конуштун бүткүл аймагына же биринчи кезектеги курулуш райондоруна деталдуу пландаштыруу долбоорлору менен бириктирилип иштелип чыгышы мүмкүн. Башкы план менен шаардын, башка калктуу конуштун бүткүл аймагынын толук долбоорлоо планы бириктирилген учурда башкы пландын чиймелери масштабы жана мазмуну боюнча ушул эрежелер топтомуна ылайык кабыл алынат.

8.8. Аймакты комплекстүү баалоо схемасында төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

- пайдалуу кен казуулар жаткан аймактын чектери;

- табигый жана техногендик шарттары боюнча курулуш үчүн ар түрдүү деңгээлде ылайыктуу эмес болгон аймактар;

- санитардык-коргоо, коргоо жана күзөт чөлкөмдөрү (ишканалардын, курорттордун, көлмөлөрдүн, инженердик жана транспорттук курулмалардын, коммуникациялардын ж.б.);

- аэропорттордун райондорунда, мүмкүн боло турган табигый жана техногендик катастрофалардын райондорунда курулушту чектөө чөлкөмдөрү;

- көп дуулдаган, вибрация, электромагниттик нурлануулар чөлкөмдөрү;

- радиациялык булгануунун;

- курчап турган чөйрөдө экологиялык бузуулар бар чөлкөмдөр;

- курулуштун баардык түрлөрүн жайгаштырууга таасир этүүчү чектөөлөрдүн башка чөлкөмдөрү.

Татаал инженердик-геологиялык шарттар бар болгондо схема инженердик-геологиялык жана гидрологиялык карталар менен, ал эми жер титирөө 8 же андан ашык балл болгондо микросейсмикалык райондоштуруу карталары менен толукталат. Деңиз деңгээлинен 2000 м бийиктиктеги райондордо жайгашкан калктуу конуштар үчүн схемада радиациялык-жылуулук режимин, шамал режимин жана геокордиологиялык процесстерди баалоо маалымдары кошумча көрсөтүлөт.

8.9. Транспорттун схемасында төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

- тышкы транспорттун аймактары жана курулмалары (темир жолдор жана станциялар, аэропорттор, көпүрөлөр, жолдогу өткөргүчтөр, тоннелдер ж.б.);

- көчө-жол тармагынын классификациясы;

- көчөдөн тышкаркы жана жер үстүндөгү рельстик коомдук транспортунун трассалары жана курулмалары;

- автобус-троллейбус туруктарын жайгаштыруу;

- ири гараждарды жана жеңил унааларынын туруктарын жайгаштыруу.

8.10. Аймакты инженердик жабдуу жана инженердик даярдоо схемасында төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

- аймакты инженердик жабдуунун башкы курулмалары;

- магистралдык түтүктөр (суу түтүгү, каналдаштыруу, жылуулук менен камсыздоо, газ менен камсыздоо, жаан-чачынды каналдаштыруу, тазаланган ачын суулардын чыгаруу жайлары, жогорку вольттуу электр тогун өткөрүү линиялары, байланыштын негизги объекттери, электр жана аз ток өткөрүүчү түзүлүштөр);

- бир топ көлөмдө топурак төгүүнү же алууну, дренаждоону талап кылган аймактардын тилкелери;

- шаардык гидротехникалык курулмалар;

- жөнгө салына, тазалана, түбү тереңдетиле, түтүктөргө коё бериле турган өзөндөрдүн жана башка көлмөлөрдүн тилкелери;

- бузулган аймактарды кайра культивациялоо боюнча иш-чаралар.

Инженердик камсыздоонун комплекстүү схемасында графикалык маалымат көп болсо, өзүнчө схемаларды иштеп чыгууга жол берилет.

8.11. Башкы пландын курамында кошумча схемалар иштелип чыгышы мүмкүн, алардын курамы, мазмуну жана масштабы долбоорлоо тапшырмасы менен аныкталат.

8.12. Башкы планга түшүндүрмө жазуу ушул эрежелер топтомунун 8.10 - 8.14 кичи пункттарында жана 11-тиркемесинде саналган маалымды камтышы керек.

8.13. Башкы план шаардагы жүргүнчүлөр транспортунун жана жол курулушунун баардык түрлөрүн өнүктүрүүнүн комплекстүү схемаларын, суу менен камсыздоонун, каналдаштыруунун, жылуулук менен камсыздоонун башкы схемаларын жана башка адистештирилген схемаларды жана долбоорлорду иштеп чыгуу үчүн негиздеме болуп саналат.

8.14. Башкы пландын  негизги бекитилүүчү бөлүгүнө төмөнкүлөр кирет:

- аймактарды функционалдуу чөлкөмдөштүрүү;

-          шаарды өнүктүрүү чегинин келечеги М 1:10000 масштабында

-          (КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2019-жылдын 28-февралындагы № 36-нпа, буйругунун редакциясына ылайык)

9. Шаардын, калктуу конуштун чегинин долбоору

9.1. Шаардын, калктуу конуштун чегинин долбоору калктуу конуштун аймагынын өлчөмдөрүн жана чектерин белгилөө, аларды жеринде бекитүүнү чыгаруу максатында иштелип чыгат.

9.2. Шаардын, калктуу конуштун чегинин долбоорун иштеп чыгуу боюнча иштерди жүргүзүү үчүн негиздеме болуп аларга шаардын, башка калктуу конуштун чектерин белгилөө жана өзгөртүү укугу берилген, административдик-аймактык түзүлүштүн статусуна ээ болгон тийиштүү мамлекеттик бийлик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын чечими саналат.

9.3. Шаардын жана калктуу конуштун чегинин долбоору шаардын, башка калктуу конуштун, айылдагы жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын аймагына бекитилген районду пландаштыруу долбооруна, башкы планына, калктуу конуштун жана жанаша жайгашкан жерлердин аймагында колдонулган башка шааркуруу жана жерге жайгаштыруу документтерине ылайык иштелип чыгат.

Эскертүү: Айылдагы калктуу конуштун чегинин долбору анын башкы планынын же айылдагы жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын аймагынын башкы планынын курамында иштелип чыгат.

9.4. Шаардын, кыштактын чегинин долбоору иштеп чыгууда шаарлардагы, кыштактардагы жана айылдардагы калктуу конуштардын жерлеринин курамы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык иштелип чыгат.

9.5. Шаардын, калктуу конуштун чегинин долбоору ушул эрежелер топтомунун 9.6 - 9.8 кичи пункттарында көрсөтүлгөн графикалык жана тексттик материалдардын курамында аткарылат.

9.6. Шаардын, кыштактын чегин долбоорлоо планы аймактын аянтына жараша 1:2000, 1:5000 же 1:25000 масштабында аткарылат.

Планда төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

калктуу конуштун юридикалык жактан аныкталган учурдагы, эгер ал жок болсо, калктуу конуштун түзүлгөн чек арасы;

калктуу конуштагы жерлерди алардын категориялары, негизги жер пайдалануулар, аларды пайдалануу түрлөрү боюнча учурда пайдаланышы; категориялары, жер пайдалануулар, аларды пайдалануу түрлөрү боюнча калктуу конуштагы аймакка киргизилүүчү жерлер;

шаардын, башка калктуу конуштун, айылдагы жергиликтүү өз алдынча башкаруу аймагынын бекитилген башкы планынын, колдонуудагы башка шааркуруу документтеринин долбоорлоо чечимдери, калктуу конуштун чегин аныктоого жана өзгөртүүгө таасир этүүчү башка чечимдер;

долбоорлонуучу шаардын чеги жана калктуу конуштун чеги;

аймактардын аянттарын учурдагы чек арада, калктуу конуштун курамына жерлердин категориялары, жер пайдалануулар, аларды пайдалануу түрлөрү боюнча киргизилүүчү аймактардын аянттарын өзүнчө көрсөтүү менен калктуу конуштун жерлерин экспликациялоо; калктуу конуш менен аралаш жайгашкан жер пайдалануучулардын, жер ээлеринин, жерлердин менчик ээлеринин толук аты-жөнү.

9.7. Калктуу конуштун жерлерине жанаша жайгашкан административдик-аймактык түзүлүштүн схемасы 1:25000 же 1:50000 масштабында аткарылат.

Чийме зарыл болгондо тапшырмага ылайык башкаруу жана жөнгө салуу үчүн иштелип чыгат.

9.8. Түшүндүрмө жазуу төмөнкүлөрдү камтышы керек:

- калктуу конуштун учурдагы чеги жана анын жерлерин заманбап пайдалануу жөнүндө категориялар, жер пайдалануулар, пайдалануу түрлөрү боюнча (таблица формасында келтирилген) маалымдар;

- шаардын, калктуу конуштун, айылдагы жергиликтүү өз алдынча башкаруу аймагынын бекитилген башкы планынын, колдонуудагы башка шааркуруу документтеринин долбоорлоо чечимдери;

- мамлекеттик бийлик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын калктуу конуштун аймагын өнүктүрүү бөлүгүндөгү чечимдери;

- алардын категориялары, жер пайдалануулар, пайдалануу түрлөрү боюнча таблица формасында маалыматтар менен жерлерди калктуу конуштун аймагына киргизүү (чыгаруу) жөнүндө долбоорлоо чечимдеринин негиздемелери.

Шаардын, калктуу конуштун чегине киргизилүүчү калктуу конуштар боюнча төмөнкү маалыматтар келтирилет:

- шаардан, калктуу конуштан аралык жөнүндө, өнөр жай ишканаларынын жана социалдык-маданий мекемелердин тизмеги;

- калктын саны, анын ичинде, шаардын, башка калктуу конуштун ишканаларында жана мекемелеринде иштеген жумушчулардын жана кызматкерлердин саны;

- турак жай фондунун көлөмдөрү жөнүндө маалыматтар, аны кабаттуулугу, дубалдардын материалдары, менчик түрлөрү, абаттоо, инженердик жабдуу тутумдарынын абалы боюнча бөлүштүрүлүшү;

- шаардын, калктуу конуштун чегинин долбоору боюнча шаардын, башка калктуу конуштун жерлеринин алардын категориялары жана жер пайдалуулары боюнча жыйнакталган балансы (таблица түрүндө);

- долбоордогу шаардын, калктуу конуштун чегин баяндоо;

- шаардын, калктуу конуштун чегинин долбоорун кароо жана макулдашуу боюнча документтер.

Эскертүү:

1. Шаардын, калктуу конуштун чегин жеринде аныктоо тийиштүү уруксааттамасы бар уюмдар тарабынан жүргүзүлөт.

2. Жеринде аныкталган чекти кабыл алуу курамында алардын жерлери калктуу конуштардын, тийиштүү архитектура жана шааркуруу органдарынын, жер ресурстары жана жерге жайгаштыруу боюнча комитеттердин аймактарына кирүүчү калктуу конуштун жана райондордун аткаруу бийлик органдарынын өкүлдөрү бар атайын түзүлгөн комиссия тарабынан жүргүзүлөт.

3. Кабыл алуу жыйынтыктары шаардын жана калктуу конуштун чегинин, ошондой эле айылдагы калктуу конуштун чектеринин паспорту менен таризделет.

10. Айылдык аймактын башкы планы

10.1. Айыл аймагынын башкы планы аймакты натыйжалуу функциялык пайдалануу, айылдык аймактагы ведомство карамагындагы баардык калктуу конуштарды камтыган калктын турмуш-тиричилик чөйрөсүн уюштуруунун экологиялык, социалдык, чарба, жер жана эстетикалык маселелерин, ошондой эле аларга өз ара байланышкан турак жай, өндүрүштүк жана башка дайындалыштагы түзүлүштөрдү чечүү максатында иштелип чыгат.

Эскертүү - Айылдык аймакка бир калктуу конуш ведомство карамагында турса, башкы план анда анын тургундары эмгектенишкен же алардын эмгектенүүлөрүнүн негизги жайлары жайгашкан айыл чарба багытындагы ишкананын (ишканалардын) аймагын камтыйт.

10.2. Айылдык аймактын башкы планында жергиликтүү жана региондун кызыкчылыктарынан улам келип чыгуучу долбоордогу аймакты комплекстүү өнүктүрүүгө тиешелүү болгон районду пландаштыруу долбоорунун, башка шааркуруу жана жерге жайгаштыруу документтеринин, мамлекеттик бийлик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын чечимдеринин принципиалдуу жоболору такташтырылат жана өнүктүрүлөт.

10.3. Калктуу конуштун аткаруу органдарынын аймактык башкы планы жакынкы 15-25 жылга төмөнкүлөр боюнча приоритеттик жана кадам боюнча стратегияны аныктоочу юридикалык документ болуп саналат:

- калктуу конуштардын өндүрүштүк база, транспорттук коммуникациялар, социалдык жана инженердик инфратүзүмү тутумун уюштуруу;

- калктуу конуштардын, айрым турак жай, өндүрүштүк жана башка дайындалыштагы түзүлүштөрдүн аймактарын жана архитектуралык-пландаштыруу түзүмдөрүн өнүктүрүү, алардын чек араларын аныктоо;

- функциялык чөлкөмдөрдүн аткарылышы боюнча шааркуруу талаптарын жана аларды куруу эрежелерин ишке ашыруу.

Эскертүү - Аймактардын администрациялык чек араларын кайра карап чыгуу зарыл болсо жана районду пландаштыруу схемасында тийиштүү сунуштар жок болсо, алар калктуу конуштардын аткаруу органдарынын аймагынын башкы планы менен аныкталат.

10.4. Айылдагы жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын башкы планы

- айылдагы калктуу конуштардын жана башка функциялык чөлкөмдөрдүн (зарыл болгондо) башкы пландарын, айылдагы калктуу конуштардын чегин долбоорлорун, функциялык чөлкөмдөргө бөлүштүрүүнүн курулуш, фермердик чарбалардын тилкелеринин долбоорлорунун, аймакты инженердик жабдуунун жана абаттоонун долбоорлорун иштеп чыгуу үчүн негиздемеси болуп саналат;

- бийлик органдары тарабынан кабыл алынуучу жана аймактын шаар курулушун жана чарбасын өнүктүрүү, приоритеттүү иш-чараларды финансылык, ресурстук, уюштуруучулук жана укуктук камсыздоо, шааркуруу ишмердүүлүгүн башка жөнгө салуу боюнча чечимдерди башкаруунун негиздемеси.

10.5. Айылдык аймактын башкы планы ушул эрежелер топтомунун 10.6 - 10.9 кичи пункттарында көрсөтүлгөн материалдардын курамында иштелип чыгат.

10.6. Айылдык аймакты жайгаштыруу схемасы 1:10000, 1:25000 же 1:50000 масштабында аткарылат. Схемада аймактын долбоордук чек аралары; анда жайгашкан айыл чарба жана башка ишканаларынын аймактары; калктуу конуштар жана долбоорлонуучу аймакка: айылдык аймактын администрациялык борборуна жана ага таандык калктуу конуштарга таасир этүүчү функциялык чөлкөмдөр; айыл аралык транспорттук жана инженердик коммуникациялар жана объекттер көрсөтүлөт.

10.7. Аймакты учурда пайдалануу планы 1:5000 же 1:2000 масштабында аткарылат.

Планда төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

- калктуу конуштардын жана функциялык чөлкөмдөрдүн түзүлгөн кырдаалы жана пландаштыруу түзүмү;

- негизги жер ээлери жана жер пайдалануучулар алардын жер пайдалануу категориялары жана менчик түрлөрү боюнча;

- жаңы курулуштун жана чарбалык пайдалануунун баардык түрлөрү үчүн жерлердин таризделип бөлүп берүүлөрүнүн чектери;

- пайдалуу кен байлыктары жаткан жайлардын чектери;

- бекитилген шааркуруу жана жерге жайгаштыруу документтери менен караштырылган аймактардагы резервдер;

- транспорттук жана инженердик коммуникациялар жана курулмалар, коммуналдык чарба объекттери, табигый, тарыхый жана маданий эстеликтер, башка ландшафтык жана архитектуралык ажайып жайлар, аларды визуалдуу кабыл алуунун негизги багыттары;

- экологиялык кырсык, адамдын ден соолугуна жана жашоо чөйрөсүнө таасир этүүчү булактар болгон санитардык зыяндуулук булактары жана чөлкөмдөрү, объекттердин жана өндүрүштөрдүн санитардык-коргоо зоналары;

- бузулган ландшафтын калыбына келтирүүгө муктаж болгон аймактар;

- күзөт жана коргоо чөлкөмдөрү, жөнгө салуучу курулуш чөлкөмдөрү.

10.8. Башкы план (негизги чийме) 1:5000 же 1:2000 масштабында аткарылат.

Башкы планда калктуу конуштардын долбоорлоо чектери жана төмөнкүлөр боюнча сунуштар көрсөтүлөт:

- калктуу конуштардын, өзүнчө жайгашкан турак, өндүрүштүк жана башка дайындалыштагы түзүлүштөрдүн функцияларын өнүктүрүү, сактоо, кээ бир учурларда (экологиялык, санитардык-гигиеналык талаптарга ылайык, ошондой эле адамдардын турмуш-тиричилигинин коопсуздук жайларынын талаптарына ылайык жабууда же кайрадан базалаштырууда) токтотуу;

- айыл чарбаны жана башка өндүрүштү уюштуруу;

- аймактарды жана калктуу конуштарды функциялык чөлкөмдөргө бөлүштүрүү;

- жаратылыш коргоо чөлкөмдөрүнүн, жердин үстүндөгү ичүүчү суу менен камсыздоонун коргоо чөлкөмдөрү, тарыхый жана маданий эстеликтер;

- транспорттук жана жөө жүргүнчүлөр байланыштарын өнүктүрүү, архитектуралык-пландаштыруу түзүмдөрү, айрым турак жай, өндүрүштүк жана билим берүү дайындалыштагы функциялык чөлкөмдөргө бөлүштүрүү;

- тейлөөнүн, инженердик жабдуулардын коммуникацияларын жана курулмаларын долбоорлоо объекттерин, коммуналдык чарба жана аймакты инженердик коргоо объекттерин жайгаштыруу; долбоорлонуучу токой коргоо тилкелери, токой өстүрүү, бузулган ландшафттарды калыбына келтирүү.

10.9. Кыскача түшүндүрмө жазуу ушул эрежелер топтомунун 10.5 - 10.8 кичи пункттарында көрсөтүлгөн маселелерди жана долбоордун техникалык-экономикалык көрсөткүчтөрүн ачып берет.

10.10. Долбоордун бекитилүүчү бөлүгүнө төмөнкүлөр кирет: долбоордогу чек аралар, айылдык аймактардын жана калктуу конуштардын аймактарын функциялык жана курулуштук чөлкөмдөргө бөлүштүрүү, калктуу конуштардын, турак жай, өндүрүштүк жана башка дайындалыштагы уюштуруулардын архитектуралык-пландаштыруу түзүмү, инженердик-транспорттук инфратүзүм, суу менен камсыздоо булактарынын, табигый, тарыхый жана маданий эстеликтеринин коргоо чөлкөмдөрүнүн чектери, биринчи кезектеги курулуш объекттеринин тизмеги боюнча сунуштар, ошондой эле курулуш эрежелери.

11. Деталдуу пландаштыруу долбоору

11.1. Деталдуу пландаштыруу долбоору шаарлардын жана калктуу конуштардын айрым бөлүктөрүнө, зарыл болгондо - кичи шаардын жана шаардагы калктуу конуштун бүткүл аймагына иштелип чыгат (мында деталдуу пландаштыруу долбоору башкы план менен айкаштырылат). Деталдуу пландаштыруу долбоору шаарлардын жана калктуу конуштардын аймагында жайгашкан турак жай, өнөр жай, тарыхый, рекреациялык жана башка функциялык чөлкөмдөргө иштелип чыгат.

11.2. Деталдуу пландаштыруу долбоору юридикалык шааркуруу документи болуп саналат жана төмөнкүлөрдү аныктайт:

- кызыл жана башка сызыктар курулушту жөнгө салуу жана жерлерди пайдалануу чектерин аныктайт ; аймакты инженердик даярдоо, абаттоо жана курчап турган чөйрөнү коргоо боюнча иш-чараларды; аймактарды функциялык жана курулуштук чөлкөмдөргө бөлүштүрүүнү;

- мамлекеттик, муниципалдык, жеке жана башка менчик формаларындагы аймактардын чектерин;

- калкты маданий-тиричилик жана коммуналдык тейлөө объекттеринин социалдык керектүү курамын жана жайгаштырууну;

- транспорттук тейлөөнү уюштуруу; магистралдык инженердик коммуникациялардын трассалары;

- көчөлөрдүн кесилиш профилдерин.

Деталдуу пландаштыруу долбоорунда курулуштун көлөмдүк-мейкиндик жана архитектуралык-көркөм чечими, тарыхый жана маданий эстеликтерин коргоо чөлкөмдөрүн пайдалануу режими боюнча сунуштар иштелип чыгат.

Деталдуу пландаштыруунун бекитилген долбоору кээ бир тилкелердин курулуш долбоорлорун, транспорттук магистралдардын жана түйүндөрдүн, кичи райондордон тышкаркы инженердик тармактарды жана курулмаларды иштеп чыгуу үчүн негиз болуп саналат.

11.3. Деталдуу пландаштыруу долбоору ушул эрежелер топтомунун 11.4 - 11.12 кичи пункттарында көрсөтүлгөн материалдардын курамында иштелип чыгат.

Деталдуу пландаштыруу долбоорунун графикалык материалдары 1:2000 же 1:1000 масштабында иштелип чыгат.

11.4. Калктуу конушта, аймакта долбоорлонуучу районду жайгаштыруу схемасында калктуу конуштун башкы планынын же районду пландаштыруу схемасында масштабында төмөнкүлөр көрсөтүлөт: калктуу конуштун негизги функциялык чөлкөмдөрү, эс алуу чөлкөмдөрү, жашыл бак-дарактар, курчап турган курулуш менен райондогу негизги инженердик жана транспорттук байланыштар.

11.5. Негизги планда (аймактарды учурда пайдалануу планында) төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

- жашыл бак-дарактарды бөлүп көрсөтүү менен аймактарды функциялык пайдалануу (курулуштан бош аймактардын райондору жана короо-жай жана коттедждер курулмасынын райондору үчүн - жер элеринин жана жер пайдалануулардын чектери);

- пландаштырылуучу чектөөлөр, корголуучу аймактардын чектери, чөйрөнү булгоо булактары жана санитардык-коргоо чөлкөмдөрү;

- имараттардын жана курулмалардын дайындалышы, кабаттуулугу жана капиталдуулугу боюнча мүнөздөмөсү бар учурдагы курулуш; көчө тармагы, мал айдап чыгуучу жолдор, транспорттук курулмалар, аймакты инженердик жабдуунун жер үстүндөгү курулмалары жана коммуникациялары;

- аймактардын менчик формалары боюнча чек аралары; курулуштун баардык түрлөрү жана абаттоо үчүн тилкелерди бөлүп берүү чектери;

- колдонуудагы жана долбоорлонуучу кызыл жана башка сызыктар, куулушту жөнгө салуу жана аймактарды функциялык пайдалануу чектери.

11.6. Эскиздик курулушу бар кызыл сызыктардын планында баардык түрдөгү сакталуучу курулуштун 11.5 пунктунда саналган элементтер, табигый ланшафттын сакталуучу тилкелери жана төмөнкүлөр боюнча долбоорлоо сунуштары көрсөтүлөт:

- жашыл бак-дарактарды жана көрктөндүрүү элементтерин бөлүп көрсөтүү менен аймактарды функциялык пайдалануу;

- имараттардын жана курулмалардын функциялык дайындалышын жана кабаттуулугун көрсөтүү менен районду куруунун архитектуралык-пландаштыруу жана көлөмдүк-мейкиндик чечими;

- көчө тармагы, мал айдап чыгуучу жолдор, транспорттук курулушта, аймакты инженердик жабдуунун жер үстүндөгү курулуштары жана коммуникациялары;

- курулушту жөнгө салуу жана аймакты функциялык пайдалануу чектери.

Курулуштун биринчи кезектеги жана негизги этабы боюнча сунуштар.

ДПД жок болгон учурда, чоң объекттерге шаардын жана калктуу конуштардын башкы пландын транспорттук схемасын сактоо шарты менен шаардын, калктуу конуштун негизги жана магистралдык көчөлөрүнө кызыл сызыктын планын иштеп чыгуу жол берилет.

11.7. Кызыл сызыктардын бөлүштүрүү чиймесинде (актысында) долбоордогу кызыл жана башка сызыктардын жана курулушту жөнгө салуунун башка сызыктарынын бурчтарынын жана бурулуш түйүндөрүнүн координаттарынын сандык маанисин алардын жеринде бекитилген геодезиялык белгилер, негизги имараттар жана курулмалар боюнча байланыштыруу менен көрсөтүлөт. Зарыл болгондо кызык сызыктарды өзгөртүү актысы аткарылат.

1:100 же 1:200 масштабындагы өзүнчө чиймеде инженердик тармактарды жайгаштыруу менен көчөлөрдүн учурдагы жана долбоорлонуучу кесилиш профилдери көрсөтүлөт.

11.8. Транспорттук тейлөө, схемасында төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

- магистралдардын жана көчөлөрдүн классификациясы;

- ар түрдүү деңгээлде кыймылды кесип өтүү менен татаал транспорттук түйүндөрдө транспорт кыймылын уюштуруу;

- чарбалык өтүүчү жана мал айдап өтүүчү жолдор;

- коомдук жана жеке транспортту (анын ичинде жер алдындагы транспортту) убактылуу жана туруктуу сактоо жайлары;

- коомдук транспорттун баардык түрлөрүнүн токтоо пункттары; транспорттук курулуштар (эстакадалар, жолдогу өткөөлдөр, көпүрөлөр, тоннелдер, жөө жүргүнчүлөр өтмөктөрү);

- транспортту тейлөө ишканалары; жөө жүргүнчүлөр кыймылынын негизги жолдору, көчөлөрдө жана жолдордо өтүүчү жерлер.

-          (КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2019-жылдын 28-февралындагы № 36-нпа, буйругунун редакциясына ылайык)

11.9. Магистралдык инженердик тармактарды жана курулмаларды жайгаштыруу жана жер үстүндөгү мейкиндикти пайдалануу схемасында төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

- кичи райондон тышкары тармактардын жана каналдаштыруу, жылуулук, суу, электр камсыздоо, теле берүү, телефон, ирригациялык, жамгыр агуучу дренаждык тарамдары;

- ушул тармактардын шаардагы магистралдык сызыктарга жана курулмаларга кошулган жерлери;

- инженердик жабдуу системасын башкаруу пункттарын жайгаштыруу.

11.10. Аймакты вертикалдык пландаштыруу жана инженердик даярдоо схемасында төмөнкүлөр көрсөтүлөт:

- аймакты вертикалдык пландаштыруу (көчөлөрдүн, өткөөлдөрдүн кесилишкен жерлеринде жана узунунан кеткен профилдин жерлеринде өтүүчү бөлүктөрдүн октору боюнча учурдагы жана долбоордогу белгилери, долбоордогу узунунан кеткен багыттар);

- аймакты инженердик даярдоо боюнча долбордогу иш-чаралар (жер үстүндөгү сууларды агызууну уюштуруу, суу каптоодон жана чөгүүдөн коргоо боюнча курулмалар, суу өткөрүү тутумдары, топурак төгүү жана казуу ж.б.);

- аймакты коркунучтуу табигый жана техногендик процесстерден инженердик коргоочу курулмалар.

11.11. Шааркуруу мамилесинде татаал долбоорлорду иштеп чыгууда деталдуу пландаштыруу долбоорунун курамында тапшырыкчы менен макулдашуу боюнча долбоорлоо тапшырмасында аныкталган көлөмдө жана масштабда пландаштыруу жана куруу макеттери иштелип чыгышы мүмкүн.

11.12. Түшүндүрмө жазуу 11.4 - 11.11. кичи пункттарында саналган маалымдарды жана ушул эрежелер топтомунун 12-тиркемесине ылайык долбоордун негизги техникалык-экономикалык көрсөткүчтөрүн камтышы керек.

Түшүндүрмө жазуунун курамына деталдуу пландаштыруу долбоорунун негизги жоболору да киргизилет.

11.13. Деталдуу пландаштыруу долбоорунун милдеттүү (бекитилүүчү) бөлүгүнө төмөнкүлөр кирет:

- кызыл сызыктардын бөлүштүрүү чиймеси (акт);

- транспорт схемасы, жолдордун жана магистралдардын туура кесилиши;

- аймактарды функциялык жана курулуштук чөлкөмдөргө бөлүштүрүү (башкы пландын материалдарын тактоо);

- калкты социалдык-маданий тейлөө объекттерин жайгаштыруу; кичи райондордон тышкаркы инженердик коммуникациялардын тутумдары;

- аймакты инженердик даярдоо боюнча курулуш долбоорун иштеп чыкканга чейинки өз алдынча долбоорлоону талап кылуучу иш-чаралар.

-          (КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2019-жылдын 28-февралындагы № 36-нпа, буйругунун редакциясына ылайык)

12. Кварталдардын, кичи райондордун шааркуруу түйүндөрдүн курулуш долбоору

12.1. Курулуш долбоору деталдуу пландаштыруу долбоорунун негизинде жаңы курулган, турган курулуштарды бузуу менен же кайрадан курула турган кичи район же эл жашаган курулуш квартал, коомдук имарат жана турак жай топторунун тилкелери, илимий-изилдөө, окутуу, медициналык, рекреациялык, спорт жана башка шаар курулуштук, архитектуралык, ландшафтык комплекстер жана башка калктуу конуштун ыңгайлаштыруу элементтери бар аймакка деталдуу пландаштыруу долбоорун өнүктүрүүнүн негизинде иштелип чыгат. Курулуш долбоору шаардын жана башка калктуу конуштун башкы планынын негизинде деталдуу пландаштыруунун бекитилбеген долбоорусуз аткарууга жол берилет.

(КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2017-жылдын 13-июлундагы N 8-нпа буйругунун редакциясына ылайык)

12.2. Башкы пландардын, ДПДлардын, курулуш долбоорлорунун, анын ичинде курулуштун эскиздик долбоорлорунун концепциясын иштеп чыгуулар тапшырыкчынын табыштамасы боюнча (тастыктамасы бар архитекторлор, ошондой эле өзүнчө фирмалар, долбоорлоо уюмдары менен) техникалык-экономикалык эсептердин (ТЭЭ) стадиясында же долбоордук сунуш катары техникалык-экономикалык негиздемелеринин (ТЭН) түзүмүндө, өзүнчө объекттердин курулушун долбоорлоодо - курулуш долбоорун долбоорлоодо аткарылат.

Курулуштун эскиздик долбоору- айрым курулуш обьектилерин долбоорлоого уруксат алуу үчүн техникалык документ болуп саналат.

(КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2019-жылдын 28-февралындагы № 36-нпа, буйругунун редакциясына ылайык)

 (КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2017-жылдын 13-июлундагы N 8-нпа буйругунун редакциясына ылайык)

12.3. Башкы пландардын, ДПДлардын, курулуш долбоорлорунун, анын ичинде курулуштун эскиздик долбоорлорунун концепциясын иштеп чыгууда тапшырыкчы долбоорчу (долбоордук уюмдун) менен биргеликте белгиленген тартипте долбоорлоого тапшырманы түзөт жана бекитет. Таризделген долбоорлоого ташшырманын негизинде конкреттүү аймакка долбоордун концепциясын иштеп чыгууга келишим түзүлөт. Курулуш долбоорунун эскизи курулуш долбоорунун бекитилүүчү бөлүгү болуп саналат.

(КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2017-жылдын 13-июлундагы N 8-нпа буйругунун редакциясына ылайык)

12.4. Долбоорчу (долбоорлоо уюму) тарабынан белгиленген тартипте иштелип чыккан курулуш долбоорунун концепциясын тапшырыкчы тиешелүү аймактык архитектура органына кийинки долбоорлоо үчүн макулдашууга киргизет.

(КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2017-жылдын 13-июлундагы N 8-нпа буйругунун редакциясына ылайык)

12.5. Аймактык архитектура жана шааркуруу органы тапшырыкчынын кварталдардын, кичи райондордун (туюк аймактарга) жана/же айрым шааркуруу түйүндөрүнүн курулуш долбоорун иштеп чыгуу үчүн долбоорлоо-изилдөө иштерин жүргүзүүгө сунуштарын кийинки иштеп чыгуулар үчүн кабыл алат.

(КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2017-жылдын 13-июлундагы N 8-нпа буйругунун редакциясына ылайык)

12.6. Тапшырыкчы инвестор курулуш долбоорун долбоорлоосуна АПШны кабыл алуу үчүн башкы долбоорлоо уюму менен биргеликте долбоорлоого тапшырма түзөт, тариздейт жана курулуш долбоорун иштеп чыгуу үчүн тиешелүү келишим түзөт.

12.7. Курулуш долбоору аймактын долбоорлонуучу кызыл сызык чегинде иштелип чыгат жана архитектуралык комплекстердин, имарат жана курулмалардын типтери, курулуш жана кайрадан куруу кезектүүлүгү, функциялык пайдалануу, инженердик жабдуу, инженердик даярдыкты жана аймакты абаттоо, унаалык тейлөөнү жана жөө жүрүү кыймылынын принциптерин уюштуруунун, курулуштун сметалык наркын жана уюштуруу тартибинин долбоорун иштеп чыгуу менен, композициялык чечимин аныктайт (долбоорлоо тапшырмасына ылайык).

Аянттар жана магистралдардын тилкелери үчүн курулуш долбоору алардын имараттарынын контурланган чектеринде иштелип чыгышы мүмкүн.

Мамкурулуштун 2015- жылдын 31-декабрындагы № 1-чуа буйругу менен бекитилген, Кыргыз Республикасынын аймагындагы шаарларда,калктуу конуштарда кызыл жана башка сызыктарды долбоорлоо жана белгилөө тартиби жөнүндө Жобосунун В Тиркемесине ылайык, Курулушту долбоорлоо  баскычында, шаарлардын жана  калк жайгашкан айыл аймактарынын башкы планынын негизинде кызыл линиялардын корректурасын иштеп чыгууга болот.

Тапшырыкчылардын кызыл сызыктарга өзгөртүү талап кылынган объекттерди жайгаштыруу боюнча шаардын, калктуу конуштардын тиешелүү жергиликтүү өз алдынча башкаруунун органдарына кайрылуусунда, аймактык архитектура жана шааркуруу органы шаарлардын чегинде магистралдарды келечектүү өнүктүрүүнү, Башкы план жана ДПД боюнча категориясын эске алуу менен, Башкы планды жана ДПДны иштеп чыгуучу аркылуу, кызыл сызыктарды оңдоп-түзөө мүмкүнчүлүктөрү боюнча маселени иштеп чыгат.

(КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2019-жылдын 28-февралындагы № 36-нпа, буйругунун редакциясына ылайык)

(КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2017-жылдын 13-июлундагы N 8-нпа буйругунун редакциясына ылайык)

12.8. Курулуш долбоорунда кичи райондорду, кварталдарды, калкты тейлөө мекемелерин бир убакта иштетүүгө киргизүүдө этап менен иштин бүтүшүн эсепке алуу менен участокторду кайра куру жана абаттоо, инженердик жабдуу объектилерин, аймакты жашылдандыруу жана абаттоо, курулуш боюнча сунуштарды эске алуу керек.

12.9. Курулуш долбоору эреже боюнча эки баскычта аткарылат:

- долбоорлоо тапшырмасына ылайык курулуш долбоорунун эскизи, керек убакта жыйынтыкталган сметалык нарк эсеби менен (долбоор);

- долбоорлоо тапшырмасына ылайык курулуш долбоору (жумушчу документтер).

12.10. Долбоор ушул эрежелер топтомунун 12.11 - 12.20-пункттарында көрсөтүлгөн материалдардын курамында иштелип чыгат.

Долбоордун графикалык материалдары 1:500 же 1:1000 масштабында аткарылат.

12.11. Курулуштун башкы планында баардык долбоорлонуучу, сакталуучу жана кайра курулуучу имараттар жана курулмалар, турак-жай үйлөрдүн секциондугу, имараттардагы өтмө жолдор, коомдук имараттардын тилкелери, эс алуу, спорт жана башкага тийиштүү аянттар, жөө жүрүү өтмө жолдору, бак-дарак отургузуу көрсөтүлөт.

Курулуштун башкы планынын чиймесине райондогу долбоорлонуучу курулуштун жайгаштырылышы көрсөтүлгөн 1:5000 масштабындагы кырдаалдык план киргизилген.

Эскертүү:

1. Курулуштун долбоорлонгон биринчи кезектеги комплекси же коомдук имарат жана турак жай тобу кичи райондун (квартал) бөлүгү болсо, кичи райондун (кварталдын) архитектуралык-пландаштыруу түзүлүшүн жана көлөмдүк-мейкиндик чечимин аныктоо максатында кошумча, жалпылап алганда курулуштун башкы планынын схемасы, калкты маданий-турмуштук тейлөө схемасы, рельефти уюштуруу схемасы, унаа жана жөө жүрүүчүлөрдүн кыймылын уюштуруу схемасы жана кичи райондук инженердик тармактарынын схемасы иштелип чыгат, ошондой эле негизги техникалык-экономикалык көрсөткүчтөрү аныкталат, курулуштун көрсөтмө материалдары бүтүндөй кичи районго (кварталга) аткарылат.

2. Эгерде өз алдынча турган объекттерди жайгаштыруу, колдонуудагы кварталдардын, кичи райондордун жана башка шаардын шааркуруу түйүндөрүнүн түзүмүндө каралган болсо, колдонуудагы кварталдардын, кичи райондордун жана башка шаардын шааркуруу түйүндөрүнүн жалпы схемасын өз алдынча турган объекттерди транспорт жана жөө жүрүүчүлөрдүн кыймылын уюштуруу схемасы менен биргеликте жайгаштыруу жана жалпы кичи районго (кварталга) демонстрациялык материалдарды аткаруу жана шааркуруу кеңешинин отурумунда долбоорлоого АПШнын мындан аркы иштеп чыгуусун кароо менен иштеп чыгуу зарыл.

12.12. Комплекстүү абаттоо планында долбоорлонуучу жана сакталуучу өткөөлдөр, өтмөктөр, баардык түрлөр үчүн аянттар, алардын түрүн көрсөтүү менен долбоорлонуучу жана сакталуучу жашыл бак-дарактар көрсөтүлөт, кичи архитектуралык формалардын жана аянт жабдууларынын тизмеги келтирилет.

Чиймеде ошондой эле өтмөлөрдүн, жолдордун жана аянттардын 1:20 масштабындагы конструктивдүү кесиндиси (кесилиши) көрсөтүлөт.

12.13. Рельефти уюштуруу схемасында курулманын жана имараттын биринчи кабаттарындагы төшөлмөлөрдүн белгилери, жердин долбоорлонуучу жана табигый белгилери, долбоорлонуучу түз сызыктар, өтмөлөрдүн огу боюнча жантыктар, узатасынан кеткен профилдин өзгөргөн жеринде жөө жүрүүчүлөрдүн жолу жана өтмөлөрдүн огунун кесилишиндеги долбоорлонуучу жана табигый белгилер, жаан куюлуучу кудук торунун үстүндөгү долбоорлонуучу белгилер көрсөтүлөт.

Материалдар көп болгондо рельефти уюштуруу схемасында аймакты инженердик даярдоо схемасы аткарылат.

12.14. Жер массасынын планында долбоорлонуучу аймактын чеги, негизги имараттардын жана курулманын контурлары, курулуштун координаталык тору же базистик сызыгы, ар бир чарчынын чегинде кыртыш көлөмдөрү жана алардын бурчтары боюнча долбоорлонуучу, табигый жана жумушчу белгилери менен чарчылар көрсөтүлөт. Планда жер массаларынын балансы таблица формасында келтирилет.

12.15. Инженердик тармактардын схемасында суу менен жабдуу, каналдаштыруу, жаан-чачынды каналдаштыруу, жылуулук менен жабдуу, газ менен жабдуу, электр менен жабдуу трассалары, сырткы жарык, негизги параметрлери менен теле берүүлөрү, инженердик жабдуу курулмаларын жайгаштыруу, сугаруу, сарыктыргыч тармак, ошондой эле курулмаларга жана аянттан тышкаркы тармактарга коммуникацияларды кошуу жерлери көрсөтүлөт.

Долбоордо жер астындагы инженердик тармактардын жыйынтык планы аткарылат.

12.16. Имарат жана курулмалардын топтоштурулган схемасында турак үйлөрдүн, коомдук, өндүрүштүк имараттардын жана курулмалардын планы жана маңдай беттери көрсөтүлөт. Имараттардын жана курулмалардын бурчтарына жердин долбоорлонуучу жана табигый белгилери түшүрүлөт, негизги техникалык-экономикалык көрсөткүчтөрү, шарттуу белгинин 0.000 абсолюттук мааниси келтирилет.

12.17. Долбоорлоо тапшырмасына ылайык курулушту уюштуруу долбоору кийинкилерден турат:

- курулуш наркынын сметалык жыйынтык эсебинен;

- сметалык жыйынтык эсебин бириктирүүчү капиталдык салым багыттары боюнча сарп жыйынтыктарынан (көрсөтүлгөн жыйынтык маалыматты түзүү ордуна курулуш наркынын жыйынтык сметалык эсебинин капиталдык салым багыттары боюнча сарптоолор жөнүндө маалыматтарды көрсөтүүгө жол берилет, капиталдык салым багыттары боюнча каражаттарды бөлүштүрүү эсеби курулуш наркынын сметалык эсебинин түшүндүрмө кат курамына киргизилет);

- долбоорлоо жана изилдөө жумуштарынын сметаларынан, анын ичинде иш документтерин иштеп чыгуу наркын аныктоо боюнча;

- сметалык документтерге көрсөтүлгөн материалдардын эсеби менен түшүндүрмө каттан, ошондой эле инвестициялык ишмердик жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынан турат.

Курулуштун биринчи кезектеги участогуна гана долбоор иштеп чыгуу учурунда да эсеп-кысап баардык квартал, участок курулуш наркынын чоңойтулган көрсөткүчтөрү боюнча аткарылат.

Көрсөтүлгөн талаптар инвестор-тапшырыкчы тарабынан долбоорлоо тапшырмасына ылайык өзгөртүлүшү жана кошумчаланышы мүмкүн.

12.18. Курулуш долбоорунун түшүндүрмө катына курулуштун кабыл алынган архитектуралык-пландаштыруу жана көлөмдүк-мейкиндик чечимдеринин негиздөөсү, имараттардын колдонулган типтери жана түрлөрүнүн курулуш кезектүүлүгү жана алардын конструктивдүү чечимдери, аймакты жашылдандыруу жана инженердик абаттоо тутуму киргизилет, калкты тейлөө имараттарында жана жайларында керектөөлөрү боюнча деталдуу пландаштыруу долбоорунун эсеп-кысабы такталат, 14-тиркемесине ылайык курулуш долбоорунун техникалык-экономикалык көрсөткүчтөрү киргизилет.

Түшүндүрмө жазууга турак жай жана коомдук имараттарды, курулуштун башка элементтерин санитардык жана техникалык пайдалануу жана аймакты сырткы абаттоо, инженердик тутумдарды диспетчерлөө боюнча сунуш (бөлүм) да берилет.

12.19. Курулуш долбоорунун жумушчу документтеринин курамына төмөнкүлөр кириши керек:

- курулуш үчүн долбоорлоо документтер тутумунун мамлекеттик стандарт талаптарына ылайык аткарылуучу жана комплектөөчү иш түрүнө жана баардык объекттерге алдын ала каралган тапшырмадагы (И тиркемесинде көрсөтүлгөн талаптарга ылайык курулуш долбоорун иштеп чыгууга тапшырыкчы тарабынан берилген) жумушчу чиймелер;

- ушул эрежелер топтомунун 12.18 п. ылайык түзүлүүчү сметалар;

- ар бир объекттин же жумуш түрүнө (иштерди аткаруучунун талабы боюнча тапшырманын негизинде аткарылат) материалдарында ведомость жана керектөөлөрдүн жыйынтык ведомосту.

Көрсөтүлгөн талаптар долбоорлоо тапшырмасы боюнча тапшырыкчы тарабынан такталышы мүмкүн.

12.20. Көбүнчө типтүү же кайра колдонулуучу долбоорлор боюнча имараттарды колдонуу менен райондорду долбоорлоодо курулуш долбоору бир баскычта аткарылышы мүмкүн: курулуштун жумушчу долбоору бекитүүгө сунушталуучу долбоорлоо-сметалык документтеринин курамында жыйынтыкталган сметалык нарк эсеби менен.

Көрсөтүлгөн талаптар инвестор-тапшырыкчы тарабынан такталышы мүмкүн.

12.21. Курулуш долбоорунун курамына төмөнкүлөр кирет:

- таянуу планы;

- кичи райондордун, кварталдардын жана шааркуруу түйүндөрүнүн схемасы.

Бекитилүүгө сунушталуучу курулуштун эскиздик долбоорунун курамына төмөнкүлөр кирет:

- таянуу планы;

(КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2019-жылдын 28-февралындагы № 36-нпа, буйругунун редакциясына ылайык)

- колдонуудагы, долбоорлоодогу жана түзөтүүдөгү кызыл сызыгы менен курулуштун башпланы;

- ТЭК (ирилештирилген көрсөткүчтөрү менен).

(КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2017-жылдын 13-июлундагы N 8-нпа буйругунун редакциясына ылайык)

12.22. Жумушчу долбоордун калган бөлүгүнүн курамына төмөнкүлөр кирет:

- ар бир объектке же иштердин түрүнө жумушчу документтер;

- курулуш чиймелери боюнча түзүлгөн сметалар (долбоорлоо тапшырмасына ылайык);

- материалдарга болгон муктаждыктардын ведомосттору;

- лифттерди тапшырык кылуу үчүн зарыл болгон лифт шахталарынын курулуш бөлүгүнүн сурамжылоо барактары жана габариттик чиймелери;

- инженердик жабдууну жана турак үйлөрдү техникалык эксплуатациялоону диспетчердик башкаруу бөлүктөрү.

12.23. Шааркуруу жана экологиялык мамилелерде татаал аймактарга долбоорлорду иштеп чыгууда, имараттардын көпчүлүк бөлүгүнүн курууда жеке долбоорлорду колдонууда, ошондой эле уникалдуу объекттердин курулушун шаар курулуштук негиздөө зарыл болсо, тапшырыкчынын тапшырмасы боюнча өзүнчө баскыч катарында курулуштун эскиздик долбоору иштелип чыгышы мүмкүн, анда иштеп чыккан варианттардын негизинде кичи районду, кварталды, аянтты, магистралдарды куруунун негизги архитектуралык-пландаштыруу жана көлөмдүк-мейкиндик концепциясы аныкталат.

Бул курулуштун эскиздик долбоорунун курамында төмөнкүлөр аткарылат:

рельефти уюштуруу боюнча сунуштары менен башплан;

демонстрациялык материалдар жана макеттер.

(КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2017-жылдын 13-июлундагы N 8-нпа буйругунун редакциясына ылайык)

12.24. Кайра реконструкциялануучу кварталдардын жана тилкемелердин курулуш долбоорлорун иштеп чыгууда долбоордун курамында курулуштун заманбап абалын, аймактын экологиялык абалын мүнөздөөчү жана тарыхый мурасты, оңдоо-кайра реконструкциялоо иш-чаралары, эскилиги жеткен курулмаларды бузуу ж.б. боюнча сунуштарды эске алган материалдар кошумча аткарылат.

12.25. Долбоорлоо тапшырмасына ылайык курулуш долбоорунун курамында композициялык чечимди мүнөздөөчү көргөзмөлөө материалдары, макетти кошуу менен аткарылат.

13. Курулуш долбоорун ишке ашыруу тартиби

13.1. Курулуш долбоорун ишке ашыруу бекитилген долбоордун негизинде архитектура-курулуш иштери жаатындагы ченемдик техникалык актылардын талаптарын сактоо менен, уюмдун долбооруна жана объекттердин курулушунун өндүрүшүнө ылайык жүзөгө ашырылат.

13.2. Курулуш долбоорун ишке ашыруу архитектура жана шааркуруу аймактык органы менен макулдугу болгондо, шааркуруу регламентинин жана архитектуралык-пландаштыруу шарттарынын долбооруна ылайыктыгын белгилөө менен жүргүзүлөт.

13.3. Жалпысынан долбоорго экспертиза жүргүзүү, ченемдик укуктук актылардын жана ченемдик техникалык документтердин талаптарына шайкештигинин предметине, Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан белгиленген мөөнөттө жана тартипте жүзөгө ашырылат.

13.4. Экспертизалардын атайын түрлөрүн жүргүзүү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында аныкталган тартипте жүзөгө ашырылат.

13.5. Курулуш-монтаждоо иштерин жүргүзүү макулдашылган долбоордук документациялары жана жалпысынан бүтүндөй объектиге дагы, же өзүнчө алынган объектиге дагы, ошондой эле долбоордук документациялар менен бөлүнгөн иштердин этаптарына, курулуш кезегине, ишке киргизүү комплексине экспертизанын оң корутундусу болгондо жүзөгө ашырылат.

13.6. Линиялык жана суу чарбалык курулуштун (жолдор, электр берүү, байланыш линиялары, суу түтүктөр, каналдар ж.б.) объекттери боюнча курулуш этаптарын бөлүп көрсөтүү өзгөчөлүктөрдү жана мезгилдүүлүктү эске алуу менен ишке ашырылышы керек.

13.7. Иштердин этаптарын бүтүрүүнүн кезеги жана мөөнөттөрү долбоорлоонун жана куруунун ченемдик мөөнөттөрүнө ылайык жалпы курулуш объектисин эксплуатациялоого киргизүү камсыз кылышы керек.

14. Шааркуруу документтерин макулдашуу жана бекитүү

14.1. Шааркуруу документи - Кыргыз Республикасынын аймактарын жөнгө салуунун жана өнүктүрүүнү пландаштыруунун схемалары - Кыргыз Республикасынын өндүргүч күчтөрүн жайгаштыруунун, жаратылыш пайдалануунун жана аймактык уюштуруунун башкы планы, жайгаштыруунун региондук схемалары, жаратылышты жана жаратылыш пайдаланууну коргоонун аймактык комплекстүү схемалары, мамлекеттик маанидеги объекттердин, өзгөчө жөнгө салынуучу объекттердин ишин регламенттештирүү жана алардын чектерин аныктоо боюнча шааркуруу документтери, ошондой эле мамлекеттик маанидеги инженердик-транспорттук жана социалдык инфратүзүмдү өнүктүрүүнүн башкы схемалары.

Шааркуруу документтери тапшырыкчы тарабынан аймактардагы тийиштүү органдар - жаратылыш, эстеликтерди коргоо, санитардык-эпидемиологиялык көзөмөлдөө, жерлердин, транспорт, суу, токой ресурстарынын, өрттөрдү алдын алууну жана өчүрүүнү пайдаланышын көзөмөлдөө боюнча ыйгарым укуктуу орган жана башка органдар менен макулдашылат. Макулдашылган долбоорлор архитектура жана шааркуруу боюнча тийиштүү органдардын корутундусу боюнча тапшырыкчы тарабынан Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө же тийиштүү жергиликтүү мамлекеттик администрацияга бекитүүгө берилет.

14.2. Аймактарды райондук пландаштыруу схемасы архитектура жана шааркуруу органынын сунушу боюнча жогору турган тийиштүү мамлекеттик бийлик органдары тарабынан бекитилет.

14.3. Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан Бишкек жана Ош шаарларынын башкы пландары бекитилет.

14.4. Бишкек жана Ош шаарларынан тышкары, шаарлардын, калктуу конуштардын, функциялык чөлкөмдөрдүн башкы пландары, деталдуу пландаштыруу долбоорлору архитектура жана шааркуруу органынын сунушу боюнча жана кызыктар уюмдар менен макулдашылгандан кийин жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы тарабынан бекитилет.

Башкы пландарды иштеп чыгуу мезгилдеринде мурда бекитилген башкы план колдонулат.

Кыргыз Республикасынын шааркуруу жөнүндө мыйзамдары өзгөргөн учурда керектүү өзгөртүүлөр башкы планга жана иштеги шааркуруу документине киргизилет.

14.5. Шаардын, калктуу конуштардын, шаарга жанаша чөлкөмдөрдүн долбоорлорун бекитүү шаардын, калктуу конуштун башкы планынын белгиленген тартипте бекиткен орган тарабынан, андан ары Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Аппаратына киргизүү менен жүргүзүлөт.

Шаардын жана калктуу конуштун чегинин, шаарга жанаша чөлкөмдөрдүн долбоору тийиштүү архитектура жана шааркуруу органы тарабынан бекитүүгө сунушталат. Долбоор жерлерди пайдаланууну жана коргоону көзөмөлдөө боюнча ыйгарым укуктуу органдын жана жанаша жайгашкан аймактардын жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын корутундусуна ээ болушу керек.

14.6. Кварталдардын, кичи райондордун шааркуруу түйүндөрүнүн башкы пландарынын, ДПД, курулуш долбоорлорунун, ошондой эле курулуштун эскиздик долбоорлорунун концепциялары, тийиштүү шааркуруу Кеңешинин жыйынында каралат жана архитектура жана шааркуруу органдары тарабынан, коомчулукту тааныштыруу (талкуулоо) мүмкүнчүлүгүн берүү үчүн аларды аймактык архитектура жана шааркуруу органынын расмий сайтына жайгаштыруу менен макулдашылат.

Курулуштун эскиздик долбоору, шаар куруу документи статусуна ээ болуу менен, жергиликтүү өзүн-өзү башкаруучу аткаруу органдары тарабынан шаар куруу кенешинин отурумунда каралгандан кийин жана коомдук угуудан кийин архитектура жана шаар куруу аймактык органдарынын расмий сайтында жайгаштырылгандан кийин 2 айдын ичинде бекитилет

(КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2019-жылдын 28-февралындагы № 36-нпа, буйругунун редакциясына ылайык)

Эскертүү:

1. Шааркуруу Кеңешинде каралган, архитектура жана шааркуруу органы тарабынан жактырылган жана макулдашылган курулуштун эскиздик долбоорлору, Эрежелер топтому күчүнө кире элекке чейин бекитилген шааркуруу документтери болуп эсептелет.

2. Бекитилген ДПДлардын негизинде жана өнүгүүгө иштелип чыккан курулуштун эскиздик долбоорлору, архитектура жана шааркуруу органдары менен макулдашылат.

(КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2017-жылдын 13-июлундагы N 8-нпа буйругунун редакциясына ылайык)

14.7. Жабык административдик-аймактык түзүлүштөр үчүн шааркуруу документтерин бекитүү жана макулдашуу алардын статусун аныктаган Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жүргүзүлөт.

14.8. Долбоорлоо тапшырмасы милдеттүү тартипте тийиштүү архитектура жана шааркуруу органдары менен макулдашылат.

14.9. Тапшырыкчы аныкталган тартипке ылайык долбоорлоо уюму менен биргеликте долбоорлоо тапшырмасын түзөт жана калктуу конуш менен шаарлардын башкы пландарынын иштелип чыгышынын жүрүшүндө аткарылган иштердин көлөмүн кабыл алат жана тариздейт.

Тапшырыкчы тарабынан мурда берилген тапшырма же алгачкы маалыматтар өзгөргөндө, буга байланышуу ошол убакка карата толугу менен же айрым бөлүгү иштелип чыккан долбоорлоо иштерин кайра иштеп чыгуу талап кылынса, бул иштерди төлөө кошумча келишим (макулдашуу) боюнча тапшырыкчы тарабынан жүргүзүлөт.

14.10. Тапшырыкчы, ошондой эле изилдөө жана башка кызыктар уюмдар долбоорлоо үчүн алгачкы маалыматтардын толуктугу, тууралыгы жана долбоорлоо уюмуна өз убагында бериши үчүн, Кыргыз Республикасынын Администрациялык жоопкерчилик жөнүндө кодексинин 468-1, 469-статьяларына ылайык жоопкерчилик алат.

14.11. Шаарлардын жана калктуу конуштардын башкы пландарынын иштеп чыккан жактар аны иштеп чыгуу сапаты, долбоорлоо тапшырмасына туура келиши, колдонуудагы шааркуруу ченемдеринин жана долбоорлоо мөөнөттөрүнүн сакталышы үчүн жоопкерчилик алат.

14.12. Кызыктар уюмдар менен шааркуруу документтерин макулдашууну тапшырыкчы башкы долбоорлоочу уюмдун катышуусу менен жүзөгө ашырат.

14.13. Шааркуруу документтерин комиссиялык кароо объекттердин шааркуруу маанисине жараша конкреттүү архитектура жана шаар курулушу боюнча мамлекеттик орган тарабынан, аныкталат. Бул максаттар үчүн баардык кызыктар уюмдардын өкүлдөрү киргизилген ведомстволор аралык комиссиялар түзүлүшү мүмкүн.

14.14. Макулдашуулардын толуктугу, алардын аныкталган тартипке туура келиши үчүн жоопкерчиликти, аны бекиткенге сунуштаган тийиштүү аймактык архитектура жана шааркуруу органынын уюму алат.

14.15. Калктуу конуштарды шааркуруу документтерин коргоо аларды баардык инстанцияларда кароодо аны иштеп чыккан адамга жана тийиштүү калктуу конуштун аймактык архитектура жана шааркуруу органына жүктөлөт.

14.16. Шааркуруу документтеринин милдеттүү макулдашууларынын тизмеги калктуу конуштун мүнөзүнө карата архитектура жана курулуш боюнча мамлекеттик орган тарабынан белгиленет жана долбоорлоо тапшырмасы менен аныкталат. Шааркуруу документтери (башкы план) милдеттүү тартипте архитектура жана шааркуруу, жаратылыш коргоо, санитардык-эпидемиологиялык жана өрттөрдү алдын алуу жана өчүрүү, жерлерди, тарыхый жана маданий эстеликтерди коргоо, жарандарды коргоо, суу чарба, энергетика органдары, башка мамлекеттик көзөмөлдөө органдары жана кызыктар уюмдар менен макулдашылат.

14.17. Шаарлардагы жана айылдардагы жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары аны бекитүүгө сунуш кылганга чейин шааркуруу документтерине коомдук талкуулоо уюштурат.

Мамлекеттик бийлик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын каалаган түрдөгү шааркуруу документтерин иштеп чыгуу, аларга өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө чечимдери, ошондой эле каалаган түрдөгү шааркуруу документтеринин негизги жоболору жарыялоого жатат.

14.18. Шааркуруу документтери макулдашууга жөнөтүлгөн уюмдар жана мекемелер аларга материалдар берилген учурдан тартып бир айлык мөөнөттө аны макулдашышы же өз эскертүүлөрүн тапшырыкчыларга жана долбоорлоочуларга билдириши керек. Көрсөтүлгөн мөөнөттө корутунду берилбесе, шааркуруу документи макулдашылды деп эсептелет.

14.19. Шааркуруу документтеринин тапшырыкчысы жана иштеп чыгуучусу белгиленген мөөнөттө макулдашкан уюмдардын эскертүүлөрүн карап чыгышы жана алар кабыл алган чечим жөнүндө долбоорду кароодо эске алуу үчүн архитектура жана шааркуруу органдарына билдириши керек.

14.20. Ар түрдүү инстанцияларда каралып жатканда жаралган иштелип чыккан шааркуруу документтерине өзгөртүүлөр жана толуктоолор иштеп чыгуучу тарабынан аны бекитүүгө сунуштаганга чейин киргизилет. Ар түрдүү уюмдар тарабынан шааркуруу документтерин кароо жүрүп жатканда каршылыктар жаралса, ага өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү зарылдыгын шааркуруу документтерин бекитүүгө сунуш кылган инстанция аныктайт.

14.21. Бекитилген шааркуруу документтеринин ишке ашырылышын көзөмөлдөөнү архитектура жана курулуш боюнча мамлекеттик орган, жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, тийиштүү аймактын архитектура жана шааркуруу боюнча органдары, шааркуруу документтерин иштеп чыгуучулар жүзөгө ашырышат.

14.22. Калктуу конуштун шааркуруу документтеринин толуктугу жана баардык бөлүмдөрүнүн өз ара байланышы үчүн жоопкерчиликти аны иштеп чыккан жак алат.

Ушул максаттарда шааркуруу документтерин иштеп чыгуу процессинде иштеп чыгуучу иш тартибинде төмөнкү маселелер боюнча кызыктар уюмдар менен шааркуруу документтеринин чечимдерин макулдашууну жүзөгө ашырат:

- жер, эмгек, суу, отун-энергетикалык, курорттук жана башка ресурстардын бар экендиги жана пайдалануу, курчап турган чөйрөнү коргоо;

- жаңы өнөр жай жана транспорт (унаа, темир жол, суу, аба, түтүк өткөрүү) ишканаларын жана курулмаларын жайгаштыруу, учурдагыларды өнүктүрүү, кайра конструкциялоо же жоюу;

- санитардык-коргоо чөлкөмдөрүн уюштуруу, зыяндуу жана кооптуу чөлкөмдөрдөн калкты көчүрүү жана балдар жана дарылоо-профилактикалык мекемелерди кайра уюштуруу;

- тарыхый, археологиялык, шаар курулуштук жана архитектуралык эстеликтерди, монументалдык искусствону коргоо жана пайдалануу;

- өрт коопсуздугун камсыздоо тутумунун функциялык мүнөздөмөсүнөн жана курамынан.

14.23. Пайдалуу кен казып алуу жайларында жайгашкан калктуу конуштун шааркуруу документтери мамлекеттик геология жана минералдык ресурстар органы менен макулдашууга жатат.

14.24. Тарыхый, археологиялык, шаар курулуштук жана архитектуралык эстеликтерге, монументалдык искусствого ээ калктуу конуштардын шааркуруу документтери тарыхый жана маданий эстеликтерди коргоо органы менен макулдашууга жатат.

14.25. Шааркуруу документтеринде белгиленип жаткан жер пайдаланууну өзгөртүү жерлердин пайдаланышын жана корголушун мамлекеттик көзөмөлдөөнү жүзөгө ашыруучу органдар менен макулдашылышы керек.

14.26. Архитектура, шааркуруу жана турак жай-коммуналдык чарба боюнча мамлекеттик орган, анын аймактардагы түзүмдөрү шаардын, калктуу конуштардын шааркуруу документтерин тапшырыкчынын сунушу боюнча шааркуруу кеңешмелеринде карашат жана алар боюнча жыйынтык корутундуларды даярдайт.

14.27. Долбоорлоо иштеринин өз алдынча баскычы түрүндө иштелип чыккан шаардын башкы планынын концепциясы башкы пландар үчүн аныкталган тартипте макулдашууга тийиш. Мындай учурда концепциянын макулдашылган чечимин сактаган башкы планды кийинки иштеп чыгууда кайталап макулдашуу талап кылынбайт.

Концепцияда макулдашылган чечимдердин сакталышы үчүн жоопкерчиликти башкы пландын тапшырыкчысы жана иштеп чыгуучусу алат.

14.28. Долбоордук-сметалык документтерди иштеп чыгуу жана пайдаланууга кабыл алынган объекттер социалдык жактан коргоо органдарынын жана ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдардын коомдук уюмдарынын өкүлдөрүнүн катышуусуз жол берилбейт.

15. Шааркуруу документтерин сактоо тартиби

15.1. Шааркуруу документтеринин көзөмөлдөө нускасы көрсөтүлгөн материалдарды тариздөөгө жана кирүүгө карата атайын талаптар менен аныкталган тартипте иштеп чыгуучунун архивинде сакталат.

Эскертүү: Долбоорлоо уюмунун архивинде милдеттүү тартипте түшүндүрмө жазуунун бир нускасы, эсептөөлөрдүн жана маалым каттардын түп нускалары, баардык долбоорлоо материалдарынан сүрөт репродукциялар же баардык долбоорлоо материалдарынын электрондук түрү сакталат.

15.2. Долбоордук документтер  долбоорлоочу уюмдун тапшырыкчысына төмөнкү санда берилет:

-          долбоордун планы – 1 даана.

-          азыркы убакта колдонулуп жаткан аймактын планы (түп нускасы)- саны долбоорлоого тапшырма берилгенде такталат

-          схема – 1даана

-          чиймелердин жана схемалардын фоторепродукциясы менен түшүндүрмө кат-3 даана.

-          бардык графикалык материалдардын электрондук версиясы – 1 даана

Эскертме - Долбоордук документтер шаардын чеги жана калктуу конуштардын аймактын чегинде төмөнкү курамда берилет: долбоордун планы (түп нускасы)-1 даана, долбоордук план фоторепродукциясы менен түшүндүрмө кат – 3 даана, электрографикалык көчүрмө (катуу дискте)-1даана.

-          9 Эскертме-Курулуштун долбоорун иштеп чыгуу үчүн алгачкы маалыматтардын мазмуну жана курамы төмөнкү редакцияда  баяндалсын:

“курулуштун долбоорун иштеп чыгуу үчүн тапшырыкчы башкы долбоорчуга төмөнкү алгачкы маалыматтарды берет:

 -башкы долбоорлоо уюму менен биргелекте иштелип чыккан, тапшырыкчынын колу коюлган, курулуштун долбоорун иштеп чыгуу үчүн архитектура жана шаар куруу  аймактык уюму тарабынан берилген, бекитилген шаар куруу документтеринин негизинде иштелип чыккан, долбоорлоого тапшырма;

-  сметалык документтерди түзүү үчүн алгачкы маалыматтар (долбоорлоого тапшырманын негизинде);

- курулуш иштерин уюштурууну долбоорлоону иштеп чыгуу үчүн алгачкы маалыматтар;

- мамлекеттик жана муниципалдык менчикти бузгандыгы үчүн компесациянын мүнөзү жана курулмаларды бузуу жөнүндө жергиликтүү өзүн-өзү башкаруу органдарынын чечими;

-жерлерди инвентаризациялоо материалдары бар курулуштар, жер астындагы жана жер үстүндөгү түйүндөр жана имараттар (долбоорлоого берилген тапшырмаларга ылайык);

-райондун деталдык пландоосунун долбоорунун бекитилген материалдары;

-топографиялык план жана инженердик изилдөөлөрдүн материалдары (кардар тарабынан берилиши мүмкүн же анын тапшырмасы менен долбоорлдук- изилдөөчү уюмдар тарабынан   курулуштун долбоорун аткаруучу)

(КР Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамагенттигинин 2019-жылдын 28-февралындагы № 36-нпа, буйругунун редакциясына ылайык)

15.3. Долбоорлоо жана таянуу пландарынан жупнускалар жана алардан репродукциялар долбоорлоо уюму тарабынан долбоор бекитилгенден кийин кошумча тапшырык боюнча керектүү көлөмдө даярдалат.

15.4. Тапшырыкчы өз каражаттарынын эсебине шаардын жана калктуу конуштун чегинин бекитилген долбоорунун жупнускасын аткарат жана аны иш үчүн тийиштүү архитектура жана шааркуруу органына өткөрүп берет.

15.5. Жупнускалуу графикалык жана электромагниттик материалдар жана пландаштыруу - шааркуруу документтеринин түшүндүрмө жазуулары тийиштүү архитектура жана шааркуруу органдарында сакталат.

15.6. Баардык долбоорлоо материалдарынан электрондук түрүн жана сүрөт репродукцияларына түшүндүрмө жазууларды тапшырыкчы бере турган уюмдардын жана мекемелердин тизмеги шааркуруу документтеринин түрүнө карата калктуу конуштардын шааркуруу жана калктуу конуштардын курулуш эрежелери менен аныкталат.

Тапшырыкчынын каржылоо жана формасына жана таандыгына карабастан баардык шааркуруу документтеринин материалдары жана ага байланышкан инженердик изилдөөлөр Бишкек жана Ош шаарларынын архитектура жана шааркуруу региондук органдарына 1 нускада өткөрүп берилиши керек.

15.7. Архитектура жана шааркуруу органдарында дайыма сактоодо турган жана аны көбөйтүүгө жана көчүрмөлөрүн берүүгө байланышпаган шааркуруу документтерин пайдалануу, архитектура жана шааркуруу органдарынын уруксаты менен акысыз негизде аткарылат.

15.8. Кызыктар уюмдарга, ишканаларга жана муниципалдык кызматтарга шааркуруу документтеринин иллюстративдик материалдарын басып чыгаруу жана таратуу курулуштардын жана калктуу конуштардын эрежелери менен караштырылган тартипте жүргүзүлөт.

1-тиркеме

Шааркуруу документтерин иштеп чыгуу келишимине НЕГИЗГИ ТАЛАПТАР

1. Шааркуруу документтерин иштеп чыгуу келишими тапшырыкчынын статусун жөнгө салган жобонун, башка юридикалык документтин жана уюмдун-аткаруучунун уставынын негизинде иштеген тапшырыкчы жана иштерди аткаруучу тарабынан таризделет.

2. Иштерди аткаруу келишиминде келишимдин предмети: долбоордун аталышы, техникалык, илимий, экологиялык, экономикалык жана башка талаптар; макулдашуу, экспертиза, долбоорду бекитүүнү жүзөгө ашыруучу уюмдардын аталышы; ишти бүтүрүү мөөнөттөрү, этаптарды камтуу мөөнөттөрү көрсөтүлөт.

3. Иштердин жалпы наркын белгилөөдө аванс төлөмдөрү, "кошумча наркка" салыктын суммалары, каржылоо булактары, мүлк жоопкерчилиги жана башка шарттар, анын ичинде долбоорлоо документтерин чыгарууга жана бөлүштүрүүгө сарптоолор аныкталат.

4. Шааркуруу документтерин иштеп чыгуу жана ага байланышкан инженердик изилдөөлөрдү, илимий-техникалык иштерди жүргүзүү наркынын сметалык эсебине төмөнкүлөр кирет:

- материалдарды, жабдууларды жана шаймандарды сатып алууга сарптоолор;

- эмгек акы боюнча төлөмдөр, социалдык, медициналык камсыздандырууга, ишке орноштуруу фондуна чегерүүлөр;

- амортизациялык чегерүүлөр, ремонттоо фондуна чегерүүлөр, мүлктү камсыздандыруу боюнча чегерүүлөр;

- транспорттук-техникалык жана башка чыгашалар.

Иштерди аткаруунун толук наркы, киреше, иштердин сметалык наркы, кошумча наркка салык, кошумча наркка салык менен иштердин сметалык наркы бир эле убакта бөлүп көрсөтүлөт.

2-тиркеме

Шаардын, калктуу конуштун жана айылдык аймактын райондук пландаштыруунун, башкы планынын схемасын жана долбоорун иштеп чыгуу тапшырмасына НЕГИЗГИ ТАЛАПТАР

Шаардын, калктуу конуштун, айылдык аймакты райондук пландаштыруунун башкы планынын схемасын жана долбоорун иштеп чыгуу тапшырмасында төмөнкүлөр көрсөтүлүшү керек:

- объекттин аталышы, анын негизги мүнөздөмөлөрү (жайгашкан орду, калкынын саны, аймагы, ресурстарынын негизги түрлөрү, өндүрүштүн багыттык тармактары, административдик түзүмү, башка өзгөчөлүү мүнөздөмөлөрү);

- долбоорлоо үчүн негиздер;

- долбоорлоо материалдарын иштеп чыгууда жана макулдашууда долбоордун курамы;

- долбоорлоо үчүн алгачкы маалыматтардын берилгендигинин мөөнөтү;

- этап менен өткөрүп бериле турган материалдардын жана кызматтардын курамы (эгер алар караштырылып жатса), иштердин мөөнөтү жана наркы;

- сунушталган материалдардын мазмунуна жана формасына талаптар, долбоорлоо мөөнөттөрү;

- социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн, аймакты архитектуралык-пландаштыруунун жана функциялык уюштуруунун, транспорттук тейлөөнү уюштуруунун, аймакты абаттоонун жана жашылдандыруунун, аймакты инженердик даярдоонун жана инженердик жабдуулоонун, курчап турган чөйрөнү, табигый, тарыхый жана маданий эстеликтерди коргоонун багыттарына талаптар;

- кошумча, терең жана атайын толуктап иштеп чыгуу зарылдыгына алып келген долбоорлоо объектинин өзгөчөлүктөрү жана көйгөйлөрү (табигый шарттардын, экологиялык, социалдык-экономикалык, демографиялык кырдаалдын, өндүрүштүк, социалдык, инженердик-транспорттук инфратүзүмүнүн өнүктүрүүнүн, тарыхый-маданий жана табигый мурасты коргоонун ж.б. өзгөчөлүктөрү);

- долбоордун курамына жана мазмунуна (схемасына) жана негизги техникалык-экономикалык көрсөткүчтөргө талап кылынуучу ушул эрежелер топтомунун талаптарынан четтөөлөр (толуктоолор же өзгөртүүлөр);

- долбоорлорду макулдашуу тартиби.

3-тиркеме

Шаардын, калктуу конуштун чегинин долбоорун иштеп чыгуу тапшырмасына жана алгачкы маалыматтарына НЕГИЗГИ ТАЛАПТАР

1. Шаардын, калктуу конуштун чегинин долбоорун иштеп чыгуу архитектура жана шааркуруу органынын, жер ресурстары жана жерге жайгаштыруу боюнча органынын, долбоорлоо уюмдарынын катышуусу менен тапшырыкчы тарабынан түзүлгөн тапшырманын негизинде ишке ашырылат. Долбоорлоо тапшырмасында шаардын, башка калктуу конуштун учурдагы жер фонду жөнүндө, бекитилген башкы планга ылайык аны өнүктүрүү жөнүндө маалыматтар келтирилет, зарыл текшерүүлөрдүн, изилдөөлөрдүн жана даярдоо иштеринин курамы аныкталат, долбоордун графикалык бөлүгүнүн тиркемеси белгиленет.

Тапшырыкты долбоорлоо уюмуна шаардын чегин жана калктуу конуштун чегин долбоорлоо тапшырмасы менен төмөнкүлөрдү берет:

- шаардын, башка калктуу конуштун аймагынын жана ага чектеш жерлердин картографиялык материалдарын;

- шаарды, калктуу конушту, айылдык аймактарды өнүктүрүүнү аныктаган башкы пландын негизги чиймесинин көчүрмөсүн;

- шаардын, калктуу конуштун жерлерин пайдалануу жана мамлекеттик жерди эсепке алуу (инвентаризациялоо) материалдары боюнча анын аймагына жерлерди кошуу белгиленип жаткандыгы жөнүндө маалыматтарды;

- тапшырыкчыда жана башка кызматтарда болгон, долбоорду иштеп жатканда пайдаланылышы мүмкүн боло турган текшерүү материалдарынын тизмегин.

2. Шаардын жана калктуу конуштун чектеринин долбоорун иштеп чыгуудан мурда даярдоо иштери жүргүзүлөт:

- учурдагы шаардык чек жана калктуу конуштун чектери боюнча юридикалык документтерди топтоо;

- пландоо-картографиялык, жерге жайгаштыруу, токой жайгаштыруу жана башка материалдарды топтоо жана иштеп чыгуу, көрсөтүлгөн материалдарды бирдиктүү масштабга келтирүү;

- иштелип чыккан пландоо-картографиялык материалдан керектүү сандагы репродукция (көчүрмө) даярдоо;

- мамлекеттик жерди эсепке алуу (инвентаризациялоо) материалдарын иштеп чыгуу, алар жок болсо, шаардын, кыштактын, айылдагы калктуу конуштун жерлерин бүгүнкү күндө пайдалануу аянттарын жерлердин, жер пайдалануунун категориялары, алардын пайдаланыш түрлөрү боюнча эсептеп чыгуу;

- шаардык чекке жана калктуу конуштун чегине киргизиле турган калктуу конуштар боюнча статистикалык маалыматтарды топтоо;

- шаарга, калктуу конуштун аймагына жанаша жайгашкан аймактардын функциялык жана администрациялык-аймактык түзүлүшүн жана аларды башкаруу тутумун изилдеп чыгуу;

- жерлери шаардын, калктуу конуштун аймагына киргизилиши (чыгарылышы) белгиленип жаткан жер пайдалануучулардын, жер ээлеринин жана менчик ээлеринин, калктуу конуштун чегин белгилөө жана өзгөртүү боюнча каалоолорун жана сунуштарын табуу жана изилдөө;

- ар бир долбоорлоочу объекттин өзүнүн спецификациясына байланыштуу болгон башка изилдөөлөр, иштер.

Долбоорлоо тапшырмасында шаардын, калктуу конуштун учурдагы жер фонду, аны башкы планга жана башка шааркуруу документтерине ылайык келечекте аймактарын кеңейтүү багыттары жөнүндө маалыматтар келтирилет, тапшырыкчынын шаардын жана калктуу конуштун чектерин өзгөртүү боюнча сунуштары көрсөтүлөт, зарыл текшерүүлөрдүн жана долбоорлоо алдындагы иштердин курамы аныкталат, графикалык жана тексттик материалдардын көлөмүнө жана курамына талаптар, долбоордун графикалык бөлүгүнүн масштабы, жупнускасынын сунуштоо жана даярдоо мөөнөттөрү белгиленет.

3. Тапшырыкчы долбоорлоо уюмуна төмөнкүлөрдү берет:

- шаардын, башка калктуу конуштун башкы планынын таяныч планынын жана негизги чиймесинин, жер пайдалануунун белгиленген чектери бар анын аймактарын функциялык чөлкөмдөргө бөлүштүрүү планынын көчүрмөлөрүн;

- шаардын, калктуу конуштун учурдагы жана долбоордогу чек араларынын чектеринде аймактарды пайдалануу балансынын маалыматтарын, шаардын, калктуу конуштун долбоорун иштеп чыгуу келишимине ылайык болгон картографиялык, текшерүү жана башка маалыматтык материалдарынын тизмегин.

4. Өз алдынча ишмердүүлүктүн түрү катарында долбоорлоо алдындагы иштердин, шаардын, калктуу конуштун чектеринин долбоорун макулдашкан катышуучулардын жана уюмдардын курамы калктуу конуштардын аймагын куруу долбоорлоого тапшырмасы жана иштерди аткаруу келишими менен белгиленет.

4-тиркеме

Деталдуу пландаштыруу долбоорун иштеп чыгуу тапшырмасына НЕГИЗГИ ТАЛАПТАР

Деталдуу пландаштыруу долбоору үчүн долбоорлоо тапшырмасын иштеп чыгуу үчүн негиз болуп шаардын, калктуу конуштун бекитилген башкы планынын материалдары саналат (деталдуу пландаштыруу долбоору менен бириктирилген башкы план үчүн алгачкы материал болуп районду пландаштыруу долбоору жана айылдык аймактын башкы планы саналат).

Долбоорлоо тапшырмасында төмөнкү маселелер чагылдырылышы керек:

- тапшырма берүү үчүн негиз;

- долбоордун тапшырыкчысы;

- башкы долбоорлоочу жана долбоорлоо уюмдары - долбоордун аткаруучулары;

- долбоорлоо үчүн алгачкы маалыматтардын берилгендигинин мөөнөтү;

- аймактын түзүмүн уюштуруу жана функциялык чөлкөмгө бөлүштүрүү боюнча атайын талаптар;

- турак үйлөрдүн, ишканалардын жана тейлөө мекемелеринин сунушталуучу долбоорлору;

- учурдагы имараттарды алардын баштапкы функциялык дайындалышы боюнча же башка максаттар үчүн пайдалануу мүмкүнчүлүгү, учурда түзүлгөн курулманы реконструкциялоого регенерациялоого башка талаптар;

- курулманын көлөмдүк-мейкиндик композициясынын чечимине, калкты транспорттук тейлөөнү уюштурууга, аймакты абаттоого жана жашылдандырууга, аймакты инженердик даярдоого жана жабдуулоого, курчап турган чөйрөнү коргоого, жарандарды коргоонун инженердик-техникалык иш-чараларына, табигый, тарыхый жана маданий эстеликтердин сакталышына талаптар;

- долбоордун курамы;

- долбоорду макулдашуу тартиби.

5-тиркеме

Курулуш долбоорун иштеп чыгуу тапшырмасына НЕГИЗГИ ТАЛАПТАР

Курулуш долбоорун иштеп чыгууга тапшырманы түзүү үчүн негиз болуп шаардын бекитилген деталдуу пландаштыруу долбоору, башкы пландын материалдары саналат. Долбоорлоо тапшырмасында төмөнкүлөр көрсөтүлүшү керек:

- тапшырманы берүү үчүн негиз;

- долбоордун тапшырыкчысы;

- башкы долбоорлоочу жана долбоорлоо уюму;

- долбоорлоо үчүн маалыматтар жана берүү мөөнөттөрү;

- аймактык курулуш боюнча болжолдуу маалыматтар: аймагы, турак үйлөрдүн жалпы аянты жана батирлердин саны, тейлөө ишканаларынын жана мекемелеринин болжолдуу тизмеги, алардын кубаттуулугу жана курулуштун мөөнөттөрү;

- сунушталуучу үйлөрдүн, тейлөө ишканаларынын жана мекемелеринин мүнөздөмөсү.

- долбоорлоого тийиш болгон участоктун өзгөчөлүгүн көрсөтүү:

а) курулган аймактарга;

б) азыркы курулуштардын тыгыздоо мүмкүнчүлүгү бар аймактарга;

в) жаңы курулуп жаткан аймактарга;

г) аз кабаттуу турак үйлөр менен 3-4-5 кабаттуу биринчи сериядагы турак үйлөрдүн массалык курулуштагы курулган кайра конструкциялануучу аймактарга.

төмөндөгүлөргө талаптар:

- курулуштун архитектуралык-пландаштыруу жана көлөмдүк-мейкиндик чечимине, инвестициялык талаптарды эске алуу менен;

- калкты транспорттук тейлөөнү уюштурууга;

- аймакты абаттоого жана жашылдандырууга;

- курчап турган чөйрөнү коргоого;

- тарыхый жана маданий эстеликтерди коргоого;

- инженердик коммуникациялар менен камсыздоо;

- реконструкциялоонун кезектүүлүгү, учурдагы имараттар менен курулмалардын техникалык текшерүүсүн эске алуу менен бузуунун көлөмү жана учурдагы имараттарды алардын баштапкы функциялык дайындалышы боюнча же башка максаттар үчүн пайдалануу мүмкүндүгү;

- долбоордун курамы, анын ичинде көргөзмө материалдарынын көлөмү;

- макулдашуу тартиби.

6-тиркеме

Шаардын, башка калктуу конуштун схемасын жана районду пландаштыруу долбоорун иштеп чыгуу үчүн алгачкы маалыматтарга НЕГИЗГИ ТАЛАПТАР

Алгачкы маалыматтардын материалдары төмөнкүлөрдү камтышы керек:

- пландоо объектисин изилденгендиги жөнүндө маалыматтар (анын аймагы ар кандай масштабдагы изилдөө материалдары менен камтылгандыгы жана багытталгандыгы, архивдик, адабий булактардын бар экендиги, анын тарыхы ж.б. маалымат), долбоорлоодо аларды эсепке алуу милдеттүү болгон мурда аткарылган илимий-изилдөө, долбоорлоо-пландаштыруу жана башка иштердин тизмеги;

- учурдагы абалы жана аймакты өнүктүрүүнүн болгон программалары боюнча маалыматтар;

- аймактарды заманбап пайдалануу боюнча маалыматтар (жер пайдалануу схемалары жана таблицалык материал түрүндө);

- санитардык-гигиеналык шарттарды жана экологиялык кырдаалды текшерүү жана болжолдоо маалыматтары;

- социалдык жана социалдык-экономикалык текшерүүлөр жөнүндө маалымат;

- демографиялык кырдаал жөнүндө маалымат;

- турак жана коомдук курулманын мүнөздөмөсү, өнөр жай, коммуналдык чарба, транспорт тутуму жана башка объекттери боюнча маалыматтар;

- инженердик изилдөөлөрдүн жана иликтөөлөрдүн жыйынтыктарынын картографиялык жана маалымдоо материалдары, ал эми курорттор үчүн бальнеологиялык жана курорттук ресурстарды баалоо жана медициналык зоналаштыруу боюнча материалдар;

- тарыхый-архитектуралык пландар, тарыхый жана маданий эстеликтер;

- экономикалык божомолдоолордун материалдары;

- пландаштыруу-шааркуруу жана тармактык аймактык иштеп чыгуулардын материалдары;

- долбоорлонуучу объекттин аймагы боюнча директивдик материалдар, мамлекеттик бийлик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, коомдук жана чарба уюмдарынын аны өнүктүрүүгө катышы бар токтомдору жана башка документтери;

- тиешелүү масштабдардагы жана инженердик-геодезиялык изилдөөлөрдүн топографиялык-геодезиялык негиздеринин материалдары.

7-тиркеме

Айылдык аймактын башкы планын иштеп чыгуу үчүн алгачкы маалыматтардын КУРАМЫ ЖАНА МАЗМУНУ

1. Тапшырыкчы тарабынан даярдалуучу жана берилүүчү материалдар:

- башкы планды иштеп чыгуу менен бир эле убакта ушул аймак үчүн долбоорлоодо аларды эсепке алуу милдеттүү болгон мурда иштелип чыккан жана иштелип чыгуучу пландык, прогноздук, долбоорлоо-пландаштыруу жана башка документтердин тизмеги;

- мурда курулган аймакта турган өндүрүштүк-экономикалык базанын жана өнүктүрүүнүн божомолдуу көрсөткүчтөрүнүн учурдагы абалын мүнөздөгөн документтер;

- калктуу конуштарды паспортизациялоо материалдары, жер пайдалануу, турак жай, коомдук жана коммуналдык фонддун, инженердик коммуникациянын, жол-транспорт тутумунун абалы боюнча инвентаризациялоо материалдары;

- калктын түзүмү жана ишке орношкондугу, миграциялык процесстер боюнча маалымат;

- суу менен камсыздоого, канализацияга техникалык шарттар;

- айылдык аймакты социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн келечектеги пландары.

2. Тапшырыкчынын катышуусу менен долбоорлоо уюму тарабынан даярдалуучу материалдар:

- аймакты учурдагы абалын жана пайдалануу мүмкүнчүлүктөрүн мүнөздөөчү текшерүү актысы;

- аймактын учурдагы жана болжолдонуп жаткан экологиялык абалын, курчап турган чөйрөнү радиациялык, химиялык, электр магниттик, добуштук булгоонун, суу жана аба бассейндеринин санитардык-гигиеналык абалынын деңгээлдерин баалоо;

- ландшафттын абалын жана чөйрөнүн эстетикалык сапаттарын баалоо;

- тапшырыкчынын долбоорлоо тапшырмасы боюнча башка материалдар.

3. (Мурда түзүлгөн) мурда барлардын ичинен колдонулуучу материалдар жана документтер:

- административдик районду райондук пландаштыруу, жерге жайгаштыруу долбоорлору, калктуу конуштардын башкы пландары, тармактык жана атайын адистештирилген схемалар жана долбоорлор;

- тиешелүү масштабдардагы топографиялык-геодезиялык негиздердин материалдары, мурунку жылдардагы топографиялык сүрөткө түшүүлөр, аэрофотосъемкалардын шиферлеринен ажыратылган материалдары, топографиялык карталар;

- ушул аймакта геологиялык, гидрогеологиялык, гидрологиялык процесстердин мүмкүн болгон коркунучтуу таасирлерин мүнөздөөчү инженердик изилдөөлөрдүн материалдары;

8-тиркеме

Деталдуу пландаштыруу долбоорун иштеп чыгуу үчүн алгачкы маалыматтардын КУРАМЫ ЖАНА МАЗМУНУ

Тапшырыкчы деталдуу пландаштыруу долбоорун иштеп чыгуу үчүн башкы долбоорлоочуга төмөнкү алгачкы маалыматтарды берет:

- топографиялык-геодезиялык жана инженердик-геологиялык изилдөөлөрдүн материалдары;

- долбоорлонуучу райондун чегинде курчап турган чөйрөнүн учурдагы жана күтүлүүчү санитардык-гигиеналык абалын баалоо материалдары;

- долбоорлоодо аларды эсепке алуу милдеттүү болгон мурда аткарылган иштердин тизмеги (илимий-изилдөө, долбоорлоо ж.б.);

- тейлөө ишканаларына жана мекемелерине жер пайдалануу, турак жай фонду боюнча инвентаризациялоо материалдары;

- өнөр жай ишканалары, коммуналдык чарба объекттери, көчө-жол жана транспорт тутумдары, унаа туруктарын уюштуруу жөнүндө маалыматтар (долбоорлоо институту тарабынан берилүүчү анкеталардын материалдары боюнча);

- аймакты инженердик жабдууга техникалык шарттар;

- тарыхый жана маданий эстеликтер жөнүндө маалымат.

9-тиркеме

Курулуш долбоорун иштеп чыгуу үчүн алгачкы маалыматтардын КУРАМЫ ЖАНА МАЗМУНУ

Тапшырыкчы курулуш долбоорун иштеп чыгуу үчүн башкы долбоорлоочуга төмөнкү алгачкы маалыматтарды берет:

- аймактык архитектура жана шааркуруу органдары тарабынан берилүүчү архитектуралык-пландаштыруу шартын. Тапшырыкчы тарабынан кол коюлган башкы долбоорлоочу уюму менен биргеликте түзүлгөн курулуш долбоорун иштеп чыгуу үчүн долбоорлоо тапшырмасы;

- инженердик жабдуунун булактарына же тышкы тармактарга кошууга техникалык шарттарды;

- сметалык документтерди түзүү үчүн алгачкы маалыматтар (долбоорлоо тапшырмасына ылайык);

- курулушту уюштуруу долбоорун иштеп чыгууга алгачкы маалыматтар (долбоорлоо тапшырмасына ылайык);

- курулмаларды бузуу жана бузгандыгы үчүн компенсациянын мүнөзү жөнүндө жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын чечими;

- жерлерди, учурдагы курулмаларды, жер үстүндөгү жана жер алдындагы тармактарды жана курулмаларды инвентаризациялоонун материалдары (долбоорлоо тапшырмасына ылайык);

- районду деталдуу пландаштыруунун бекитилген долбоорунун материалдары;

- топографиялык план жана инженердик изилдөөлөрдүн материалдары (тапшырыкчы тарабынан берилиши мүмкүн же анын тапшырмасы боюнча долбоорлоо-изилдөө уюм тарабынан, изилдөө уюмунун курулуш долбоорун аткаруучу тарабынан аткарылышы мүмкүн).

10-тиркеме

Районду пландаштыруу схемасынын жана долбоорунун негизги техникалык-экономикалык КӨРСӨТКҮЧТӨРҮ

Эскертүү:

1. Жерлердин көрсөтүлгөн категорияларынын курамына жаратылышты коргоо багытындагы жерлер, санитардык коргоо зоналары, ден соолук чыңдоо жана тарыхый-маданий дайындалыштагы объекттердин коргоо чөлкөмдөрү, ошондой эле коркунучтуу заттар менен булганган аймакта да кириши керек.

2. Өнөр жай, транспорт жерлери жана ушул категориянын башкалары калктуу конуштардын чектеринен тышкары көрсөтүлөт.

3. Каралып жаткан жерлердин дифференциациясы аймактын өзгөчөлүгүнө карата долбоорлоо тапшырмасында такталат.

Эскертүү:

1. Шаардын, калктуу конуштун техникалык-экономикалык көрсөткүчтөрү кийинки этаптарда келтирилет:

- учурдагы башкы пландын баштапкы жылы (же репроперспективдүү маалыматтар 10-15 жылга мурун) районду пландаштыруу (долбоорун) схемасын иштеп чыгуу жана ишке ашыруу этабы үчүн баштапкы жылга келтирилет;

- социалдык жана инженердик-унаа инфратүзүмдөр боюнча ишке ашыруунун 1-этабы боюнча жаңы курулуштун көлөмдөрү боюнча көрсөткүчтөр келтирилет.

2. Электр энергиясына, жылуулукка, сууга, газга, коммуналдык-тиричилик жана өнөр жай муктаждыктарына болгон керектөөлөр боюнча жана чарба-тиричилик жана өнөр жай агын сууларынын топтолуш көлөмү, ошондой эле өндүрүштүн калдыктары жана колдонуулары боюнча көрсөткүчтөр тиешелүү областтык, шаардык жана райондук кызматтардын маалыматтары боюнча кабыл алынат.

11-тиркеме

Шаардын, башка калктуу конуштун башкы планынын негизги техникалык-экономикалык КӨРСӨТКҮЧТӨРҮ

Эскертүү:

1. Шаардын, башка калктуу конуштун техникалык-экономикалык көрсөткүчтөрү төмөнкү этаптарда келтирилет:

колдонуудагы башкы пландын баштапкы жылы (же 10-15 жылга рестроспективдүү маалыматтар);

жаңы башкы пландын баштапкы жылы;

долбоорлоо этаптары.

2. Коммуналдык-тиричилик жана өнөр жай керектөөлөрү үчүн электр энергиясына, жылуулукка, сууга, газга болгон муктаждыктар жана чарба-тиричилик жана өнөр жай агын сууларынын топтолуш көлөмү боюнча көрсөткүчтөр тиешелүү областтык, шаардык жана райондук кызматтардын маалыматтар боюнча келтирилет.

12-тиркеме

Айылдык аймактын башкы планынын негизги техникалык-экономикалык КӨРСӨТКҮЧТӨРҮ

Эскертүү - Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын айылдык аймактагы башкы планынын техникалык-экономикалык көрсөткүчтөрү төмөнкү этаптарда келтирилет:

- колдонуудагы башкы пландын баштапкы жылы;

- жаңы башкы пландын баштапкы жылы;

- курулуштун биринчи кезеги.

13-тиркеме

Деталдуу пландаштыруу долбоорунун негизги техникалык-экономикалык КӨРСӨТКҮЧТӨРҮ

Эскертүү - Калкты тейлөө мекемелери жана ишканалары кичи райондук, райондук жана шаардык маанидеги объекттерге бөлүнөт.

14-тиркеме

Курулуш долбоорунун негизги техникалык-экономикалык КӨРСӨТКҮЧТӨРҮ

15-тиркеме

Шааркуруу документтерин тариздөөгө жалпы ТАЛАПТАР

1. Графикалык материалдар техникалык жана мамлекеттик стандарттарды, ошондой эле ушул эрежелер топтомун сактоо менен аткарылат жана таризделет.

2. Ар түрдүү чиймелерде кайталанган элементтерди тартуу үчүн бир типтүү шарттуу белгилер жана эреже боюнча топографиялык-геодезиялык негиздерди жаппаган тунук боёктор колдонулат; графикалык материалдар долбоорлоо сунуштарын көрсөтмөлүү кабыл алууну эске алуу менен аткарылышы керек.

3. Негизги чиймелерге шааркуруу документтерин иштеп чыккан уюмдун жетекчилиги жана жооптуу аткаруучулары тарабынан кол коюлат. Калган чиймелерге жана схемаларга шааркуруу документтерин иштеп чыгуучунун ички стандарттары менен белгиленген тартипте кол коюулат.

Эскертүү:

1. Шааркуруу документтерин иштеп чыгуучу долбоорлоо объектисинин өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен материалдардын курамын өзгөртүү боюнча сунуштарды тапшырыкчыга киргизүү, ошондой эле документ даярдоонун ар түрдүү ыкмаларын жана технологияларын, анын ичинде компьютердик жана көбөйтүүчү техниканы кошуп колдонуу укугуна ээ.

2. Графикалык материалдар картографиялык жана башка негизде аларды дайыма архивдик кызматтар жана тапшырыкчы тарабынан аныкталган мөөнөттө белгиленген тартипте сактоону камсыз кылууну эске алуу менен аткарылат.

3. Графикалык материалдардан түстүү же иллюстрацияланган сүрөттөр, электрографикалык көчүрмөлөр даярдалат, алар өзүнчө альбом болуп брошюраланат же түшүндүрмө жазууга жана негизги тиркемелерге схемалар түрүндө жайгаштырылат.

4. Түшүндүрмө жазуулар жана долбоордун негизги жоболору уюмдун жетекчилери - иштеп чыгуучулар жана шааркуруу документтеринин авторлору тарабынан кол коюлат.

5. Шааркуруу документтеринин негизги графикалык материалдары (таянуу план) жана долбоорлоо планы (негизги чийме) топографиялык карталарда - литтоотискаларда, калган долбоорлоо чиймелери - долбоорлоо планынын көчүрмөлөрүндө аткарылат.

6. Чиймелердин түп нускаларынын жупнускалары долбоор белгиленген тартипте бекитилгенден кийин аткарылат. Чиймелердин жупнускаларында долбоорду бекиткен орган, чечимдин (токтомдун) күнү жана номери көрсөтүлөт.