Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамлекеттик агенттигинин буйругу

2022-жылдын 9-ноябры   № 54-нпа

КР КЧ 41-03:2022 "От казан орнотуулары" Кыргыз Республикасынын курулуш ченемдерин бекитүү тууралуу

От казандарды жана автономдуу от казандарды долбоорлоого, курууга, реконструкциялоого, капиталдык оңдоого, кеңейтүүгө жана техникалык жактан кайра жабдууга курулуш ченемдерин жакшыртуу жана аларды Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларына ылайык келтирүү максатында, Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2014-жылдын 15-сентябрындагы № 530 "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн айрым ченем жаратуу ыйгарым укуктарын мамлекеттик органдарга жана жергиликтүү өз алдынча башкаруунун аткаруучу органдарына өткөрүп берүү жөнүндө" токтомун жана Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2021-жылдын 25-июнундагы № 44 токтому менен бекитилген Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине караштуу Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамлекеттик агенттиги (мындан ары - Мамкурулуш) жөнүндө Жобону жетекчиликке алуу менен, буйрук кылам:

1. КР КЧ 41-03:2022 "От казан орнотуулары" Кыргыз Республикасынын курулуш ченемдери тиркемеге ылайык бекитилсин.

2. Мамкурулуштун алдындагы Жер титирөөгө туруктуу курулуш жана инженердик долбоорлоо мамлекеттик институту:

- Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2010-жылдын 26-февралындагы № 117 "Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук акттарын расмий жарыялоо булактары жөнүндө" токтомуна ылайык ушул буйруктун расмий жарыяланышы боюнча чара көрсүн;

- буйрук расмий жарыяланган күндөн тартып үч жумуш күндүн ичинде буйруктун көчүрмөсү эки нускада мамлекеттик жана расмий тилдерде, кагаз жана электрондук түрдө, аталган ченемдик укуктук актыны жарыялаган булакты көрсөтүү менен ченемдик укуктук актылардын мамлекеттик реестрине киргизүү үчүн Кыргыз Республикасынын Юстиция министрлигине жиберилсин;

- ушул буйрук күчүнө кирген күндөн тартып үч жумуш күндүн ичинде маалымат үчүн Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетине жөнөтүлсүн.

3. Кыргыз Республикасынын аймагында КЧжЭ II-35-76 "От казан орнотуулары" ушул буйрук күчүнө кирген күндөн тартып күчүн жоготсун.

4. Ушул буйрук 2023-жылдын 20-январынан тартып күчүнө кирет.

5. Ушул буйруктун аткарылышын контролдоо Мамкрулуштун директорунун орун басары М.Б.Адиевге жүктөлсүн.

Тиркеме

 КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН КУРУЛУШ ЧЕНЕМДЕРИ

Курулуштагы ченемдик документтер тутуму

ОТ КАЗАН ОРНОТМОЛОРУ

Котельные установки

Boiler plants

КР КЭ II-35-76

Жаңыртылган редакциясы

Киргизүү күнү 2023.01.20

1 Колдонуу аймагы

1.1 Ушул курулуш ченемдери отундун каалаган түрү менен иштеген буу, ысык суу жана буу басымы 3,9 МПа чейинки буу казандары менен иштеген отканаларды жана автономдуу от казандарды долбоорлоодо, курууда, реконструкциялоодо, капиталдык оңдоодо, кеңейтүүдө жана техникалык кайра жабдууда жана суунун табы 200°Сдан жогору эмес, электр энергиясын жана муздакты биргелешип иштеп чыгуу үчүн орнотмолорду кошкондо сакталууга тийиш.

1.2  Ушул курулуш ченемдери жылуулук электр станцияларынын от казандарын, анын ичинде жогорку, көчмө от казандарын, электрод казандары, утилдештирүүчү казандары, жогорку температурадагы органикалык жылуулук алып жүрүүчүлөрү бар от казандарын жана технологиялык максаттар үчүн от казандарынын башка адистештирилген типтерин долбоорлоого, турак жай имараттарына орнотулган автономдуу жылуулук генератордук орнотмолорго жайылтылбайт.

1.3  От казандарга, ошондой эле алар менен байланышкан долбоорлоо (иликтөөнү кошкондо), куруу, монтаждоо, жөндөө, эксплуатациялоо жана утилдештирүү (бузуу) процесстерине ушул курулуш ченемдери менен белгиленген талаптар реконструкциялоого же капиталдык оңдоого чейин төмөнкү от казандарга карата колдонулбайт:

- ушул курулуш ченемдери күчүнө киргенге чейин пайдаланууга берилген;

- куруу, реконструкциялоо жана капиталдык оңдоо ушул курулуш ченемдери күчүнө киргенге чейин бекитилген же мамлекеттик экспертизага жиберилген долбоордук документацияга ылайык жүргүзүлөт.

2 Ченемдик шилтемелер

Ушул курулуш ченемдеринде төмөнкү документтерге ченемдик шилтемелер колдонулган:

2.1 Ченемдик-укуктук актылар

Кыргыз Республикасынын Жер кодекси;

Кыргыз Республикасынын Суу кодекси;

«Имараттар менен курулмалардын коопсуздугу» Кыргыз Республикасынын Мыйзамы Техникалык регламенти;

«Энергияны үнөмдөө жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамы;

«Имараттардын энергетикалык натыйжалуулугу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамы;

«Энергиянын кайра жаралуучу булактары жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамы;

«Айлана-чөйрөнү коргоо жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамы;

«Калктын саламаттыгын сактоо жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамы;

«Кыргыз Республикасынын шаар куруу мыйзамдарынын негиздери жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамы;

«Кыргыз Республикасынын шаар куруу жана архитектура жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамы;

«Өрт коопсуздугун камсыз кылуу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамы;

«Кооптуу өндүрүштүк объекттердин өнөр жай коопсуздугу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамы.

2.2 Ченемдик-техникалык документтер

КР КЧ 11-03:2018 «Кыргыз Республикасындагы имараттардын, курулмалардын жана комплекстердин долбоордук документтеринин курамы, иштеп чыгуу жана бекитүү тартиби»;

КР КЧ 21-01:2018 «Имараттардын жана курулмалардын өрт коопсуздугу»;

КР КЧ 23-05:2019 «Табигый жана жасалма жарык берүү»;

КР КЧ 30-01:2020 «Шаарларды жана шаар тибиндеги калктуу конуштарды пландоо жана куруу»;

КР КЧ 31-05:2018 «Өндүрүш имараттары»;

КР КЧ 31-06:2018 «Административдик жана турмуш-тиричилик имараттары»;

КР КЧжЭ 41-04: 2022 «Жылытуу, желдетүү жана абаны ченемдештирүү»;

КР КЧ 42-01:2020 «Газ менен жабдуу системаларын долбоорлоо»;

КР КЭ 41-102:2021 «Жылуулук электр станциялары»;

КЧжЭ 2.04.01-85* «Имараттардын ички суу түтүктөрү жана канализациясы»;

КР КЧжЭ 23-01:2013 Курулуш жылуулук техникасы (Имараттарды жылуулук коргоосу);

КР КЧжЭ 41-01:2016 «Жылуулук тармактары»;

КЧжЭ II-89-80* «Өнөр жай ишканаларынын башкы пландары»;

КЧжЭ 3.05.04-85* «Суу менен жабдуу жана канализациянын тышкы тармактары жана курулмалары”;

КЧжЭ 2.04.12-86 «Болот түтүктөрдүн бекемдигин эсептөө»;

КЧжЭ 2.05.07-91* «Өнөр жай транспорту»;

КЧжЭ 2.09.03-85 «Өнөр жай ишканаларынын курулмалары»;

КЧжЭ 2.11.03-93 «Мунай жана мунай азыктарынын кампалары. Өрткө каршы ченемдер»;

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 10-февраль 2009-жылдагы №100 токтому менен бекитилген Кыргыз Республикасында техникалык шарттарды берүү жана инженердик-техникалык камсыздоо тармактарына кошуу тартиби эрежелери;

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2021-жылдын 20-январындагы № 19 токтому менен бекитилген ашыкча басымда иштеген жабдууларды пайдаланган кооптуу өндүрүштүк объекттердин өнөр жай коопсуздугунун эрежелери;

Мамлекеттик курулуш комитетинин 2016-жылдын 20-сентябрындагы № 7-нпа буйругу менен бекитилген Кыргыз Республикасындагы айылдык калктуу конуштардын аймактарын пландаштыруу жана өнүктүрүү эрежелеринин жыйындысы;

(Мамлекеттер аралык курулуш ченемдери) МАКЧ 2.04-03-2005 Ызы-чуудан коргоо;

МАКЧ 4.02-03-2004 Жабдууларды жана түтүк өткөргүчтөрдү жылуулук изоляциялоо;

МАМСТ 34.601-90 Маалымат технологиясы. Автоматташтырылган тутумдарга карата стандарттардын комплекси. Автоматташтырылган тутумдар. Түзүү этаптары;

МАМСТ 34.602-89 Маалымат технологиясы. Автоматташтырылган тутумдарга карата стандарттардын комплекси. Автоматташтырылган тутумду түзүү боюнча техникалык тапшырма;

МАМСТ 2761-84* Борборлоштурулган чарбалык жана ичүүчү суу менен камсыздоо булактары. Гигиеналык талаптар жана тандоо эрежелери;

МАМСТ 8731-74 Ысык формасынан бузулган тигишсиз болот түтүктөр. Техникалык талаптар.

МАМСТ 8733-74 Муздак жана ысык формасынан бузулган тигишсиз болот түтүктөр. Техникалык талаптар

МАМСТ 9544-2005 Түтүк өткөргүчтөрдү бектитүүчү арматура герметикалык ченемдери;

МАМСТ 10704-91 Түз тигилген болот электр ширетүүүчү түтүктөр. Сортамент;

МАМСТ 10705-80* Электр ширетүүчү болот түтүктөр. Техникалык шарттар;

МАМСТ 16860-88 Жылуулук Деаэраторлору. Түрлөрү, негизги параметрлери, кабыл алуу, контролдоо ыкмалары;

МАМСТ 20995-75* 3,9 Мпа чейин стационардык басым менен буу казандары. Аш болумдуу суунун жана буугун сапатынын көрсөткүчтөрү;

МАМСТ 21204-97 газ өнөр жай очоктору. Жалпы техникалык талаптар;

МАМСТ Р 12.3.047-98 ССБТ. Технологиялык процесстердин өрт коопсуздугу. Жалпы талаптар. Контролдоо ыкмалары;

СанЭжЧ 1.2.3685-21 Адамдын жашоо чөйрөсүнүн факторлорунун коопсуздугун жана (же) зыянсыздыгын камсыз кылууга карата гигиеналык ченемдер жана талаптар;

СанЭжЧ 2.1.3684-21 Шаардык жана айылдык конуштардын аймактарын күтүүгө, суу объекттерине, ичүүчү сууга жана ичүүчү суу менен жабдууга, атмосфералык абага, кыртыштарга, турак жайларга, өндүрүштүк, коомдук жайларды эксплуатациялоого, санитардык-эпидемияга каршы шарттарды уюштурууга жана өткөрүүгө карата санитардык-эпидемиологиялык талаптар;

СанЭжЧ 2.1.6.009-03 калктуу конуштардын атмосфералык абасынын сапатын камсыз кылууга карата гигиеналык талаптар;

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2016-жылдын 11-апрелиндеги № 201 токтому 3-тиркемеси менен бекитилген «Жумуш орундарында, турак жай, коомдук имараттардын жайларында жана турак жай курулушунун аймагындагы ызы-чуу» санитардык эрежелери жана ченемдери;

ЭООЭ Электр орнотууларды орнотуу эрежелери;

ӨКЧ (өрт коопсуздугунун ченемдери) 110-031 Автоматтык өрт өчүрүүчү түзүлүштөр жана автоматтык өрт сигнализациялары менен корголуучу имараттардын, курулмалардын, жайлардын жана жабдуулардын тизмеси.

2.3 ЕАЭБ өлкөлөрүнүн ченемдик документтери

 МАМСТ 19.101-77 Программалык документтердин бирдиктүү тутуму. Программалардын жана программалык документтердин түрлөрү;

МАМСТ Р 51232-98. Ичүүчү суу. Уюштуруу жана сапатын контролдоо ыкмалары боюнча жалпы талаптар.

Эскертме – Ушул курулуш ченемдерин колдонууда "Кыргыз Республикасынын Мамкурулуш тарабынан ишке киргизилген ченемдик-техникалык документтердин тизмеси", "Кыргыз Республикасынын аймагында колдонулуп жаткан курулуш боюнча ченемдик документтердин көрсөткүчү"маалыматтык документтердин колдонулушун текшерүү максатка ылайыктуу.

Эгерде маалымдама документ алмаштырылса (өзгөртүлсө), анда ушул ченемдерди колдонууда алмаштырылган (өзгөртүлгөн) документти жетекчиликке алуу керек. Эгерде шилтеме документ алмаштырбастан жокко чыгарылса, анда ага шилтеме берилген Жобо таасир этпеген бөлүктө колдонулат.

3 Терминдер жана аныктамалар

Ушул курулуш ченемдеринде төмөнкү терминдер тиешелүү аныктамалар менен колдонулат:

3.1 от казан бөлмөсү: Өзүнчө же тиркелген имараттарда жайгашкан, же имараттарга интеграцияланган (имаратка же чатырга курулган) же жылуулукту иштеп чыгууга арналган, зарыл болгон кошумча (анын ичинде жылуулук энергиясын алуунун салттуу эмес ыкмасы орнотулган) технологиялык жактан байланышкан жылуулук энергия орнотмолорунун комплекси

3.2 блок-модулдук от казан бөлмөсү: Өзүнчө турган же имаратка тиркелген, курулуш модулунда жайгаштырылган технологиялык жабдуулардын блокторунан турган от жагуучу бөлмө.

3.3 ысык суу от казан бөлмөсү: Отун меште күйгүзүлгөн жана күйүү жылуулугу атмосфералык басымдан жогору болгон басымдагы сууну жылытуу үчүн колдонулуучу жана бул түзүлүштүн сыртында жылуулук алып жүрүүчү катары колдонулуучу түзүлүш.

3.4 сырткы от казан: Ысык суу казаны отканада же имараттын ичинде эмес, сыртта орнотулган.

3.5 буу казаны: Отун меште күйгүзүлгөн жана күйүү жылуулугу атмосфералык басымдан жогору болгон суу буусун өндүрүү үчүн колдонулган түзүлүш, бул аппараттан тышкары колдонулат.

3.6 утилизатор от казан: Башка түзүлүштө иштеген отундун күйүү продуктулары менен жылуулук алып жүрүүчүнү жылытуу үчүн кызмат кылган түзүлүш.

3.7 жылуулук энергиясын керектөөчү: Жылуулук энергиясын, жылуулук алып жүрүүчүнү өзүнө таандык болгон же башка мыйзамдуу негиздер боюнча жылуулук керектөөчү түзүлүштөрдө пайдалануу үчүн же ысык суу менен камсыз кылуу жана жылытуу жагынан коммуналдык кызматтарды көрсөтүү үчүн сатып алуучу жак.

3.8 жылуулук менен жабдуу системасы: Керектөөчүлөрдү жылуулук энергиясы, жылуулук алып жүрүүчү менен камсыз кылууга арналган системалардын, курулмалардын жана түзүлүштөрдүн комплекси.

3.9 жылуулук менен жабдуу ачык системасы: Жылуулук менен камсыздоо системасы, керектөөчүлөрдү ысык суу менен камсыз кылуу муктаждыктары үчүн ысык сууну бөлүштүрүү түздөн-түз жылуулук тармагынан жүргүзүлөт.

3.10 жылуулук менен жабдуу жабык системасы: Жылуулук тармагында айланган суу жылуулук алып жүрүүчү катары гана колдонулган жана тармактан алынбаган жылуулук менен камсыздоо системасы.

3.11 жылуулук менен жабдуунун борборлоштурулган системасы: Жылуулук энергиясынын бир же бир нече булактарынан жалпы жылуулук тармагы менен бириктирилген жылуулук менен камсыздоо системасы.

3.12 жылуулук менен жабдуу системасы борборлоштурулган эмес (автономдуу): Жылуулук энергиясынын бир булагынан бир керектөөчүнү жылуулук менен камсыздоо.

3.13 жылуулук энергетикалык орнотмосу: Жылуулук энергиясын жана жылуулук алып жүрүүчүнү өндүрүү же айландыруу, берүү, топтоо, бөлүштүрүү же керектөө үчүн иштелип чыккан энергия орнотмосу.

3.14 жылуулук энергетикалык орнотмосу тышкы жайгаштыруу: Жылуулук энергиясын өндүрүү үчүн атайын бөлмө талап кылынбаган термомодул, термоблок заводдук даярдыктын чегинде.

3.15 жылуулукту керектөөчү энергетикалык орнотмосу (ЖКЭО): Жылуулукту жана жылуулук алып жүрүүчүнү пайдаланууга арналган жылытуу, желдетүү, кондиционерлөө, ысык суу менен жабдуу жана технологиялык муктаждыктарга  жылуулук энергия орнотмосу же түзүлүштөрдүн жыйындысы.

4 Жалпы жоболор

4.1 Отканаларды долбоорлоо, куруу, реконструкциялоо, капиталдык оңдоо, консервациялоо жана жоюу «Кооптуу өндүрүштүк объекттердин өнөр жайлык коопсуздугу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын жоболорун эске алуу менен шаар куруу мыйзамдарынын негизинде жүргүзүлүүгө тийиш.

Долбоордук документтердин түзүлүшү, мазмуну жана бөлүмдөрүнүн курамы КР КЧ 11-03 ылайык келиши керек.

4.2 Отканаларды долбоорлоодо колдонулуучу жабдуулар жана материалдар Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында каралган шайкештиктин зарыл сертификаттарына ээ болууга жана техникалык регламенттердин жана улуттук стандарттардын талаптарына жооп бериши керек. Буу басымы 0,05 МПа жогору жана суунун температурасы 110дон жогору буу казандары бар буу казандарын долбоорлоо "кооптуу өндүрүш объекттеринин өнөр жай коопсуздугу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык, ашыкча басым астында иштеген кооптуу өндүрүш объекттеринин өнөр жай коопсуздугунун эрежелерине ылайык, ашыкча басым астында иштеген жабдуулар колдонулган кооптуу өндүрүш объекттеринин өнөр жай коопсуздугунун эрежелерин эске алуу менен аткарылышы керек.

4.3 Жаңы жана реконструкциялануучу от казандарын долбоорлоо техникалык тапшырманын, ченемдик укуктук актылардын жана ченемдик-техникалык документтердин негизинде жүргүзүлүшү керек.

4.4 Отундун түрү жана анын классификациясы - негизги, резервдик же авариялык (зарыл болгон учурда) жылуулук менен жабдуу үчүн жылуулук булагынын ишенимдүүлүк категориясына жараша долбоордук тапшырма менен аныкталат.

4.5 От казандары аткаруу боюнча төмөнкүлөргө бөлүнөт:

-      борборлоштурулган – борборлоштурулган жылуулук менен жабдуу тутумдарынын курамында иштөө үчүн;

-      автономдуу (ЖЖБ) – борборлоштурулган жылуулук менен жабдуу тутумдарына кирбеген айрым объекттерди жылуулук менен камсыз кылуу үчүн.

4.6 От казандар максатына жараша төмөндөгүдөй бөлүнөт:

- капиталдык курулуш объекттерин коммуналдык-тиричилик жылуулук менен камсыз кылуу максатында жылуулук энергиясын өндүрүүчү, жылытуучу;

- өнөр жай объектилерин технологиялык жылуулук менен камсыздоо максатында өндүрүштүк, жылуулук энергиясын иштеп чыгуучу;

- коммуналдык-тиричилик жана технологиялык жылуулук менен камсыздоо үчүн жылуулук энергиясын өндүрүүчү жылытуу-өндүрүү.

4.7 От казандары жайгаштыруу боюнча төмөнкүлөргө бөлүнөт:

- өзүнчө турган, анын ичинде блок-модулдук аткаруу;

- алар жылуулук менен камсыз кылуу үчүн арналган имараттарга жана курулмаларга интеграцияланган (анын ичинде чатыр, курулган, тиркелген);

4.8 Жылуулук керектөөчүлөр жылуулук менен камсыз кылуу ишенимдүүлүгү боюнча үч категорияга бөлүнөт:

Биринчи категория-колдонуудагы ченемдик документтерде каралгандан төмөн бөлмөдө жылуулуктун эсептик санын берүүдө жана абанын температурасын төмөндөтүүдө тыныгууга жол бербеген керектөөчүлөр (ооруканалар, төрөт үйлөрү, балдар күнү-түнү турган мектепке чейинки балдар мекемелери, сүрөт галереялары, химиялык жана атайын өндүрүштөр, шахталар ж.б.).

Экинчи категория – аварияны жоюу мезгилинде жылытылган жайларда температуранын төмөндөшүнө жол берген, бирок КР КЧжЭ 41-01: ылайык жылуулук менен камсыздоону калыбына келтирүү үчүн каралган убакыттан ашпаган керектөөчүлөр:

15 °С – турак жайларда;

12 °С -коомдук жана административдик-тиричилик жайларында;

8°С- өндүрүштүк жайларда.

Үчүнчү категория – баардык башка керектөөчүлөр.

4.9 От казандары жылуулук энергиясын керектөөчүлөргө берүүнүн ишенимдүүлүгү боюнча биринчи жана экинчи категориядагы от казандарга бөлүнөт.

Биринчи категорияга жылуулук энергиясынын резервдик булактары жок, биринчи категориядагы керектөөчүлөрдү камсыз кылуучу жылуулук менен жабдуу тутумунун жылуулук энергиясынын жалгыз булагы болуп саналган от казандары кирет.

Экинчи категория – баардык башка от казандары.

Категориялар боюнча керектөөчүлөрдүн тизмеси долбоорлоо тапшырмасында белгиленет.

4.10 Техникалык тапшырманын талаптарына ылайык от казандарынын бөлмөлөрүндө белгиленген жылуулук энергетикалык орнотмолор тарабынан иштелип чыгуучу жылуулук энергиясын пайдалануучу же отундун ошол эле түрүндө иштеген кошумча энергетикалык жабдууларды, ошондой эле кайра жаралуучу булактардын жылуулук жана электр энергиясын (күн панелдери, жылуулук вакуумдук коллекторлор, жылуулук насостору) орнотууга жол берилет:

 - от казандарынын жана (же) башка керектөөчүлөрдүн жеке муктаждыктарын электр жүктөмдөрүн жабууну кошумча камсыз кылуу;

- негизги керектөөчүлөрдү муздатуучу жүктөрдү жабууну камсыз кылуу;

- негизги керектөөчүлөрдү жылуулук жүктөмдөрүн кошумча камсыздоо.

Кошумча энергетикалык жабдууларды орнотуу колдонуудагы ченемдик документтерге, даярдоочу заводдордун нускамаларына жана сунуштарына жана "Имараттардын жана курулмалардын коопсуздугу жөнүндө” техникалык регламенти Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык жүргүзүлөт.

4.11 Имараттарды жана курулмаларды жылуулук менен камсыз кылуу үчүн от казандарды долбоорлоодо тейлөөчү персоналдын туруктуу катышуусуз от жагуучу жайдын жабдууларын иштетүү мүмкүндүгү каралышы керек.

4.12 От казандын эсептелген жылуулук кубаттуулугу жылуулук энергиясынын жылытуу, желдетүү жана кондиционерлөө үчүн максималдуу сааттык жүктөмүнүн, ысык суу менен жабдууга жылуулук энергиясынын орточо сааттык жүктөмүнүн жана технологиялык максаттарга жылуулук энергиясынын жүктөмүнүн суммасы катары аныкталат. От казандын эсептик кубаттуулугун аныктоодо жылуулук энергиясынын откананын жеке муктаждыктарына болгон жүктөмүн, отканадагы жана жылуулук менен жабдуу тутумунун жылуулук тармактарындагы жоготууларды да эске алуу керек.

Интеграцияланган от казандарынын жылуулук кубаттуулугу негизги имараттын же курулуштун эсептелген жылуулук жүктөмү менен чектелет.

От жагуучу жайдын менчик ээсинин уруксаты менен техникалык-экономикалык негиздөөдө жана энергиянын натыйжалуулугунун ченемделген көрсөткүчтөрүн камсыз кылууда функциялык көз каранды, жалпы менчик менен бириккен объекттерди (кондоминиумдарды), ошондой эле жакын жайгашкан социалдык-маданий жана тиричилик багытындагы объекттерди жылуулук менен камсыздоо үчүн интеграцияланган от казандын суммалык кубаттуулугун жогорулатууга жол берилет.

4.13 Жылуулук энергиясынын технологиялык максаттарга эсептелген жүктөмүн айрым технологиялык керектөөчүлөр үчүн жылуулук энергиясынын максималдуу жүктөмүнүн дал келбөө мүмкүнчүлүгүн эске алуу менен долбоорлоого тапшырма боюнча кабыл алуу керек.

4.14 От казандын жабдууларын эсептөө жана тандоо үчүн жылуулук жүктөмүн техникалык тапшырмада берилген үч режимде туруктуу иштөөнү камсыз кылуу үчүн аныктоо керек:

- максималдуу-эң суук беш күндүн ичинде 0,92 камсыз болгон тышкы абанын температурасында;

- орточо-эң суук беш күндүн ичинде суук айдын тышкы температурасы орточо болгондо;

- минималдуу, жайкы – ысык суу менен жабдуунун минималдуу жүгү.

4.15. От жагуучу бөлмөгө орнотулган от казандардын саны жана иштеши төмөнкүлөрдү камсыз кылуу менен тандалышы керек:

- 4.12-пунктка ылайык от казанынын эсептик кубаттуулугу;

- жылдын жылуу мезгилинде минималдуу жол берилген жүктөмдө буу казандарынын туруктуу иштеши.

Биринчи категориядагы отканаларда эң чоң от казан иштен чыккан учурда, калган казандар биринчи категориядагы керектөөчүлөрдү жылуулук энергиясы менен белгиленген өлчөмдө камсыз кылууга тийиш:

- минималдуу жол берилген жүктөр (сырткы температурага карабастан) - технологиялык жылуулук керектөө жана желдетүү системалары үчүн;

- жылытуу жана ысык суу менен камсыз кылуу үчүн 0,94 камсыз кылуу менен абанын температурасы режими менен ГВС(ЫСКК) жүктөмүн өчүрүү мүмкүнчүлүгү жок болгон учурда.

Бир от казан иштен чыккан учурда от казандын категориясына карабастан, экинчи жана үчүнчү категориядагы керектөөчүлөргө берилген жылуулук энергиясынын саны жылытууга эсептелген жылуулук жүктөмүнүн 75% дан кем эмесин камсыз кылуу керек.

От казандарга орнотулган от казандарынын саны жана алардын өндүрүмдүүлүгү техникалык-экономикалык эсептөөлөрдүн негизинде эсептелген максималдуу жана минималдуу кубаттуулук менен аныкталышы керек.

От казан бөлмөлөрү экиден кем эмес казандарды орнотууну караштырууга тийиш.

Экинчи категориядагы өнөр жай отканаларында бир казан орнотууга жол берилет.

4.16. От казан бөлмөлөрүн долбоорлоодо, эреже катары, блоктук жабдуулар, толук заводдук жана орнотуу даярдыгы колдонулушу керек.

4.17 Биринчи категориядагы от казандар үчүн төмөнкүлөр зарыл:

- негизги жана резервдик отундун болушун камсыз кылуу;

 -откананы электр менен камсыздоо биринчи категория боюнча жүргүзүү;

- от казанын суу менен жабдууну эки булактан (кошумча 18.3-п.) аткаруу.

Экинчи категориядагы от казандары үчүн резервдик жана авариялык отунга болгон муктаждык долбоордук тапшырма менен белгиленет.

Орнотулган кубаттуулукка карабастан, экинчи категориядагы отканаларды электр менен камсыздоо 16.7-пункттун талаптарын эске алуу менен ЭООЭге ылайык экинчи категорияга ылайык белгиленет.

Суу менен камсыздоо бир булактан жүргүзүлөт. Суу менен жабдууну уюштуруунун зарылдыгы долбоорлоо тапшырмасы менен аныкталат.

4.18 Сырткы жайгаштыруудагы жылуулук энергетикалык орнотмолорун даярдоочу заводдордун сунуштарына жана нускамаларына ылайык ар кандай климаттык чөлкөмдөрдү колдонууга жол берилет жана ызы-чуу мүнөздөмөлөрү боюнча МАКЧ 2.04-03, МАКЧ 4.02-03 жана СанЭжЧ 1.2.3685 талаптарына жооп бериши керек.

4.19 От казандын технологиялык жабдууларын жайгаштыруу үчун төмөнкүлөрдү камсыз кылууга тийиш:

 - оңдоо иштерин механикалаштыруу үчүн шарттар;

- оңдоо иштерин жүргүзүүдө инвентарлык жүк көтөрүүчү жана транспорттук механизмдерди же (салмагы 50 кгдан ашык жабдуулардын жана түтүк өткөргүчтөрүн оңдоо үчүн) стационардык көтөргүч түзүлүштөрдү (көтөргүчтөр, тельферы тали, асма крандар) колдонуу мүмкүнчүлүгү.

4.20 Долбоорлоо тапшырмасы боюнча от казандарды оңдоо иштерин жүргүзүү үчүн оңдоо участоктору же жайлар каралышы керек. Мында өнөр жай ишканаларынын тиешелүү кызматтары же адистештирилген уюмдар тарабынан аталган жабдууларды оңдоо боюнча иштерди аткаруу мүмкүндүгүн эске алуу керек.

4.21 Долбоордо кабыл алынган негизги техникалык чечимдер төмөнкүлөрдү камсыз кылууга тийиш:

- жабдуунун ишенимдүүлүгү жана иштөө коопсуздугу;

- өрт коопсуздугун камсыз кылуу боюнча талаптар;

- айлана-чөйрөгө таасир этүүнүн коопсуз деңгээлин камсыз кылуу боюнча талаптар;

- от жагуучу жайдын максималдуу энергетикалык натыйжалуулугу;

- адамдын ден соолугу үчүн от жагуучу жайда болуунун коопсуз шарттарын камсыз кылуу боюнча талаптар;

- эмгекти коргоо боюнча талаптар;

- максималдуу энергетикалык натыйжалуулукту камсыз кылуу боюнча талаптар;

- курууга, эксплуатациялоого жана ремонттоого экономикалык жактан негизделген чыгымдар.

4.22 От казандардын жана көмөкчү жабдуулардын, түтүктөрдүн, арматуралардын, газ түтүктөрүнүн, аба өткөргүчтөрдүн жана чаң түтүктөрүнүн жылуулук изоляциясы КР КЧ 41-04 жана МАКЧ 4.02-03 талаптарын эске алуу менен каралышы керек.

5 Жер участогун пландаштырууну уюштуруунун схемасы

5.1 От казандардын жер участогун уюштурууну пландаштыруу схемасы имараттардын, курулмалардын жана от казанды инженердик-техникалык камсыздоо тармактарынын комплексине жараша КЧжЭ II-89 талаптарына ылайык иштелип чыгышы керек.

5.2 Калктуу конуштардын турак жай курулушунун аймагында отканаларды жайгаштыруу КР КЧ 30-01 жана Кыргыз Республикасындагы айылдык калктуу конуштардын аймактарын пландаштыруу жана өнүктүрүү эрежелеринин кодексинде келтирилген талаптарга ылайык ишке ашырылууга тийиш.

Жылуулук кубаттуулугуна, отундун түрүнө, арналышына жана жайгашкан жерине жараша от казандарынын жер участогун пландоочу уюштуруу схемасы көмөкчү мүнөздөгү имараттарды жана курулмаларды камтышы мүмкүн.

От казан схемалары төмөнкүлөрдү камтышы мүмкүн:

- башкы корпус (от казан бөлмөсү);

- түтүн түтүктөрү;

- көмөкчү жайлар жана административдик-тиричилик комплекси (балким Башкы корпус менен тосулган);

- химиялык сууну даярдоо имараттары (бөлмөлөрү) ;

 - туз жана реагенттер кампалары;

- муздак жана ысык суу сактагычтар, өрткө каршы резервуарлар;

- суу алуучу жана тазалоочу курулмалар, муздатуучу мунаралар;

- суюк, анын ичинде СКГ жана катуу отун кампалары;

- насостук станциялар, суюк отундун кабыл алуу жана чыгымдоо идиштери;

- темир жол, автомобиль жана үзгүлтүксүз транспорт түйүндөрү;

- трансформатордук подстанция;

- газорегулятордук пункт.

Бул объектилерди долбоорлоо ченемдик документтер бөлүмүндө келтирилген талаптарга ылайык жүргүзүлүшү керек.

5.3 От жагуучу жай куруу үчүн жер участогун тандоо жана бөлүп берүү шаарларды, поселокторду жана айылдык калктуу конуштарды пландоо жана куруу долбоорлоруна, ишканалардын башкы пландарына, ишканалардын (өнөр жай зоналарынын) топторунун башкы пландарынын схемаларына жана бул объекттерди жылуулук менен жабдуу схемаларына ылайык "Кыргыз Республикасынын шаар куруу мыйзамдарынын негиздери жөнүндө" жана "Кыргыз Республикасынын шаар куруу жана архитектура жөнүндө"Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында белгиленген тартипте жүргүзүлүшү керек.

Турак жай курулуш райондорунда жайгашкан от казандарынын жер участокторунун өлчөмүн КР КЧ 30-01 жана Кыргыз Республикасындагы айылдык калктуу конуштардын аймактарын пландоо жана куруу боюнча эрежелердин топтомуна ылайык кабыл алуу керек.

Райондук жылуулук станцияларынын функцияларын аткарган чоң кубаттуулуктагы от казандары үчүн жер участокторунун өлчөмүн долбоор менен аныктоо керек.

5.4 Аба кемелеринин учуу коопсуздугуна коркунуч келтириши же аэродромдук кызматтардын радиотехникалык каражаттарынын нормалдуу иштешине тоскоолдук жаратышы мүмкүн болгон буу казанын жана анын курулмаларын жайгаштыруу схемасы жана жер участокторунун өлчөмдөрү        КЧжЭ 2.09.03 ылайык кабыл алынышы керек.

5.5 Өнөр жай ишканаларынын аянтчаларында жайгашкан отундун, реагенттердин, материалдардын кампаларын, лабораториялардын бөлмөлөрүн, ошондой эле от казандарынын көмөкчү бөлмөөрүн ушул ишканалардын окшош имараттары, бөлмөлөрү жана курулмалары менен бириктирүүгө жол берилет.

5.6 Сырткы жайгаштыруудагы жылуулук энергетикалык орнотмолорду жайгаштыруу эркин транспорттук кирүүнү, оңдолуучу жабдууларды жайгаштыруу үчүн эркин аянтчаны, инженердик-техникалык камсыздоо тармактарына кошуу түйүндөрүнө эркин жетүүнү караштырышы керек.

5.7 Калктуу конуштардын аймагында жайгашкан отканалардын (анын ичинде сырткы түзүлүштөрдүн) курамына кирген имараттар жана курулмалар (өнөр жай ишканаларынын аймактарын кошпогондо) аймакка бөтөн адамдардын киришине тоскоол болгон атайын тосмого ээ болууга тийиш.

5.8 От казандын аймагынан тышкары от жагуучу жайлар, СКГ жана буулантуучу орнотмолордун кабыл алуучу түзүлүштөрү жана резервуарлары, отун кампалары, мазут чарбалары, конденсатты чогултуу жана кайра куюу станциялары, ысык суу менен жабдуунун аккумуляторлору, өрткө каршы жана ичүүчү суу менен жабдуунун соргуч станциялары жана резервуарлары,  күл жана шлак төгүүчү жайларды откананын кызматтары тарабынан көзөмөлдөнгөн откананын аймагына жанаша белгиленген тартипте жер участокторун каттоо менен  болушуна жол берилет. Аталган объектилердин өзүнчө тосмолору болушу керек.

5.9 Ысык суу менен жабдуунун резервуары-аккумуляторлору, өрткө каршы жана ичүүчү суу менен жабдуунун резервуарлары 11-бөлүмдүн талаптарына ылайык тосмолорго ээ болууга тийиш.

5.10 От казандын аймагынан суу чыгаруу системасы ачык долбоорлонушу керек, ал эми курулуш шарттарында – техникалык шарттарды берүү Эрежелерине жана Кыргыз Республикасында инженердик-техникалык камсыздоо тармактарына кошуу тартибине ылайык техникалык шарттар боюнча от казаны жайгашкан ишкананын же райондун өндүрүштүк жана нөшөрлүү канализациясынын тармактары менен байланыштырылышы керек.

5.11 Имараттардан жана курулмалардан өзүнчө турган от жагуучу бөлмөгө, ошондой эле ачык аянттарда жайгашкан жабдуулардан турак жай жана коомдук имараттарга чейинки аралыкты СанЭжЧ 2.1.3684 ылайык аныктоо керек.

5.12 Күл жана шлак төгүүчү жайларды курулуш муктаждыктары үчүн калдыксыз технологияны колдонуу менен күлдү жана шлакты комплекстүү иштетүү мүмкүнчүлүгүн эске алуу менен долбоорлоо керек. Эгерде күл жана шлактарды курулуш муктаждыктары үчүн колдонуу мүмкүн болбосо, күл жана шлак төгүүчү жайларды төмөнкү шарттарды сактоо менен долбоорлоо керек:

- күл жана шлак төгүүчү жайдын өлчөмдөрү откананы 10 жылга эксплуатациялоого эсептелген курулуштун биринчи этабын бөлүү менен кеминде 25 жыл иштөөсүн эске алуу менен каралууга тийиш;

- күл жана шлак төгүүчү жайларды от казандын жанында айыл чарбасына жараксыз жерлерге салуу керек;

- күл жана шлак төгүүчү жайларды, ойдуңдарды, жарларды, саздак жерлерди, жарактан чыккан карьерлерди куруу аймагын келечектүү өнүктүрүүнү эске алуу менен пайдалануу керек.

5.13 Шлактарды жана күлдөрдү таштанды төгүүчү жайга ташуу Кыргыз Республикасынын Суу кодексине жана Кыргыз Республикасынын Жер кодексине ылайык айлана-чөйрөнү коргоо боюнча талаптарды эске алуу менен ишке ашырылууга тийиш.

Күл жана шлак төгүүчү жайларда суу объектилерин жамгыр жана сел суулары күл жана шлактарды алып кетүүдөн, ошондой эле шамал эрозиясынан коргоо чаралары көрүлүүгө тийиш.

5.14 От казанды транспорттук тейлөөнүн схемасын жана системасын тандоо КЧжЭ 2.05.07ге ылайык жана техникалык-экономикалык негиздеменин негизинде анын болжолдуу натыйжалуулугуна, жайгашкан жерине, куруунун ырааттуулугуна жана кеңейтүү перспективаларына негизделиши керек.

5.15 Темир жол менен тейлөөдө кыймылдуу курамды түшүрүүгө берүү режими (берүүнүн салмак ченеми, ставкалардын саны жана өлчөмү, түшүрүүнүн узактыгы, вагондордун жана цистерналардын жүк көтөрүмдүүлүгү) кошулуучу станция менен макулдашуу боюнча белгиленет.

Берүүнүн салмак ченемин белгилөөдө 12- жана 13-бөлүмдөргө ылайык эсептелген от жагуучу отундун кампасынын жана сууну даярдоо үчүн реагенттер кампасынын сыйымдуулугун эске алуу керек.

5.16 Отунду жеткирүүдө же күлдү жана шлакты автомобиль транспорту менен алып чыгууда, от жагуучу аянтчаны автомобиль жолдорунун тышкы тармагы менен байланыштырган негизги автомобилдик кирүүдө эки жол тилкеси же айланма жол болушу керек.

5.17 Автомобиль транспорту үчүн жолдордо катуу жабуулар болушу керек.

5.18 Суюк отунду, СКГды жана күл шлак калдыктарын ташуу үчүн атайын автотранспорт каражаттары каралышы керек. Суюк отун кампаларынын аймагы КЧжЭ 2.11.03 ылайык катуу тосмого ээ болушу керек.

5.19 От жагуучу турак жай, коомдук имараттар менен өндүрүштүк, кампалык жана техникалык багыттагы курулмалардын ортосундагы өрткө каршы аралыктар отко туруктуулук даражасына жана алардын конструкциялык өрт коркунучунун классына жараша КР КЧ 42-01 ылайык кабыл алынсын.

Суюк отун жана СКГ куюлуучу резервуарлардан турак жай жана коомдук имараттарга чейинки аралыктар КР КЧ 42-01 жана КЧжЭ 2.11.03 ылайык аныкталышы керек.

6. Көлөмдүк-пландоо жана конструктивдүү чечимдер

6.1 От казандарын долбоорлоодо баардык имараттардын жана курулмалардын бирдиктүү архитектуралык жана композициялык чечимин, фасаддардын жана интерьердин жөнөкөйлүгүн жана экспрессивдүүлүгүн камсыз кылуу керек, ошондой эле экономикалык конструкцияларды жана жасалгалоо материалдарын колдонууну караштыруу керек.

6.2 От казандарынын имараттарынын жана курулмаларынын тосуучу жана конструкциялык материалдары КР КЧжЭ 23-01 талаптарына ылайык келүүгө жана шайкештик сертификаттарына ээ болууга тийиш.

6.3 Имараттардын жана курулмалардын геометриялык параметрлери, аралыктардын, мамычалардын кадамдарынын жана кабаттардын бийиктиктеринин өлчөмдөрү от казандын технологиялык схемасында каралган жабдуулардын параметрлерине ылайык кабыл алынышы керек.

6.4 Бөлмөлөрдү жана чердак калкаларын от казандардын үстүндө жайгаштырууга жол берилбейт. Бул талап өнөр жай жайларында орнотулган казандарга жайылтылбайт.

6.5 Өндүрүштүк жайларда от казандарды орнотуу орду имараттын калган бөлүгүнөн эшиктери орнотулган, казандын бүткүл бийиктиги боюнча, бирок 2 мден кем эмес күйбөгөн материалдардан жасалган тосмолор (отко чыдамдуу тосмолор) менен бөлүнүшү керек.

Өндүрүштүк жайдын ичинде төмөнкүлөрдү орнотууга жол берилет:

а) ар биринин буу кубаттуулугу саатына 4 тоннадан (т/саат) ашпаган бир жолу өтүүчү от казандары;

б) шартка жооп берген (t - 100) ⨯ V ≤ 100 (ар бир казан үчүн), мында t – жумушчу басымдагы каныккан буунун температурасы, ºС; V – казандын суунун көлөмү, м³;

в) барабаны жок ар биринин жылуулук өндүрүшү 10,5 ГДж/с (2,5 Гкал/С) ашпаган суу жылытуучу буу казандарын;

г) утилдештирүүчү от казандар-чектөөлөр жок.

6.6 Тейлөөчү персоналдын дайыма катышуусу менен откананын имаратында тиричилик жана кызматтык жайлар каралышы керек.

Откананын персоналы үчүн арналбаган тиричилик жана тейлөө жайларын, ошондой эле казан жабдууларын оңдоого арналбаган цехтерди жайгаштырууга жол берилбейт.

6.7 Откананын ар бир кабатында бөлмөнүн карама-каршы жагында жайгашкан экиден кем эмес чыгуучу жер болушу керек.

Эгерде кабаттын аянты 200 метрден аз болсо жана сырткы стационардык тепкичке экинчи эвакуациялык чыгуу болсо, ал эми бир кабаттуу от казандарда – от казандарынын фронту боюнча бөлмөнүн узундугу 12 метрден ашпаган учурда бир чыгууга жол берилет.

6.8 Отканадан чыгуу эшиктери кол басымы менен сыртка ачылып, от казандын кулпулары болбошу жана от казандын иштеши учурунда кулпуланбашы керек (тейлөөчү персоналы бар откана үчүн). Кызматтык, тиричилик жана көмөкчү өндүрүштүк жайларга отканадан чыгуучу эшиктер пружиналар менен жабдылып, от казан тарапка ачылышы керек.

6.9 Отунду берүү жана күлдү жана шлакты алып салуу ишке ашырылуучу от жагуучу жайдын дарбазасында КР КЧ 41-04 ылайык тамбур же аба жылуулук пардасы болушу керек. Тамбурдун өлчөмү күйүүчү май берүүдө же күлдү жана шлакты кетирүүдө коопсуздукту жана ыңгайлуу тейлөөнү камсыз кылышы керек.

6.10 От казандарынын имараттарынын жана курулмаларынын көлөмдүк-пландык жана конструкциялык чечимдери аларды кеңейтүүгө мүмкүндүк бериши керек.

6.11 От казандардын дубалдарына жана шыптарына ири блоктуу жабдууларды орнотуу үчүн монтаждык тешиктер каралууга тийиш. Мындай тешиктер от казан бөлмөсүн кеңейтүүдөн берилиши керек. Блок-модулдук откананы орнотуу жана монтаждоо үчүн катуу бети бар участок даярдалышы керек.

6.12 Откананын таза полунун белгиси казандын имаратынын жанындагы жердин пландоо белгисинен 0,15 м бийиктикте алынышы керек от казандын аймагында чуңкурларды жайгаштырууга жол берилбейт. От казандардын астына чуңкурларды уюштурууга эгерде мындай муктаждык казанды тейлөө шарттарынан келип чыкса жол берилет, бул учурда чуңкурдун желдетилишин камсыз кылуу керек.

6.13 Ачык ашыкча жылуулук чыгуучу буу казандарынын имараттарында жана жайларында, туруктуу иштеген зонанын (жумушчу аянтчанын деңгээлинен 2,4 м бийиктикке) жана нымдуу жана нымдуу шарттары бар имараттардын тосуучу конструкцияларынан тышкары, аларды КР КЧжЭ 23-01 ылайык тандап алышат.

6.14 От казандарынын имараттарын жана курулмаларын долбоорлоодо конструкцияларды, буюмдарды жана материалдарды жалпы аянттарда унификациялоонун талаптарын сактоо менен курулуш районунда иштеп жаткан унификацияланган курама темир-бетон жана металл конструкцияларынын номенклатурасын жетекчиликке алуу керек.

Мурда колдонулган металл конструкцияларды (профилдерди, устундарды, барактарды, тилкелерди, үймөктөрдү, тилдерди ж.б.) пайдаланууга жол берилбейт.

6.15 Отканалардын имараттарынын жана курулмаларынын тирөөч конструкциялары, эреже катары, каркастарды жана жабдууларды монтаждоо алдында бүткүл нөлдүк циклдин ишин аткаруу шарттарына негизделиши керек.

6.16 От казандык жайларда төшөлгөн каналдардын кабатталышы даяр полдун деңгээлинде даярдалгандай каралышы керек.

Пайдалануу шарттары боюнча плиталарды алуу зарыл болгон каналдардын участокторун тосуу үчүн алынуучу калкандын же плитанын массасы 50 кг ашпоого тийиш.

6.17 Каналдардын жана полдордун конструкциялары жабдууларды монтаждык тешиктерден орнотуу жерине жылдыруудан жүктөмгө эсептелүүгө тийиш жана жүк көтөргүч механизмдердин өтүү мүмкүнчүлүгүн камсыз кылууга тийиш.

6.18 Энергетикалык орнотмолорду тейлөөгө жана оңдоого тиешеси жок көмөкчү жабдууларды от казандары менен бир бөлмөгө орнотууга жол берилбейт.

6.19 Орнотулган жабдууларды, арматураларды жана гарнитураларды ыңгайлуу жана коопсуз тейлөө үчүн, тейлөөчү персоналдын туруктуу катышуусу бар от казандарында туруктуу тепкичтер жана металл тосмолор менен жабдылган күйбөөчү материалдардан аянтчалар орнотулушу керек. Тейлөөчү персоналдын туруктуу катышуусу жок от казандары үчүн тосмо менен жабдылган көчмө аянтчаларды, тепкичтерди жана тепкичтерди пайдаланууга жол берилет.

6.20 Басым астында жабдууларды тейлөө, текшерүү, оңдоо үчүн аянтчалар жана тепкичтер бийиктиги 0,9 мден кем эмес тосмолор менен, түбү боюнча 100 мм ден кем эмес катуу каптоо менен аткарылышы керек.

Өткөөл аянтчалардын жана тепкичтердин эки тарабында тосмо болушу керек. Туюк учунан тепкичке (чыгууга) чейин 5 метрден ашык аралыкта жайгашкан аянтчалардын карама-каршы учтарында жайгашкан экиден кем эмес тепкич (эки чыгуу) болушу керек.

Жылмакай аянтчаларды жана тепкич тепкичтерин, ошондой эле штангалуу (тегерек) болоттон жасалган колдонууга жол берилбейт.

Тепкичтердин туурасы 600 мм кем эмес, тепкичтердин ортосундагы бийиктик 200 мм ашык эмес, тепкичтердин туурасы 80 мм кем болбошу керек. Аянтчалардын ортосундагы аралык 4 метрден ашпашы керек.

Тейлөө кызматкерлеринин туруктуу катышуусу менен от казандарда бийиктиги 1,5 метрден ашкан тепкичтер 50 тирөөчтөн ашпаган горизонталдык бурчка ээ болушу керек.

Жабдууларды жана арматураларды тейлөө шартында тейлөөчү персоналдын туруктуу катышуусу жок от казандарда бийиктиги 1,5 метрден ашкан тепкичтерди горизонталга 50 сек ашык эмес жантайма бурч менен орнотууга жол берилет. Аянтчалардын эркин өтүүсүнүн туурасы 0,6 мден кем эмес, ал эми арматураларды, контролдук-өлчөөчү приборлорду жана башка жабдууларды тейлөө үчүн 0,8 мден кем эмес болушу керек.

Адамдар үзгүлтүксүз өтүүчү жерлерде жана эвакуация жолдорунда аянтчалардын жана тепкич тепкичтеринин полунан жогору эркин бийиктик 2 метрден кем болбошу керек, ал эми адамдар сейрек өткөн жерлерде 1,8 метрден кем болбошу керек.

6.21 От казанынын бөлмөлөрүнүн полу жылмакай жана тайгалак эмес бети менен күйбөй турган материалдардан жасалышы керек; алар тегиз болушу керек жана сууну чогултуп, канализацияга агызуучу шаймандар болушу керек.

От казан бөлмөсүндөгү каналдар таза полдун деңгээлинде алынып салынуучу плиталар менен жабылышы керек.

Металл канал кабаттары оюк болоттон жасалышы керек.

Тосулбаган чуңкурларды жана чуңкурларды бийиктиги 0,9 метрден кем эмес тосмолор менен тосуу керек.

Колдонулган профилдерди, барактарды, тилкелерди жана башка металл конструкцияларын колдонууга жол берилбейт.

6.22 От казандарын долбоорлоодо технологиялык жабдууларды колдонуу керек, анын статикалык жана динамикалык жүктөмдөрү аны пайдубалын орнотууга мүмкүндүк берет.

Ошол эле учурда, технологиялык жана курулуш чечимдер акустикалык эсептөөлөр менен текшерилиши керек СанЭжЧ 2.1.3684 санитардык ченемдер менен уруксат берилген маанилерден ашпаган титирөө жана структуралык ызы-чуу денгээлин камсыз кылууга тийиш.

6.23 От казандык бөлмөлөрдүн сырткы дубалдарындагы терезе тешиктеринин аянты жана жайгашуусу табигый жарык шарттарынан аныкталышы керек.

От казандары, газ пайдалануучу жабдуулар жайгашкан бөлмөдөгү терезе тешиктеринин аянты, ошондой эле жарылуу коркунучу бар концентрациянын пайда болушу мүмкүн, оңой ташталуучу конструкцияларды (ОТК) жайгаштырууну эске алуу менен минималдуу зарыл болушу керек.

Терезенин тешиктери оңой курулма катары колдонулушу керек. Мындай учурда терезе тешиктеринин сыртынан айнектин жайылышына тоскоол болгон тосмолорду орнотуу керек. Терезе ачылышынын аянты МАМСТ Р 12.3.047 ылайык эсептөө менен аныкталууга тийиш. Терезе айнегинин калыңдыгын жана аянтын КР КЧ 31-05 ылайык аныктоо керек.

Эсептик маалыматтар жок болгон учурда ОЫКтын аянтын буу казандары, газ керектөөчү жабдуулар жана газ өткөргүчтөр жайгашкан жайдын жалпы көлөмүнүн 1м³на 0, 03м² эсебинде аныктайт.

ОЫК (оңой ыргытылуучу конструкциялар) үчүн материал катары арматураланган айнек, стеклопакеттер, триплекс, сталинит жана поликарбонат колдонууга жол берилбейт.

От казандарынын имараттарын жана курулмаларын капталдан жарыктандырууда табигый жарык берүү коэффициенти лабораториялардын бөлмөлөрүнөн, автоматика калкандарынан, борбордук башкаруу постторунан жана оңдоо устаканаларынан тышкары 0,5 ке барабар кабыл алынууга тийиш, алар үчүн табигый жарык берүү коэффициенти 1,5 ке барабар кабыл алынышы керек.

Өзүнчө турган суу даярдоо станцияларынын жайларынын табигый жарык берүү коэффициентин КР КЧ 23-05 ылайык кабыл алуу керек.

6. 24 Туруктуу иштеген кызматкерлери бар от казандарда туруктуу жумуш орундарында жана контролдоо жана башкаруу такталарында үн басымынын жол берилген деңгээли жана үн деңгээли талаптарды эске алуу менен "жумуш орундарында, турак жайларда, коомдук имараттарда жана турак жай курулушунун аймагында ызы-чуу" санитардык эрежелерин жана ченемдерин кабыл алат.

6.25 Селитеб чөлкөмдөрүндө жайгашкан от казандарда (калктуу конуштун аймагынын бир бөлүгү) жана интеграцияланган от казандарда МАКЧ 2.04-03 ылайык үн басымынын деңгээлин камсыз кылуу керек. Мында долбоорлордо структуралык ызы-чууну жана термелүүнү басуу жана аларды курулуш конструкциялары менен башка жайларга өткөрүп берүү мүмкүн эместиги боюнча иш-чаралар каралууга тийиш.

6.26 Катуу отундарды күйгүзүүдө отун менен камсыздоонун, чаң даярдоочу жана казандык жайлардын тосмо конструкцияларынын ички беттери жылмакай болууга жана ачык түстөгү нымга чыдамдуу жана отко чыдамдуу боектор менен сырдалган болушу керек. Колдонуудагы жээктер жана терезелер горизонтко 60° бурчта эңкейиштер менен жасалып, нымга чыдамдуу боектор менен сырдалган болушу керек.

Бул бөлмөлөрдүн полдору чаңды суудан тазалоону пайдаланууну эске алуу менен долбоорлонууга тийиш.

6.27 Конвейердик галереялар казандардын имараттары менен бириккен жеринде имараттын рамкасына жана тосмо конструкцияларына таянбашы керек.

6.28 Жылытылган бийик конвейердик галереялар эстакадалардын жүк көтөрүүчү конструкцияларынын үстүндө жайгашуусу керек.

6.29 Чийки көмүр жана чаң үчүн бункерлер КР КЭ 41-102 стандартына ылайык конструкцияланышы керек.

6.30 Атайын көрктөндүрүүчү жайлардын жана түзүлүштөрдүн курамын аныктоо үчүн жумуш категориясы боюнча откана жумушчуларынын кесиптеринин тизмеси А тиркемесине ылайык алынсын.

6.31 от жагуучу бөлмөдө иштегендердин саны кыйла көп сменада 30дан ашык адам турмуш-тиричилик жайларынын, коомдук тамактануу жана маданий тейлөө жайларынын курамын КР КЧ 31-06 ылайык кабыл алышат.

От жагуучу бөлмөдө иштегендердин саны 6дан 30 адамга чейин төмөнкүдөй жайларды караштыруу зарыл: от жагуучу жайдын башчысынын кабинети же конторалык жай, жуунгучтары бар гардероб бөлмөлөрү, дааратканалар, душ бөлмөлөрү, тамак-аш кабыл алуу бөлмөсү, жылытуу бөлмөсү жана инвентардык кампа.

От жагуучу бөлмөдө иштегендердин саны 5 адамга чейин болсо, сменада от жагуучу жайдын башчысынын бөлмөсү (административдик жай), ошондой эле чечинүүчү жайдын ичиндеги жуунгуч каралбайт.

Кызматкерлердин туруктуу катышуусу жок от казандарда даараткана жана жуунма каралышы керек. Биотуалетти колдонууга уруксат берилет.

Өнөр жай ишканаларынын, администрациялык жана коомдук имараттардын аймагында жайгашкан тейлөөчү персоналдын туруктуу катышуусу жок от казандар үчүн, эгер от жагуучу жайдан жакынкы дааратканага чейинки аралык 200 метрден ашпаган жана от жагуучу персоналды тейлөө үчүн келген ажатканага кирүү мүмкүнчүлүгү бар болсо, даараткананы жана жуунманы карабоого жол берилет".

6.32 Туруктуу тейлөөчү персоналы бар суюк отун насостук станцияларынын өзүнчө турган имараттарында кийим-кече, даараткана, душ, жылытуу бөлмөсү каралышы керек. Өзүнчө турган суу даярдоочу имараттарда кийим-кече, даараткана, душ бөлмөсү каралышы керек.

6.33 От казан бөлмөсүндө жабдуулар бир нече бийиктикте (нөл, башкаруу аянтчасы, аралык кабаттар) жайгашканда, полдун жүгү 500÷1500 кг/м2 болгон оңдоодо материалдарды жана жабдууларды ташуу жана жайгаштыруу үчүн оңдоо чөлкөмдөрү каралышы керек.

6.34 Отканада оңдоо иштерин жүргүзүү үчүн көтөрүүчү механизмдердин түрүнө карабастан, тейлөөчү персонал үчүн лифттер бирдигинин кубаттуулугу 100 т/саат жана андан ашык төрт буу казаны үчүн бир жүргүнчү жана жүк ташуучу лифттин эсебинде каралышы керек; же ар биринин жылуулук кубаттуулугу 116,3 МВт жана андан жогору болгон төрт ысык суу казандары.

6.35 От каналарда запастык тетиктерди сактоочу жай каралышы керек. Складдын жоктугу долбоордук тапшырма менен негизделиши керек.

6.36 Отканаларда казандарды жана көмөкчү жабдууларды жайгаштыруу (от казандар менен курулуш конструкцияларынын ортосундагы аралык, өтмөктөрдүн өлчөмдөрү), ошондой эле жабдууларды тейлөө үчүн аянтчаларды жана тепкичтерди жайгаштыруу техникалык талаптардын жана эксплуатациялоо талаптарынын негизинде каралышы керек.

Техникалык тейлөө жана демонтаждоо үчүн кеминде 0,7 м эркин өтүү камсыз кылынууга тийиш. Тейлөө аймактары жөнүндө маалымат жок болгон учурда, төмөнкүлөр зарыл:

а) Буу басымы 0,05 МПа жогору жана суунун температурасы 110°С жогору буу жана ысык суу казандары бар от казандар үчүн казандардын алдыңкы бөлүгүнөн же мештердин чыгып турган бөлүктөрүнүн карама-каршы дубалына чейинки аралык откананын имараты, казандардын алдыңкы бөлүгү менен бири-бирине карама-каршы жайгашкан мештердин чыгып турган бөлүктөрүнүн ортосундагы аралык, ошондой эле өтмөктөрдүн туурасы кооптуу өндүрүш үчүн өнөр жайлык коопсуздук эрежелерине ылайык ашыкча басым астында иштеген жабдууларды пайдаланган объектилер үчүн кабыл алынат.

б) Буу басымы 0,05 МПа ашпаган жана суунун табы 110 МПа жогору болбогон буу жана суу жылытуучу казандары бар от казандар үчүн төмөнкүлөрдү кабыл алуу керек:

- от казандарынын ортосундагы Өткөөлдүн туурасы, ошондой эле от казан менен бөлмөнүн арткы дубалынын ортосунда кеминде 1 м болушу керек;

- от казандарынын айрым чыгып турган бөлүктөрүнүн, ошондой эле имараттын бул бөлүктөрү менен чыгып турган бөлүктөрүнүн, тепкичтердин, жумушчу аянтчалардын жана башка чыгып турган конструкциялардын ортосундагы өтмөктөрдүн туурасы-0,7 мден кем эмес болуу;

- каптал тейлөөнү талап кылган от казандарын орнотууда казандардын ортосундагы же от казан менен бөлмөнүн дубалынын ортосундагы өтмөктөрдүн туурасы 1,5 мден кем болбошу керек;

- от казандарын зарыл болгон каптал тейлөө жок болгон учурда, от казандардын ортосунда же четки от казан менен от казандын дубалынын ортосунда жок дегенде бир өткөөлдү орнотуу милдеттүү. Бул өтмөктөрдүн туурасы, ошондой эле от казандары менен от жагуучу бөлмөнүн арткы дубалынын ортосундагы туурасы кеминде 1 м болушу керек;

- каптал тейлөө жана буу казандарды дубалга же колоннага жакын орнотуу зарылдыгы жок болсо, от казандарын жабуу от жагуучу жайдын дубалынан 0,7 метрден кем эмес турушу керек;

- от казандардын алдыңкы беттеринин же бири-бирине карама-каршы жайгашкан казан мештеринин чыгып турган бөлүктөрүнүн ортосундагы аралык кеминде 5 м болушу керек, казандын дубалына чектеш эмес, бирок андан кеминде 0,7 м аралыкта турушу керек;

- суюк же газ түрүндөгү отун менен иштеген от казандар үчүн от казандардын фронтторунун ортосундагы аралык 4 мден кем эмес, ал эми оттуктар ортосундагы аралык 2 мден кем эмес болууга тийиш.

Э с к е р т м е – От казандардын алдыңкы тарабында насосторду, желдеткичтерди орнотууга, ошондой эле казандын иштөөсүнүн бир сменинен ашык эмес катуу отундун запастарын сактоого жол берилет. Мында от казандардын алдыңкы тарабын бойлой эркин өткөөлдөрдүн туурасы 1,5 мден кем эмес болушу керек, ал эми орнотулган жабдуулар жана күйүүчү май мештерди жана казандарды тейлөөгө тоскоол болбошу керек.

в) жылуулук түтүк (газ түтүк) от казандары үчүн аларда турбулизаторлор болгондо жана тазалоо зарыл болгон учурда (от жагуучу жана газ жүрүүчү түтүктөр) фронттон дубалга чейинки аралык турболизаторду алып чыгуунун зарылдыгын эске алуу менен кабыл алынышы керек. Мында дубалдан күйгүзгүчкө чейин же фронттон тейленген колосник торуна чейинки аралык 1 метрден кем болбошу керек.

6.37 Мазут инжекторлорун тейлөө үчүн аянтчалар, ошондой эле от жагуучу жана газ жолдорго жарылуучу сактоочу клапандардын чыгуучу тешиктери бекем болушу керек.

6.38 Интегралдык от казандарга кошумча талап.

6.38.1 Өндүрүштүк жана кампа имараттарын жылуулук менен камсыздоо үчүн тиркелген жана чатырлуу казандарды колдонууга жол берилет. Ошол эле учурда тиркелген казан бөлмөлөрү имараттын дубалдарына жакын жайгаштырылышы керек, мында казандын дубалынан жакынкы тешикке чейинки горизонталдык аралык 2 мден кем эмес, ал эми от казандын шыпынан имараттын шыпына чейинки аралык болушу керек, ал эми вертикалдуу жакынкы тешик кеминде 4 м болушу керек.

6.38.2 Өнөр жай имараттарына курулган отканаларды жайгаштыруу өндүрүштүк имараттардын технологиялык талаптары, долбоордук стандарттары жана өрт коопсуздугунун талаптары менен аныкталат.

6.38.3 Жарылуу жана өрт коркунучунан улам А жана В категориясындагы өндүрүштүк жайлардын үстүнөн чатырдагы от казандарды коюуга жол берилбейт.

6.38.4 Күйүүчү материалдарды, күйүүчү суюктуктарды, ошондой эле күйүүчү таңгактагы отко чыдамдуу материалдарды сактоочу кампаларга чатыры орнотулган жана бекитилүүчү казандарды орнотууга жол берилбейт.

6.38.5 Турак жайларды жылуулук менен камсыз кылуу үчүн тиркелген жана чатырлуу казандарды орнотууга жол берилет.

Чатыр казандарын имараттын мансарда же мансарда бөлүгүндө орнотууга жол берилет. Бул учурда, от казан бөлмөнүн өзүнүн тосмо түзүлүштөрү болушу керек.

Кире беришке кирүүчү откананы жайгаштырууга жол берилбейт. От казан орнотулган капталындагы дубалда турак жайдын жакынкы терезесинен казандын дубалына чейинки горизонталдык аралык кеминде 4 м, ал эми казандын шыпынан вертикалдуу аралык 4 м болушу керек. жакынкы терезе, жок эле дегенде, 8 м болушу керек.

Чатырдагы от казан бөлмөнү түздөн-түз турак жайлардын каптоолоруна жайгаштырууга жол берилбейт (турак жайды жабуу от жагуучу бөлмөнүн полунун негизи боло албайт). Турак жайларда орнотулган отканаларды жайгаштырууга жол берилбейт.

6.38.6 Коомдук, административдик жана турмуш-тиричилик имараттарын жылуулук менен камсыз кылуу үчүн курулган, тиркелген жана чатырлуу от казандарды долбоорлоого жол берилет.

Имараттын негизги фасадынын капталына тиркелген откананы жайгаштырууга жол берилбейт. Откананын имаратынын дубалынан имараттын дубалындагы жакынкы терезеге чейинки аралык горизонталдуу боюнча кеминде 4 м, ал эми казандын шыпынан имараттын эң жакын терезесине чейин вертикалдуу боюнча 8 мден кем эмес болушу керек.

6.38.7 Камтылган жана чатыры бар отканаларды бир эле учурда 50дөн ашык адам турган жайга жанаша, астына жана үстүнө жайгаштырууга жол берилбейт.

Түздөн-түз кабатта жайгашкан же төмөнкү жайлар менен чектеш курулган, тиркелген жана чатыр от казандарын долбоорлоого жол берилбейт:

- топтук, өзүнчө, уктоочу, даараткана, балет, музыкалык жана гимнастикалык сабактар үчүн залдар, сейилдөө верандалары, балдарды сууга түшүүгө үйрөтүүчү бассейндердин жайлары, мектепке чейинки билим берүү уюмдары;

- класстык жайлар, окуу кабинеттери жана устаканалар, лабораториялар, ийрим жайлар, акт залдары, маданий-массалык жана спорттук-ден соолукту чыңдоочу жайлар, Ашкана залдары, уктоочу бөлмөлөр жана жатак мектептердин, жалпы билим берүүчү жана кесиптик билим берүүчү уюмдардын, мектептен тышкаркы окуу жайлардын уктоочу корпустары;

- уктоочу (турак) жайлар, маданий - массалык багыттагы жайлар, кары-картаңдар жана майыптар үйлөрү (батир тибиндеги эмес);

- оорулуулар үчүн палаталар жана медициналык уюмдардын дарылоо бөлмөлөрү;

- турак жайлар, маданий-массалык жана спорттук-ден соолукту чыңдоочу жайлар, ресторандардын, буфеттердин, кафелердин жана мейманканалардын жана жатаканалардын ашканалары;

- жогорку билим берүү уюмдарынын жана квалификацияны жогорулатуу мекемелеринин аудиториялары, окуу кабинеттери, лабораториялар, маданий - массалык жана ден соолукту чыңдоочу жайлар, ашканалардын, буфеттердин жана кафелердин ашкана залдары.

6.38.8 Адамдар көп жүргөн жайлардын (фойелер жана көрүү залдары, дүкөндөрдүн соода жайлары, ашкана ресторандарынын, кафелердин залдары, мончолордун чечинүүчү жайлары ж. б.) үстүнө жана астына орнотулган от казандарды жайгаштырууга жол берилбейт.

6.38.9 Курулган жана тиркелген от казандар түздөн-түз сыртка же негизги имараттын тепкич клеткасы аркылуу каралууга тийиш.

Орнотулган от казандардан бир эвакуациялык чыгууну (экинчисин орнотпостон), анын ичинде коридор же тепкич клеткасы аркылуу, эгерде эң алыскы жумуш ордунан сыртка чыгууга чейинки аралык же тепкич клеткасы 25 метрден ашпаса, кароого жол берилет.

Чатыр от казандары үчүн төмөнкүлөр каралышы керек:

- от казандан түздөн-түз чатырга чыгуу;

- негизги имараттын чатырына тепкич менен чыгуу;

- чатырга чыгуудан от казанынын кире беришине чейинки жолду кол жүк арабасынын кыймылы үчүн пайдаланылып жаткан чатырдын туурасы 1 метрден кем эмес болгон каптоо менен кароо керек;

- чатырдын бийиктиги 10% дан ашса, туурасы 1 м болгон, бийиктиги 1,5 м болгон тосмолору менен от жагуучу жайдын периметри боюнча жүрүүчү көпүрөлөр каралышы керек.

6.38.10 Чатырдын казандары бир кабаттуу болушу керек. Казан бөлмөсүнүн полу 10 см бийиктикке чейин суу ташкынына ылайыкталган гидроизоляцияга ээ болушу керек.

6.38.11 Негизги имараттын тирөөч конструкциялары казан имаратынын өзүнүн, жабдуулардын жана суу менен толтурулган түтүктөрдүн статикалык жана динамикалык жүктөрүнүн таасирине ылайыкташтырылышы керек.

6.38.12 Негизги турак жай имаратынын тирөөч жана тосмо конструкциялары имараттын интеграцияланган от казанынын курулуш конструкциясы болушу мүмкүн эмес. Мында чатырдын от казаны негизги имараттан «калкып жүрүүчү» типтеги пол менен жылууланышы керек.

Кайталоочу жабууларды орнотууда чатырдагы от жагуучу бөлмөнү жайгаштырууга жол берилет. Кайталап кабатташуусунун бийиктиги 1,2 метрден кем эмес кабыл алынат.

6.38.13 Тиркелген от казандарга катуу капталган жол кирелер жана ири габариттик жабдууларды же блокторду чогултуу жана ажыратуу үчүн механизмдерди артка кайтаруу үчүн аянтчалар каралышы керек.

6.38.14 Кыналган, тиркелген жана чатыр казандарынын дубалдарынын ички бети нымга туруктуу боектор менен боелуп, оңой тазалоого мүмкүндүк берет.

6.38.15 От казандарын жана көмөкчү жабдууларды интеграцияланган буу казандарына жайгаштыруу (казандар менен курулуш конструкцияларынын ортосундагы аралык, өтмөктөрдүн өлчөмдөрү), ошондой эле жабдууларды тейлөө үчүн аянтчаларды жана тепкичтерди орнотуу паспортторго жана буу казандарын жана көмөкчү жабдууларды пайдалануу боюнча нускамаларга ылайык каралышы керек.

Техникалык тейлөө жана демонтаждоо үчүн 700 мм кем эмес эркин өтүү камсыз кылынышы керек.

6.38.16 Интегралдык от казандарынын имаратынын бийиктигин эксплуатациялануучу жабдуулардын чыгып турган бөлүктөрүнө эркин жетүүнү камсыз кылуу шарттарынан аныктоо керек. Тейленүүчү жабдуунун жогору жагынан чыгып турган курулуш конструкцияларынын түбүнө (жарыкта) чейинки вертикалдык аралык 1 метрден кем болбошу керек. Мында комплекстүү откананын эң аз бийиктиги даяр полдун белгисинен чыгып турган кабат конструкцияларынын түбүнө чейин (жарыкта) 2,5 м кем эмес болушу керек.

6.38.17 Өндүрүүчүнүн нускамасында көрсөтүлгөн климаттык зоналар үчүн имараттын чатырына сырткы жылуулук электр станцияларын орнотууга жол берилет.

6.38.18 Интегралдык жылуулук менен жабдуунун автономдуу булактарын (ЖЖАБ) жылуулук кубаттуулугу негизги имараттын же курулуштун эсептелген жылуулук жүгү менен чектелет.

ЖЖАБ ээсинин уруксаты менен техникалык-экономикалык негиздемени түзүүнүн жана энергия эффективдүүлүгүнүн стандартташтырылган көрсөткүчтөрүн берүүнүн жүрүшүндө жалпы менчик (турак жай) менен бириктирилген функционалдык жактан көз каранды объекттерди жылуулук менен камсыздоо үчүн ЖЖАБнын жалпы кубаттуулугун жогорулатууга жол берилет. бирикмелер), ошондой эле жакын жайгашкан социалдык, маданий жана турмуш-тиричилик объектилери:

- турак жайларда жайгашкан үстүнкү ЖЖАБ үчүн - 5 МВтка чейин, мамлекеттик административдик жана турак жай имараттарында – 10 МВтка чейин, өндүрүштүк имараттарда – 15 МВтка чейин;

- коомдук жана административдик жана турак жай имараттарына курулган ЖЖАБ – 5 МВтка чейин, өндүрүштүк имараттарда – 10 МВтка чейин. Турак жайларда орнотулган ЖЖАБын жайгаштырууга жол берилбейт;

- ЖЖАБ турак жай имараттарына – 5 МВтка чейин, мамлекеттик жана административдик, тиричилик максаттарына – 10 МВтка чейин, өндүрүштүк максаттарга – 15 МВтка чейин.

7 Өрт коопсуздугу

7.1 От казандарын долбоорлоодо каралган өрт коопсуздугунун чаралары "Өрт коопсуздугун камсыз кылуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамында жана КР КЧ 21-01 менен берилген талаптарга жооп бериши керек.

7.2 Өндүрүштүк багыттагы имараттарга тиешелүү отканалардын жана жылуулук генераторлорунун имараттарын жана курулмаларын долбоорлоодо өрткө каршы талаптарды жетекчиликке алуу зарыл. Отканаларда жайлардын категориялары жарылуу жана өрт коркунучу, ошондой эле имараттардын, жайлардын жана курулмалардын талап кылынган отко туруктуулугу боюнча В тиркемесине ылайык кабыл алынат.

Отканалардын өрткө туруктуулук даражасы, конструктивдүү өрт коркунучунун классы, имараттардын бийиктиги жана өрт отсекинин ичиндеги полдун аянты боюнча өзүнчө имараттар өндүрүштүк имараттарга коюлган талаптарга ылайык кабыл алынат. Өз алдынча жана блок-модулдук отканалардын имараттары өрткө туруктуулуктун I жана II даражадагы өрт коркунучунун С0 классына, өрткө туруктуулугу боюнча III даражадагы өрт коркунучунун С0 жана С1 класстарына ылайык келиши керек. Керектөөчүлөрдү жылуулук менен камсыздоонун ишенимдүүлүгү боюнча экинчи категорияга кирген өзүнчө отканалардын имараттары, ошондой эле С0 жана С1 өрт коркунучунун IV классындагы отко туруктуулук даражаларын аткарууга жол берилет.

Катуу отундун жабык сактагычы бар откананы тосууда акыркысы REI 150 кем эмес отко туруктуулук көрсөткүчү менен 1-типтеги өрткө каршы дубал менен бөлүнүшү керек. Отканаларга тиркелген бөлмөлөрдө суюк отун үчүн резервуарларды орнотууну караштырууга жол берилет. Мында күйүүчү май бактарынын жалпы сыйымдуулугу жеңил майлуу отун үчүн 150 м3 ашпоого тийиш.

Бункердин үстүндөгү күйүүчү май менен камсыз кылуучу галереялар от казан бөлмөлөрүнөн (күйбөй турган)  отко туруктуулугу EI 15 кем эмес 2-типтеги отко чыдамдуу тосмолор менен бөлүнүшү керек. Эшиктин тосмосуна жайгаштырганда, аны от кана бөлмөсү аркылуу эвакуация жолу катары колдонуу керек. Бул учурда, галерея менен казан бөлмөсүнүн ортосундагы билдирүү тамбур-2-типтеги шлюз, тешиктерди толтуруу ‒ 3-тип аркылуу болушу керек.

Газ, чаң-аба жарылуу коркунучу бар аралашмаларды түзүүгө жөндөмдүү отунду пайдаланууда отун алуучу жайларда оңой чачылуучу тосуучу конструкциялар каралышы керек, алардын аянты колдонуудагы ченемдик документтерге жана 7.7-п. ылайык эсептөө менен аныкталат.

От жагуучу жайларда, чаң даярдоочу жайларда катуу отунду пайдаланууда оңой чечилүүчү конструкциялардын аянтын колдонуудагы ченемдик документтерге ылайык эсептөө менен аныктоо керек.

Эсептик маалыматтар жок болгон учурда оңой чечилүүчү конструкциялардын аянты андан кем болбоого тийиш:

- 0,015 м² 1 м бош мейкиндикте-10000 м³ чейин от жагуучу бөлмөнүн эркин көлөмүндө;

- 0,006 м2 1 м бош мейкиндикте-10000 м³ ашык от жагуучу бөлмөнүн эркин көлөмүндө.

От жагуучу жайда суюк жана газ түрүндөгү отунду пайдаланууда оңой чечилүүчү тосуучу конструкциялар каралышы керек, алардын аянты колдонуудагы ченемдик документтерге ылайык эсептөө менен аныкталышы керек.

Эсептик маалыматтар жок болгон учурда оңой чечилүүчү конструкциялардын аянты 0,05 м² ден 1м³ кем болбошу керек, анда буу казандары, отун чыгаруучу жабдуулар жана түтүк өткөргүчтөр жайгашкан. Терезелерди жана чырактарды айнектөө оңой чечилүүчү курулма катары колдонулушу керек. Арматураланган айнектин, айнек блоктордун жана стеклопрофилиттин терезелерин толтуруу үчүн колдонууга жол берилбейт.

Жөнөкөй түшүрүлүүчү конструкциялар катары каралган айнектерди орнотууда айнектин айрым барактарынын аянты жана калыңдыгы (терезе жабуусунда) КР КЧ 31-05 боюнча аныкталат.

Күйүүчү май менен камсыз кылуу жана чаңды даярдоо үчүн жайларда терезе тилкелери темирден жасалууга тийиш.

Айнектөөнүн талап кылынган аянтын камсыз кылуу мүмкүн болбогон учурда оңой курулуучу конструкциялар катары болоттон, алюминийден жана хризотилцемент барактарынан жана натыйжалуу жылуулоодон жасалган үстүнкү кабаттын тосуучу конструкцияларын пайдаланууга же сыртынан чыгаруу менен жарылуучу клапандарды кароого жол берилет.

Электр жабдуулары бар жайларды долбоорлоого талаптар ЭООЭ келтирилген.

Жабдуулардын бирдигинде майдын саны 60 кг жана андан көп болгон электр жабдуулары жайгашкан жайлардын тосуучу конструкцияларынын отко туруктуулук чеги REI 45тен кем болбошу керек. Бөлмөлөрдөгү электр жабдуулары бар полдор чаң баспаган материалдан жасалышы керек. Откананын биринчи өрт өчүрүүчү жабдуулары менен жабдылышы өрт коопсуздугунун талаптарына жооп бериши керек.

От казандарынын жайлары автоматтык өрт сигнализациясы (АӨС) жана автоматтык түрдө Өрт өчүрүү каражаттары менен жабдылышы керек. Өрт коопсуздугунун эрежелерине ылайык, от казаны өрт калканы, кум салынган куту, порошок же көмүр кычкыл газынын өрт өчүргүчтөрү жана өрт гидранты менен жабдылат. Интеграцияланган от казандарын өрт өчүрүү системалары жана каражаттары негизги имараттардын окшош системалары менен шайкеш келтирилиши керек.

7.3 От казандын өндүрүштүк имараттарынын ичиндеги дубалдары жылмакай жана ачык түстөгү суу өткөрбөгөн боек менен сырдалган болушу керек; откананын полу күйбөгөн жана оңой жуула турган (жана бир нече) материалдардан жасалышы керек.

8 От казан орнотуулары

8.1 Жалпы талаптар

8.1 От казандарынын жана от казан-көмөкчү жабдуулардын конструкциясын тандоо жылуулук схемасынын эсептик параметрлеринде от казанын ишенимдүү, коопсуз жана энергетикалык эффективдүү пайдаланууну даярдоочу тарабынан белгиленген пайдалануу мөөнөтүнүн ичинде, ошондой эле техникалык күбөлөндүрүү, тазалоо, жуу жана калыбына келтирүү мүмкүндүгүн камсыз кылууга тийиш. Долбоорлоо процессинде кабыл алынган техникалык чечимдер үчүн жоопкерчиликти долбоордук уюм тартат.

8.2 Технологиялык түтүктөрдү дубалдар жана пайдубалдар (фундамент) аркылуу байкоодо түтүктөрдү катуу бекитүүгө жол берилбейт. Түтүктөрдү өткөрүү үчүн тешиктердин өлчөмү 10 мм кем эмес боштукту камсыз кылышы керек, чөгүп кеткен топурактар болгондо бийиктиги боюнча боштук 20 мм кем болбошу керек; боштукту толтуруу тыгыз ийкемдүү материалдар менен жүргүзүлүшү керек.

8.3 Тейлөөчү персонал үчүн жеткиликтүү болгон от казандардын, суу жылыткычтардын (жылуулук алмаштыргычтардын) жана үстүңкү температурасы жогору түтүктөрдүн элементтеринин участоктору сырткы бетинин температурасын 55 °С жогору эмес, айлана-чөйрөнүн температурасында 25 °С. жогору болбогон жылуулук изоляциясы менен жабылууга тийиш.

8.2 Казандар жана күйгүзүүчү түзмөктөр

8.2.1 Колдонулган отундун түрүнө жана аны күйүү ыкмасына жараша казан агрегаттары (от казандар) төмөнкүлөр менен жабдылган:

- газ жана суюк отунду күйгүзүү үчүн камералык мештер менен;

- чаң абалында катуу отунду күйгүзүүчү камера мештери менен;

- катмардагы катуу отунду күйгүзүү үчүн катмарлуу мештер менен;

- отундарды, жыгач калдыктарын, брикеттерди жана ушул материалдардан жасалган гранулдарды жагуу үчүн атайын конструкциядагы мештер;

- майда фракциялар көп болгон катуу отунду күйгүзүү үчүн факел-катмар мештери менен (от жаггычтар буралган же кайнап жаткан катмар менен).

Катуу отунду күйгүзүүчү от казандарды тандоодо от жагуучу казандарды жасоо заводдор менен макулдашылышы керек.

8.2.2 От казандарга орнотулуучу күйгүзүүчү түзмөктөр от казандын билдирилген кубаттуулугун камсыз кылууга жана от казандарын жасоочу завод менен макулдашууга тийиш. От жагуучу түзүлүштүн кубаттуулугу от казандын баардык жоготууларын (натыйжалуулугун), от казанынын геометриясын жана  деңиз деңгээлинен жогору жайгашуусунун бийиктигин эске алуу менен кабыл алынышы керек (нөл белгиси). Деңиз белгисинен 500 м жогору орнотууда, күйгүзгүчтүн паспортуна ылайык атмосфералык басымдын жогорулоо коэффициентин эске алуу керек.

8.2.3 Чаң, газ, суюк отунду камералык жол менен күйгүзгөн же күйүп кетүү үчүн шахталык от жагуучу, таарынды, кырынды жана башка майда өндүрүш калдыктары разряд менен да, басым менен да иштеген ар бир казан жарылуучу сактоочу клапандар менен жабдылышы керек. Газ жүрүчү түтүктөрүнүн горизонталдык бөлүктөрүндө казандын артындагы дароо жарылуучу клапандар орнотулушу керек.

8.2.4 От казандык бөлмөлөрдө зыяндуу эмиссиялардын эң аз чыгарылышы жана минималдуу ызы-чуунун мүнөздөмөлөрү бар күйгүчтөр колдонулушу керек.

8.2.5 Күл отундары (мазут, көмүр) менен иштеген отканаларда казандын конвективдүү ысытуу беттерин тазалоо үчүн түзүлүштөр (каражаттар) каралууга тийиш.

8.2.6 Газ түтүктөрү жана от казандарынын күйгүзүүчү түзүлүштөрү КР КЧ 42-01 талаптарына ылайык контролдоо жана коопсуздук шаймандары менен жабдылышы керек.

8.2.7 Суюк отунду колдонгондо, төгүлүүлөрдү жана агымдарды чогултуу үчүн, от казандын полуна күйүүчү майдын киришине жол бербеген кум табактарды орнотуу керек.

8.2.8 Милдеттүү түрдө сертификацияланууга тийиш болгон от казандарынын жана от казандарынын баардык көмөкчү жабдууларынын техникалык регламенттерге шайкештик сертификаттары жана "Кооптуу өндүрүш объекттеринин өнөр жай коопсуздугу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык белгиленген тартипте таризделүүчү колдонууга уруксаты болушу керек.

8.2.9 От жагуучу камерага кайра  газдарды жүгүртүү күйүү процессинин туруктуулугун бузбашы керек.

8.2.10 60 т/сааттан аз буу өндүрүүчү от казандарында, мембраналуу газ-тыгыздоочу панелдерден жана газдардын бир жүрүүчү кыймылы бар от казандардан тышкары, кооптуу өндүрүш объекттеринин өнөр жай коопсуздугунун эрежелеринде каралган учурларда жарылуучу сактоочу клапандар орнотулат, аларда ашыкча басым астында иштеген жабдуулар колдонулат.

Казандан түтүккө чейинки газ түтүкчөлөрү жумушчу басымга (сейрек) ылайыкташтырылышы керек.

8.2.11 отунду күйгүзгүчкө кол менен берүүнү өчүрүүнүн кошумча мүмкүнчүлүгүн караштыруу зарыл

8.2.12 Казандын "куйрукту" жылытуу беттери менен жабдылышынын даражасы  натыйжалуулук маанисине жетүүнүн негизинде аныкталышы керек.

Аба жылыткычтары жана контакт экономайзерлери "куйруктуу" жылытуу беттери катары колдонулат.

8.2.13 От казандарын долбоорлоодо от жагуучу түзүлүштөрдү, "куйрук" бетин ысытуу, тартуу-үйлөө орнотмолорду, күл кармагычтарды, контролдук-өлчөөчү аспаптарды, жөнгө салуу жана башкаруу каражаттарын кошо алганда, от жагуучу орнотмолорду комплекттөө шарттарынан келип чыгуу керек.

9 Газ аба жолу. Түтүн түтүктөрү. Түтүн газдарды тазалоо

9.1 Жалпы талаптар

9.1.1 От казан агрегатынын газ-аба жолун долбоорлоо талаптары ашыкча басым астында иштеген жабдууларды пайдаланган кооптуу өндүрүштүк объекттер үчүн Өнөр жай коопсуздугунун эрежелеринде келтирилген.

9.1.2 Даярдоочу заводдордун (фирмалардын) маалыматы боюнча буу казандын аэродинамикалык каршылыгын кабыл алат. Тартуучу үйлөмө орнотмолорду (мор соргучтарды, желдеткичтерди) ар бир казанга жекече кароого болот.

9.2 Газ аба жолу

9.2.1 Бул бөлүмдүн талаптарына ылайык от казандарынын газ аба жолун долбоорлоо жана эсептөө.

9.2.2 Газ өткөргүчтөрдүн горизонталдуу участокторунда, от жагуучу жайдын имаратынын кире беришине сейсмикалык термелүүлөр пайда болгондо от казанына газ берүүнү өчүрүүчү электромагниттик клапан менен бекитилген сейсмодатчикти орнотуу керек.

9.2.3 Күйүү үчүн абаны берүү жана күйүүчү майдын күйүү азыктарын чыгаруу от казандарда колдонулган күйгүзүүчүлөргө жараша долбоорлонот.

9.2.4 Мажбурланган аба менен иштөөчү (үйлөтүлүүчү) блоктук от казандар үчүн, күйүп жаткан аба бөлмөдөн жана ар бир от жагуучу үчүн сырттан аба өзүнчө алынышы мүмкүн. Ошол эле схеманы камералык мештери бар суу түтүктүү от казандары үчүн да колдонсо болот, моноблок күйгүчтөр да, аба желдеткичтер тарабынан берилген.

Инжекциялык күйгүзүүчү абаны алдын-ала аралаштыруучу от казандар үчүн бөлмөдөн чыгарылат.

Күйүү продуктуларын (түтүн газдарын) алып салуу төмөнкөлөр аркылуу жүргүзүлүшү мүмкүн:

- катуу отунду күйгүзүү үчүн камералык от жагуучу казандар үчүн мор насостору;

- инжекциялык күйгүзүүчү түзүлүштөр жана алдын ала аралаштырылуучу жана автоматтык түрдө аба менен камсыз кылуучу от жаккычтар үчүн түтүн түтүгүнүн бийиктиги менен пайда болгон табигый тартылуу.

9.2.5 От казандарын күйгүзүүчү шаймандар менен комплектөө өндүрүш заводдору жана жеткирүүчү фирмалар тарабынан долбоорлоо тапшырмасы менен аныкталат. Буу казандарын үчүн тартуу машиналарды колдонуу зарылдыгын аныктоо жана алардын түрүн тандоо аэродинамикалык эсептөөнүн жыйынтыгы боюнча же даярдоочу - компаниянын маалыматы боюнча жүзөгө ашырылат.

9.2.6 Тартуучу машиналарды тандоо 1,2 басым жана 1,1 иштөө боюнча запастардын коэффициенттерин эске алуу менен жүргүзүлүшү керек.

9.2.7 Тартуучу орнотмолор (мор насостору, желдеткичтер) ар бир казанга жекече каралышы керек.

9.2.8 Топтук (от казандарынын айрым топтору үчүн) же жалпы (бүтүндөй от казан үчүн) тартуу орнотмолору техникалык-экономикалык эсептөөлөрдүн натыйжалары боюнча колдонулушу керек. Бул учурда, тартуучу машиналардын иштеткичтери жыштыкты жөнгө салуучу түзүлүш менен жабдылышы керек, ал эми газ унаалары от казандарынын артында автоматташтырылган иштеткичи бар газ өтүүчү менен жабдылышы керек.

Топтук же жалпы тартылуу орнотмолору эки мор насосу жана эки үйлөөчү желдеткич менен иштелип чыгышы керек, алардын ичинен бир резервдик от казан от казандарынын болжолдуу иштешин камсыз кылат.

9.2.9 Долбоорлонгон сүйрөөчү орнотмолордун иштешин жөнгө салуу үчүн багыттоочу аппараттар, индукциялык муфталар, жыштык-жөнгө салынуучу электр өткөргүчтөр жана жөнгө салуунун экономикалык ыкмаларын камсыз кылуучу башка түзүлүштөр каралышы керек.

9.2.10 От жагуучу орнотмолор, от жагуучу үстүндө иштеген буу казандар үчүн даярдоочу-ишкана үйлөтүүчү вентилятору менен комплектте берилген от жагуучу түзүлүштөр буу казандын аэродинамикалык эсеби боюнча маалыматка ээ болууга тийиш.

9.2.11 От казандарга күйүүчү абаны берүү түздөн-түз отканадан жана көчөдөн жүргүзүлүшү мүмкүн.

От казан бөлмөсүнөн абаны алууда сырткы аба отканага жабуу конструкцияларындагы тешиктер аркылуу же, эреже катары, от казандын үстүнкү чөлкөмүнө жайгашкан берүү блоктору аркылуу берилүүгө тийиш.

Жылуулук кубаттуулугу 5,0 МВттан ашык от казандар үчүн абанын кыймылынан аэродинамикалык ызы-чууларды азайтуу үчүн абаны алуу от казандын жогорку чөлкөмүнөн жүргүзүлүүгө тийиш.

От казандан же көчөдөн абаны алуу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылган желдеткичтин соргуч түтүгүн долбоорлоодо соргуч түтүктө тосмо дарбаза каралууга тийиш.

9.2.12 Күйүүчү аба түздөн-түз от казан бөлмөсүнөн алынган отказан бөлмөлөрүндө, эреже катары, бөлмөнүн үстүнкү чөлкөмүндө жайгаштырылган берүү блоктору же тешиктери каралууга тийиш. Тешиктердин ачык бөлүгүнүн өлчөмдөрү КР КЧ 41-04 ылайык алардагы абанын ылдамдыгын 1,5 м/с ашык эмес камсыз кылуунун негизинде аныкталат.

9.2.13 Мажбурланган аба менен камсыз кылуучу автоматтык күйгүчтөрдүн максималдуу жүктөөсүндө пайда болгон ызы-чуунун деңгээлин төмөндөтүү үчүн ызы-чууну жутуучу түзүлүштөр (каналдар) каралууга тийиш.

9.3 Морлор (түтүн чыгуучу түтүктөр)

9.3.1 Бийиктиги 15,0 мге чейинки морлордун конструкцияларын долбоорлоо ушул курулуш нормаларынын талаптарына ылайык ишке ашырылууга тийиш. Мордун бийиктиги 15,0 мден ашса, атайын талаптар сакталышы керек.

От казандары үчүн бир түтүн түтүгүнүн курулушу каралышы керек. Аэродинамикалык эсептөөлөрдүн жыйынтыгы боюнча эки же андан көп түтүк колдонууга жол берилет. Бир түтүккө эң көп дегенде төрт казан агрегаты менен туташуу эң рационалдуу болуп эсептелинет. Кошулган от казандарынын саны үчтөн жогору болсо жана түтүн түтүгүнүн чыгуучу тешигинин диаметри 3,6 м жана андан көп болсо көп баррелдүү түтүн түтүгүн кароо керек.

Автоматтык мажбурлап аба күйгүзгүчтөрү менен жабдылган от казандарынан түтүн газдарын бөлүп чыгаруу жеке, ар бир казан үчүн, түтүн түтүктөрү аркылуу жүргүзүлүшү керек. Түтүн газдарынын агымдарынын өз ара динамикалык таасирин болтурбоо үчүн түтүктүн бийиктиги боюнча бөлүүчү бөлүү кыстармалары бар жалпы түтүктү орнотууга жол берилет.

Мордун (диаметри жана бийиктиги) эсептөө кеңейүү мүмкүнчүлүгүн эске алуу менен туташтырылган от казандарынын эсептөө кубаттуулугу боюнча жүргүзүлүшү керек.

Морду эсептөө эки мүнөздүү режимге – газ-аба жолунун аэродинамикалык эсептөөлөрүнүн жыйынтыгы боюнча эң суук ай жана эң жылуу ай үчүн жүргүзүлүүгө тийиш.

9.3.2 Түтүн түтүгүнүн бийиктиги атмосфералык абада булгоочу заттардын чыгышынын учурдагы ченемдерге ылайык таралышын эсептөө менен аныкталууга тийиш. Эркин орнотулган, тиркелген жана чатыр ЖЖАБтары үчүн түтүн түтүктөрүнүн оозунун бийиктиги шамал тосмосунун чегинен жогору, бирок чатырдын кырынан 0,5 м жогору, ошондой эле имараттын бийик бөлүгүнүн же эң бийик имараттын чатырынан 2 м жогору, радиуста 10 м жогору болушу керек.

9.3.3 От казандарынын түтүн түтүктөрү болот же монолиттүү темир бетон менен иштелип чыгышы керек. Кирпич түтүктөрүн колдонууга жол берилбейт.

Материалды тандоо техникалык-экономикалык эсептөөлөрдүн негизинде, курулуш аймагына, түтүктүн көлөмүнө, күйүп жаткан отундун түрүнө, тартуу түрүнө (мажбурлоочу же табигый) жараша жүргүзүлүшү керек.

9.3.4 Калыбына келтирилген болот түтүктөрдү, колдонулган профилдерди, листтерди, тилкелерди жана башка металл конструкцияларды пайдаланууга жол берилбейт.

9.3.5 От казандары үчүн түтүн түтүктөрү газ тыгыздалуучу жана газ тыгыздоочу жана ысыкка чыдамдуу материалдардан (металл, керамика, курама полимер) жасалышы керек. Мындай түтүктөрдүн оозунун диаметри түтүн газдарынын көлөмүнө жана алардын оозунан чыгуунун оптималдуу ылдамдыгына жараша эсептөө менен аныкталат.

Мажбурлоо менен иштеген от казан ишканалары үчүн мордун материалын тандоо техникалык-экономикалык эсептөөлөрдүн негизинде жүргүзүлүшү керек. Мындай түтүктөрдүн оозунун диаметри түтүн газдарынын көлөмүнө, алардын ооздон чыгуунун оптималдуу ылдамдыгына жана талаптарга ылайыктуулугуна жараша эсептөө жолу менен аныкталат.

9.2.8 Блок-модулдук казандардын морлору, анын ичинде сырткы орнотуулар үчүн, 9.2.5-пунктуна ылайык бийиктиги бар газ-аба жол системаларынын жана заводдук морлордун даяр конструкциялары менен жабдылышы керек.

9.3.6 Темир-бетон түтүктөрү үчүн түтүн газынын агымынын оң статикалык басымына жол берилбейт. Бул үчүн R<1 шарты аткарылышы керек.

R аныктоочу критерийи төмөнкү формула менен эсептелет:

Мында,    сүрүлүү каршылык коэффициенти;

  мордун үстүнкү бөлүгүнүн ички бетинин туруктуу жантаюусу;

  эркин түшүү ылдамдыгы, м/с2;

 долбоорлоо режиминде тышкы абанын тыгыздыгы;

эсептөө режиминде түтүн газдарынын тыгыздыгы, кг/м³;

түтүктүн оозунун диаметри, м;

түтүктүн оозундагы газдын динамикалык басымы, формула боюнча эсептелген Па:

Мында,   түтүктүн оозундагы газдардын ылдамдыгы, м/с

R<1 үчүн түтүктүн диаметрин чоңойтуу керек же атайын жасалган түтүктү колдонуу керек (баррель менен каптаманын ортосунда тескери басымы бар ички газ өткөрбөгөн түтүнү бар).

9.3.7 Күйүүчү майдын күйүү продуктуларын сыртка чыгаруучу темир-бетон түтүктөрүнүн найларында конденсаттын пайда болушуна баардык иштөө режимдеринде жол берилбейт. Конденсаттуу от казандар үчүн, түтүндөрдөн конденсаттын чыгышы от казанынан конденсаттын дренажы менен айкалыштырылып, нейтралдаштыргычтар аркылуу алынып салынышы керек.

9.3.8 Конденсаттын түшүп кетишин алдын алуу жана жылуулук стресстерин азайтуу үчүн каптоо жана жылуулук изоляциясын колдонуу зарылдыгы жылуулук техникалык эсептөө менен аныкталышы керек. Мында күкүрттүү отунду күйгүзүүдөн (күкүрттүн курамына карабастан) түтүн газдарын алып салууга арналган түтүктөрдө найдын бийиктиги боюнча кислотага туруктуу материалдардан футеринг же коррозияга каршы каптоо каралышы керек.

9.3.9 Мордун эсептөө жана айлана-чөйрөнүн агрессивдүү таасиринен анын баррелине ички бетин коргоо үлгүсүн тандоо негизги жана резервдик отундун күйүү шарттарына жараша жүргүзүлүшү керек.

Долбоорлоодо темир-бетон түтүн түтүктөрүнүн сырткы болот конструкцияларын жана болот түтүн түтүктөрүнүн беттерин коррозиядан коргоо каралышы керек.

Темир-бетон түтүгүнө туташкан жерде газ ташуучу унаалар тик бурчтуу формада иштелип чыгышы керек.

Газоходдор түтүн түтүгү менен жупташкан жерлерде температура-кичирейүү тигиштери же компенсаторлор каралышы керек. ЖЖАБ бөлмөлөрүнөн тышкары газоходдун горизонталдуу участогунда жарылуу клапанын орнотуу зарылдыгы жөнүндө чечимди долбоордук уюм горизонталдык участоктун көлөмүнө жана узундугуна жараша эсептөө менен кабыл алат.

Төмөнкү түтүктө же фундаментте лазерлер, текшерүү жана тазалоо үчүн люктар, конденсатты кетирүүчү шаймандар каралышы керек.

Түтүн түтүктөрүнүн жарык тосмолоруна жана сырткы маркировкалоочу боекторго карата талаптар граждандык аба кемелеринин учушу, конушу, башкаруусу жана токтоп турушу үчүн арналган аэродромдорго коюлуучу талаптарга ылайык келүүгө тийиш.

9.4 Түтүн газдарын тазалоо

9.4.1 Катуу отун (көмүр, сланец, жыгач калдыктары ж.б.) менен иштөө үчүн арналган от казандар түтүн газдарын күлдөн тазалоочу орнотмолор менен жабдылууга тийиш. Катуу отунду авариялык отун катары колдонууда алтын кармагычтарды орнотуу талап кылынбайт.

9.4.2 Күл кармагычтардын түрүн тандоо тазалануучу газдардын көлөмүнө, тазалоонун талап кылынган даражасына жана от казанынын жабдууларынын мүмкүн болгон жайгашуусуна жараша ар кандай типтеги күл кармагычтарды орнотуу варианттарын техникалык-экономикалык салыштыруунун негизинде жүргүзүлүшү керек.

Күл кармоо системасынын долбоордук документтери КР КЧ 11-03 ылайык долбоорлоо тапшырмасына ылайык иштелип чыккан.

9.4.3 Күл кармоочу катары төмөнкүлөр колдонулушу керек:

- мор насостору-күл кармагычтар, аккумулятордук үлүл циклондору, отунду катмарлап күйгүзүүдө газдарды кайра иштетүү менен аккумулятордук циклондор;

- аккумулятордук циклондор, газды рециркуляциялоочу аккумулятордук циклондор, нымдуу күл коллекторлор, камералык күйүүчү май үчүн электростатикалык сүзгүчтөр,

Төмөн басымдагы Вентури түтүктөрү бар нымдуу күл кармагычтары күл жана шлактарды тазалоочу гидравликалык система жана күл жана шлак массасынын курамындагы зыяндуу заттарды суу объектилерине агызууну болтурбоочу түзүлүштөр болгондо колдонулушу керек.

Газдардын көлөмү алардын иштөө температурасында кабыл алынат.

Казандын ар кандай иштөө шарттарында нымдуу күл коллекторлорунун артындагы түтүн газдарынын температурасы тазаланган газдардын шүүдүрүм табынан кеминде 15°С жогору болушу керек.

9.4.4 Күл кармоочу каражаттарды тазалоо коэффициенттери эсептөө жолу менен жана жабдууларды жасоочу же монтажды иштеп чыккан долбоорлоочу уюм тарабынан белгиленген чектерде аныкталат.

9.4.5 Ачык аянттардагы түтүн соргучтардын соргуч тарабында күл кармоочуларды орнотуу каралышы керек. Откананын курулуш аянтынын метеорологиялык шарттарына жараша үй ичинде күл жыйгычтарды орнотууга жол берилет.

9.4.6 Күл кармагычтар ар бир казан үчүн жекече каралат.

Катуу отун казандарын иштетүүдө күл коллекторлорунда айланып өтүүчү газ түтүктөрү болбошу керек.

9.4.7 Кургак күл жыйгычтар кургак күлдү чогултуу жана жок кылуу системасы менен жабдылышы керек. Күл кармоочу бункердин формасы жана ички бети күлдүн тартылуу күчү менен толук агызылышын камсыз кылууга тийиш, мында бункердин дубалдарынын горизонтко жантайыш бурчу 60°, ал эми негиздүү учурларда 55° кем эмес жол берилет. Күл кармагычтарда герметикалык пломбалар болушу керек. Кургак күл коллекторлор бункерлердин дубалдарынын температурасы тазаланган газдардын шүүдүрүм температурасынан 15°С кем эмес болушун камсыз кылган жылуулук изоляциясына ээ болушу керек.

9.4.8 Газдардын долбоордук ылдамдыгы жана газ түтүкчөлөрүнүн конфигурациясы аларга күлдүн түшүүсүн жокко чыгарууга тийиш. Газ түтүкчөлөрүнүн кесилишин күлдүн физикалык касиеттерине (абразивдүүлүк, дисперстик, жабышчаак ж.б.) жараша даярдоочунун сунуштары боюнча газдын ылдамдыгын алуу менен аныктоо керек. Газ түтүктөрүндө текшерүү люктары болушу керек.

9.4.9 Жыгач калдыктары менен иштөө үчүн арналган буу казандарында нымдуу учкун өчүргүчтөрдү колдонуу керек. Күл кармагычтардан кийин учкун өчүргүчтөр орнотулбайт.

10. Арматура, аспаптар жана коопсуздук шаймандары

10.1 Жалпы талаптар

От казандарынын ишин башкаруу жана коопсуз иштөө режимин камсыз кылуу үчүн, алар төмөнкүлөр менен жабдылышы керек:

- басымдын жогорулашынан сактоочу түзүлүштөр (сактоочу түзүлүштөр);

- суу деңгээлинин көрсөткүчтөрү; манометрлер;

- чөйрөнүн температурасын өлчөөчү аспаптар; бекитүүчү жана жөнгө салуучу арматуралар; коопсуздук жана сигнализация шаймандары менен.

10.2 Түтүк өткөргүчтөрү

10.2.1 Буунун басымы 0,05 МПа ашкан буу казандары жана суунун температурасы 110°С жогору ысык суу казандары бар отканаларда түтүктөр, материалдар жана арматуралар улуттук стандарттардын жана кооптуу өндүрүш объектилери үчүн өнөр жайлык коопсуздук эрежелеринин талаптарына ылайык келүүгө тийиш жана жабдуулар ашыкча басым астында иштеген жерде колдонулат.

Кайрадан жасалган болот түтүктөрдү жана колдонулган материалдарды жана арматураларды пайдаланууга жол берилбейт.

10.2.2 Буу басымы 0,05 МПа ашпаган буу казандары жана сууну жылытуу температурасы 110°С суу түтүгүнөн жогору болбогон суу жылытуучу казандары бар буу казандарында түтүктөрдүн жана арматуралардын материалдарын тандоо ташылуучу чөйрөнүн параметрлерине жана түрүнө жараша жүргүзүлүшү керек.

Ысык суу жана муздак суу түтүктөрү коррозияга туруктуу материалдардан жасалышы керек. Буу жана ысык суу түтүктөрүн даярдоо үчүн болоттон жасалган түтүктөр колдонулушу керек.

Түтүктөр жана арматуралар диаметри, гидротехникалык жана күч эсептөөлөрдүн негизинде тандалып алынышы керек.

10.2.3 Буу казандарын бириктирген магистралдык түтүктөр (буу коллекторлору) биринчи категориядагы от казандарда бир секционирленген же эки эселенген болуп каралышы керек. Калган учурларда секция долбоорлоо тапшырмасында аныкталат.

0,05 МПа жогору басым менен буу казандарынын магистралдык азыктандыруучу түтүктөрү биринчи категориядагы от казандар үчүн эки эсе иштелип чыгышы керек. Башка учурларда, бул түтүктөр бөлүнбөгөн бир түтүк менен каралат.

Суу жылытуучу буу казандары, суу жылытуучу орнотмолор жана тармактык насостор Кошулган жылуулук менен жабдуу системасынын магистралдык берүүчү жана кайтаруучу түтүк өткөргүчтөрү жылуулуктун чыгымдалышына карабастан биринчи категориядагы от казандар үчүн жана экинчи категориядагы от казандар үчүн 350 МВт жана андан ашык жылуулук чыгымдалганда бир секционирленген же эки эселенген деп каралышы керек. Башка учурларда, бул түтүктөр бөлүнбөгөн жалгыз болушу керек.

10.2.4 Жеке азыктандыруучу насостору бар буу казандарын орнотууда азыктандыруучу түтүктөрдү бир түтүк менен камсыз кылуу керек.

10.2.5 Магистралдардан жабдууларга буу жана суу өткөргүчтөрү жана жабдуулардын ортосундагы туташтыруучу түтүктөр бир түтүктөр менен каралышы керек.

10.2.6 Буу өткөргүчтөрдүн диаметри жылуулук алып жүрүүчүнүн максималдуу сааттык эсептик чыгымдарына жана басымдын жол берилген жоготууларына жараша кабыл алынышы керек.

Бул учурда, буу ылдамдыгы ашык эмес кабыл алынышы керек:

түтүктөрдүн диаметри боюнча ысып кеткен буу үчүн, мм,

‒ 200-40 м/сек чейин;

‒ 200-70 м/с жогору;

түтүктөрдүн диаметри каныккан буу үчүн, мм,

‒ 200-30м/сек чейин;

‒ 200-60 м/С жогору.

Суу түтүктөрүнүн диаметри жылуулук алып жүрүүчүнүн максималдуу сааттык эсептик чыгымдарына жана басымдын жол берилген жоготууларына жараша кабыл алынышы керек. От казандардагы суунун ылдамдыгы соруучу линияларда 1,5 м/с жана разряд сызыктарында 2,5 м/с ашык болбошу керек. Өзү жүрүүчү, клапансыз линиялар үчүн суунун ылдамдыгы 1,0 м/с ашык эмес кабыл алынат.

10.2.7 От казандардагы түтүктөрдүн горизонталдуу участокторун 0,004 тен кем эмес жантайма менен салуу керек, ал эми жылуулук тармактарынын түтүктөрү үчүн 0,002 ден кем эмес жантайууга жол берилет. От казандардагы түтүктөрдүн температуралык кеңейишин компенсациялоо үчүн түтүктөрдүн трассасынын өзгөрүшүн максималдуу пайдалануу керек (өзүн-өзү компенсациялоо).

10.2.8 Бууну тандоо жогорку түзүүчү түтүктөн жүргүзүлүшү керек.

Түтүктөрдү бекитүү стандарттуу тирөөчтөр жана илгичтер менен жасалышы керек. Жабдуунун фланецтерин туруктуу тирөөч катары колдонууга жол берилбейт. Тирөөчтөрдү бекитүү үчүн жабдууларды колдонууга жол берилбейт.

10.2.9 Ажыратылуучу участоктордо, ошондой эле буу түтүктөрүнүн төмөнкү жана акыркы чекиттеринде конденсатты мезгил-мезгили менен үйлөтүүчү жана чыгаруучу түзүлүштөр болушу керек: клапандары бар арматура, конденсат өткөргүчтөр. Конденсаттын тескери агымын болтурбоо үчүн, система токтоп калганда, текшерүү клапаны конденсатордун артына орнотулушу керек.

10.2.10 Сууну мезгил – мезгили менен түшүрүү же буу казанды мезгил – мезгили менен үйлөтүү, түтүк өткөргүчтөрдү, буу өткөргүчтөрдү жана конденсат өткөргүчтөрдү дренаждоо үчүн түтүк өткөргүчтөрдүн төмөнкү чекиттеринде суу чыгаруучу түзүлүштөрдү (суу өткөргүчтөрдү) жана жалпы жыйноочу агызуучу жана үйлөөчү түтүктөрдү кароо керек, ал эми түтүк өткөргүчтөрдүн жогорку чекиттеринде буу казанынын тазалоочу түтүк өткөргүчтөрү үчүн Г.тиркемесине ылайык эки жабык түзүлүштү-алардын бири вентилдик типти кароо керек.

10.2.11 Чектеш түтүктөрдүн жылуулук изоляциялык конструкцияларынын беттеринин ортосундагы, ошондой эле түтүктөрдүн жылуулук изоляциясынын бетинен имараттардын курулуш конструкцияларына чейинки жарыктын минималдуу аралыктары Д тиркемесине ылайык кабыл алынышы керек.

10.2.12 Гуммаланган түтүктөрдөн башка баардык түтүктөрдү бириктирүү ширетүүдө каралышы керек. Фланецтерде түтүктөрдү арматурага жана жабдууларга кошууга жол берилет.

Диаметри 100 мм чейинки буу жана суу түтүктөрүндө муфталык бирикмелерди колдонууга уруксат берилет, ал эми орточо температурасы 250 суу менен жана басымы 1,6 МПа чейин, буу басымы 0,05 МПа чейинки буу казандары жана суунун температурасы 110 °С жогору эмес буу казандары үчүн буу басымы 0,05 МПа жогору жана температурасы 110 °С жогору болгон кооптуу өндүрүш объекттеринин өнөр жай коопсуздугунун эрежелерине ылайык муфталык бирикмелерди колдонууну кароого жол берилет.

10.2.13 Түтүктөргө өлчөөчү жана тандап алуучу түзүлүштөрдү орнотуу үчүн түзүлүштү даярдоочу заводдун нускамасында аныкталган узундугу боюнча түз участоктор каралышы керек.

10.2.14 От казандарынын жабуучу түзүлүштөрүн электр кыймылдаткычтары менен жабдуу технологиялык процессти автоматташтыруу даражасына, аралыктан башкаруунун талаптарына жана долбоорлоо тапшырмасы боюнча эксплуатациянын коопсуздугуна жараша жүргүзүлүшү керек.

10.2.15 Түтүктөрдүн ысык беттери жылуулук изоляциясы менен жабылышы керек.

10.3 Коопсуздук шаймандары

10.3.1 Ички көлөмү жабык органдар менен чектелген от казандын ар бир элементи жумушчу чөйрөнү атмосферага чыгаруу жолу менен басымдын жогорулашын автоматтык түрдө болтурбоочу сактоочу түзүлүштөр менен корголууга тийиш. Коопсуздук жана кулпулоо шаймандары өндүрүш заводдорунун эсептөөлөрүнө жана сунуштарына ылайык тандалат.

10.3.2 Коргоо клапандары түздөн-түз казанга же түтүккө туташтырылган тармактык түтүктөргө аралык өчүрүү түзүлүштөрү жок орнотулат.

Бир тармактык түтүктө бир нече коопсуздук клапандары жайгашкан учурда, тармактык түтүктүн кесилиши бул тармактык түтүккө орнотулган клапандардын жалпы кесилишинин 1,25тен кем эмес болушу керек.

Коопсуздук клапандары жайгашкан тармактык түтүк аркылуу жумушчу чөйрөнү тандоого жол берилбейт.

10.3.3 Коргоо клапандарында клапандар иштегенде эксплуатациялоочу персоналды күйүүдөн коргоо үчүн түзүлүштөр (тармак түтүктөрү) болушу керек. Коопсуздук клапандарынан чыккан чөйрө бөлмөнүн сыртына чыгарылат. Конфигурация жана розетка бөлүмү клапандын артында арткы басым болбошу керек. Агып чыгаруучу трубопроводдор тоңуп калуудан корголушу керек жана конденсатты агызуучу түзүлүштөр менен жабдылышы керек, ал эми агызуу түтүктөрүндө да, дренаждык түзүлүштөрдө да өчүрүүчү түзүлүштөр болбошу керек.

10.3.4 Жылуулук кубаттуулугу 0,4 МВттан ашык ысык суу казандары ар биринин диаметри 40 мм аз болгон экиден кем эмес коопсуздук клапандары менен жабдылган. Баардык орнотулган клапандардын диаметрлери бирдей болушу керек.

Жылуулук кубаттуулугу 0,4 МВт же андан аз барабансыз ысык суу казандары бир коопсуздук клапан менен жабдылган.

Коопсуздук клапандарынын саны жана диаметри эсептөө менен аныкталат.

10.3.5Ар кандай от казандарда (анын ичинде бир коопсуздук клапаны бар) бир коопсуздук клапанынын ордуна казандагы суу ысык суу чыгаруучу жердеги өчүрүү түзүлүшүн айланып өтүүгө мүмкүндүк берүүчү текшерүү клапаны бар айланма жолду орнотууга жол берилет. Мында от казан менен кеңейтүүчү идиштин ортосунда көрсөтүлгөн кайтарып бербеген клапандан башка эч кандай башка өчүрүүчү клапан болбошу керек.

10.3.6 Кеңейтүүчү идиштин туташтыруучу жана атмосфералык түтүктүн диаметри 50 мм кем эмес болушу керек. Суунун тоңуп калышына жол бербөө үчүн идиш жана түтүктү изоляциялоо керек; Кеңейтүүчү идиш капкак менен бекем жабылышы керек.

10.3.7 Эгерде буу казандары жылытуу системасына кеңейтүүчү идишсиз кошулса, казандардагы коопсуздук клапандарын айланып өтүүчү жолдор менен алмаштырууга жол берилбейт.

10.3.8 От казандарында жалпы ысык суу түтүгүндө иштеген бир нече секциялык же барабаны жок суу жылытуучу буу казандары бар болсо (Эгер буу казандарында бекитүүчү түзүлүштөрдөн тышкары жалпы түтүк өткөргүчүндө жабуучу түзүлүштөр болсо), ар бир буу казандарына от казандарынын жабуучу түзүлүштөрүнүн ордуна кайтаруучу клапандары бар агымдарды, ал эми ысык суунун жалпы өткөргүчүндө (от казанынын чегинде) – буу казандардагы жабуучу түзүлүштөр менен жалпы түтүк өткөргүчүндөгү бекитүүчү түзүлүштөрдүн ортосунда эки коргоочу клапанды орнотууга жол берилет. Ар бир коопсуздук клапанынын диаметри эң көп жылуулук өндүрүшү бар, бирок 50 мм кем эмес от казандардын бири үчүн эсептөө менен кабыл алынышы керек.

10.3.9 Айланып өтүүчү жолдордун жана текшерүү клапандарынын диаметрлери эсептөө боюнча кабыл алынууга тийиш, бирок төмөндөгүлөрдөн кем эмес болушу керек:

40 мм ‒ 0,28 МВт чейин жылуулук өндүрүшү бар от казандары үчүн;

50 мм ‒ 0,28 МВт ашык жылуулук өндүрүшү бар от казандары үчүн.

10.3.10 Буу казанына орнотулуучу сактоочу түзүлүштөрдүн жалпы өткөрүү жөндөмдүүлүгү буу казандын номиналдуу сааттык буу өндүрүшүнөн кем болбошу керек.

10.3.11 Коопсуздук клапандарынын саны жана өлчөмдөрү төмөнкү формулалар боюнча эсептелет:

а) табигый циркуляциясы бар ысык суу казандары үчүн

б) аргасыз жүгүртүлүүчү суу казандары үчүн

Мында      коопсуздук клапандарынын саны;

d - клапан диаметри, мм;

h - клапанды көтөрүү бийиктиги, мм;

Q - казандын максималдуу кубаттуулугу, кВт.

Кадимки аз көтөрүүчү клапандар үчүн көрсөтүлгөн формулалар боюнча эсептөөдө клапанды көтөрүү бийиктиги 1/20дан ашпайт.

Буу казандарынын коопсуздук түзүлүштөрүнөн чыгуучу түтүктөр казан бөлмөсүнөн сыртка чыгарылып, сууну агызуучу түзүлүштөр болушу керек. Чыгуучу түтүктүн кесилишинин аянты коопсуздук түзүлүшүнүн кесилишинен эки эсе кем эмес болушу керек.

Муздаткычтын температурасы 100°С төмөн болгон ысык суу казандары үчүн коопсуздук клапандарынын түтүктөрү канализацияга, 110°Сден жогору эмес казандар үчүн – буу-суу бөлгүч аркылуу – атмосферага жана канализацияга чыгарылат.

10.3.12 Буу казандарында суунун деңгээлин үзгүлтүксүз көзөмөлдөө үчүн (барабандарда же корпуста) экиден кем эмес түз таасир этүүчү сууну көрсөтүүчү аспаптар орнотулушу керек. Суунун деңгээлин визуалдык көзөмөлдөө үчүн деаэраторлор, тоют, конденсат жана сактоочу резервуарлар деңгээл көрсөткүчтөрү менен жабдылган.

10.3.13 Коопсуздук клапандарын орнотуу төмөндөгүдөй керек:

- табигый циркуляциясы бар буу казандарындагы жогорку барабанда (от казанында) же кургакта буу жылыткычы жок;

- суу жылытуучу казандардагы чыгуучу коллекторлордо же барабанда;

- ажыратылуучу экономайзерлерде суунун чыгуусунда жана киришинде бирден кем эмес коопсуздук шайманы

10.3.14 Толугу менен автоматташтырылган барабаны бар буу казандары жана газ түтүктөрү буу казанынын барабанындагы суунун деңгээлин сактоочу автоматташтырылган шаймандар менен жабдылышы керек.

10.4 Манометрлер

10.4.1 Буу казандары, көмөкчү жабдуулар жана буу казандарынын түтүктөрү, ошондой эле суюк жана газ түрүндөгү отунду сактоо жана берүү системалары 2,5 тен кем эмес тактык классындагы манометрлер менен жабдылышы керек.

10.4.2 Манометрлер мындай масштабда тандалышы керек, ошондуктан алардын колу жумушчу басымда масштабдын орточо үчтөн бир бөлүгүндө болот.

10.4.3 Манометрдин шкаласына от казандагы уруксат берилген басымга туура келген бөлүү боюнча кызыл сызык чийилиши керек. Кызыл сызыктын ордуна, кызыл түскө боелгон жана Манометрдин айнегине тыгыз жайгаштырылган металл плитаны масштабдын тиешелүү бөлүнүшүнүн үстүнө жабыштырууга же ширетүүгө уруксат берилет. Боек менен айнекке кызыл сызык коюуга тыюу салынат.

10.4.4 Манометр анын көрсөткүчтөрү техникалык тейлөөчү персоналга көрүнүп тургандай орнотулушу керек, ал эми манометрдин циферблаты вертикалдуу тегиздикте же 30° чейин алдыга кыйшайган болушу керек.

10.4.5 Манометрлердин байкоо платформасынын деңгээлинен 2 мге чейинки бийиктикте орнотулган манометрлердин корпустарынын диаметри 100 ммден кем эмес, 2-5 м бийиктикте - 160 ммден кем эмес жана 5 м бийиктиги - 250 мм кем эмес болушу керек.

10.4.6 Ар бир буу казаны номиналдуу диаметри 10 мм кем эмес бириктирүүчү сифондук түтүк аркылуу же гидравликалык пломбалуу башка ушул сыяктуу түзүлүш аркылуу казандын буу мейкиндиги менен байланышуучу манометрлер менен жабдылышы керек. Ар бир манометрдин алдында манометрди тазалоо, текшерүү жана өчүрүү үчүн үч тараптуу клапан же башка ушул сыяктуу түзүлүш орнотулушу керек.

10.4.7 Суюк отун менен иштеген буу казандарда отундун суу берүүчү түтүгүндө отундун жүрүшү боюнча акыркы жабуучу органдан кийин, ошондой эле жалпы буу өткөргүчүндө (Эгер бар болсо) жөнгө салуучу клапандан кийин мазут инжекторлоруна манометрлер орнотулушу керек.

10.4.8 Манометрлерди төмөнкү учурларда колдонууга жол берилбейт:

- текшерүүдө мөөр же штамп жок болсо;

- текшерүү мөөнөтү өтүп кетсе;

- манометрдин жебеси, ал күйгүзүлгөндө, бул түзүлүш үчүн жол берилген катанын жарымынан ашкан мааниге шкаланын нөлдүк көрсөткүчүнө кайтып келбесе;

- айнек сынган же көрсөткүчтөрдүн тууралыгына таасир эте турган башка бузулуулар болсо.

10.4.9 Ысык суу казандарында манометрлер төмөнкү жерлерде жайгаштырылышы керек:

- өчүрүүчү клапандан кийин казанга суу кирүүчү;

- ысытуучу суунун казандан өчүрүүчү клапанга чыгуусу;

- циркуляциялык жана толуктоочу насостордун соргуч жана чыгаруу линиялары.

10.4.10 Ар бир буу казаны үчүн казанга берилүүчү тоютту жөнгө салуучу органдын алдында берүү линиясына манометр орнотулушу керек.

Эгерде буу казанында буу сыйымдуулугу 2 т/сааттан кем болгон бир нече казан бар болсо, жалпы берүү линиясына бир манометрди орнотууга жол берилет.

Буу жана ысык суу казандарынын манометрлеринин көрсөткүчтөрү эксплуатациялоочу персоналга даана көрүнүп турушу керек.

10.4.11 Эгерде экинчи насостун ордуна суу проводу тармагы пайдаланылса, анда казанга жакын жердеги бул суу линиясына манометр орнотулушу керек.

10.4.12 Газ түрүндөгү отун менен иштеген казандар оттуктардын алдында газ басымын жөнгө салуучу приборлор менен жабдылышы керек.

10.5 Температураны өлчөөчү аспаптар

10.5.1 Суу жылытуучу казандарга суунун температурасын өлчөө үчүн суу казанга киргенде жана чыкканда термометрлерди орнотуу керек.

Казандан суу чыккан жерде термометр казан менен өчүрүүчү түзүлүштүн ортосунда болушу керек.

Эгерде отканада эки же андан көп казан бар болсо, термометрлер жалпы берүү жана кайтаруу түтүктөрүнө коюлат. Бул учурда ар бир от казандын кайткан түтүгүнө термометр орнотуунун кажети жок.

10.5.2 Буу казандарынын азыктандыруучу түтүктөрүнө жана даэрация орнотмолордо азыктандыруучу суунун температурасын өлчөө үчүн термометрлер орнотулушу керек.

10.5.3 Жылытууну талап кылган суюк отундагы буу казандар иштеп жатканда, отун өткөргүч отундун температурасын форсункалардын алдында өлчөөчү термометр менен жабдылышы керек. Кубаттуулугу 50 МВтдан төмөн казандар үчүн от казандын кире беришиндеги температураны өлчөөгө жол берилет.

10.5.4 Термометрлер атайын орнотулган конструкцияларга орнотулушу керек. Айнек термометрлер металл гильзалар менен корголушу керек, термометрлерди диаметри 50 мм кошкондо  кеңейтүүчү идиштерди колдонуу керек. Сымап термометрлерин орнотууга жол берилбейт.

10.5.5 Байкоо аянтчасынын деңгээлинен 2 мге чейинки бийиктикте орнотулган манометрдик термометрлердин корпустарынын диаметри 100 ммден кем эмес, 2-5 м бийиктикте – 160 ммден жана 5м метр бийиктикте – 250 мм кем эмес болушу керек.

10.6 От казан арматурасы жана анын түтүктөрү

10.6.1 От казандарында бекитүүчү, жөнгө салуучу жана сактоочу арматура орнотулушу керек. Арматуранын саны жана анын мүнөздөмөлөрү жылуулук схемасына жана жылуулук алып жүрүүчүнүн параметрлерине жараша аныкталат.

Арматураны тандоодо ушул курулуш ченемдеринин талаптарын жана жабдуулар колдонулган кооптуу өндүрүш объекттеринин өнөр жай коопсуздугунун эрежелеринин талаптарын жетекчиликке алуу керек.

10.6.2 Буу казандары аларды пайдалануунун коопсуздугун камсыз кылуучу бекитүүчү жана жөнгө салуучу арматура менен жабдылышы керек.

10.6.3 Буу казанынын азыктандыруучу түтүгүнө кайтарма клапан жана өчүрүүчү арматура орнотулат.

10.6.4 Суу жылытуучу казандын азыктандыруучу өткөргүч түтүгүнө кайтарма клапан жана өчүрүүчү арматура орнотулат.

10.6.5 Жалпы соруучу жана сордуруучу түтүктөргө ээ болгон бир нече азыктандыруучу насостор болгондо, ар бир насостун соруучу тарабына жана басым кылуу жагына өчүргуч органдар орнотулат. Азыктандыруучу же циркуляциялык борборлошкон жүгүртүү насостон четтөөчү (өчүргүч) түтүгүнө чейин кайтарма клапан орнотулат.

10.6.6 Азыктандыруучу түтүктө түтүктүн жогорку чекитинен абаны чыгаруу үчүн түтүктөр жана суу түтүгүнүн төмөнкү чекиттеринен суу чыгаруу үчүн дренаждар болушу керек.

10.6.7 Буу басымы 0,05 МПа ашпаган буу казандарынын жана сууну жылытуу температурасы 110 МПа ашпаган суу жылытуучу буу казандарынын түтүктөрүнүн агызуучу, үйлөөчү жана дренаждык линияларында бир өчүргүч органды орнотуу каралышы керек; буу басымы 0,05 МПа жогору буу казандары-нын жана суунун температурасы 110°С  жогору болгон ысык суу казандарынын түтүктөрүндө өнөр жай коопсуздугунун эрежелерине ылайык кооптуу өндүрүш объекттеринин ашыкча басым астында иштеген жабдуулары колдонулат.

10.6.8 Арматураларды, дренаждык түзүлүштөрдү, фланецтик жана сайлуу туташууларды түтүк өткөрүүчү жерлерге эшиктин жана терезенин, дарбазанын жана электр шкафтарынын жана КӨПжА калкандарынын үстүнө жайгаштырууга жол берилбейт.

10.6.9 10.1 таблицасында сунуш кылынган болот түтүктөрдөн от казандардагы түтүктөр каралышы керек.

Мындан тышкары, керектөөчүгө муздак жана ысык суу түтүктөрү үчүн пластик жана металл пластик түтүктөрү колдонулушу мүмкүн.

Суу жана конденсат түтүктөрүнүн жантайышы 0,002 ден кем эмес, ал эми буу түтүктөрүнүн жантайышы буу кыймылына каршы 0,006 дан кем эмес болушу керек.

10.1 т а б л и ц а с ы – Казандык жайларды долбоорлоодо колдонууга сунушталган түтүктөр

10.6.10 Курулуш конструкцияларынан түтүк өткөргүчтөрүнө, жабдууларга, арматураларга, жанаша түтүк өткөргүчтөрдүн жылуулук өткөрүүчү конструкцияларынын беттеринин ортосундагы минималдуу так аралыктар 10.2- жана 10.3-таблицалардан алынышы керек.

10.2 т а б л и ц а с ы – Түтүк өткөргүчтөрдөн курулуш конструкцияларына жана чектеш түтүк өткөргүчтөрүнө чейинки минималдуу так аралыктар.

10.3 т а б л и ц а с ы – Арматуралардын, жабдуулардын жана курулуш конструкцияларынын ортосундагы минималдуу так аралык

10.6.11 Кыймылдуу тирөөчтөрдүн четинен түтүк өткөргүчтөрдүн тирөөч конструкцияларынын (траверстер, кронштейндер, таянычтар) четине чейинки минималдуу аралык таянычтын 50 мм кем эмес чети менен каптал багытта максималдуу мүмкүн болгон жылышын камсыз кылууга тийиш. Мындан тышка-ры, траверстин же кронштейндин четинен түтүктүн огуна чейинки минималдуу аралык түтүктүн бир номиналдык диаметринен кем эмес болушу керек.

10.6.12 Түтүктөрдү бириктирүү ширетүүдө каралышы керек. Фланецтер арматурага жана жабдууларга түтүктөрдү тиркөөгө жол берет. Муфталык бирикмелерди шарттуу өтүүсү 100 ммден ашпаган суу жана буу түтүктөрүндө колдонууга жол берилет.

10.6.13 Түтүктөрдөгү өчүрүүчү арматуранын саны ишенимдүү жана авариясыз иштөөнү камсыз кылган минималдуу зарыл болушу керек. Кайталоочу бекитүүчү арматураны орнотууга тиешелүү негиздемеде жол берилет.

10.6.14 Бектиүүчү арматураны жөнгө салуучу катары колдонууга жол берилбейт.

10.6.15 Сууну мезгили менен буу казандан чыгаруу же буу казанды мезгили менен үйлөтүү үчүн жалпы жыйноочу агызуучу жана үйлөөчү түтүктөр (басым менен кысылган, басым менен кысылбаган) каралышы керек.

10.6.16 Түтүк өткөргүчтөрүндө токтотуу клапандары бар өзүнчө бириктиргичтер каралышы керек:

- баардык түтүк өткөргүчтөрдүн эң бийик жерлеринде - абаны чыгаруу үчүн 15 мм кем эмес шарттуу диаметри менен;

- баардык суу жана конденсат түтүктөрүнүн эң төмөнкү чекиттеринде – шарттуу диаметри 25 мм кем эмес.

11 Көмөкчү жабдуулар

11.1 Казан бөлмөсүнүн көмөкчү жабдууларын тандоо суунун, буусунун, кошумча химиялык тазаланган суунун конденсатынын жоготууларынын ордун толтуруу менен жылуулук схемасынын жана түзүлгөн буу-суу балансынын эсептөө маалыматтары боюнча жүргүзүлүүгө тийиш.

11.2 Өндүрүүчүлөрдүн талаптарына жараша отканалардын долбоорлорунда кошумча химиялык тазаланган сууда эриген газдарды, газдарды жана буу казанына кирген баардык конденсат агымдарын – термикалык же химиялык жол менен газсыздандыруу үчүн түзүлүштөрдү караштыруу зарыл.

11.3 Конденсатты чогултуу жана кайтаруу системасы КР КЧжЭ 41-01ге ылайык кабыл алынышы керек. Сырткы керектөөчүлөрдөн кайтарылган конденсаттын сапатына жана басымына жараша аны деаэраторлорго же конденсатты тазалоочу станцияга берүү каралышы керек. Буу казандарынын буу суу жылуулук алмаштыргычтарынан чыккан Конденсат түздөн-түз азыктандыруучу суу деаэраторлоруна багытталышы керек.

11.4 Буу казандарынын азыктандыруучу суусун деаерациялоо үчүн атмосфералык басымдын деаэраторлору каралышы керек. Жогорку басымдагы деаераторлорду колдонуу от казандын жылуулук схемасын жылуулук эсептөөнүн жыйынтыгы боюнча кабыл алынат.

Буу жана суу жылытуучу казандары бар от казандарда жылуулук тармагын толтуруу үчүн деаэратордун тиби (вакуумдук, атмосфералык ж. б.) техникалык-экономикалык эсептөөлөрдүн негизинде аныкталууга тийиш.

11.5 Чоюн жана болоттон жасалган суу жылытуучу казандары бар, сууну жумшартуучу натрий-катионизация орнотуулары бар казандар үчүн сууну термикалык же химиялык деаерациялоо (сульфациялоо) мүмкүн. Кошумча азыктандыруучу сууну 50 т/с аз сарптоодо жана магниттик иштетүүдө же комплексондорду дозалоодо термикалык деаэрация каралбашы керек. Жылуулук түтүк (газ түтүк) суу жылытуучу буу казандары үчүн комплекстерди колдонууга болбойт.

11.6 Деаэраторлордун жалпы өндүрүмдүүлүгү төмөнкү деаэрацияны камсыз кылышы керек:

- буу казандарын азыктандыруучу суу:

- от казанынын белгиленген өндүрүмдүүлүгү боюнча (резервдик буу казандарын эсепке албаганда);

- жылуулук менен жабдуунун жабык жана ачык системаларындагы кошумча суу.

11.7 Буу казандары бар буу казандарынын долбоорлорунда жылуулук менен жабдуунун ачык жана жабык тутумдарында азыктандыруучу жана кошумча суунун өзүнчө деаераторлору каралышы керек. Жылуулук менен жабдуунун жабык тутумдарында азыктандыруучу жана кошумча суунун жалпы деаэраторун кароого жол берилет.

11.8 1,4 МПа жогору жумушчу басымы бар буу казандарын орнотууда эки же андан көп азыктандыруучу суу деаэраторлорун караштыруу керек:

- биринчи категориядагы от казандарда;

- бир деаэратор менен камсыздалбаган жүктөмдөрдүн (жайкы, түнкү, технологиялык) олуттуу өзгөрүүлөрүндө;

-блок-секциялар түрүндө тиешелүү көмөкчү жабдуулары бар буу казандарынын жайгашуусунда.

11.9 От казандагы бир деаэраторду азыктандыруучу суу орнотууда жана от казанды оңдоо убагында токтото албай калганда деаераторго түшкөн сууну жана конденсатты чогултуу үчүн атмосфералык басым резервуарын кароо керек.

Резервуардын сыйымдуулугу кеминде беш мүнөттүк деаэратордун иштеши болушу керек, резервуарды түздөн - түз азыктандыруучу насосторго туташтыруу керек.

11.10 Атмосфералык же жогорку басымдагы эки же андан көп деаэраторлорду параллель кошкондо суу жана буу боюнча теңдөөчү сызыктар каралышы керек, ошондой эле суунун, конденсаттын жана буунун деаэраторлордун өндүрүмдүүлүгүнө пропорционалдуу бөлүштүрүлүшүн камсыз кылуу керек. Вакуумдук деаэраторлорду параллель иштетүү, эреже катары, каралбайт.

11.11 Вакуумдук деераторлордо сейрек кездешүү үчүн вакуумдук насосторду, ошондой эле суу агызуучу же буу агызуучу эжекторлорду колдонуу керек. Суу агызуучу эжекторлор үчүн жумушчу(иштетилүүчү) суунун насостору жана жумушчу суу бактары менен контуру каралышы керек. Жумушчу суу бактардын сыйымдуулугу кеминде үч мүнөттүк деаэратордун иштеши болушу керек.

11.12 Кошумча сууну вакуумдук деаэрациялоодо деаэрацияланган суулардын аралык резервуарларын орнотууну камсыз кылуу зарыл. Деаэраторду орнотуу үчүн зарыл болгон бийиктик белгилери бар болсо, деаэрацияланган сууну түздөн-түз сактоочу аккумуляторлорго төгүү схемасы мүмкүн.

11.13 Кошумча суу деаэраторлорунун алдында жумшартылган сууну максималдуу жылытуу камсыз кылынууга тийиш.

11.14 Термикалык деаэраторлордун негизги параметрлери, деаэратордук сактагычтары пайдалуу кубаттуулуктары жана деаэраторлордо суу жылытуунун маанилери МАМСТ 16860га ылайык келиши керек.

11.15 деаераторлорду жана конденсаттуу бактарды орнотуунун бийиктиги насостордо сууну кайнатуу мүмкүнчүлүгүн жокко чыгарган азыктандыруучу жана азыктандыруучу насостордо тирөөч түзүү шартына жараша кабыл алынышы керек.

11.16 Азыктандыруучу насостордун натыйжалуулугун аныктоодо чыгымдарды эске алуу керек:

- баардык жумушчу буу казандарын кубаттоого (азыктандыруу); буу казандарын үзгүлтүксүз тазалоо;

- редукциялык-муздатуучу жана муздатуучу түзмөктөргө.

Насостордун саны жана түрү (электр жүргүзүүчү, буу өткөргүчтөр), насостордун резевтери болушу ушул курулуш нормаларынын жана жабдуулар колдонулган кооптуу өндүрүштүк объектилердин Өнөр жайлык коопсуздук эрежелеринин талаптары менен аныкталат.

11.17 Буу басымы 0,05 МПа жогору болгон буу казандарын кубаттоо үчүн төмөнкү типтеги 2ден кем эмес насос (жумушчу жана резервдик) каралышы керек:

- иштетилген бууну пайдалануу менен буу менен иштетилиши (поршендик майланбас, буу көлөмүндөгү ПРОМ тибиндеги машиналар, турбонасостор), мында электр менен иштөөчү резервдик насос каралышы керек;

- электр кыймылдаткычы менен гана-электр энергиясы менен камсыздоонун эки көз карандысыз булагы, анын ичинде жеке керектөөлөрдүн электр генераторлорунан болсо;

- электр жана буу иштеткичтери менен – электр энергиясы менен камсыздоонун бир булагында; буу басымы 0,5 МПа ашпаган буу казандарын же кубаттуулугу 1 т/саатка чейинки буу казандарын азыктандыруу үчүн электр энергиясы менен азыктандыруунун бир булагында гана электр жетеги менен азыктандыруучу насосторду колдонууга жол берилет.

Азыктандыруучу насостордун саны жана  кубаттуулугу боюнча эң чоң насос иштен чыккан учурда калган насостор эсептөө менен 11.16-пунктуна ылайык аныкталган өлчөмдө суу бере тургандай  тандалышы керек.

11.18  Параллель иштөөгө мүмкүндүк берген азыктандыруучу насостор жалпы азыктандыруучу линияларга (магистраль)туташтырылышы керек. Алардын параллель иштешине жол бербеген насосторду колдонууда буу казандарын өзүнчө магистралдар боюнча кубаттоо мүмкүнчүлүгүн караштыруу керек.

Коопсуздук клапаны жок жана пайда болгон басым түтүктүн эсептелген басымынан ашып кеткен жабык орган менен поршендик насостун ортосунда азыктандыруучу түтүккө коопсуздук клапаны орнотулушу керек.

11.19  Жылуулук алмашуу жабдууларынын өндүрүмдүүлүгү жана типтери боюнча тандоо жылуулук схемасына ылайык жүргүзүлүшү керек, ошондой эле от казандын жеке муктаждыктарына жылуулук чыгымдарын, от казандагы жана жылуулук тармактарындагы жылуулук жоготууларын эске алуу керек.

ЫСКК системасы үчүн жылуулук алмашуу жабдууларынын өндүрүмдүүлүгү аныкталат:

- түздөн-түз суу бөлгүч ысык суунун аккумуляторлору болгон учурда-жылуулуктун саатына эсептелген максималдуу чыгымдарынын суммасы боюнча; - түздөн-түз суу бөлгүч аккумуляторы  жок болгон учурда-жылуулуктун эсептик максималдуу чыгымы боюнча.

11.20  Жылытуу жана желдетүү тутумдары үчүн жылуулук алмаштыргычтардын саны экиден кем болбошу керек. Резервдик жылуулук алмаштыргычтар каралбайт, мында биринчи категориядагы от казандардагы жылуулук алмаштыргычтын өндүрүмдүүлүгү боюнча эң көп иштебей калган учурда калган жылуулук керектөөчүлөргө берилишин камсыз кылууга тийиш:

- технологиялык жылуулук менен жабдууга жана желдетүү системасына-жол берилген минималдуу жүктөм менен аныкталган санда (тышкы абанын температурасына карабастан);

- жылытууга-эң суук айдын режими менен аныкталган санда.

11.21 Ысык суу менен камсыз кылуу системасы үчүн жылуулук алмаштыргычтардын саны ар бири 100% кубаттуулугу менен экиден кем болбошу керек.

11.22 Жылытуу жана желдетүү, тиричилик жана технологиялык ысык суу менен жабдуу үчүн ар кандай параметрлердеги сууну берүүдө өзүнчө жылуулук алмашуу орнотмолорун кароо зарыл.

11.23 Тармактык жана азыктандыруучу насосторду тандоо КР КЧжЭ 41-01 ылайык жүргүзүлүшү керек.

11.24 Суу жылытуучу от казандары үчүн насостук жабдууларды тандоо от жагуучу жайдын эсептелген жылуулук схемасынын маалыматтарынын жана өндүрүүчү заводдордун сунуштарынын негизинде жүргүзүлүшү керек.

Температурасы 110°С жогору болгон буу казандары үчүн кеминде эки циркуляциялык жана рециркуляциялык насосторду орнотуу керек ‒ жумушчу жана резервдик. Резервдик насосту иштетүү насостордун моторесурстарынын тегизделишин эске алуу менен автоматтык түрдө жүргүзүлүшү керек.

Жылытуу температурасы 110°С чейин болгон ысык суу казандары үчүн кеминде эки циркуляциялык насос орнотулушу керек ‒ жумушчу жана резервдик. Резервдик насосту иштетүү автоматтык түрдө, насостордун иштешинин мотор ресурстарын теңдештирүүнү эске алуу менен жүргүзүлүшү керек. Циркуляциялык насосторду орнотуу зарылдыгы буу казандарын жасоочу заводдордун сунуштары менен аныкталат.

Мындай казандарга бир рециркуляция насосу орнотулушу керек. Резервдик насос от жагуучу бөлмөнүн ичинде болушу керек. Бир нече бирдей рециркуляциялык насосторду орнотууда от казанында бир резервдик рециркуляциялык насостун болушуна жол берилет.

11.25 От казан бөлмөсүндөгү жылытуу системасын азыктандыруу үчүн электр кыймылдаткычы бар экиден кем эмес насос орнотулушу керек; азыктандыруучу насостору системанын басымын автоматтык түрдө кармап турушу керек.

Суу түтүгүндөгү суунун басымы системанын төмөнкү чекитиндеги статикалык басымдан 0,07 МПа кем болбогон шартта жылытуу системасын суу түтүгүнөн толуктоого жол берилет.

11.26 Мажбурлап жүгүртүү менен жылытуу тутумунда иштеген суу жылытуучу буу казандарын жылытуу тутумунун тармактык насосторун соруп алуу үчүн түтүк аркылуу азыктандыруу керек.

11.27 Суу жылытуучу буу казанына Кирүүчү (чыккан) суунун температурасын туруктуу кармоо зарыл болгон учурда жылуулук схемасына жана буу казандарын даярдоочу заводдун сунуштарына ылайык рециркуляциялык насосторду жана (же) үч тараптуу аралаштыруучу крандарды орнотуу каралышы керек.

11.28 Жылуулук менен жабдуунун ачык системалары үчүн жана ысык суу менен жабдуунун борборлоштурулган системаларын орнотуу үчүн, жылуулук алмаштыргычтар саатына эсептелген орточо жүктөм боюнча тандалып алынган от казандарда ысык суунун резервуары-аккумуляторлору, ал эми жылуулук менен жабдуунун жабык тутумдары үчүн даярдалган кошумча суунун запастагы резервуары каралышы керек.

Бактардын-аккумуляторлордун жана запастагы бактардын сыйымдуулугун тандоо КР КЧжЭ 41-01 ылайык жүргүзүлөт.

Аккумулятор-бактардын ишинин ишенимдүүлүгүн жогорулатуу үчүн төмөнкүлөр каралышы керек:

- каптоочу суюктуктарды, коргоочу каптамаларды же катоддук коргоону колдонуу менен резервуарлардын ички бетин коррозияга каршы коргоо жана алардагы сууну аэрациядан коргоо;

- бактарды температурасы 95 °С ашпаган деаэрирленген суу менен гана толтуруу;

- резервуарларды ашып кетүүчү жана аба түтүктөрү менен жабдуу; ашып кетүүчү түтүктүн өткөрүү жөндөмдүүлүгү резервуарга суу жеткирүүчү түтүктөрдөн кем болбошу керек;

- резервуардын дубалдарына жана түбүнө тышкы түтүк өткөргүчтөрдөн күчтөрдүн өтүшүн болтурбоочу жана резервуардын отурушунан келип чыккан күчтөрдүн ордун толтуруучу резервуардын кириш жана чыгуучу түтүктөрүндөгү тирөөчтөрдүн конструкциялары;

- сууну берүү жана чыгаруу боюнча электрлештирилген клапандарды орнотуу; баардык клапандар (суу агып чыгуучу клапандардан жана герметиктен тышкары) резервуардын аймагынан жылдырылышы керек;

- резервуарларды суунун жана герметиктин деңгээлин көзөмөлдөө үчүн жабдуулар, сигнализациялар жана тиешелүү блокировкалар менен жабдуу;

- резервуардын лотокторунун зонасында резервуарды чогултуу, толтуруу жана агызуу, андан кийин муздатылган сууну канализацияга чыгаруу үчүн түзүлүш.

11.29 Ачык орнотулган аккумулятор-резервуарлар коргоочу тосмого ээ болушу керек. Резервуар-аккумуляторлордун тосмосунан өндүрүштүк имараттарга жана ачык орнотулган жабдууларга чейинки аралыкты атайын автотранспорттун (автокрандар, өрт өчүрүүчү машиналар ж.б.) эркин өтүшүн камсыз кылган Кыргыз Республикасындагы айылдык калктуу конуштардын аймактарын пландоо жана куруу боюнча эрежелердин жыйындысы жана КЧжЭ II-89, КР КЧ 30-01 ылайык аныкталат.

11.30 Зарыл болгон учурда буу түтүктөрүнүн дренаждарын жана конденсатты жабдуулардан жана казандык коромжулардан чогултуу үчүн от казандарында жабык резервуарлар каралышы керек.

11.31 Редукциялык муздатуу орнотмолорун (РМУ), редукциялык орнотмолорду (РО) жана муздатуу орнотмолорун (МО) колдонуу зарылдыгы эсептөө менен аныкталат, мында резервдик РМУ, РО жана МУ долбоорлоого тапшырма боюнча биринчи категориядагы от казандарда гана каралышы керек.

11.32 Энергия ресурстарын үнөмдөө максатында, суу көп болгон казандарда (2% дан ашык) заводдо жасалган үйлөө сепараторлорун орнотуу керек. Экинчи буу деаэраторго багытталышы керек.

11.33 От казандарга гидравликалык Бөлгүчтөрдү орнотууда ("гидравликалык ЖЕБЕ") аларда агымдын ылдамдыгын 0,7 м/с ашык эмес камсыз кылуу зарыл.

11.34 Тармактык, азыктандыруучу жана азыктандыруучу насосторду тандап жатканда, башы жана чыгымы боюнча эсептик көрсөткүчтөрдүн 10% өлчөмүндө запас кабыл алуу зарыл.

11.35 Ысык суу казандарында сууну термикалык кеңейтүү үчүн жабык кеңейтүүчү резервуарларды орнотууну камсыз кылуу керек. Резервуарлар кайра келүүчү линияларга орнотулушу керек. Резервуарлардын көлөмү жана саны системадагы суунун көлөмүнө, басымына жана температурасына жараша аныкталат.

12 Суу даярдоо жана суу-химиялык режими

12.1 Жалпы талаптар

12.1.1 Суу даярдоо долбоорунда буу жана суу жылытуучу буу казандарын, жылуулук менен жабдуу жана ысык суу менен камсыздоо системаларын азыктандыруу үчүн сууну тазалоо, ошондой эле суунун жана буунун сапатын контролдоо боюнча чечимдерди кароо зарыл.

12.1.2 От казандын ишинин суу-химиялык режими казандардын, буу-суу трассасынын, жылуулукту пайдалануучу жабдуулардын жана жылуулук тармактарынын коррозияга учурабай, ички беттеринде жана ылайларындагы кабырларсыз, буу жана сууну алуу менен иштешин талап кылынган сапатта камсыз кылууга тийиш.

12.1.3 Сууну тазалоо ыкмасы, курамы жана суу даярдоочу курулмалардын эсептик параметрлери буу сапатына, буу жана суу жылытуучу буу казандарына, жылуулук менен жабдуу жана ысык суу менен жабдуу тутумдары үчүн суунун сапатына, кайтарылуучу конденсаттын санына жана сапатына, чыгарылуучу саркынды суулардын санына жана сапатына, ошондой эле баштапкы суунун сапатына карата талаптарга жараша варианттардын техникалык-экономикалык көрсөткүчтөрүн салыштыруунун негизинде тандалышы керек. Суу тазалоо ыкмасын тандоо, жабдууларды тандоо долбоордук уюмдун тапшырмасы боюнча адистештирилген уюм тарабынан жүргүзүлүшү керек.

12.1.4 Баштапкы суунун сапатынын көрсөткүчтөрү МАМСТ 2761 ылайык жүргүзүлгөн анализдердин негизинде тандалышы керек.

12.1.5 Ысык суу менен камсыз кылуу системасы үчүн суунун сапаты СанЭжЧ 2.1.6.009 келтирилген талаптарга жооп бериши керек.

12.1.6 Жабык жылуулук менен жабдуу системаларынын жылуулук тармактарын толтуруу жана толтуруу үчүн суунун сапаты КР КЧжЭ 41-01, ошондой эле суу жылытуучу буу казандарын пайдалануу боюнча даярдоочу заводдордун көрсөтмөлөрүнө ылайык келиши керек.

12.1.7 Буу сапаты көрсөткүчтөрү, буу казандарын азыктандыруучу суу жана ысык буу температурасы жөнгө салуу боюнча инъекция үчүн суу МАМСТ 20995 ылайык келүүгө тийиш.

12.1.8 Буу басымы 0,05 МПа жогору жана суунун температурасы 110 МПа жогору болгон казандар үчүн тамак-аш жана казан суусунун сапаты паспорттордун талаптарына жана ашыкча басым астында иштеген жабдууларды колдонгон кооптуу өндүрүш объекттеринин өнөр жай коопсуздугунун эрежелерине ылайык кабыл алынышы керек.

12.1.9 Буу казандарынын буу казандарындагы суунун сапатына жалпы туз көлөмү (кургак калдык) боюнча талаптарды буу казандарын даярдоочу заводдордун маалыматы боюнча кабыл алуу керек.

12.1.10 Жылуулук түтүк (газ түтүк) буу казандары жана суу жылытуучу буу казандары үчүн азыктандыруучу жана кошумча суунун сапатына талаптар даярдоочу заводдор тарабынан белгиленет.

12.2 Буу казандарды үйлөтүү

12.2.1 Үйлөтүүнүн эсептик мааниси 2% дан аз болгон учурда мезгил-мезгили менен үйлөөнү караштыруу керек, тазалоонун эсептик чоңдугу 2% дан жогору болгондо, мезгил-мезгили менен үйлөөдөн тышкары үзгүлтүксүз үйлөөтүү талап кылынат.

12.2.2 Үзгүлтүксүз үйлөтүү мааниси отканалардын жүргүзүлгөн эсептөөлөрүнө жана паспортторуна ылайык кабыл алынышы керек. Бул маани 0,5% дан кем болбошу керек жана буу казандары үчүн 10% дан 1,4 МПа чейин, буу казандары үчүн 5% 1,4 МПа жогору басым болбошу керек.

12.2.3 Үзгүлтүксүз үйлөө маанисинде 500 кг/сааттан ашык үзгүлтүксүз үйлөө жылуулук энергиясын пайдалануу үчүн сепараторлор каралышы керек.   500 кг/сааттан аз болгон учурда, тазалоочу суунун жылуулук энергиясын пайдалануунун экономикалык максатка ылайыктуулугун негиздөө керек.

12.3 Суу даярдоочу орнотмолордун жабдуулары жана курулмалары

12.3.1 Баштапкы сууну иштетүү үчүн жабдууларды, ошондой эле реагенттик чарбанын жабдууларын тандоодо ушул бөлүмдүн жоболорунан тышкары КЧжЭ 3.05.04 келтирилген талаптарды жетекчиликке алуу керек.

12.3.2 Суу даярдоочу орнотмолордун жана алардын жабдууларынын эсептик өндүрүмдүүлүгүн төмөнкүлөр менен аныкталышы керек:

- буу казандары үчүн – технологиялык керектөөчүлөрдөгү жана тышкы тармактардагы буу менен конденсаттын эң чоң жоготууларынын, буу казандарынын үйлөмөлөрү менен суунун жоготууларынын, буу казанындагы буу жана конденсаттын жоготууларынын жана откананын өздүк керектөөлөрүнүн суммасы менен;

- КР КЧжЭ 41-01 жана КЧжЭ 3.05.04 ылайык жылуулук тармактарын азыктандыруу үчүн.

12.3.3 Өздүк керектөөлөр үчүн сууну керектөө сууну тазалоочу чыпкаларды регенерациялоого жана жууга (фильтрди регенерациялоо процесстеринин убакыттын дал келбестигин эске алуу менен) сууну чыгымдоо жана казандын көмөкчү муктаждыктары үчүн суунун такталган чыгымы менен аныкталат.

12.3.4 Чийки суу жылыткычтар сууну 15°Сден төмөн эмес, бирок колдонулган ион алмаштыруучу материалдардын техникалык мүнөздөмөлөрү уруксат берген температурадан жогору эмес температурага чейин ысытуунун негизинде тандалышы керек.

Жарык бергичтерди орнотууда баштапкы суунун температурасынын өзгөрүшүнө 1 сек чегинде жол берилет.

12.3.5 Реагенттүү чарба үчүн нымдуу сактоо кампалары каралышы керек. Реагенттерди айына 3 тоннага чейин керектөөдө аларды кургак түрүндө жабык кампаларда же бактарда сактоого жол берилет.

12.3.6 Коагулянт, натрий хлориди, сода күлү жана фосфаттар үчүн резервуарлардын бийиктиги 2 мден, акиташ үчүн – 1,5 мден ашпоого тийиш Реагенттерди жүктөө жана түшүрүү механикалаштырылганда цистерналардын бийиктиги тиешелүүлүгүнө жараша 3,5 м жана 2,5 м чейин көбөйтүлгөн. Бактарды 2,5 мден ашык тереңдетүүгө жол берилбейт.

12.3.7 Флокулянттын сакталышы даярдоочунун технологиялык документтерине ылайык каралышы керек.

12.3.8 Реагенттерди сактоочу кампалардын сыйымдуулугу жеткирүү учурунда кабыл алынышы керек:

- автотранспорт менен – 10 күндүк керектөөнүн эсебинде;

- темир жол транспорту менен – айлык керектөөнүн тарифи боюнча;

- түтүктөр аркылуу – күнүмдүк керектөөнүн негизинде.

12.3.9 Флокулянттын сыйымдуулугу сууну тазалоо үчүн кампаны эки жумадан кем эмес сактоонун негизинде аныкталышы керек. Реагенттердин запасы максималдуу суткалык керектөөнүн негизинде аныкталат.

12.3.10 Реагенттерди темир жол менен жеткирүүдө бир вагон же цистерна алуу мүмкүнчүлүгүн караштыруу зарыл; ошол эле учурда кампага түшүрүү убактысына карата реагенттердин 10 күндүк запасын эске алуу керек.

12.3.11 Чыпкалоочу материалдар кампасы жарыктандыруучу жана катиониттик чыпкаларга жүктөлгөн материалдардын көлөмүнүн 10% жана аниониттик чыпкаларга жүктөлгөн материалдардын көлөмүнүн 25% эсептөө керек.

12.3.12 Катиониттер жана аниониттер даярдоочунун таңгагында жабык кампа жайларында жылытуу приборлорунан 2 м кем эмес аралыкта 1 м кем эмес температурада сактоого тийиш.

12.3.13 Отказандын имаратында же өзүнчө турган суу даярдоо имаратында жайгашкан кислоталарды, натрий гидрооксидин, аммиак камтыган заттарды, ченегичтерди, эжекторлорду, насосторду, чыгымдалуучу бактарды ж.б. пайдалануу үчүн көмөкчү реагенттик жабдууларды ар бир реагент үчүн өзүнчө жайга бөлүп берүү керек.

Кислоталарды жана натрий-гидроксидди, коагулянттын эритмелерин жана акиташ сүтүн пайдалануу үчүн жабдууларды бир бөлмөгө жайгаштырууга жол берилет. Кислота кампасынын ар бир бөлмөсүндө 50 т ашык реактив болбошу керек.

12.3.14 Кислоталарды жана щелочторду сактоочу Резервуарларды имараттарга жайгаштыруу керек, аларды басууга жол берилбейт. Күкүрт кислотасынын резервуарын имараттын сыртына бастырманын астына жайгаштырууга жол берилет. 10 кВтс идиштин ичиндеги температураны камсыз кылуу менен (бактарды имараттан тышкары жайгаштырууда) бактарды тышкы жылытуу милдеттүү, бактын дубалын 30 кВт. с ашык жайкы жылытууга жол берилбейт.

Резервуарлардан реагенттерди жана алардын эритмелерин чыгаруу жогорку арматура аркылуу каралышы керек.

12.3.15 Ченегич резервуарлардын, эжекторлордун жана кислоталардын жана щелочтордун башка жабдууларынын алдында эң чоң аппараттын сыйымдуулугу 0,9 кем эмес поддон каралышы керек. Поддон темир жол жолунун участкасынын же автотранспорт аянтчасынын астына да коюлушу керек, анда реагенттерди түшүрүү каралат.

Темир жол участогунун жана автотранспорт аянтчасынын алдындагы поддондордун сыйымдуулугун реагенттерди түшүрүү аянтынын чектериндеги түтүктөрдүн көлөмүнө гана эсептөө керек.

12.3.16 кислоталардын жана щелочтордун тышкы түтүктөрү түтүктөрдүн ичиндеги реагенттердин (жылуулук изоляциясы, "спутниктер") тоңушун алдын алуучу шарттарды камсыз кылуу менен жер үстүндө гана болушу керек.

12.3.17 Баардык идиштер дренаждык жана ашып кетүүчү түзүлүштөр, ошондой эле абаны чыгаруу же киргизүү үчүн түзүлүштөр (Аба желдеткичтери) менен жабдылышы керек.

12.3.18 Кислоталары жана щелочтору бар бактардан аба чыгаруу үчүн түтүктөр имараттын чатырынан 3 метрден кем эмес бийиктикте, резервуарлар имараттан тышкары жайгашкан учурда тейлөө аянтчасынан 5 метрден кем эмес бийиктикте көтөрүлүшү керек.

12.3.19 Концентрацияланган кислоталар жана щелочтор үчүн өткөргүчтөр жалаң болоттон же болоттон капталган түтүктөрдөн гана каралышы керек.

12.3.20 Долбоорлордо коррозиялык чөйрөгө дуушар болгон жабдууларды жана түтүк өткөргүчтөрдү коррозиядан коргоо каралышы керек же аларды коррозияга туруктуу аткарууда кабыл алуу керек.

12.3.21 Буу жана суунун сапатын контролдоо өнөр жай ишканаларынын адистештирилген лабораторияларында же жылуулук менен жабдуу системаларын эксплуатациялоонун райондук кызматтарында жүргүзүлүшү керек. Бул максаттар үчүн аталган лабораторияларды пайдалануу мүмкүн болбогон учурда буу казандарында зарыл контроль каралышы керек.

12.3.22 Жылуулук тармактары үчүн суунун сапатын химиялык контролдоонун көлөмү колдонуудагы ченемдик документтердин талаптарына шайкеш келүүгө тийиш.

12.4 Конденсатты иштетүү

12.4.1 Өнөр жай конденсатын булгануудан тазалоо үчүн орнотмо булгануу көрсөткүчү мг/л ашпаган учурда каралышы керек:

асма заттар                                                                                    300

темир кошулмалары                                                                   70

майлар                                                                                            20

чайыр                                                                                              2

фенолдор, бензолдор, нафталиндер (баардыгы)               10

Конденсаттын булганышынын маанилеринде көрсөтүлгөндөн көп болгондо жана конденсатты баштапкы суу менен бирдикте иштетүү мүмкүн болбогондо, ошондой эле конденсатты тазалоонун техникалык-экономикалык максатка ылайыксыз учурларында конденсатты от казанына кайтаруу каралбашы керек.

12.4.2 Долбоорлоодо от казандардын мазут менен камсыз кылуучу агрегаттарынан конденсатты от казандарына пайдаланууну, зарыл болгон учурда мазуттан тазалоо менен пайдаланууну караштыруу зарыл. Техникалык-экономикалык эсептөөлөр менен негизделген айрым учурларда конденсатты тиешелүү тазалоодон кийин канализацияга агызууну караштырууга жол берилет.

12.4.3 Түтүн газдарындагы суу буусун конденсациялоочу түзүлүштөрү бар казандык жана жылуулук генератордук түзүлүштөр канализацияга агызуунун алдында конденсатты чогултуу жана зыянсыздандыруу үчүн түзүлүштөр менен камсыз болушу керек.

13 Отун чарбасы

3.1 Жалпы талаптар

13.1.1 От казандары иштей турган отундун түрү, ошондой эле от казандары үчүн отундун авариялык түрүнүн зарылдыгы от жагуучу бөлмөнүн категориясын жана 4.5 талаптарын эске алуу менен долбоорлоого тапшырмада белгиленет.

Отунду жылдык керектөөгө лимиттер долбоорлоо уюмунун эсептик маалыматтарына ылайык тапшырыкчы тарабынан белгиленген тартипте таризделет.

13.1.2 Катуу отунду күйгүзүү үчүн камералык от казандары бар отундарды жагуу жана "жарык берүү" үчүн отундун түрү даярдоочу заводдун талаптарына жараша каралышы керек.

13.1.3 От жагуучу отундун эсептелген сааттык чыгымы отундун берилген түрүнүн төмөнкү күйүү жылуулугу боюнча номиналдык жылуулук кубаттуулугунда баардык белгиленген жумушчу буу казандарынын ишине жараша аныкталат.

13.1.4 Отундун суткалык чыгымын аныктоо керек:

- буу казандары үчүн – жалпы эсептик жылуулук кубаттуулугунда алардын иштөө режимине жараша;

- ысык суу казандары үчүн – эң суук айдын орточо температурасы боюнча эсептелген жылуулук жүктөмдөрүн каптоодо алардын 24 сааттык ишине жараша.

13.2 Катуу отун

13.2.1 Бул бөлүмдүн талаптарын от жагуучу жайдын аймагында отунду түшүрүү, кабыл алуу, сактоо жана берүү үчүн курулмаларды долбоорлоодо аткаруу керек. От казандарында катуу отун катары таш жана күрөң көмүр, ошондой эле жыгач калдыктары түрүндөгү катуу биоотун (кабык, Обзол, жыгач чиптери, таарынды) колдонулушу керек. Схема жана түшүрүү фронту жылуулук менен жабдуучу уюмдун техникалык шарттарынан да тандалып алынат.

13.2.2 Катуу отун менен иштеген 2 т/саат жана андан жогору буу казандары жана жылуулук кубаттуулугу 1,16 МВт жана андан жогору ысык суу казандары үчүн от казанына жана казан мешине отун берүү механикалаштырылган болушу керек.

13.2.3 Отун жеткирүүдө от казандын аймагына вагон же жүк ташуучу таразалар отун берүүчү уюм менен макулдашуу боюнча каралышы керек.

13.2.4 Жүк түшүргүчтүн түшүрүүчү фронту жана күйүүчү май сактоочу жайдын түшүрүүчү фронту айкалыштырылган болушу керек. Отун базасында өзүнчө жүк түшүрүүчү фронтту долбоорлоого жол берилет.

Көмүрдү түшүрүү үчүн вагон-самосвалдарды (думпкарларды) пайдаланууда жогорку эстакаданы колдонууга жол берилет.

13.2.5 Вагонопласт менен түшүрүүчү түзүлүштө от жагуучу жайдын аянтчасында эритүүчү түзүлүштү жайгаштыруу керек.

Вагон ташуучу бункер чаңды басуучу түзүлүштөр жана чаң жыйноочу жана абаны тазалоочу аспирациялык орнотмолор менен жабдылууга тийиш.

13.2.6 Отун кампалары жана кабыл алуу-түшүрүү түзүлүштөрү ачык долбоорлонууда. Жабык кампалар жана кабыл алуу-түшүрүү түзүлүштөрү аймагында от жагуучу жай жайгашкан өнөр жай ишканаларынын атайын талаптары боюнча турак жай курулган райондор үчүн, ошондой эле навигациялык мезгилде отун жеткирген райондор үчүн каралат.

13.2.7 Отун үймөгүнүн алдындагы аянтчалар тегизделген жана тыгыз тыгыздалган табигый топуракта уюштурулушу керек.

Үймөктүн астына асфальт, бетон, брусчатка же жыгач негиз колдонууга жол берилбейт.

13.2.8 Отун кампасынын сыйымдуулугу төмөнкүдөй кабыл алынышы керек:

- темир жол транспорту менен жеткирүүдө – 14 күндүк чыгымдан кем эмес;

- автотранспорт менен жеткирүүдө – 7 күндөлүк чыгымдан кем эмес;

- көмүр казуучу жана көмүрдү кайра иштетүүчү ишканалар үчүн конвейерлер менен жеткирүүдө – 2 күндүк чыгымга;

- суу транспорту менен гана жеткирилгенде – навигациялар аралык мезгилге; чым казып алуу жана кайра иштетүү ишканаларынан 15 кмге чейинки аралыкта жайгашкан котельнялар үчүн – 2 суткадан ашык эмес.

- биоотун менен иштеген отканалар үчүн – кеминде 7 күндүк керектөө

13.2.9 Көмүр үймөлөрүнүн габариттик өлчөмдөрү, анын кычкылдануу тенденциясына карабастан, отун кампалары жабдылган механизмдердин мүмкүнчүлүктөрүн чектебейт жана аныктабайт.

13.2.10 Күйүүчү май штабелинин түбүнөн тосмого чейинки аралык 5 м, темир жолдун жакынкы рельс башына чейин - 2 м, жүрүүчү бөлүктүн четине чейин - 1,5 м деп кабыл алынышы керек.

13.2.11 Көмүр кампаларын механикалаштыруу деңгээли алардын персоналдын минималдуу саны менен иштешин камсыз кылууга тийиш. Механизациялоо системасын тандоо от казандын жайгашкан жеринин климаттык шарттарын, отундун сааттык чыгымын, анын сапатын жана анын фракциялык курамына ылайык казан агрегаттарынын талаптарын эске алуу менен аныкталат.

Бульдозерлерден башка складдык механизмдер бир механизм менен резервде турат. Кампаны бульдозерлор менен гана механикалаштырууда резерв алардын эсептик санынын 50% өлчөмүндө болууга тийиш.

Кампадан көмүрдү бергенде 75 метрге чейинки бульдозерди алуу керек.

13.2.12 Кампадан күйүүчү майды чыгаруучу баардык механизмдердин сааттык өндүрүмдүүлүгү отун берүүнүн негизги трассасынын ар бир линиясынын өндүрүмдүүлүгүнөн кем болбоого тийиш.

13.2.13 Эгерде күйүүчү май кампасында бульдозерлор бар болсо, алардын жайгашкан жерин (гараждар жана жабык аянттар) аныктоо зарыл.

13.2.14 Откананы отун менен камсыздоонун болжолдуу кубаттуулугу от казандын максималдуу суткалык отун керектөөсүнө (котельныйдын кеңейүүсүн эсепке алуу менен) жана отун менен камсыздоонун суткалык иштөө сааттарынын санына жараша аныкталышы керек.

Кампага жүк түшүрүүчүдөн же автосамосвалдан күйүүчү майды жеткирүүнүн көрсөткүчү акыркысынын көрсөткүчү менен аныкталат.

13.2.15 Күйүүчү май менен камсыздоо системалары айрым агрегаттарды жана механизмдерди кайталоо менен бир линия катары каралышы керек.

Күйүүчү май менен камсыз кылуу үч сменада иштегенде ленталуу конвейерлердин эки линиялуу системасы каралууга тийиш, анын ичинен бир линия конвейер резерви болуп саналат. Ар бир жиптин сааттык өндүрүмдүүлүгү күйүүчү май менен камсыздоонун эсептелген сааттык өндүрүмдүүлүгүнө барабар кабыл алынууга тийиш. Жүк түшүргүчтөн складга күйүүчү майды жеткирүү бир линиялуу конвейер системасы аркылуу ишке ашырылууга тийиш.

13.2.16 Ар кандай от жагуучу (камералык, катмар, "кайнап жаткан катмар" от жагуучу) буу казандарын колдонууда көмүр жана отунду ар кандай майдалоо үчүн майдалагычтар каралышы керек.

Майда (13-25 мм), үрөн (6-13 мм), Штык (0-6 мм) класстарындагы отун менен иштегенде майдалагычтан тышкары иштөө мүмкүндүгү каралышы керек.

Майдалагычтардын алдында стационардык шылдырактарды колдонууга жол берилет.

13.2.17 Трактта майдалагычтардын алдында Отундан металл кошулмасын кармоочу түзүлүш орнотулат. Орточо рельефтик жана балка тегирмендери бар чаң чыгаруучу тутумдарда бул шайман майдалагычтан кийин да орнотулушу керек.

13.2.18 Отун менен камсыздоонун негизги линиясында лента таразасын орнотуу каралышы керек.

13.2.19 Майдаткычтардан кийинки конвейерлердеги отун берүү линиясында күйүүчү майдын чыгымдалышы 50 т/сааттан ашса, күйүүчү майдын сапатын аныктоо үчүн үлгүлөрдү алуу жана үлгүлөрдү кесүүчү түзүлүштөр каралышы керек.

13.2.20 Эки линиялуу күйүүчү май менен камсыз кылуу системасы менен кайчылаш агымдарды майдалагычтарга чейин жана андан кийин камсыз кылуу керек.

13.2.21 Көтөрүлүштө күйүүчү майды ташууда жана жылмакай ленталарды колдонууда ленталык конвейерлердин жантайыш бурчу төмөнкүдөн ашпоого тийиш:

- 12° – майдаланбаган ири көмүрдү жүктөө жеринде;

- 15° – майдаланбаган кесек көмүрдө;

- 18° – майдаланган көмүрдө.

13.2.22 Отун берүү трассасынын ленталуу конвейерлери жабык жылытылган галереяларда орнотулушу керек. Жылытуу үчүн минус 20°Сден жогору сырткы температурасы жана терс температурада иштөөгө ылайыкталган конвейердик лентасы бар аймактарда ленталык конвейерлерди ачык орнотууга жол берилет.

Конвейерлердин ортосундагы өтмөктүн туурасы кеминде 1000 мм, ал эми капталдагы өтмөктөрдүн туурасы - 700 мм кем болбошу керек. Өтүүчү жерлерде галереянын так бийиктиги 2,2 м кем эмес болушу керек.

Каптал өткөөлдөрдүн 600 ммге чейин локалдык тарышына жол берилет.

Бир конвейер менен өтмөк бир жагынан 1000 мм, экинчи жагынан 700 мм кем эмес болушу керек.

Авариялык чыгуулардын ортосундагы аралык жер үстүндөгү галереялар үчүн 200 мден, жер астындагы галереялар үчүн 100 мден ашпоого тийиш.

Галереяларда ар 100 м сайын конвейерлер аркылуу өтүүчү жолдорду камсыз кылуу зарыл. Бул жерлерде галереянын бийиктиги эркин өтүүнү камсыз кылууга тийиш.

13.2.23 Кабыл алуу бункерлеринин жана өткөрүп берүүчү ящиктердин дубалдарынын эңкейиш бурчу 60° кем эмес, нымдуулугу жогору көмүр, ылай жана ортоңку таштар үчүн 65° кем эмес деп кабыл алынат. Жүк түшүрүүчү түзүлүштөрдүн бункерлеринин жана отун сактагычынын дубалдары жылытылууга тийиш.

13.2.24 Үй ичинде күйүүчү май ташуучу түзүлүштөр, ошондой эле чийки отун бункерлери чаңды басуучу же чаңды кармагыч түзүлүштөр менен герметикалык конструкцияланышы керек.

13.2.25 Жылытылган отун менен камсыз кылуу бөлмөлөрүндө нымдуу тазалоо (гидравликалык жуу) иштелип чыгышы керек.

13.2.26 Ар бир буу казаны үчүн чийки отун бункеринин пайдалуу сыйымдуулугу, отун алуу иштөө режими, ошондой эле от жагуучу жайдын жалпы отун бункерлерин орнотуунун максатка ылайыктуулугу мүмкүн болгон варианттардын көрсөткүчтөрүн техникалык-экономикалык салыштыруунун негизинде аныкталууга, имараттын конструкциялык мүнөздөмөлөрүнө ылайык кабыл алынууга жана көмүр үчүн: 3 сааттык западан кем эмес белгиленүүгө тийиш.

13.2.27 Катуу отун бункерлеринин дубалдары жылмакай ички бети жана отундун өзүнөн-өзү агып кетишин камсыз кылган формасы менен долбоорлонууга тийиш. Кабыл алуучу жана кайра таралуучу бункерлердин, силостун конустук бөлүгүнүн дубалдарынын, ошондой эле кайра таралуучу жеңдердин жана агымдардын жантайыш бурчу кабыл алынышы керек:

- 60° – 60° ашпаган тыныгуу бурчу менен көмүр үчүн;

- 65° – 60°тан ашык тыныгуу бурчу менен көмүр үчүн;

- 70° – көмүр ортосу жана биоотун үчүн.

Бункерлердин бурчтарынын ички четтери тегеректелген же кырдуу болушу керек. Көмүр бункерлери күйүүчү майдын жабышып калышына жол бербөө үчүн түзүлүштөр менен камсыз болушу керек.

13.2.28 Биоотундарды күйгүзүүдө анын курамындагы элементтерди (кабык, чөп, тал, жыгач сыныктары) өзүнчө сактоо кабыл алынышы керек. Пропорционалдык курамын көзөмөлдөө шартында компоненттерди аралаштырууга жол берилет.

13.2.29 Жыгачтарды ачык сактоочу үймөктөр жана үймөктөр кампанын тосмосунан 15 м кем эмес аралыкта жайгаштырылышы керек. Үймөлөрдүн жана үймөктөрдүн бийиктиги 15 мден жогору пландаштырылган учурларда, алар кампанын тосмосунан пландалган бийиктикке барабар аралыкта жайгаштырылышы керек.

13.2.30 Биоотун боюнча от казан иштеп жатканда, отунду буу казандарына берүү "тирүү түбү" тибиндеги аралык кампа аркылуу жүргүзүлүшү керек. Биоотундун айрым компоненттерин аралаштыруу орто кампада жана аны транспорт каражаттары жүктөгөндө (жүктөгүчтөр, бульдозер) жүргүзүлүшү керек. Компоненттерди аралаштыруу учурунда курамды көзөмөлдөө уюштурулушу керек.

Отунду бункердик от казандарына же от казандарынын мештерине (от казандын агрегатынын конструкциясына жараша) аралык кампадан берүү кур, кыргыч конвейерлер же шнектер менен жүргүзүлүшү керек. Алдын ала даярдабастан отун берүү системасында бургучтарды колдонууга жол берилбейт. Биоотун аралашмасы казанга киргенде бирдей бөлүштүрүлүшү керек.

Аралык кампанын долбоорунда от казандын агрегаты иштебей турган мезгилде кампада отундун массасынын тоңушун болтурбоо үчүн полду жылытуу каралышы керек.

13.2.31 Катуу отунду күйгүзүүчү от казандар үчүн баардык деңгээлдеги сенсорлорду кысылган аба менен үйлөтүү тутумунун түзүлүштөрүн караштыруу зарыл. Компрессор өзүнчө тиркемеде (бөлмөдө) орнотулушу керек.

13.2.32 Буу казан агрегаттарынын ишинин аэродинамикалык мүнөздөмөлөрүн жакшыртуу үчүн биоотунда жылуулук алмаштыргычтын (от казан-утилдештирүүчүнүн) вертикалдуу жайгашуусу колдонулушу керек.

13.2.33 Катуу отун менен иштеген от казандарында отун алуу системасын долбоорлоодо от жагууга анча оор эмес болгон учурда отунду берүү системасына жалындын кайра киришин болтурбоочу өрткө каршы автоматтык коргоо каралышы керек.

13.2.34 Катуу отун казанынын отундун чыгымын эсепке алуу үчүн түртүүчү циклдердин же таразалардын эсептегичтери каралууга тийиш. Отун менен камсыз кылуу процессин жана меште күйүү процессин көзөмөлдөө үчүн от казанында жана отун сактоочу жайларда технологиялык видеокөзөмөл системасы каралышы керек.

13.2.35 Меште отун күйгөндөн кийин казан авариялык токтоп калганда күйүү процесстеринин инерциясынын ордун толтуруу үчүн казандын авариялык муздатуу системасы каралууга тийиш.

Эгерде казандын конструкциясында тордун рамасынын суу муздатуу системасы бар болсо, автоматтык резервдик киргизүү менен муздатуу системасынын кеминде 2 насосу (бири иштеп жатат, бирөө күтүү режиминде) орнотулушу керек.

13.2.36 Катуу отундарды камералык күйгүзүүчү казандардын чаңын даярдоочу түзүлүштөрдү жана системаларды долбоорлоо чаңды даярдоо системаларын долбоорлоо боюнча методикалык материалдар боюнча казан агрегатын даярдоочунун сунуштарын эске алуу менен жүргүзүлүүгө тийиш.

13.3 Суюк отун

13.3.1 От казандарда суюк отун катары мазутту, жеңил мазутту, ошондой эле ар кандай майларды жана май аралашмаларын колдонууга жол берилет. Күйүүчү май сактоочу жайга түшкөн суюк отундун массасын өлчөө жолу менен аныктоо керек. Суюк отундун массасын аныктоочу таразаларды орнотуу каралган эмес.

13.3.2 Жүк көтөрүмдүүлүгү 60 тонна болгон темир жол цистерналарынын жүк түшүрүүчү фронтунун узундугу негизги, резервдик жана авариялык мазуттук объекттер үчүн кабыл алынышы керек:

- жылуулук кубаттуулугу 100 МВтка чейинки отканалар үчүн – эки резервуар үчүн (бир же эки тариф);

- жылуулук кубаттуулугу 100 МВттан ашык отканалар үчүн – эки нормада суткалык мазуттун чыгымын чыгаруунун негизинде.

13.3.3 Автомобиль транспорту менен жеткирилген мазут үчүн төгүүчү түзүлүштөр бир автомобилдик цистернаны түшүрүүнү караштыруу керек.

13.3.4 Жеңил мунай отунун төгүүчү түзүлүштөрдү бир темир жол же автомобиль цистернасын түшүрүү эсебинде кабыл алуу керек.

13.3.5 Темир жол цистерналарынан отунду жылытуу жана төгүү үчүн "жабык" агызуучу отунду циркуляциялык жылытуу орнотмолорун колдонуу керек. Мазутту темир жол цистерналарында "курч" буу менен жылытууну жана "ачык" дренажды рельстер аралык төгүүчү лотокторго колдонууга жол берилет.

13.3.6 Отун сактагычка же кабыл алуу сыйымдуулугуна отунду төгүү каралган лотоктордун жана түтүктөрдүн жантайышы 0,01 ден кем болбошу керек.

Төгүүчү түзүлүштөрдүн лотогу (түтүгү) менен кабыл алуучу резервуардын ортосунда же резервуардын өзүндө отунду тазалоо үчүн гидравликалык жапкычты жана көтөрүүчү торду (чыпканы) орнотуу каралышы керек.

13.3.7 Темир жол цистерналарын тейлөө аянтчаларынын деңгээлинде мазутту түшүрүү фронту боюнча жылытуучу түзүлүштү тейлөө үчүн эстакаданы кароо зарыл.

13.3.8 Күйүүчү майды темир жол менен жеткирүүдө кабыл алуучу резервуардын жумушчу сыйымдуулугу түшүрүү үчүн бир эле учурда орнотулган цистерналардын сыйымдуулугунун 30% кем болбошу керек.

Кабыл алуучу резервуардын сордуруучу насосторунун өндүрүмдүүлүгү төгүүгө коюлган бир ставкадагы цистерналардан төгүлүүчү мазутту 3 сааттан ашык эмес сордурууну камсыз кылууну эске алуу менен тандалышы керек.

13.3.9 Жол менен жеткирүү үчүн кабыл алуучу резервуардын сыйымдуулугу төмөнкүдөй кабыл алынышы керек:

- жылуулук кубаттуулугу 25 МВт чейин болгон от казандардагы авариялык жана негизги отун үчүн – бир автоцистердин сыйымдуулугуна барабар;

- жылуулук кубаттуулугу 25 МВтдан 100 МВтга чейинки от казандардагы негизги отун үчүн-25 м³ кем эмес;

- жылуулук кубаттуулугу 100 МВтдан жогору – 100 м³ кем эмес.

Мында автоцистерналардан отун алуу үчүн резервуар жердеги болот менен каралышы керек.

13.3.10 Мазутту сактоо үчүн темир же темир-бетон менен толтурулган же жер астындагы резервуарлар каралууга тийиш.

Жеңил мазут жана суюк кошумчаларды сактоо үчүн болоттон жасалган цистерналар каралууга тийиш. Курулуш объектисинин климаттык шарттарына жана өрт коопсуздугунун талаптарына жооп берген атайын пластикалык материалдардан жасалган резервуарларды пайдаланууга жол берилет, алар өрт коопсуздугунун стандарттарына шайкештик сертификаты менен ырасталышы керек.

Сырткы абанын орточо жылдык температурасы плюс 9°Сге чейинки аймактарда орнотулган жер металл резервуарлары үчүн күйүүчү эмес материалдардан жылуулук изоляциясы каралышы керек.

Жеңил мунай отунун сактоо үчүн эки дубалдуу типтеги "түтүктөгү түтүк" дубалдар аралык мейкиндиктин тыгыздалышын көзөмөлдөгөн резервуарларды колдонуу керек. Бул резервуарларды жер жана жер астындагы варианттарда орнотууга болот.

От жагуучу жайлардын имараттарына бекитилген жайларда резервуарларды орнотууга жол берилет.

13.3.11 Суюк отунду сактоочу резервуарлардын сыйымдуулугун 13.1-таблицасы боюнча кабыл алуу керек

13.1 т а б л и ц а с ы

13.3.12 Негизги отунду сактоо үчүн экиден кем эмес резервуар каралышы керек. Эки резервуардын ордуна эки жүктөөчү люктары бар ички тосмосу бар болоттон жасалган эки дубалдуу резервуарларды (кош резервуарлар) колдонууга уруксат берилет.

Авариялык отунду сактоо үчүн бир резервуарды орнотууга жол берилет.

13.3.13 Суюк отундун сарпталуучу бактардын сыртына орнотуу керек.

Өзүнчө турган от казандарынын бөлмөлөрүнө (бирок буу казандарынын же экономизаторлордун үстүндө эмес) мазут үчүн сыйымдуулугу 5 м³ жана мунай суюк отуну үчүн – 1 м³ ашпаган суюк отундун жабык чыгаша бактарын орнотууга жол берилет. Камтылган жана тиркелген казан бөлмөлөрү үчүн отканада орнотулган тейлөө бактардын жалпы сыйымдуулугу 0,8 м³ ашпоого тийиш.

13.3.14 Жылуулук кубаттуулугу 10 МВтка чейинки блок-модулдук отканалар үчүн кабыл алуучу резервуар менен сактоочу резервуарды бириктирүүгө жол берилет.

Кубаттуулугу 10 МВттан ашкан блок-модулдук откана үчүн суюк отунду кабыл алуу, төгүү жана сактоо үчүн түзүлүш, анын ичинде авариялык абалда колдонулган түзүлүш ушул бөлүмдүн талаптарына ылайык жасалышы керек.

13.3.15 Темир жол цистерналарында суюк отундун ысытуу температурасы төмөндөгүдөй белгилениши керек:

мазут М 40               30°С;

мазут М 100             60°С;

жеңил күйүүчү май           10°C.

Автомобиль транспорту менен жеткирилген отунду жылытуу каралбайт.

13.3.16 Кабыл алуучу резервуарларда, мазут агызуучу лотоктордо жана мазут кошулган түтүктөрдө 13.3.27-пунктта көрсөтүлгөн температураны кармап туруу үчүн түзүлүштөр каралышы керек.

13.3.17 Отун сактоочу резервуарлардан суюк отун алынган жерлерде температура сакталышы керек:

мазут М40                            60°С дан       кем эмес;

мазут М100                          80°С дан       кем эмес;

жеңил мунай отуну           10°С               кем эмес.

13.3.18 Мазут чарбасы күйгүзгүчтөргө керектүү басым менен жылытылган жана чыпкаланган мазутту үзгүлтүксүз берүүнү камсыз кылууга тийиш.

13.3.19 Казан орнотмолорунун мазут өткөргүчтөрү (от жагуучу магистралдардан от жаггычтарга чейин) үзгүлтүксүз ширетилген түтүктөрдөн жасалышы керек. Фланец туташууларына арматуралар, өлчөөчү шаймандар жана тыгындар орнотулган жерлерде гана уруксат берилет.

Мазут өткөргүчтөрдө МАМСТ 9544 ылайык 1-класстагы герметикалык (тыгыздалуучу) болоттон жасалган арматураны гана колдонуу керек.

13.3.20 Жарылуу коопсуздугун камсыз кылуу үчүн төмөнкүлөр орнотулушу керек:

- от жагуучу жайга газ түтүгүнүн агымында – кол менен же электр менен иштеген бекиткич (оңдоочу) шайман, электр өткөргүч өчүргүч шайман, фланецтик туташуу өчүргүчтү орнотуу үчүн ток өткөрүүчү фланецти ачуу шайман, Май түтүгүн жана форсункаларды буу менен тазалоочу шайман, кубаттуулугу 1 МВт ашык буу казандары үчүн чыгымдуу түзүлүш, тез аракеттенүүчү 3 с ашык эмес коопсуздук-өчүрүү клапаны (КӨК), жөнгө салуучу клапан;

- рециркуляциялык магистральдын агымынды(чыгышында) – чыгымдык түзүлүш, кайтарма клапан, тыгынды орнотуучу шайман жана электр менен иштеген өчүрүүчү шайман (туюк схема боюнча иштегенде – чыгымдалуучу түзүлүш орнотулбайт);

- агызуучу магистральда (бошотуу) тыгынды орнотуучу жана бекитүүчү шайман;

- форсункага мазут өтүү линиясында – түздөн-түз кол менен же электр менен иштеген өчүргүч форсунканын астында жана электр менен иштеген  шаймандар. Жылуулук өндүрүшү 116 МВтдан жогору болгон жаңы киргизилген газ мазут казандарына ар бир күйгүзгүчтүн алдына ПЗК жана электр менен иштей турган жабуучу  түзүлүш орнотулушу керек.

13.3.21 Чаң бурчтуу факелдин "кармоочу" автоматтык түзүлүшүндөгү мазутту колдонгон казандарда, мазуттун факелдин "кармоочу" форсункасына карай линиясында электр менен иштеген өчүрүүчү түзүлүштүн айланасына кошумча электромагниттик клапан орнотулушу керек.

13.3.22 КӨК электромагнитин азыктандыруу резервделген кубат булагынан же үзгүлтүксүз азыктандыруу булагынан жүргүзүлүшү керек.

13.3.23 Буу аны иштеп жатканда форсункадагы мазут жолунда , ошондой эле үйлөтмө буу түтүгүнө жана анын конденсат линияларына мазут кошулбоо мүмкүнчүлүгү жокко чыгарылышы керек. Кошулуучу үйлөөчү буу линияларын конденсация эмес, буу менен толтургандай кылып жасоо керек.

13.3.24 Баардык суюк отун түтүктөрү аларга электрлештирилген арматура орнотулганда жерге туташтырылышы керек.

13.3.25 Суюк отун түтүктөрүн казандын газ түтүктөрү, аба өткөргүчтөрү жана желдеткич шахталары аркылуу өткөрүүгө тыюу салынат.

13.3.26 Казан бөлмөсүнө берилген мазуттун илешкектүүлүгү төмөнкүдөй болушу керек:

- 3 градустан ашык эмес ВУ, ал мазут маркасы 100 үчүн болжол менен 115°С ысытууга туура келет – буу-механикалык саптамаларды(форсункалар) колдонууда;

- 2,5 градус ВУ, ал 100 маркадагы мазут үчүн болжол менен 135°C ысытууга туура келет – механикалык форсункаларды колдонууда;

- 6 градустан ашык эмес ВУ, ал мазут маркасы 100 үчүн болжол менен 90°С ысытууга туура келет – буу жана айлануучу саптамаларды форсункаларды колдонууда.

13.3.27 Сактоочу резервуарларда мазутту ысытуу циркуляциялык система тарабынан каралат. Мазутту циркуляциялык жылытууда төмөнкүлөр каралышы керек:

- атайын насосторду жана жылыткычтарды орнотууну камтыган көз карандысыз схема;

- буу казанына май куюучу насосторду жана жылыткычтарды колдонуу; кабыл алуучу идиштен мазут сордуруучу насосторду колдонуу. Бул жабдуунун иштеши эң чоң резервуардын сыйымдуулугунун кеминде 2% түзүшү керек.

13.3.28 Майды ысытуу үчүн кеминде 0,1 МПа басымы бар буу же температурасы 120 ашык  ысып кеткен суу колдонулушу керек.

13.3.29 Буу казанына суюк отунду берүү циркуляциялык схема боюнча каралат, туюк схема боюнча жеңил мунай отунун берүүгө жол берилет.

13.3.30 Отун сактагычтан отунду буу казанына (же буу казандарына) жеткирүүчү насостордун саны экиден кем эмес кабыл алынышы керек. Орнотула турган насостордун бири-резервдик болуп саналат.

Күйүүчү май берүүчү насостордун өндүрүмдүүлүгү циркуляциялык схема боюнча баардык буу казандарын иштетүүдө отундун максималдуу сааттык чыгымынын 110% дан кем эмес жана туюк схема боюнча – 100% дан кем эмес болууга тийиш.

13.3.31 Отунду механикалык аралашмалардан тазалоо үчүн орой тазалоо (насосторго чейин) жана жакшы тазалоо (мазут жылыткычтарынын артында же күйгүзгүчтөрдүн алдында) чыпкалары каралышы керек. Ар бир дайындоодо кеминде эки чыпка орнотулат, анын ичинде бир резервдик орнотулат.

Түтүк менен өткөрүүдө, орой чыпкалар каралган эмес.

13.3.32 Суюк отун менен гана иштөөгө арналган от казандарда отун насосторунан отунду буу казандарына чейин берүү жана отун менен жабдуу орнотмолоруна жылуулук алып жүрүүчүнү берүү эки магистраль боюнча биринчи категориядагы от казандар үчүн, ал эми экинчи категориядагы от казандар үчүн бир магистраль боюнча каралат. Магистралдардын ар бири максималдуу жүктөмдө керектелүүчү күйүүчү майдын 75% берүүгө эсептелиши керек. Суюк отунду резервдик, авариялык же жандыруу катары колдонууда аны буу казандарына берүү от жагуучу жайдын категориясына карабастан бир магистраль боюнча каралат.

13.3.33 Авариялык өчүрүү үчүн соруучу жана сордуруучу отун түтүктөрүнө насостук арматурадан 10 мден 50 мге чейин бекиткич арматура орнотулат.

13.3.34 Буу казандарынын бөлмөлөрүндө суюк отун түтүктөрүнүн жайгашуусу аларга эркин жетүүнү камсыз кылуучу ачык болушу керек. Суюк отун түтүктөрүн нөлдүк белгиден төмөн коюуну кароого жол берилбейт.

13.3.35 1,6 МПа чейинки басымдагы жеңил мунай отун түтүктөрү үчүн электр ширетүүчү түтүктөрдү, ал эми чоң басымда үзгүлтүксүз түтүктөрдү колдонуу керек.

От жагуучу жайдагы суюк отун түтүктөрү үчүн болоттон жасалган арматура каралышы керек.

13.3.36 Жеңил мунай отунунда иштеген от казандарда от казандын кире беришиндеги отун өткөргүчтөрүндө:

- изоляциялоочу фланецтик же муфтасы бар ажыратуучу(өчүргуч) түзүлүш (жер астында өткөрүүдө) жана казандын күйүүчү майын кире турган жеринде электр кыймылдаткычы бар тез иштөөчү өчүрүүчү клапан, ошол эле учурда тез иштөөчү жабуучу(өчүргуч) клапан электр энергиясы өчүрүлгөндө, өрт сигнализациясы боюнча жана СО концентрациясы 20 ге жеткенде газдын булгануу сигналы боюнча казанга күйүүчү май берүүнү токтотууга тийиш. мг/м³;

- ар бир казанга же күйгүзгүчкө кранды бекитүүчү арматура;

- агызуучу магистралга карай буралган бекитүүчү арматура.

13.3.37 Мазут түтүктөрүндө сальник компенсаторлорун колдонууга жол берилбейт.

13.3.38 От казанынын мазут өткөргүчтөрү заводдук даярдыктагы күйбөөчү материалдардан жасалган жылуулук изоляциялоочу конструкцияга ээ болушу керек, ал эми ачык абада орнотууда аны менен жалпы жылуулоодо жылытуучу "спутник" болушу керек.

13.3.39 Мазут түтүгүн ар кандай конструкциялардан же түзүлүштөрдөн жүк көтөрүүчү конструкция катары пайдаланууга жол берилбейт.

От казандын чегиндеги мазут өткөргүчтөр 0,003 тен кем эмес эңкейишке ээ болушу керек.

13.3.40 Отун түтүктөрүн сырткы төшөө жер үстүндө каралышы керек. Жер астындагы төшөөгө каналдарды толтурбастан минималдуу басуу менен алынуучу жабуулары бар өткөрбөөчү каналдарда жол берилет. Каналдар имараттын сырткы дубалына туташкан жерлерде каналдар толтурулуп же күйбөй турган диафрагмалар болушу керек.

Отун өткөргүчтөр 0,003 төн кем эмес жантайма (энкейиш) менен салынууга тийиш.

Баардык мазут өткөргүчтөр жылуулук алып жүрүүчү түтүктөр менен жалпы жылуулоодо каралышы керек.

Жеңил мунай отунун төшөө үчүн каналдар отундун жерге киришине жол бербеши керек жана профили боюнча төмөнкү чекиттеринде агындыларды кабыл алуу үчүн күйүүчү май үчүн контролдук, жылчыксыз кудукту орнотуу менен дренаждар болушу керек.

13.3.41 Мазут чарбасында суюк кошулмаларды мазутка кабыл алуу, төгүү, сактоо, даярдоо жана дозалоо үчүн түзүлүштөр каралышы керек.

Суюк кошумчаларды сактоо үчүн резервуарлардын жалпы сыйымдуулугу темир жол (автомобиль) цистернасынын сыйымдуулугунан кем эмес кабыл алынат. Резервуарлардын саны экиден кем болбошу керек. Мазутка кошулмаларды дозалоо өндүрүүчүлөрдүн сунуштарына ылайык жүргүзүлөт.

13.3.42 Катуу отунду күйгүзүүчү от казандар үчүн мазут чарбасы төмөнкүдөй көлөмдө каралат:

- темир жол же автомобиль транспорту менен жеткирүүдөгү түшүрүү фронту, эки тиешелүү цистернаны орнотууга эсептелген;

- сыйымдуулугу 200 м болгон эки резервуарды орнотуу менен мазут сактоочу жай;

- откананы мазут менен камсыз кылуу үчүн, эки насостун, жылыткычтын жана фильтрлердин комплекти, бир запастык комплект, мазут насосунун бөлмөсүндө орнотулган;

- мазут насос станциясынан от канага чейин бир басымдуу мазут проводу, бир буу проводу жана бир рециркуляциялык мазут проводу тартылат.

Жабдуулардын иштеши жана түтүктөрдүн өткөрүү жөндөмдүүлүгү эки чоң казанды күйгүзүүнү жана алардын номиналдык иштешинин 30% жүктөмүн эске алуу менен тандалат.

13.3.43 От казандан кайра иштетүү(рециркуляция) линиясынын баштапкы участогунда от казандагы мазут өткөргүчтөрдө талап кылынган басымды кармап туруу үчүн "өзүнө чейин" жөнгө салуучу клапандарды орнотуу каралышы керек.

13.3.44 Мазуттук насос жана от жагуучу жабдуулардан жана түтүк өткөргүчтөрдөн дренаж чогултуу үчүн мазуттук насос жана от жагуучу жайдын имараттарынан тышкары жайгаштырылган дренаждык сыйымдуулук каралышы керек.

13.3.45 Мазут чарбасынан конденсаттын кайтарылышын экономикалык негиздеме болгондо долбоорлоо керек. Конденсатты кайтаруу схемасы мунайзаттын камтылышын контролдоону караштырууга тийиш. Жабдуулар колдонулган кооптуу өндүрүш объекттеринин өнөр жай коопсуздугунун эрежелерине ылайык конденсатта мунай продуктуларынын болушу.

13.4 Газ түрүндөгү отун

13.4.1 От казандарын газ менен камсыздоо жана газ менен жабдуу ушул бөлүмдүн жана "кооптуу өндүрүш объекттеринин өнөр жай коопсуздугу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын, КР КЧ 42-01 жана "Өрт коопсуздугун камсыз кылуу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын жана КР КЧ 21-01 талаптарынын аткарылышын камсыз кылуучу өрт коопсуздугу боюнча Эрежелердин талаптарына ылайык иштелип чыгышы керек. Газ түтүктөрүнүн ички диаметрлери максималдуу газ Керектөө саатында күйгүзгүчтөрдүн алдында керектүү басымды камсыз кылуу шарттарынан гидравликалык эсептөө менен аныкталышы керек.

Жер үстүндөгү жана ички газ түтүктөрүн гидравликалык эсептөөдө төмөнкү басымдагы газ түтүктөрү үчүн газдын кыймылынын ылдамдыгын 7 м/с жана орто басымдагы газ түтүктөрү үчүн 15 м/с ашык эмес кабыл алуу керек.

13.4.2 От казандарынын күйгүзгүчтөрүнүн туруктуу иштеши үчүн зарыл болгон газдын талап кылынган басымын кармап туруу үчүн от казандарда түздөн-түз от жагуучу жайга жайгаштырылуучу газорегулятордук орнотмолор (ГРО) же от жагуучу жайдын аянтчасында газорегулятордук пункттар (ГРП, ГКП (газ контролдук пункт) каралышы керек.

2 категориясындагы орто же жогорку басымдагы газды киргизүүгө уруксат берилген буу казандарын газ менен жабдууда ар бир от казанында газорегулятордук орнотмону (газ рампасын) (гру) орнотууга жол берилет.

ГКПны тандоодо жаратылыш газынын параметрлерин, анын температурасын, нымдуулугун жана редуциялоодо конденсаттын шүүдүрүм чекитин эске алуу керек.

Газ жогорку нымдуулукта жана шүүдүрүм чекитинин жогорку температурасында ГКП жабдуусун пайдалануу эсептелген тышкы температурага карабастан жылытуу менен ГКП колдонуу керек.

Чатырдагы от казанына жаратылыш газын киргизүү 5 кПа чейинки басым менен каралышы керек.

13.4.3 Отундун негизги түрү катары газды күйгүзүүчү от казандар үчүн ГРО жана ГРП (ГКП) өндүрүмдүүлүгүн от казандарынын эсептелген жылуулук кубаттуулугуна эсептөө керек.

13.4.4 ГРОдо (ГРО, ГКБ) ар биринин өткөрүү жөндөмдүүлүгүнүн 100% редуциялоонун эки жолун караштыруу керек, алардын бири резервдик. ГРОнун туруктуу иштеши (ГРП, ГКБ) от казанынын эки иштөө режимине текшерилет: кышкы эсептелген жылуулук кубаттуулугу жана жайдын минималдуу жылуулук кубаттуулугу. Мында от казандын минималдуу жайкы режимде туруктуу иштешин камсыз кылуу үчүн, ГРПда (ГКП тандалып алынган клапандардын өткөрүү жөндөмдүүлүгүнө жараша редуциялоонун үчүнчү линиясы каралат.

13.4.5 Буу казандын иштөө режимин сактоо шартында ПККнын басымын жөндөө маанисин мезгил – мезгили менен текшерүү мүмкүнчүлүгүн камсыз кылуу үчүн өчүрүүчү түзүлүштүн артынан ПККга туташтырууга арналган өчүргүч түзүлүштөрү менен эки штуцерди кошуу керек: бирин – контролдук агент менен магистралга, экинчисин-манометрди орнотуу үчүн.

13.4.6 Газ түтүктөрүн үйлөтүү жана төгүү газ түтүктөрүн сыртка чыгаруу керек, ал жерде газ чачуу үчүн коопсуз шарттар камсыз кылынат, бирок от казанынын имаратынын чатырынын карнизинен 1метрден жогору. Өзүнчө турган ГКПда орнотулган ПККдан газ чыгаруучу түтүк өткөргүчтөрдү шамал тирөөч зонасынан жогору бийиктикке чыгаруу керек, ал эми имараттын дубалына же имараттын ичине киргизилген таштанды газ түтүгү имараттын чатырынын эң бийик бөлүгүнүн деңгээлинен 1 м жогору чыгарылышы керек.

13.4.7 Газ түтүктөрүн от жагуучу жайда нөлдүк белгиден төмөн коюуну кароого жол берилбейт.

От казандын чатырына газ өткөргүч имараттын сырткы дубалынан өткөрүү керек туурасы 1,5 метрден кем эмес же түтөнбөгөн тепкич аркылуу. Сырткы дубал боюнча газ өткөргүчүн от казандын чатырына төшөгөн учурда, газ өткөргүчтү тейлөө мүмкүнчүлүгүн камсыз кылуу үчүн конструкциялык чечимдерди (тепкичтер, аянтчалар, нишалер ж.б.) кароо зарыл.

13.4.8 От казанынын газ түтүктөрүндө сальник (май) компенсаторлорун колдонууга жол берилбейт.

13.4.9 Газ өткөргүчтү кандайдыр бир курулмалардан же түзүлүштөрдөн жүк көтөрүүчү конструкция катары пайдаланууга жол берилбейт.

13.4.10 Газ өткөргүчүндө от казанына киргенге чейин бийиктиги 1,8 метрден ашпаган изоляциялоочу фланец менен өчүргүч түзүлүшү каралышы керек.

Ошондой эле газ түтүктөрүнүн горизонталдуу участокторуна, от жагуучу жайдын имаратынын кире беришине сейсмикалык термелүүлөр пайда болгондо от казанына газ берүүнү өчүрүүчү электромагниттик клапан менен тосулган сейсмодатчикти орнотуу керек.

Полиэтилендик газ түтүгү колдонулган учурда, жылуулоочу фланецти орнотуунун кажети жок.

13.4.11 От казандын ичиндеги газ өткөргүчүндө төмөнкүлөр каралышы керек:

- Газ өткөргүчтү буу казанына киргизүүдө айлана-чөйрөнүн кыймылынын жүрүшү боюнча орнотуу керек: кол менен бекитүүчү түзүлүш ,краны бар үйлөтүү тазалоочу түзүлүш (КР КЧ 42-01 ылайык) (бөлмөдө), метан (СН4) жана углерод моноксиди (СО) боюнча түтүн сигнализация системалары менен тосулган тез иштечу автоматтык бекитүүчү клапан, өрт сигнализациясы.

Чатырдагы от казанга газ өткөргүчтү киргизүүдө электромагниттик клапан менен тосулган сейсмодатчикти же сейсмикалык термелүүлөр 5 баллдан жогору болгон учурда от казанына газ берүүнү өчүрүү үчүн газ сейсмикалык клапанды (энергияга көз каранды эмес) орнотуу зарыл.

- ар бир казанга газ чыгуучу жеринде: жапкыч арматура, тез иштечү бекитүүчү клапан, 1 МВттан ашык казандардын чыгымын өлчөгүч;

- газды түздөн-түз ар бир күйгүзгүчкө бурууда; бекитүүчү арматура ,эгерде бул шаймандар казан же от жаггыч менен келген газ рампасы менен камсыздалбаса.

От казанын газ менен камсыз кылууга арналган газ түтүгүнө кошулуу, башка газ керектөөчүлөрдун кирүүдөгү өчүргүч түзүлүштөн  кийин жол берилбейт.

От казандын керектеген газдын чыгымын эсепке алуу үчүн температура жана басым боюнча корректор менен газды эсепке алуу аспатарын орнотуу зарыл. Аспаптарды тандоо от казандын иштөө режимин эске алуу менен жана газ менен жабдуучу уюм менен макулдашуу боюнча жүргүзүлүшү керек.

Эгерде газ өткөргүчкө азайтуучу (редуциялоочу) түзүлүштү колдонуу (газдын басымын төмөндөтүү) каралса, газдын чыгымын эсепке алуу жогорку тараптан каралат. Газдын чыгымын төмөнкү тараптан өлчөөгө жол берилбейт.

13.4.12 От казандардын газ күйгүзүүчү түзүлүштөрү МАМСТ 21204 боюнча өчүрүүчү, жөнгө салуучу жана текшерүү(байкоо)түзүлүштөр менен жабдылышы керек.

13.4.13 Түтүктөрдүн, арматуралардын материалдарын тандоо жана аларды жайгаштыруучу жерлерди аныктоо КР КЧ 42-01 ылайык жүргүзүлүшү керек.

Калыбына келтирилген болот түтүктөрдү жана колдонулган материалдарды жана арматураларды колдонууга жол берилбейт.

13.4.14 Агызуучу жана тазалоочу газ түтүктөрүнүн баштарынын конструкциялары газ-аба аралашмасынын чыгарылышын камсыз кылууга жана газ өткөргүчкө атмосфералык жаан-чачындын киришин болтурбоого тийиш.

13.4.15 Газ түтүктөрүн бириктирүү ширетилген болушу керек. Ажыратылуучу (фланец жана сайлуу) бириктиргичтер бекитүүчү арматураларды, контролдук-өлчөөчү приборлорду жана автоматиканы (КӨПиА) жана электр коргоочу түзүлүштөрдү орнотуу жерлеринде каралышы керек.

13.4.16 Имараттардын сырткы дубалдары аркылуу өткөн жерлердеги газ түтүктөрү капка салынышы керек.

Дубал менен корпустун ортосундагы боштуктар кесилишкен структуранын калыңдыгы үчүн кылдаттык менен жабылышы керек.

Иштин учтары Герметик менен жабылышы керек.

13.4.17 Имараттын ичинде ачык орнотулган газ түтүктөрүнөн курулуш конструкцияларына, технологиялык жабдууларга жана башка багыттагы түтүктөргө чейинки аралыкты газ өткөргүчтөрдү жана аларга орнотулган арматураларды монтаждоо, кароо жана оңдоо мүмкүнчүлүгүн камсыз кылуу шарттарынан кабыл алуу керек, мында газ өткөргүчтөр желдетүүчү тордон, терезе жана эшик тешиктеринен өтпөшү керек. Өндүрүштүк жайларда айнек блоктору менен толтурулган жарык тешиктерин кесип өтүүгө жана ачылбай турган терезелердин боолорун бойлото газ түтүктөрүн салууга жол берилет.

13.4.18 Газ түтүктөрү менен электр жабдуусунун инженердик коммуникацияларынын ортосундагы аралык жакындашуу жана кесилиш жерлеринде КР КЧ 11-03 ылайык кабыл алынышы керек.

13.4.19 Адамдар өткөн жерлерде газ өткөргүчтөрдү полдон Газ өткөргүчтүн түбүнө чейин 2,2 метрден кем эмес бийиктикте, ал эми жылуулук изоляциясы болгондо изоляциянын түбүнө чейин төшөө каралышы керек.

13.4.20 Имараттардын дубалдарына, колонкаларына жана жабууларына, от казандарынын жана башка өндүрүштүк агрегаттардын каркастарына ачык орнотулган газ түтүктөрүн жана ага орнотулган арматураларды карап чыгуу жана оңдоо мүмкүнчүлүгүн камсыз кылуучу кронштейндердин, кычкачтардын же илгичтердин ж.б. жардамы менен бекитүү каралышы керек.

Газ өткөргүчтөрдүн таяныч орнотмолорунун ортосундагы аралыкты    КЧжЭ 2.04.12 талаптарына ылайык аныктоо керек.

13.4.21 курулуш конструкциялары кесилишкен жерлерде тик газ өткөргүчтөрдү капка салуу керек. Газ түтүгү менен корпустун ортосундагы боштук ийкемдүү материал менен жабылышы керек.

Корпустун учу полдон 30 мм кем эмес чыгып турушу керек, ал эми анын диаметри номиналдык диаметри жогору болгон газ өткөргүчтөрү үчүн газ өткөргүч менен корпустун ортосундагы шакекче ажырым 5 мм кем эмес болгон шартта кабыл алынышы керек. 32 ммге чейин жана андан чоң диаметрдеги газ өткөргүчтөрү үчүн 10 ммден кем эмес болушу керек.

13.4.22 Газ өткөргүчтөрүндө газ түтүкчөлөрүнүн кирүү пунктунан эң алыскы участокторунан жана газ агымы боюнча акыркы өчүрүүчү түзүлүшкө чейин ар бир казанга чыгуучу жайлардан тазалоочу түтүктөр каралышы керек.

Жыштыгы абадан жогору болгон газ тазалоочу түтүктөрдү кошпогондо, газ өткөргүчтөрүн бирдей газ басымы менен бириктирүүгө жол берилет.

Тазалоочу түтүктүн диаметри 20 мм кем эмес кабыл алынышы керек, өчүргүчкө чейин тазалоочу түтүктө сынамыкты тандап алуу үчүн краны бар штукер каралышы керек, эгерде бул үчүн запальникти кошуу үчүн штуцер пайдаланылышы мүмкүн эмес болсо.

13.4.23 материалдарды жана техникалык буюмдарды тандоону КР КЧ 42-01 13-бөлүмгө ылайык аткаруу керек.

13.4.27 Газ менен жабдуу системалары үчүн жабылуучу клапандар (өчүрүү аспаптары) катары каралган айланма клапандар, крандар, вентиляторлор жана кулпулар газ чөйрөсү үчүн иштелип чыгышы керек. Дарбазалардын герметикалыгы МАМСТ 9544 боюнча I класска туура келиши керек.

Жеткирүүлөрдүн электр жабдуулары жана трубопровод арматурасынын башка элементтери жарылуу коопсуздугунун талаптарына ылайык ЭООЭге ылайык кабыл алынышы керек.

Крандарда жана айланма жапкычтарда бурулуш чектегичтери жана "ачык – жабык" абалы белгилери болушу керек, ал эми жылдырылбаган шпиндель клапандары ачык даражанын көрсөткүчтөрү болушу керек.

13.4.28 Газ түтүктөрүн түздөн-түз газоходдор, аба өткөргүчтөр жана желдетүү шахталары аркылуу салууга жол берилбейт.

13.4.29 Полунун деңгээли от жагуучу жайдын түздөн-түз жанаша жайгашкан аймагынын деңгээлинен төмөн болгон эксплуатациялануучу от казандарда көмүрсуутек газдарын (СКГ) күйгүзүүгө буу казандарын которууга уруксат берилбейт.

13.5 Суюлтулган жаратылыш газы (СЖГ) жана пропан-бутан

аралашма (СУГ)

13.5.1 Газ отунунун негизги же авариялык түрү катары пайдалануучу От казандарда газ кабыл алуу, сактоо жана газдаштыруу системасы болушу керек, анын долбоору долбоорлоого өзүнчө тапшырма боюнча аткарылат.

13.5.2 Күйүүчү майдын негизги же авариялык түрү катары пайдаланган От казандарда СЖГ кабыл алуу жана сактоо системасы болушу керек.

13.5.3 СЖГны авариялык отун катары пайдалануучу от жагуучу агрегаттар СЖГ жана газ күйгүзүү үчүн комбинацияланган күйгүзгүчтөр менен жабдылууга тийиш.

Интеграцияланган от казандары үчүн:

Коомдук, административдик жана турмуш-тиричилик имараттарынын тиркелген, курулган жана чатырдагы от казандары үчүн, ошондой эле газ басымын 0,005 МПа чейин төмөндөтүү үчүн турак-жай имараттарынын тиркелген жана чатыр от казандары үчүн газ басымын орнотуу каралышы керек.

ГКПда орнотулган басымды жөнгө салгычтын өндүрүмдүүлүгүн тандоодо газ берүүчүнүн маалыматтарынын негизинде эң аз иш жүзүндөгү кириш газ басымынын маанисин эске алуу зарыл.

Жөнгө салгычтын кубаттуулугу жөнгө салуучуга чейинки тармактагы газ басымынын мүмкүн болгон эң төмөнкү маанисинде максималдуу долбоордук газ агымынын ылдамдыгынан 10% кем эмес кабыл алынышы керек.

13.5.4 Курулган отканалар үчүн ГКП негизги имараттын дубалына, тиркелген отканалар үчүн – откананын дубалына, чатырлуу отканалар үчүн – башкы имараттын чатырына орнотулушу керек.

13.5.5 Турак жайларга тиркелген, ошондой эле алардын чатырларында жайгашкан отканаларда 0,005 МПага чейинки төмөнкү басымдагы газ түтүгүн түздөн-түз казанканага киргизүүгө жол берилет.

13.5.6 Чатырдын казандарына алып баруучу газ түтүктөрү имараттын сыртында, эреже катары, сырткы дубалдын сокур бөлүгүн бойлото, туурасы 1 мден кем эмес эркин дубалдын ортосуна, отко туруктуулук көрсөткүчү кеминде төшөлүшү керек. REI 60, же фасаддык имараттарды бойлото атайын желдетилүүчү шахтада, газ түтүгүн текшерүү жана кайра карап чыгуу мүмкүнчүлүгү бар. Ошол эле учурда газ түтүгүн текшерүү жана ревизиялоо үчүн көтөрүүчү түзүлүш каралышы керек. Газ проводу коррозияга чыдамдуу болоттон жасоо керек.

13.5.7 Газ түтүктөрүн киргизүү буу казандары же коридорлор орнотулган жайларга түздөн-түз каралышы керек.

Газ түтүктөрүн өнөр жай ишканаларынын имараттарына жана өндүрүштүк мүнөздөгү башка имараттарга киргизүү бул жайларды ачык ачуу менен бириктирген шартта түздөн-түз от казандары турган жайга же ага чектеш жайга каралышы керек. Бул учурда, чектеш бөлмөдө аба алмашуу 1 саатта үч жолудан кем эмес болушу керек.

Жарылуу жана өрт коркунучу боюнча А жана В категорияларына кирген жертөлөлөргө, лифт бөлмөлөрүнө, желдетүү камераларына жана шахталарына, таштанды челектерине, трансформатордук көмөкчордондорго, бөлүштүрүүчү түзүлүштөргө, машина бөлмөлөрүнө, сактоочу жайларга газ түтүктөрүн төшөөгө жол берилбейт.

13.5.8 Газ өткөргүчтүн чатырына жайгаштырылган тик участокту ГКП (газды контролдоо пункту) чейин төшөө негизги имараттын көмүскө жагында каралышы керек. Тик көтөргүчтү бекитүү шамал жүктөмүнө дуушар болгондо анын туруктуулугун камсыз кылууга, салмактын таасиринен түшүүнү болтурбоого, ошондой эле газ түтүгүнүн мүмкүн болгон температуралык узартылышын камсыз кылууга тийиш.

13.5.9 орто басымдагы фасад газ түтүктөрү үчүн 10Г2 МАМСТ 8731 боюнча жарым-жартылай легирленген болоттордон жасалган, сырткы чөйрөнүн таасиринен коррозияга туруктуу жана сырткы бетинин коррозияга каршы жабуусу бар үзгүлтүксүз түтүктөрдү колдонуу керек.

13.5.10 Имараттын чатырында ГКПга карата мамилелер пайдаланылып жаткан чатырдын шарттары боюнча аткарылышы керек.

13.5.11 Алдыңкы газ түтүгү үчүн долбоордо коопсуз тейлөө жана оңдоо үчүн шайман болушу керек.

14 Күл жана шлактарды кетирүү

14.1 Жалпы талаптар

14.1.1 Катуу отун казандарында күл жана шлактарды тазалоо системасы күл жана шлактарды ишенимдүү жана үзгүлтүксүз тазалоону, эксплуатациялоочу персоналдын коопсуздугун, айлана-чөйрөнү булгануудан коргоону камсыз кылууга жана төмөнкүлөргө жараша тандалышы керек:

- от казанынан чыгарыла турган күл жана шлак; күл төгүүчү жайды уюштуруу үчүн өзүнчө участоктон алыстык; күлдүн жана шлактын физикалык жана химиялык касиеттери;

- керектөөчүнүн болушу жана анын күлдүн жана шлактын сапатына талаптары;

- гидравликалык күл жана шлактарды тазалоодо - суу ресурстары менен камсыз кылуу.

14.1.2 Отканалардан шлактарды жана күлдөрдүн жалпы чыгышы 150 кг/саат жана андан ашык (казандардын кубаттуулугуна карабастан) болгон от казандар үчүн шлактарды жана күлдөрдү тазалоо механикалаштырылган болушу керек.

Кол менен алтын алууда шлак жана күл бункерлери күл жана шлактарды бункерлерге же вагонеткаларга суу куюу үчүн шаймандар менен жабдылышы керек. Бул учурда, вагонеткаларды орнотуу үчүн изоляцияланган камералар бункерлердин астына жайгаштырылышы керек. Камераларда бекем жабылуучу эшиктер, талаптагыдай желдетүү жана жетиштүү жарык болушу керек, ал эми камералардын эшиктери диаметри 50 мм кем эмес коргоочу айнек менен жабылган тешикке ээ болууга тийиш.

Бункер жапкычын башкаруу жана шлактарды толтуруу техникалык тейлөө үчүн коопсуз аралыкта уюштурулушу керек.

Күлдү вагонеткаларга кол менен жеткирүүдө күл бункерлеринин төмөнкү бөлүктөрү бункердин жапкычынын астында бийиктиги 1,9 м кем болбошу үчүн полдун деңгээлинен алыс жайгаштырылышы керек, механикалаштырылган артка жылдырууда бункердин жапкычын вагонеткадан 0,5 м жогору жайгаштыруу керек.

Күл бөлмөсүндөгү өтмөктүн туурасы ар бир тараптан 0,7 м көбөйгөн, колдонулган вагонетканын туурасынан кем эмес болушу керек. Казандардын жана имараттардын пайдубалынын мамычаларынын ортосундагы өтмөктөрдө гана туурасын кыскартууга жол берилет.

Эгерде күл жана шлак мештен түздөн-түз жумушчу жерге чыгарылса, анда тырмоо жана очок калдыктары төгүлгөн жердин үстүндө отканада соргуч вентиляцияны уюштуруу керек.

14.1.3 Күлдү жана шлактарды алып салуу жана сактоо биргелешип каралышы керек. Күлдү жана шлактарды өзүнчө чыгаруу керектөөчүнүн мүмкүнчүлүгүнө жараша жана анын талаптарына ылайык колдонулат.

14.1.4 Күлдү жана шлакты кайра иштетүү жана утилдештирүү боюнча технологиялык комплекс откананын ордунда да, күл жана шлак төгүүчү жайда да болушу мүмкүн.

14.1.5 От казан аянтчасынын ичиндеги күл жана шлактарды ташуучу системалар механикалык, пневматикалык, гидравликалык же айкалыштырылган болушу мүмкүн. Күл жана шлак чыгаруу системасын тандоо варианттардын техникалык-экономикалык негиздемесинин же техникалык тапшырманын негизинде жүргүзүлөт.

14.2 Механикалык транспорт системалары

14.2.1 Күлдү жана шлакты механикалык ташуу системасын "кайнап жаткан катмардын" же катмардуу өрттөөчү от жаггычтар менен жабдылган буу казандары бар от казандарда кароо керек.

14.2.2 Күлдү жана шлакты үзгүлтүксүз механикалык ташуунун жалпы от жагуучу тутумун долбоорлоодо резервдик механизмдер каралышы керек.

14.2.3 Мезгил – мезгили менен транспорт системасын 4 т/с чейин күл жана шлак чыккан учурда кабыл алуу керек; үзгүлтүксүз транспорт системасы-4 т/с ашык чыккан учурда.

14.2.4 Жалпы салмагы 150 кг/саатка чейинки казандардан күлдү жана шлакты алып салуу үчүн сактоочу контейнерлердин монорельстүү же автожүк салуучу транспорту, вагонеткалардагы тар дөңгөлөктүү транспорт, скрепер орнотмолору, конвейерлер колдонулушу керек.

14.2.5 Механикалык үзгүлтүксүз транспорттук системалар үчүн скреперлерди, скиптерди жана башка көтөргүчтөрдү колдонуу керек; үзгүлтүксүз ташуулар үчүн – аркан(канат)-диск, скребкалык жана ленталуу конвейерлер.

14.2.6 Шлактарды ташуу үчүн ленталуу конвейерлерди колдонууда шлактын температурасы 80°С ашпоого тийиш.

14.2.7 Скрепердик установкаларды колдонууда төмөнкүлөр колдонулушу керек: «нымдуу» биргелешкен күл жана шлак чыгаруучу системалар – күл жана шлак чыгаруу 0,5 т/саатка чейин; күл жана шлак чыгаруучу «нымдуу» бөлүнгөн системалар - 1,5 т/саатка чейин шлак чыгаруу менен; “нымдуу” системалар кабыл алынбаганда “кургак” күл жана шлак чыгаруу системалары (климаттык татаал аймактарда откана курууда, кышында узак аралыкка ташууда, күл менен шлактарды нымдуу абалда ташууда,катып калуу мүмкүнчүлүгү кургак күл жана шлактарды өнөр жайлык пайдалануу).

14.2.8 Скребкалык конвейерлери «кургак» да, «нымдуу» да күл жана шлактарды кетирүүчү системаларда колдонулат.

14.2.9 Скребкалык конвейерлер өтпөс каналдарга орнотулууга тийиш, алардын конструкциясы конвейердик жабдууларды текшерүүгө жана оңдоого мүмкүндүк бериши керек.

Пневматикалык транспорттук тутумдар.

Күлдү жана шлактарды ташуу үчүн пневматикалык системаларды долбоорлоо ушул КЧ жана сунуштарга ылайык жүргүзүлүшү керек.

14.2.10 Күлдү жана шлактарды казандардан бошотуп түшүрүүчу станцияга пневматикалык ташуу үчүн соргуч системаны колдонуу керек. Бул учурда, ташуу аралык 200 м ашык эмес болушу керек Күлдү жана шлакты түшүрүү станциясынан төгүлүүгө чейин пневматикалык ташуу үчүн транспорттун аралыгы 1000 метрден ашпаган учурда басым системасын колдонуу керек.

14.2.11 Пневмотранспорт системаларын долбоорлоодо төмөнкүлөрдү кабыл алуу керек:

- материалдардын концентрациясы 5 кгдан 40 кгга чейин, 1 кг ташуучу аба;

- пневмотүтүкчөлөр менен ташылуучу, пневмотүтүкчөлөрдүн диаметри 0,3 барабар мааниден ашпаган бөлүктөрдүн эң чоң өлчөмү.

14.2.12 Пневматикалык транспорттук тутумдарды иштеп чыгууда төмөнкүлөрдү кабыл алуу керек:

– пневмотүтүкчөлөрдүн баштапкы участкаларында күл жана шлакоматериалдардын кыймылынын ылдамдыгы – 14 м/с кем эмес;

- күл үчүн пневмотүтүкчөлөрдүн эң кичине ички диаметри – 100 мм; шлак үчүн пневмотүтүкчөлөрдүн эң кичине ички диаметри – 125 мм;

 - эң чоң ички диаметри 250 ммден ашпайт.

14.2.13 Соруучу тутумдун бир сааттык өндүрүмдүүлүгү, тосмо чекиттеринин санына жараша, ташылып жаткан материалдын бир сааттык чыгымынан 3-4 эсе көп болушу керек. Күлдүн жана шлактын бункерлеринин сыйымдуулугу пневмотазалоо системанын кеминде 4-5 саат иштөө мезгилинде алардын чыгуу көлөмүнө туура келиши керек.

14.2.14 Пневмо транспорт системасынын иштөө режими мезгил-мезгили менен кабыл алынат; системанын өндүрүмдүүлүгү, анын иштөө мөөнөтү 4-5 саат сменада, которулуу убактысын эске албастан аныкталат.

14.2.15 Вакуумдук пневматикалык системага кирген шлактарды майдалоо үчүн казандардын шлак бункерлеринин астында майдалагычтар каралышы керек:

- эки  тиштүү вал – камералык мештерде күл эрүү температурасы жогору болгон көмүрдү жагуу жолу менен алынган кесектеринин максималдуу баштапкы өлчөмү 100ммге чейинки морт чала бышкан шлактарды майдалоо үчүн;

- үч  тиштүү вал – кесек өлчөмдөрү 100-400 мм болгон механикалык морт шлактарды, механикалык бекемдиги жогорулаган, тегиз эмес фракциялары бар шлактарды майдалоо үчүн.

14.2.16 Майдалоо үчүн кирген шлактын температурасы 600°С ашпоого тийиш.

14.2.17 Пневматикалык түтүктөр үчүн 14ХГС маркасындагы аз эритмелүү болоттон жасалган түтүктөр колдонулушу керек. Дубалдын минималдуу калың-дыгынын колдонулган түтүктөрдүн диаметринен көз карандылыгы Е тиркемесине ылайык.

Кайрадан жасалган болот түтүктөрдү жана колдонулган материалдарды жана арматураларды пайдаланууга жол берилбейт.

14.2.18 Пневматикалык трубопроводдор ширетилген болушу керек, жабдуулар жана арматуралар менен туташтыруулар фланецтүү болушу мүмкүн.

14.2.19 Казан бөлмөсүндө пневматикалык түтүктөрдү төшөө өтмө көпүрөлөрдү орнотуу менен полдон жогору каралышы керек. Түтүктүн түбүнөн полго чейинки минималдуу аралык түтүктүн диаметри 1,5 болушу керек, бирок 150 мм кем эмес.

14.2.20 Пневматикалык түтүктөрдүн тетиктерин жана элементтерин бириктирүү ширетүү жолу менен жүргүзүлүүгө тийиш. Чыгуунун эңкейиш бурчу 30° ашпоого тийиш. Бул учурда, түтүктүн бурулуш кийизине каршы бөлүгү түтүккө кабатталган арматура менен туташтырылган арматура менен бекемделиши керек.

14.2.21 Пневматикалык түтүктөрдү текшерүү жана тазалоо үчүн люктар же башкаруу тыгындары орнотулушу керек.

14.2.22 Пневмотүтүктөргө жабуу арматура катары тик жерлерге орнотулган тыгын крандарын кабыл алуу керек.

14.2.23 Температурасы 55°С ашык болгон пневмотүтүкчөлөрдүн участоктору тор менен тосулууга тийиш. Пневмотуб түтүктөрүн жылуулоого жол берилбейт.

14.2.24 Аба транспортунун вакуумдук орнотмолорунда күлдү жана шлакты ташуучу абадан бөлүү инерциялык чөкмө камераларда жүргүзүлүшү керек.

Камерада абанын максималдуу ылдамдыгы 0,15 м/с ашпашы керек, чөктүрүү камерасынын аэродинамикалык каршылыгы 100-150 Па болушу керек.

Камеранын иштөө сыйымдуулугу системанын 45 мүнөт бою үзгүлтүксүз иштешин камсыз кылышы керек.

14.2.25 Чөкмө камералардын астында металлдан же темир бетондон жасалган жыйноочу бункерлерди орнотуу каралышы керек.

Дубалдардын жантайыш бурчу кем болбошу керек:

50° – ме талл бункерлер үчүн;

55° – темир-бетон бункерлер үчүн.

14.3 Гидравликалык транспорт системалары

14.3.1 Гидравликалык күл шлак чыгаруучу системалар төмөнкү учурларда кабыл алынышы керек:

- суу ресурстарынын болушу;

- күл жана шлактарды өнөр жайлык колдонуунун жоктугу; күл жана шлактарды кургак сактоону уюштуруу мүмкүн эместиги; нымдуу күл жыйнагычтарды орнотуунун экологиялык максатка ылайыктуулугу; от казандан таштанды төгүүчү жайга чейинки олуттуу аралыктар.

14.3.2 Электр фильтрлерин күл кармагычтар катары пайдаланууда күл жыйноочунун комбинацияланган пневмогидравликалык системасын кабыл алуу керек, мында күл кармоочунун астынан күлдү пневмосистемалар менен промбункерге, промбункерден-өзү агып чыгуучу гидроалмалоочу каналдар менен насостук каналга ташыйт.

14.3.3 Катуу күлдү тазалоо үчүн шлак каналдары эң аз дегенде 0,015, суюк күлдү тазалоо үчүн 0,018ден кем эмес эңкейиш менен жасалышы керек. Күл каналдары эң аз дегенде 0,01 эңкейишке ээ болушу керек.

Каналдар, эреже катары, жеңил алынуучу плиталар менен полдун деңгээлинде таш куюлган буюмдарды жана шыптарды жабуу менен темир-бетондон жасалышы керек.

15 Автоматташтыруу

15.1 Жалпы талаптар

15.1.1 Отканаларды автоматташтыруу боюнча аларды жаңы курууда, реконструкциялоодо же техникалык кайра жабдууда кабыл алынган долбоордук чечимдер алардын ар кандай режимдерде коопсуз жана энергия үнөмдүү иштешин камсыз кылууга тийиш. Откананын иштөө режимдери жана автоматташтыруу даражасы долбоордук тапшырма менен аныкталат.

Автоматташтыруунун ар кандай деңгээлинде автоматташтыруу тутуму төмөнкүлөрдү камсыз кылышы керек:

- жабдуулар пайдаланылган кооптуу өндүрүш объекттеринин өнөр жай коопсуздугунун эрежелерине ылайык авариялык кырдаалдар (газ жана өрт коопсуздугунун автоматикасы) пайда болгондо от жагуучу бөлмөнү сөзсүз автоматтык түрдө токтотуу.

Автоматташтыруунун берилген даражасына жараша, система төмөнкүлөрдү камсыз кылышы керек:

- от жагуучу жабдуунун абалын контролдоо жана реалдуу убакыт масштабында резервди автоматтык түрдө киргизүү (Эгер бар болсо);

- технологиялык процесстин параметрлерин контролдоо жана автоматтык түрдө жөнгө салуу (долбоорлоо тапшырмасына жана эсептелген жылуулук схемасына ылайык);

- реалдуу убакыт режиминде жабдуунун абалы жана технологиялык процесстин жүрүшү жөнүндө откананын операторун, же аралыктан башкаруу пунктунун операторун маалыматтык камсыздоо;

- от казандын жабдууларын алыстан башкаруу мүмкүнчүлүгү.

15.1.2 Автоматташтыруу долбоорун ишке ашырууда массалык түрдө өндүрүлгөн сертификацияланган микропроцессордук автоматташтыруу куралдары жана толук башкаруу тутумдары колдонулушу керек. Автоматташтыруунун долбоорунда долбоорлоо тапшырмасына ылайык котельняны автоматташтыруу системасын шаардын, райондун, ишкананын, турак-жай же коомдук имараттардын диспетчердик башкаруу системасына бириктируу мумкунчулугу болууга тийиш.

От казан бөлмөсүнүн долбоорлорун иштеп чыгууда үч деңгээлдүү автоматташтыруу системасы колдонулушу керек, мында колдонуучунун кирүү деңгээли сырсөз менен коргоо менен чектелген.

Биринчи деңгээл – контролдонуучу параметрлердин учурдагы маанилерин чогултууну, алгачкы иштетүүнү жана кийинки деңгээлге өткөрүп берүүнү камсыз кылган датчиктер, кыймылдаткычтар, энергия булактары, автоматташтырылган түзүлүштөр (анын ичинде жетектөөчү механизмдер менен бириктирилген), ошондой эле жергиликтүү, же экинчи даражадагы буйруктар менен аткаруу механизмдерин контролдоо.

Экинчи деңгээл – биринчи деңгээлдеги маалыматты кабыл алууну жана талдоону, буу казандарынын жана насостук жабдуулардын иштөө убактысын контролдоону, резервди киргизүү зарылдыгы жөнүндө чечим кабыл алууну, эскертүү жана авариялык билдирүүлөрдү түзүүнү, үчүнчү деңгээлдеги жабдуулар менен маалымат алмашууну камсыз кылган контролер жабдуулары жана визуалдаштыруу каражаттары.

Үчүнчү деңгээл-алыстан диспетчердик контролду, буу казандын технологиялык процессинин параметрлерин архивдөөнү жана талдоону, иштелип чыккан маалыматты мнемосхемдерде чагылдырууну, диспетчердин буйруктары боюнча от казандын негизги жабдууларын башкаруу мүмкүнчүлүгүн камсыз кылган контролер жабдуулары.

15.1.3 Бир нече цехтен турган отканаларда борбордук (ББП) жана жергиликтүү башкаруу пульттары (ЖБП) каралууга тийиш.

Борбордук диспетчердик пункт борбордук диспетчердик пункттун (ББП) обочолонгон бөлмөсүндө жайгаштырылышы керек. Борбордук диспетчердик пункттун түзүмүндө автоматташтыруу системасынын экинчи деңгээлиндеги контроллерлор, технологиялык процесстин башкарылуучу параметрлерин визуалдык көрсөтүү жана архивдөө каражаттары болушу керек.

Жергиликтүү башкаруу пункту автоматташтырылган жабдууларга жакын жерде жайгаштырылууга тийиш. Жергиликтүү башкаруу бөлмөсүнүн курамына контролердук жабдууларды жана биринчи деңгээлдеги автоматика түзүлүштөрүн, датчиктер жана кыймылдаткычтар үчүн энергия булактары кириши керек.

Технологиялык жабдуулардын жанында төмөнкү деңгээлдеги датчиктер жана контроллерлор үчүн электр такталарын коюу керек.

Жалпы отканасы бар жана кезекчилери жок иштеген автоматташтырылган отканаларда локалдык диспетчердик пункт менен борбордук диспетчердик пунктту отканага тактайларды жайгаштыруу менен айкалыштырууга жол берилет.

15.1.4 Борбордук диспетчердик пункттун жайлары нымдуу технологиялык процесстери бар жайлардын, душ кабиналарынын, санитардык түйүндөрдүн, абаны ысык суу же буу менен жылытуучу вентиляциялык камералардын астына, ошондой эле агрессивдүү заттардын (кислоталардын, щелочтордун) түтүктөрүнүн астына жайгаштырылбашы керек.

ББП бөлмөсүнүн бийиктиги 3,5 мден кем эмес болушу керек (жергиликтүү бийиктикти 3 мге чейин кыскартууга жол берилет).

15.1.5 Буу басымы 1,4 МПа жана андан жогору буу казандары бар буу казандарында же суунун температурасы 150°С жана андан жогору болгон ысык суу казандарында автоматташтыруу каражаттарын текшерүү жана алдын алуу үчүн лаборатория каралышы керек. Борбордук лабораториясы бар ишканалардын от казандары үчүн лаборатория каралбоого жол берилет.

15.1.6 автоматташтыруу схемаларын иштеп чыгууда негизги жана кошумча жабдууларды автоматтык жөнгө салууну жана башкарууну, контролдоону, коргоону жана сигнализациялоону камсыз кылуу бөлүгүндө монтаждоо жана эксплуатациялоо боюнча нускамаларда баяндалган жабдууларды чыгаруучу заводдордун сунуштарын кошумча колдонуу керек.

15.2 Жабдууларды коргоо

15.2.1 От казандарында жылуулук алып жүрүүчүнүн өндүрүмдүүлүгүнө, басымына жана температурасына карабастан колдонулган буу казандары төмөнкүлөр каралууга тийиш:

- күйүүчү газдар боюнча от казандарды жайгаштыруунун газсыздыгын контролдоо жана сигнализациялоо приборлору, от жагылуучу газ боюнча жайдын 10% га жеткенде отундарга отунду берүүнү автоматтык түрдө токтотууну, от казанынын операторуна же диспетчерине эскертүүчү жана авариялык сигнализацияны берүүнү, авариялык желдетүүнү күйгүзүүнү камсыз кылат (ал бар болсо);

- 1 босого (20 мг/м³) жана 2 босого (100 мг/м³) жеткенде от казандын операторуна же диспетчерине эскертүүчү жана авариялык сигнализацияны берүүнү камсыз кылуучу от жагуучу жайда көмүртектин моноксидинин концентрациясын контролдоо жана сигнализация аспатары;

15.2.2 Газ түрүндөгү жана суюк отундарды күйгүзүүгө арналган буу казандары үчүн буу басымына жана өндүрүмдүүлүгүнө карабастан, төмөнкү учурларда күйгүзүүчүлөргө отун берүүнү автоматтык түрдө токтотуучу түзүлүштөр каралууга тийиш:

- күйгүчтөрдүн алдындагы газ түрүндөгү отундун басымын жогорулатуу же азайтуу;

- жөнгө салуучу органдан кийин күйгүчтөрдүн алдындагы суюк отундун басымын төмөндөтүү;

- сейрек кездешүүнү азайтуу жана (же) меште басымды жогорулатуу;

- абаны мажбурлап берүү менен оттуктардын алдындагы аба басымын төмөндөтүү;

- казандын иштеши учурунда өчүрүлүшүнө жол берилбеген оттуктардын факелдерин өчүрүүгө;

- барабандагы (от казандагы) буу басымын жогорулатуу;

- барабандагы (от казандагы) суунун деңгээлин көтөрүү же төмөндөтүү;

- коргоо чынжырларында чыңалуунун жоголушу;

- коргоо схемаларынын бузулушу.

15.2.3 Газ түрүндөгү жана суюк отундарды күйгүзүүдө ысык суу казандары үчүн төмөнкү учурларда күйгүзүүчүлөргө отун берүүнү автоматтык түрдө токтотуучу түзүлүштөр каралууга тийиш:

- күйгүчтөрдүн алдындагы газ түрүндөгү отундун басымын жогорулатуу же азайтуу;

- контролдук клапандардын артындагы күйгүчтөрдүн алдында суюк отундун басымын төмөндөтүү;

- абаны мажбурлап берүү менен оттуктардын алдындагы аба басымын төмөндөтүү;

- сейрек кездешүүнү азайтуу жана (же) мештин басымын жогорулатуу;

- от казаны иштеп жатканда өчүрүүгө жол берилбеген күйгүзгүчтөрдүн факелдерин өчүрүү;

- казандан чыккан суунун температурасын жогорулатуу;

- казандан чыккан суунун басымын жогорулатуу же төмөндөтүү; казан аркылуу белгиленген эң аз суунун сарпталышын азайтуу; форсунканын роторун токтотуу;

- коргоо чынжырларынын бузулушу.

15.2.4 Катуу отун камералык күйүүчү буу жана ысык суу казандары үчүн төмөнкү учурларда күйгүзүүчүлөргө отун берүүнү автоматтык түрдө токтотуучу түзүлүштөр каралууга тийиш:

- желдеткичтин артындагы аба басымын төмөндөтүү; меште сейрек кездешүүнү азайтуу;

- факелдин өчүшү;

- барабандагы суунун деңгээлин көтөрүү же төмөндөтүү;

- барабандагы буу басымын жогорулатуу (от казанда)

-  от казандын чыгышындагы суунун температурасынын жогорулашы;

-от казандын чыгышындагы суунун басымын жогорулатуу же азайтуу; казан аркылуу суунун белгиленген минималдуу агымын азайтуу;

- коргоо чынжырларындагы чыңалуунун жоголушу, коопсуздук автоматикасынын бузулушу;

15.2.5 Катуу отундарды күйгүзүү үчүн механикалаштырылган катмарлуу мештери бар буу казандары үчүн төмөндөгү учурларда мешке күйүүчү май берүүчү агрегаттарды жана механизмдерди автоматтык түрдө өчүрүүчү түзүлүштөр каралууга тийиш:

- тордун астындагы абанын басымын төмөндөтүү;

- барабандагы суунун деңгээлинин төмөндөшү же азайышы;

- коргоо чынжырларында чыңалуунун жоголушу (экинчи категориядагы отканалар үчүн гана);

-от казандагы буу басымын жогорулатуу.

15.2.6 Механикалаштырылган катмарлуу мештери бар ысык суу казандары жана катуу отундарды күйгүзүүчү камералык мештер үчүн төмөнкү учурларда мештерди күйүүчү май менен камсыз кылуучу агрегаттарды жана механизмдерди автоматтык түрдө өчүрүүчү түзүлүштөр каралууга тийиш:

- буу казандан чыккан суунун температурасын жогорулатуу;

- буу казандан чыккан суунун басымын жогорулатуу же төмөндөтүү;

- казан аркылуу суунун сарпталышын азайтуу;

- от жагуудагы сейректенүүнү азайтуу;

- тордун астында же үйлөөчү желдеткичтердин артында аба басымын төмөндөтүү.

Э с к е р т м е – Суунун температурасы 110°С жана андан төмөн болгон буу казандары үчүн казандын артындагы суунун басымы жана тордун астындагы же желдеткич артындагы аба басымы төмөндөгөндө мештерди күйүүчү май менен камсыз кылуучу агрегаттарды жана механизмдерди автоматтык түрдө өчүрүүнү карабоого жол берилет, желдеткич артында.

15.2.7 Откананын көмөкчү муктаждыктары үчүн электр жана жылуулук энергиясын иштеп чыгуу үчүн арналган арткы басымы бар буу турбиналык установкалар үчүн 0,4 кВ тармагынан турбинага жана генераторго буу берүүнү автоматтык түрдө өчүрүүчү түзүлүштөр каралууга тийиш:

- буу басымын жогорулатуу;

- буу температурасын жогорулатуу;

- буунун чыгуу басымын жогорулатуу;

- майдын басымын төмөндөтүү;

- майдын температурасын жогорулатуу;

- турбинанын роторунун ылдамдыгын жогорулатуу;

- өзгөчө баскычты өчүрүү.

Мында генераторду жана конденсатордук батарейкаларды автоматтык түрдө өчүрүү Турбинанын кесилген клапанын автоматтык түрдө өчүрүү жана коргоо сигналын процессорго берүү менен бирге жүргүзүлүшү керек.

15.2.8 Чаң даярдоо тутумдары үчүн төмөнкү шаймандар каралышы керек:

- чийки отун бункеринде жол берилген деңгээл азайганда чийки отун азыктандыргычты автоматтык түрдө өчүрүү (түздөн-түз үйлөгөн тутумдар үчүн);

- тегирмендин кире беришиндеги муздак абанын же төмөн температурадагы түтүн газдарынын кошулмаларынын газ-аба түтүктөрүндө алыстан башкарылуучу шиберлер жана тегирмендин артындагы чаң-газ-аба аралашмасынын чегине жеткенде балка тегирменинин алдындагы газ-аба түтүгүндөгү суу алдындагы клапандар.

Антрацит жана полуантрациттен башка отундун баардык түрлөрү үчүн төмөнкүлөр каралышы керек:

- буу өткөргүч түтүгүндөгү клапанды тегирмендин алдындагы газ аба өткөргүч түтүгүн  алыстан башкаруу;

- чаң-газ-аба аралашмасынын II чегинин температурасына жеткенде тегирменди автоматтык түрдө өчүрүү жана ага кургаткычты берүүнү токтотуу (өнөр жай бункери бар системалар үчүн).

15.2.9 Жогорку басымдагы жылыткычтар үчүн (ЖСЖ) аларды автоматтык түрдө өчүрүүнү жана ЖЭБдеги конденсаттын деңгээли авариялык түрдө жогорулаган учурда айланма линияны киргизүүнү камсыз кылуу зарыл.

15.2.10 "Ачка" регенерация менен кычкылдандыруу жана водород катионизация схемаларын долбоорлоодо химиялык суу даярдоо орнотмолорунда иштетилип жаткан суунун рН маанисин жол берилген чектен төмөндөтүүдө кислота берүүчү насосторду автоматтык түрдө өчүрүү каралышы керек.

Ошондой эле, иштетилүүчү суунун рН маанисин жол берилген чектерден жогорулатууда ачык жылуулук менен жабдуу системаларында щелоч берүүчү насосторду автоматтык түрдө өчүрүү каралышы керек.

15.2.11 Жылуулук менен жабдуу тутумунун аккумулятордук бактар үчүн аларга суу берүүчү насосторду автоматтык түрдө өчүрүү жана бактагы деңгээлдин жогорулашына жол берилбеген рециркуляциялык дренаждык линиядагы клапанды жабуу.

15.2.12 Коргоо жана сигнализация иштей турган параметрлердин мааниси жабдууларды чыгаруучу заводдор тарабынан белгиленет жана жөндөө иштеринин жүрүшүндө такталат.

15.2.13 Кошумча коргоо шарттарынын зарылдыгы жабдууларды чыгаруучу заводдордун маалыматтары боюнча белгиленет.

15.3 Көзөмөл жана сигнализация

15.3.1 Жабдуулардын абалын жана от казандагы технологиялык процесстин жүрүшүн көзөмөлдөө үчүн автоматташтыруу системасынын датчиктеринен тышкары локалдык индикаторлорду орнотуу каралышы керек.

Автоматташтыруу тутумунун сенсорлорун орнотуу пункттары жылуулук механикалык схемасын эсептөөдө берилген от казандын иштөө алгоритминин негизинде тандалат.

Автоматташтыруу тутумунун сенсорлору негизги жана көмөкчү жабдуулардын абалын контролдоону, технологиялык процесстин параметрлерин сапаттык жана сандык контролдоону жүргүзүүгө мүмкүндүк бериши керек, анын ичинде техникалык-экономикалык эсептөөлөрдү андан ары өндүрүү үчүн зарыл.

15.3.1 Жабдуулардын абалын жана казандагы технологиялык процесстин жүрүшүн көзөмөлдөө үчүн автоматташтыруу системасынын датчиктеринен тышкары локалдык индикаторлорду орнотуу каралышы керек.

От казан бөлмөсүн автоматташтыруу системасы төмөнкүлөрдү камсыз кылууга тийиш:

Башкарылуучу параметрлердин маанилери (15.7-15.19) экинчи жана үчүнчү деңгээлдеги контролердук жабдууларды ишке киргизүүдө белгиленген орнотуулардын чегинен чыкканда эскертүү жана авариялык сигналдарды берүү, көрсөтүү жана сактоо.

Технологиялык процесстин контролдонуучу параметрлеринин маанилерин (от казандын жылуулук схемасынын иштөө алгоритмине ылайык) маалыматты визуалдаштыруу каражаттарынын жардамы менен от казанды башкаруу пультунда (шкафтарында) көрсөтүү, 15.1-таблицага ылайык тандалып алынган архивдөө, техникалык тапшырма жана эксплуатациялоочу уюмдун сунуштамалары;

Технологиялык процесстин башкарылуучу параметрлерин (техникалык тапшырмага ылайык) алыстан башкаруу бөлмөсүнө өткөрүп берүү, визуализациялоо жана архивдөө мүмкүнчүлүгү.

Контролерлор же автоматташтыруу приборлору тарабынан пайда болгон эскертүүчү жана авариялык билдирүүлөрдү чагылдыруу үчүн от казандын пультторунда (башкаруу шкафтарында) жарык үн же жарык (тейлөөчү персоналы жок от казандары үчүн) сигнализациясы кошумча каралышы керек.

Автоматташтыруу системасын контролдоо үчүн сунушталган параметрлердин тизмеси К тиркемесинде келтирилген.

15.3.2 Технологиялык коргоо жана сигнализация иштей турган параметрлердин мааниси негизги жабдууларды чыгаруучу завод тарабынан аныкталат.

15.3.3 От жагылуучу отундун түрүнө карабастан от казандарда бөлмөдө көмүртек кычкылынын болушун контролдоо приборлору орнотулушу керек.

15.3.4 От казандарында өрт коопсуздугун камсыз кылуу боюнча ченемдик документтерде келтирилген талаптарга ылайык өрт жана күзөт сигнализациясы каралышы керек. Өрт сигнализациясынын кабыл алуу-контролдоо прибору ББП имаратына (бир нече цехтери бар от казандары үчүн) же от жагуучу залдын ичине орнотулушу керек.

Өрт жана күзөт сигнализациясынын ишке кириши жөнүндө маалымат нөөмөттөгү персоналдын дайыма катышуусу менен бөлмөдө жайгашкан борбордук (диспетчердик) пультка берилиши керек.

15.4 Автоматтык башкаруу

15.4.1 Катуу, газ жана суюк отундарды күйгүзүү үчүн камералуу мештери бар казандарда, анын ичинде резервдик мештерде, ошондой эле алардын ишин автоматташтырууга мүмкүндүк берген механикалаштырылган катмарлуу мештери, суюк катмарлуу мештери жана куюндуу мештери бар от казандар үчүн күйүү процесстерин жөнгө салуу каралышы керек.

15.4.2 Туруктуу кезекчилери жок иштеп жаткан отканаларды автоматтык башкаруу белгиленген эксплуатациялык параметрлерге жараша жана жылуулук керектөөчү түзүлүштөрдү автоматташтырууну эсепке алуу менен откананын негизги жана көмөкчү жабдууларын автоматтык түрдө иштетүүнү караштырууга тийиш. Авариялык өчүрүү учурунда казандарды ишке киргизүү бузулууларды жоюудан кийин кол менен жүргүзүлүшү керек.

Авариялык отун боюнча казандарды иштетүү үчүн күйүү процессин автоматташтыруу каралбашы мүмкүн.

15.4.3 Буу казандары үчүн суу менен камсыздоону автоматтык жөнгө салуу каралышы керек; буу басымы 0,05 МПа чейин кол менен жөнгө салууга жол берилет.

15.4.4 0,05 МПа жогору басымдагы буу казандары үчүн туз бөлүкчөсүн үзгүлтүксүз үйлөтүүнү автоматтык башкаруу каралышы керек.

15.4.5 Ысык суу казандары үчүн даярдоочунун талабы боюнча казанга кирүүчү жерде, ошондой эле казандын чыгуучу жеринде суунун температурасын жөнгө салууну камсыз кылуу зарыл.

15.4.6 Каршы басым менен буу турбиналык орнотмолор үчүн алардын от жагуучу системасында иштөө режимине жараша каршы басым линиясындагы буу басымын жөнгө салгыч же электр активдүү кубаттуулугун жөнгө салгыч каралышы керек.

15.4.7 Аралык чаң бункери бар чаң даярдоочу орнотмолор үчүн төмөнкү жөнгө салуучулар каралышы керек:

- тегирменди күйүүчү майга жүктөө;

- тегирмендин алдындагы кургаткычтын басымы (сейректенүү) (казанды даярдоочунун талабы боюнча);

- тегирмендин артындагы чаң-аба аралашмасынын температурасы (антрациттен башка отундун баардык түрлөрү үчүн).

15.4.8 Буу казанынын от жагуучу жайына түздөн-түз чаң үйлөө менен чаң даярдоо схемасын колдонууда төмөнкү жөнгө салуучулар каралышы керек:

тегирмендерге баштапкы аба агымы;

тегирмендин артындагы чаң-аба аралашмасынын температурасы (антрациттен башка баардык күйүүчү майлар үчүн).

15.4.9 Атмосфералык жана жогорку басымдагы деаэратор үчүн резервуардагы буу деңгээлин жана басымын жөнгө салуу каралышы керек. Бирдей буу басымы бар бир нече деаэраторлорду параллель күйгүзүүдө жалпы жөнгө салгычтар каралышы керек.

15.4.10 Вакуумдук деаэраторлор үчүн төмөнкү регуляторлор каралууга тийиш:

- келген жумшартылган суунун температурасы;

- деаэрацияланган суунун температурасы;

- деаэрацияланган суулардын аралык резервуарларындагы деңгээли.

15.4.11 Редукциялоочу агрегаттар үчүн басымды жөнгө салууну, муздатуучу агрегаттар үчүн – температураны, редукциялоочу-муздатуучу агрегаттар үчүн – буу басымын жана температурасын караштыруу зарыл.

15.4.12 Буудан сууга жылуулук алмаштыргычтар үчүн конденсаттын деңгээлин контролдоо керек.

15.4.13 Газ жана суюк отундун басымын жөнгө салгычтар от казандарга жалпы отун линияларында каралышы керек.

15.4.14 Химиялык суу даярдоо орнотмолору үчүн төмөнкү жөнгө салуучулар каралышы керек:

- жарыктандыргычтарды орнотууда баштапкы суунун температурасы жана регенерация эритмеси;

- баштапкы суунун жана регенерациялык эритменин жарыктандыргычтарга чыгымдалышы; баштапкы жана химиялык тазаланган суунун резервуарларындагы суунун деңгээли;

- буу казандарынын жана жылуулук менен жабдуу системаларынын суу режимин коррекциялоочу орнотмолордо реагенттерди дозалоо.

15.4.15 Отканаларда статикалык басымды кармап туруу жана борбордук жылуулук тармактарында жылуулук менен камсыздоону жөнгө салуу каралышы керек. Жылуулук менен камсыздоону жөнгө салууга төмөнкүчө жол берилет:

- - тышкы абанын температурасына карабастан жылуулук алып жүрүүчүнүн белгиленген температурасын туруктуу кармоо жолу менен (сандык жөнгө салуу);

- тышкы абанын температурасына жараша жылуулук алып жүрүүчүнүн температурасынын өзгөрүшү менен туруктуу агымды сактоодо (сапаттуу жөнгө салуу);

- биргелешкен сапаттык-сандык жөнгө салуу.

Жылуулук агымынын агымын жөнгө салуу үчүн жыштык менен иштеген насосторду колдонуу керек.

15.4.16 ысык суу менен жабдуунун циркуляциялык түтүктөрүндө жана жылуулук тармагынын кайтарма түтүктөрүндө суунун басымын автоматтык түрдө кармап туруу каралууга тийиш.

15.4.17 Буунун басымы 0,05 МПа жана андан жогору болгон буу казандары бар отканада казандардын алдындагы берүү линиясында суунун басымын кармап туруу каралышы керек.

15.4.18 Жылытуу жана вентиляция, ысык суу менен камсыз кылуу үчүн жылуулук алмаштыргычтардан кийин температураны белгиленген чектерде кармап туруу үчүн баштапкы схеманын жылуулук алып жүрүүчүлөрүнө жөнгө салгычтарды орнотуу зарыл. Жөнгө салгычтын түрү (эки, үч тараптуу) долбоор тарабынан аныкталат.

Тейлөөчү персоналдын туруктуу катышуусуз иштеген от казан бөлмөлөрүндө ички абанын температурасы автоматтык түрдө абаны жылытуу түзүлүштөрүн күйгүзүү/өчүрүү аркылуу уруксат берилген маанилердин деңгээлинде кармалышы керек.

15.4.19 Казан бөлмөсүнүн автоматташтырылган процесстерин башкаруу системалары МАМСТ 34.601, МАМСТ 19.101 жана МАМСТ 34.602 боюнча жасалган долбоорлоо тапшырмасына ылайык адистештирилген уюмдар тарабынан иштелип чыгышы керек.

16 Электр менен жабдуу

16.1 Отканаларды электр менен камсыздоо электро орнотмолорун орнотуу эрежелерине (ЭООЭ) жана электр тармактар ишканасынын техникалык шарттарына ылайык аныкталган керектөөчүгө жылуулук энергиясын берүүнүн ишенимдүүлүгү боюнча откананын категориясына жараша жүргүзүлүүгө тийиш.

16.2 Өз муктаждыктары үчүн электр энергиясын иштеп чыгаруучу жана (же) тармакка өткөрүп берүүчү орнотмолордун электр техникалык бөлүгүн долбоорлоо иштелип чыккан электр энергиясын кабыл алуучу электр тармактар компаниясынын талаптарына (ЭООЭ) жана (же) техникалык шарттарына ылайык жүргүзүлөт.

16.3 Казан бөлмөлөрү жетиштүү табигый жарык менен, ал эми түнкүсүн электр жарыгы менен камсыз болушу керек.

Техникалык себептерден улам табигый жарык берүү мүмкүн болбогон жерлерде электр жарыгы болушу керек. Жарыктандыруу КР КЧ 23-05 ылайык келиши керек.

От казандарында жумушчу жарыктан тышкары авариялык жана эвакуациялык электр жарыгы болушу керек.

Төмөнкү жерлер милдеттүү түрдө авариялык жарык менен жабдылууга тийиш:

- казандардын алдыңкы бөлүгү, ошондой эле казандардын ортосундагы өтмөктөр, казандардын арткы жана казандардын үстүндө;

- калкандар жана башкаруу панелдери;

- сууну көрсөтүүчү жана өлчөөчү приборлор; күл бөлмөлөр;

- желдеткич аянтчалары;

- резервуарлар жана деаераторлор үчүн жайлар; суу даярдоочу жабдуулар; буу казандарынын аянтчалары жана тепкичтери; насостук жайлар.

Жергиликтүү стационардык жарык берүүчү лампаларды Ысытуу лампалары менен кубаттоо үчүн 42 В дан жогору эмес чыңалуу колдонулушу керек.

От казандарда жана газ унааларында иштеп жатканда чыңалуусу 12 В дан ашпаган кол чырактарын колдонуу керек.

16.4 От жагуучу жайлардын, өрт жана күзөт сигнализациясынын жана авариялык жарыктын күйүп кетишин контролдоо тутумун электр менен жабдуу электр менен жабдуунун ишенимдүүлүгүнүн биринчи категориясы боюнча жүргүзүлүшү керек.

16.5 Жумушчу жарыктандыруу, электр жабдууларын тандоо жана аны жерге туташтыруу ЭООЭге ылайык келиши керек.

От казандарынын бөлмөлөрүнө жалпы жарык берүүчү чырактарды орнотуунун бийиктиги полдун үстүнө же тейлөө аянтчаларына 2,5 метрден аз болгон учурда конструкциясы аспаптарды (бурагычтар, кычкач, гайка же атайын ачкыч ж.б.) колдонбостон лампаларга жетүү мүмкүнчүлүгүн жокко чыгарган, жарык берүүчү электр өткөргүчтөрүн металл түтүктөрдө, металл кескичтерде же коргоочу кабыктарда киргизүү менен чырактарды орнотуу керек. Ансыз, ысытуу лампалары бар лампаларды кубаттоо үчүн 42Вдан жогору эмес чыңалууну колдонууга уруксат берилет.

16.6 Газификацияланган жылытуучу от казандарын орнотулган авариялык соруучу вентиляторлордун электр кыймылдаткычтары жана ишке киргизүүчү аппаратуралары жарылуудан корголууга тийиш.

16.7 Температурасы 115°Сден жогору сууну жылуулук алып жүрүүчү катары чыгарган отканадагы тармактык жана кошумча насостордун электр кыймылдаткычтары, ошондой эле азыктандыруучу насостор (буу берүүчү насосу жок болсо) жылуулук менен жабдуунун булагы катары откана категориясы, ошондой эле катуу отун менен иштеген баардык отканалар муздаткычтын параметрлерине карабастан, биринчи категорияга электр менен жабдуу шарттарына ылайык классификацияланат.

16.8 От казан орнотмолору үчүн чыңалуусу 0,4, 6 жана 10 кВ болгон бөлүштүргүчтөр экиден кем эмес секциялуу жасалышы керек.

16.9 От казандар үчүн трансформатордук көмөкчордондор экиден кем эмес трансформаторлор менен колдонулушу керек.

Экинчи категориядагы от казандарда 4.8-пунктка ылайык 0,4 кВ от казандарын электр кабылдагычтарды азыктандыруу үчүн бир Трансформатору бар трансформатордук көмөкчордондорду борбордоштурулган резерв бар болгондо жана бузулган трансформаторду 1 суткадан ашык эмес убакытта алмаштыруу мүмкүнчүлүгү болгондо колдонууга жол берилет.

16.10 Тармактык, азыктандыруучу, кайра иштетүүчү, ысык суу менен жабдуу, азыктандыруучу суу насосторунун электр кыймылдаткычтары, тартуучу машиналар, көмүр конвейерлери жана майдалагыч орнотмолор үчүн жылмакай баштоо (ЖБТ) түзүлүштөрүн орнотуу, ал эми өзгөрүлмө жүктөм болгондо жыштыкты жөнгө салуучу иштеткичтерди (ЖЖСИ) орнотуу каралышы керек.

16.11 электр кыймылдаткычтарынын, ишке киргизүү аппараттарынын, башкаруу аппараттарынын, чырактардын кабыгын коргоо даражасын тандоо, электр зымдарын Тандоо А тиркемеси боюнча аныкталган чөйрөнүн шарттары боюнча буу казандарынын жайларынын (зоналарынын) мүнөздөмөсүнө жараша төмөнкү кошумча талаптарды эске алуу менен ЭООЭге ылайык жүргүзүлүшү керек:

- турбогенераторлор 0,4 кВ чыңалууда, суу даярдоочу орнотмолордун жабдуулары, насостук станциялар жана газорегулятордук орнотмолор от казандары бар жалпы жайда жайгашканда электр жабдууларынын кабыгын коргоо даражасын жана электр зымдарын тандоону от жагуучу залдын чөйрөсүнүн мүнөздөмөсү боюнча ишке ашырат;

- гидроборка системасы менен жабдылган дизель, мазутонасос жана отун сордуруучу жайлар үчүн электр жабдууларынын жана электр өткөргүчтөрүнүн кабыкчаларын коргоо даражасын тандоо суунун чачырашынын жана чаңдын кирүүсүнүн таасирин эске алуу менен жүргүзүлөт.

16.12 Азыктандыруучу жана бөлүштүрүүчү тармактарды төшөө курулуштарда же кутучаларда ачык жүргүзүлүшү керек. Мындай төшөө мүмкүн болбогон учурда кабелдерди каналдарда, ал эми зымдарды түтүктөрдө же кутучаларда өткөрүүнү караштырууга жол берилет. Суу даярдоо станциясынын бөлмөлөрүндө гидроуборкасы бар от казандар залдарында, отун алуучу жайларда, кампаларда жана суюк отундун жана суюк кошумчалардын насостук станцияларында каналдарга салууга жол берилбейт.

Отун алуучу жайларда жана курулмаларда транзиттик зымдарды жана кабелдерди тартууга жол берилбейт.

16.13 Мор насосторунун электр кыймылдаткычтарын, үйлөөчү желдеткичтерди жана отунду буу казанына берүү механизмдерин авариялык тосуу каралышы керек.

Күйүүчү май менен камсыз кылуу, чаңды даярдоо жана күл жана шлактарды тазалоо системаларында айрым механизмдердин күйүүчү май, күл же шлак менен тосулуп калуусун болтурбоочу, электр кыймылдаткычтарын белгилүү ырааттуулукта күйгүзүүнү жана өчүрүүнү камсыз кылган блокировкалоочу механизмдердин алгоритми каралууга тийиш. Технологиялык жабдуулардын механизмдери, алардан локалдык соргучтар, аспирациялык түзүлүштөрдүн желдеткичтери менен бириктирилиши керек.

Электр кыймылдаткычтарын буу казандарынын механизмдеринин катмарлуу кол менен тосулушу каралбайт.

16.14 Азыктандыруучу, тармактык, азыктандыруучу, ысык суу менен камсыз кылуучу, суюк отунду берүүчү насостордун резервин (АТИ) автоматтык түрдө иштетүү иштеп жаткан насостун авариялык өчүрүлүшү же насостон кийин түтүктөгү басым төмөндөгөн учурларда каралышы керек.

16.15 16.14-пунктта көрсөтүлбөгөн насостордун АТИге болгон муктаждыгы технологиялык процесстердин кабыл алынган схемасына ылайык аныкталат.

16.16 Тармактын жана кошумча насостордун электр кыймылдаткычтарын ишке киргизүү насосту чыгаруучу түтүктөгү клапан ачык абалда жүргүзүлүшү керек; ошону менен бирге насостун жана клапанын электр кыймылдаткычтарын электрлештирилген клапан бар болгон учурда блокировкалоо зарыл. Өзгөртмө жыштык дисктер (ӨЖД) же жумшак стартер орнотулган учурда, насостун кыймылдаткычын жана клапанды бөгөттөө каралбайт.

16.17 Туруктуу тейлөөчү персоналы жок суюк отундун насостук станцияларын иштетүүдө отунду берүүчү от жагуучу насосторду борбордук процессорду (БП) алыстан өчүрүү, ал эми туруктуу тейлөөчү персоналы бар Насостук станцияларды иштетүүдө буу казанына киргизүүдөгү суюк отун түтүктөрүндөгү клапандарды алыстан башкаруу каралышы керек.

16.18 От казандарда авариялык жарык берүү каралууга тийиш. Авариялык жарык берүүчү лампалар көзкарандысыз кубат булагына туташтырылышы керек же негизги Кубат өчүрүлгөндө автоматтык түрдө ага которулуп, орнотулган батареяга ээ болушу керек. Газ отун менен иштеген от казандарын авариялык жарыктандыруу жарылуудан корголгон тартипте жүргүзүлүшү керек.

16.19 Электр менен жабдуу тутумунда электр менен жабдуунун көз карандысыз булактары жок болгон учурда аккумулятордук же кургак элементтери бар кол менен жарык берүүчү приборлорду колдонууга жол берилет.

16.20 Түтүн түтүктөрүндө жарык тосмосу каралышы керек.

16.21 От казандарынын имараттары жана курулмалары колдонуудагы ченемдик документтерге ылайык чагылгандан коргоо каражаттары менен жабдылууга тийиш.

16.22 Башкаруу станцияларынын калкан жайларын, 6 жана 10 кВ чыңалуудагы бөлүштүрүүчү түзүлүштөрдү, трансформатордук көмөкчордондорду, ошондой эле турбогенераторлорду нымдуу технологиялык процесстери бар жайлардын, душ, санитардык түйүндөрдүн, абаны ысык суу менен жылытуучу желдетүүчү камералардын, агрессивдик заттардын (кычкылдыктар, щелочтордун) түтүк өткөргүчтөрүнүн, ошондой эле гидрожуучу (отун алуучу жайлар) бар жайлардын алдына жайгаштырууга болбойт.

17 Байланыш жана сигнализация

17.1 От казандын  тейлөөчү персоналдын туруктуу катышуусу менен от казанды ыкчам башкаруу үчүн зарыл:

- ыкчам диспетчердик байланыш (ЫДБ). Жылуулук кубаттуулугу 50 МВт жана андан жогору, ошондой эле 0,05 МПа басымы жана суунун температурасы 110ºС жана андан жогору буу казандары менен тейлөөчү персоналдын туруктуу катышуусу бар от казандарда ыкчам-диспетчердик байланыш (ЫДБ) каралышы керек. ЫДБты азыктандыруу эки көз карандысыз булактан жүргүзүлүшү керек. Экинчи булак катары акуммуляторларды пайдаланууга уруксат берилет;

- командалык-издөө байланышы (КИБ). Командалык-издөө байланышы катуу сүйлөмө байланыш шаймандарын болушун карайт;

- шаардык телефон байланышы (ШТБ). Телефондоштуруу каражаттары шаардык телефон байланышынын кабелдик чубалгыларынын базасында же GSM- каналдарынын базасында аткарылышы керек;

- радиофикациялоо;

- электрочасификацияло.

Тейлөөчү персоналы жок от казандарда техникалык тапшырмага ылайык от жагуучу жай менен диспетчердик пункттун ортосундагы байланыш каналдары каралышы керек.

17.2 ББП бөлмөсүнө ЫДБты камсыз кылуу үчүн пультту орнотуу керек.

17.3 ЫДБны азыктандыруу эки көзкарандысыз булактан жүргүзүлүшү керек. Көз карандысыз электр булактары жок болсо, ЫБ подстанциянын калканынан баштап же имаратка ушул киргизүүдөн баштап бир гана киргизүү болгондо бири-биринен көз карандысыз линияларга туташтырылышы керек.

17.4 КПСти орнотуу борбордук диспетчердик пункттун бөлмөсүндө (жайында) каралышы керек – негизги түзүлүш (аспаб). Казандык жайлардын баардык бөлмөлөрүндө, анын ичинде өз алдынча имараттарда, персонал жайгаша турган жерлерде кошумча түзүлүштөр орнотулат.

17.5 ГТС приборлору откананын начальнигинин жайларында, борбордук диспетчердик пунктта, күйүүчү май менен камсыздоону башкаруу постунда, өрт өчүрүүчү пунктта жана башка жайларда долбоордук тапшырмага ылайык орнотулушу керек.

17.6 Борбордук диспетчердик пункттун(БДП) жайларында радио уктуруу орнотмолору, ал эми персонал жайгашышы мүмкүн болгон баардык бөлмөлөрдө жана от казандын аймагында - жөнгө салгычтары жок абоненттик үн күчөткүчтөр каралууга тийиш.

17.7 Туруктуу тейлөөчү персоналы жок иштеген от казандарда, алардын аткарылышына карабастан, тейлөөчү уюмдун диспетчердик пультуна милдеттүү чечмелөө менен төмөнкү сигналдарды чыгаруу керек:

- жабдуунун иштебей калышы, бул учурда от казанында чалуунун себеби белгиленет;

- от жагуучу негизги тез аракеттенүүчү от жагуучу бекитүүчү клапандын сигнал берүү;

- жаратылыш газынын жарылуусунун төмөнкү чектеринин 10% га жеткен учурда газ отунунда иштеген от казандар үчүн;

- бөлмөдө 20 мг/м³ көмүр кычкыл газынын концентрациясына жеткенде;

- от жагуучу бөлмөгө уруксатсыз кирүү сигналы;

- өрт сигнализациясынын сигналы.

Көрсөтүлгөн сигналдарды GSM-каналы боюнча оператордун (тейлөөчү механиктин) телефонуна кайталоого жол берилет. Долбоорлоого техникалык тапшырманын талабы боюнча диспетчердик пультка берилүүчү маалыматтын көлөмүн толуктоого жол берилет.

17.8 Автоматташтырылган башкаруу тутумун иштеп чыгууда от казанынан алынып жана диспетчердик пультка берилүүчү маалыматтын көлөмү долбоорлоо тапшырмасы менен аныкталат. Башкаруу пульту ар дайым тейлөөчү персонал менен бөлмөдө болушу керек.

18 Жылытуу жана желдетүү

18.1 От казандары жайгашкан бөлмө, күл бөлмөсү, ошондой эле баардык көмөкчү жана тиричилик жайлары табигый жана механикалык желдетүү, ошондой эле жылытуу менен жабдылат.

От казанын желдетүү зыяндуу газдарды, чаңды, кирүүчү абаны берүүнү жана төмөнкү температуралык шарттарды сактоону камсыз кылууга тийиш:

тейлөө персоналынын туруктуу турган зонасында кыш мезгилинде 17°Сден кем эмес;

18°С – калкан жайгашкан аймакта; 15°С – насостук станцияларда;

5°С – жабык түшүрүүчү шаймандарда жана туруктуу тейлөө жок жерлерде;

10°С – майдалоо бөлүмдөрүндө.

18.2 От казандарын жылытууну жана желдетүүнү долбоорлоодо КР КЧ 41-04 жана ушул курулуш нормаларын жетекчиликке алуу керек.

18.3 От казандарынын өндүрүштүк жайларынын жумуш орундарындагы микроклиматтык шарттар Ж тиркемесине ылайык энергия сарптоолорунун деңгээли боюнча иштердин категорияларына жараша колдонуудагы санитардык ченемдерге жана эрежелерге ылайык кабыл алынышы керек.

18.4 От казандын жана суу даярдоочу орнотмолордун жайларында аба менен жылытууну, ошондой эле жергиликтүү жылытуу шаймандары менен тутумдарды долбоорлоого жол берилет.

18.5 Көмүр жана сланец чаңы бөлүнуп чыгуу мүмкүн болгон жайлардагы жылытуучу приборлордун бетиндеги температуранын чеги 130°С ашуудан ашпоого тийиш. Бул бөлмөлөрдө жылмакай жылытуу шаймандары, мисалы, регистрлери жылмакай түтүктөрдөн каралышы керек.

18.6 Жылытуу системаларындагы электр жана ҮМБ жайларында бекитүүчү(жабуучу) жана жөнгө салуучу арматура ширетүүдө орнотулушу керек. Жылытуу шаймандары катары ширетиле турган жылмакай түтүктөрү бар регистрлер же конвекторлор каралышы керек.

18.7 Тастык конвейерлердин галереялары, майдалагычтардын бөлмөлөрү, ошондой эле түшүрүүчү түзүлүштөрдүн жер астындагы бөлүгү Г тиркемесине ылайык алардагы температураны кармап туруу үчүн жылытуу менен жабдылышы керек. Сметалык сырткы аянты бар аймактар үчүн кампаны отун менен камсыз кылуучу конвейерлердин галереялары минус 20° C жана андан төмөн абанын температурасы аларда 10° C кем эмес температураны кармап туруу үчүн жылытуу менен жабдылышы керек, башка аймактарда алар жылытылбашы керек.

18.8 Отун өткөргүч(берүү) жолунун жылытуу системасын эсептөөдө темир жол вагондорун жана отунду жылытууга сарпталган жылуулук энергиясын эске алуу керек.

18.9 Кампадан конвейердик галереялардын жылытуу тутумун эсептөөдө күйүүчү майды жүктөөчү воронкалар аркылуу жүктөөдө бөлмөгө кирген тышкы абанын ысышы эске алынышы керек.

18.10 От казандардагы аба алмашууну кыш жана жай мезгилдери үчүн түтүктөрдөн жана жабдуулардан жылуулук чыгымын, ошондой эле аны бөлмөдөн күйүү үчүн зарыл болгон абанын сарпталышын эске алуу менен аныктоо керек.

18.11 Ашыкча жылуулук бар бөлмөлөр үчүн табигый түрткү менен желдетүү каралышы керек. Табигый желдетүүнүн эсебинен зарыл болгон аба алмашууну камсыз кылуу мүмкүн болбогон учурда механикалык түрткү менен желдетүүнү долбоорлоо керек. Желдетүү схемалары, аба менен камсыздоо жана алып салуу жолдору Ж тиркемесине ылайык иштелип чыгышы керек.

18.12 Жылдын суук жана өткөөл мезгилдеринде казандарга табигый агымды долбоорлоодо бөлмөнүн үстүнкү бөлүгүндөгү казандардын артына абаны берүү үчүн желдеткичтерди коюу керек.

Жылуу мезгилде табигый агым жумушчу аймакта жайгашкан фрамугалар аркылуу, буу казандарынын маңдайына жана казандарынын артына жүргүзүлүшү керек.

18.13 Жылдын суук жана өткөөл мезгилдеринде казандарга табигый агымды долбоорлоодо казандардын артына, бөлмөнүн үстүнкү бөлүгүнө абаны берүү үчүн фрамугаларды, жалюздуу торлорду коюу керек. Жалюзу бар торлордо, ошондой эле от казанына абаны берүүнү камсыз кылуучу вентиляциялык блоктордо өрт чыккан учурда аба берүүнү автоматтык түрдө токтотуучу түзүлүштөрдү орнотуу керек.

Тейлөөчү персоналдын туруктуу катышуусу бар буу казандары үчүн табигый агым көбүнчө жумушчу аймакта жайгашкан фрамугалар аркылуу, буу казандарынын маңдайына чейин, ошондой эле жылуу мезгилде жана суук мезгилде гана казандар аркылуу жүргүзүлүшү керек.

18.14 суюк отундун насостук станцияларынын жайлары үчүн абанын көлөмүнүн 2/3 бөлүгүн төмөнкү зонадан жана 1/3 бөлүгүн жогорку зонадан чыгаруу менен саатына он эсе аба алмашуу каралышы керек.

Жарылуу жана өрт коркунучу боюнча В категориясындагы суюк отун насостук станцияларынын жайларында ар бир системанын 100% иштешин камсыз кылуу үчүн резервдик желдеткичтери бар берүү жана чыгаруу системалары каралышы керек.

18.15 Катуу отун менен иштөөчү казандардын вентиляциясын долбоорлоодо аспирациялык установкалар менен чыгарылган абаны атмосферага чыгаруунун алдында тазалоону камсыз кылуу керек.

18.16 Чаңдан тазалоочу түзүлүштөр аба өткөргүчтөрдүн минималдуу узундугу менен конвейерлердин ар бир линиясы үчүн өзүнчө каралышы керек.

18.17 Жогорудагы бункердик бөлмөлөрдөгү аспирациялык түзүлүштөр 4-6 соргуч агрегаттарды бир системага бириктирүү жолу менен долбоорлонууга тийиш.

Коллектордук схема менен соргучтардын саны чектелбейт. Коллектордун чаңынын түшүшүнө жол бербөө үчүн вертикалдуу багытты камсыз кылуу керек.

18.18 Аба өткөргүчтөрүндө чаңдын түшүшүнө жол бербөө үчүн, алар вертикалдуу же горизонтко эң аз дегенде төмөнкү бурчта эңкейиште салынышы керек:

45 ° - көмүрдүн чаңы, күл, шлак үчүн.

Аба түтүктөрүнүн горизонталдуу участокторун жана 45°ке чейин жантайын төшөөдө алар мезгил-мезгили менен тазалоо үчүн түзүлүштөр менен жабдылышы керек.

18.19 Чаңдуу абаны казан агрегаттарына багыттоо менен чаңдан тазалоочу системаларда тазалоочу каражаттар каралбашы керек. Башка учурларда, абаны чаңдан жол берилген концентрацияга чейин тазалоо үчүн орнотууларды камсыз кылуу зарыл.

18.20 Нымдуу чаң кармагычтарды суук мезгилде ички температурасы 5°С кем эмес бөлмөлөрдө орнотуу керек. Отун берүү жолдорунда буу болгон учурда бууларды чаңдан тазалоочу системаларды колдонууга жол берилет.

18.21 Баардык желдетүү жабдуулары жана аба өткөргүчтөрү жерге туташтырылышы керек.

18.22 Отун берүүчү линиялардын чыгуучу аба өткөргүчтөрүн башка бөлмөлөрдүн аба өткөргүчтөрү менен айкалыштырууга жол берилбейт.

19 Суу менен жабдуу жана канализация

19.1 От казандарын суу менен камсыздоону долбоорлоодо техникалык шарттарды берүү эрежелерин жана Кыргыз Республикасында инженердик-техникалык камсыздоо тармактарына кошуу тартибин, КЧжЭ 2.04.01 жана КЧжЭ 3.05.04 жетекчиликке алуу керек.

19.2 От казандары үчүн райондун же ишкананын суу менен камсыз кылуу схемасына жараша чарбалык-ичүүчү, өндүрүштүк жана өрткө каршы муктаждыктарга суу берүү үчүн суу менен жабдуунун бириккен системасын иштеп чыгуу керек. От жагуучу жай жайгашкан жерде окшош системалар болгондо тиешелүү багыттагы өзүнчө системаларга кошулууга жол берилет.

19.3 Суу түтүктөрүн киргизүүнүн төмөнкү санын кабыл алуу керек:

- эки киризүү – биринчи категориядагы отканалар үчүн жана 12ден ашык өрт гидранттары бар экинчи категориядагы отканалар үчүн;

- бир киргизүү - калган казан бөлмөлөрү үчүн.

Биринчи жана экинчи категориядагы от казандар, анын ичинде блок-модулдук эки киргизгичти орнотуу мүмкүн болбогон учурда колдонуудагы ченемдерге ылайык суу түтүгүнүн авариясын жоюу үчүн жетиштүү көлөмдөгү авариялык резервуарды же мобилдик суу резервуарын кошуу үчүн кургак кесинди каралышы керек.

19.4 Суунун температурасы 110°Сден жогору эмес ысык суу казандары бар казан бөлмөлөрү үчүн сууну жумшартуу линияларына кошулган резервдик чийки суу линияларында эки өчүрүүчү орган жана алардын ортосундагы башкаруу клапаны орнотулат. Бөгөттөөчү элементтер жабык абалда болушу керек жана пломбалуу болушу керек, башкаруу клапаны ачык болушу керек. Казанды чийки суу менен камсыз кылуунун ар бир учуру сууну тазалоо журналына жазылат.

19.5 Жылуулук менен жабдуунун ачык системаларын толтуруу үчүн суу МАМСТ Р 51232 келтирилген талаптарга жооп бериши керек.

19.6 Катуу жана суюк отундарда иштегенде отун алуучу жайлар жана от жагуучу залдар үчүн нымдуу тазалоо каралышы керек, бул үчүн диаметри 25 мм сугат крандарын орнотуу керек, сугат түтүгүнүн узундугун 20-40 мге барабар кабыл алуу керек.

19.7 Суунун суткалык керектөөсүн аныктоодо от казанды жана жылытуучу отун менен камсыз кылуучу жайларды нымдуу тазалоого кеткен чыгымдар полдун аянтынын 1 м² жана галереялардын ички бети үчүн 2 литр суунун чыгымдалышынын негизинде эске алынышы керек күнүнө 1 саат үчүн.

Максималдуу сааттык суунун керектөөсүн эсептөөдө, казандын суунун эң аз керектөө мезгилиндеги тазалоо шарттарынан чыгуу керек.

19.8 Өнөр жайлык суу түтүк тармагы болгон учурда откананын өндүрүштүк муктаждыктары үчүн ичүүчү сапаттуу сууну пайдаланууга жол берилбейт.

19.9 Жалпы аянты 500 м ашык өзүнчө турган от казандар үчүн суюк жана газ түрүндөгү отун түтүктөрүн өткөрүүчү жайларда өрт крандарын орнотуу каралышы керек.

Мында өрт гидранттары эки өрт суусу менен ар бир пунктту сугаруунун негизинде компакттуу агымдын талап кылынган бийиктигин эске алуу менен жайгаштырылышы керек.

19.10 Дренаждык жабууларды Конвейердик галереялар от казандын негизги корпусуна, кайра чыгаруу түйүндөрүнө жана майдалоо бөлүмүнө Кошулган жерлерде кароо керек. Дренаждык пардалардын ишке киргизилишин башкаруу отун алуучу калкандан каралышы керек жана дренаждык пардалар орнотулган жерлерде баштапкы баскычтар менен кайталанышы керек.

19.11 Көмүр кампасында өрт өчүрүү системасын КР КЭ 41-102 ылайык караштыруу керек.

19.12 Суюк отун кампаларында өрт өчүрүү системасы КЧжЭ 2.11.03 ылайык каралышы керек.

19.13 100 МВт ашык от жагуучу жылуулук кубаттуулугу үчүн өрткө каршы ички суу түтүгүн КР КЭ 41-102 ылайык кароо керек.

19.14 От казандарында жабдууларды муздатуу үчүн суу менен жабдуунун айланма системасы каралышы керек.

19.15 Тейлөөчү персоналдын туруктуу катышуусу бар от казандарда ичүүчү фонтандар же бөтөлкөдөгү суу кулерлери каралышы керек.

19.16 Канализациялык агындыларды тиричилик жана өндүрүштүк (шарттуу таза) канализациялардан бөлүп чыгаруу жалпы аянттык жалпы эритүүчү канализацияга өзүнчө жүргүзүлүшү керек.

Механикалык аралашмалар, майлар жана суюк отун менен булганган өндүрүштүк дренаждар, ошондой эле буу казандын аймагынан жамгыр кабыл алгычтар тазалоочу курулмаларга жөнөтүлүшү керек.

От жагуучу жайдын долбоорунун курамында тазалоочу курулмаларды долбоорлоо зарылдыгы жөнүндө талап техникалык тапшырмада көрсөтүлүүгө тийиш.

19.17 Жамгыр канализация тармагына чыгаруудан мурун агынды сууларды жол берилген концентрацияга чейин тазалоо керек.

Жаан-чачын агындыларындагы суюк отундун эсептик концентрациясын КЧжЭ 2.11.03 ылайык кабыл алуу керек.

19.18 Өндүрүштүк-жамгыр канализация тармагынын жана курулмаларынын өткөрүү жөндөмдүүлүгү КЧжЭ 3.05.04 талаптарына ылайык эсептелүүгө тийиш.

19.19 Конденсаттуу казандардан канализацияга чыкканга чейинки Конденсаттар атайын нейтралдаштыруу орнотмолорунда нейтралдаштырылышы керек.

19.20 Пол нымдуу тазалоо жүргүзүлгөн жана суу төгүлүшү мүмкүн болгон от жагуучу жайдын өндүрүштүк бөлмөлөрүндө полго түз же жантайыңкы пандустарды орнотуу керек. Жамгыр канализациясына суу куюуга жол берилет.

Тиричилик канализациясын санитардык приборлордон жана унитазалардан чыгаруу КЧжЭ 2.04.01 талаптарына ылайык жүргүзүлүшү керек.

19.21 Тейлөө кызматкерлеринин туруктуу катышуусу жок от казандарга раковина жана даараткана орнотулушу керек. Биотуалет орнотууга уруксат берилет.

20 От казандарын долбоорлоо боюнча кошумча талаптар

курулуштун өзгөчө табигый жана климаттык шарттарында

II типтеги чөкмө топурактары, шор, шишик жана түбөлүк тоң топурактары бар аймактарда отканаларды долбоорлоодо бул стандарттардын талаптары менен катар КР КЧжЭ 41-01 жана КР КЧжЭ 23-01 талаптары да сакталууга тийиш;

От казандарынын имараттарынын көлөмдүк-пландык чечимдери имараттарды жана курулмаларды жыл бою жана төмөн температура шарттарында монтаждоого мүмкүндүк берүүчү ишенимдүү жана монтаждоого жеңил бирикмелер менен транспорттук тетиктердин жана буюмдардын максималдуу чогултуу деңгээлиндеги конструкцияларды колдонууну камсыз кылууга тийиш.

20.1 Түбөлүк тоң чөйрөсүндө отканаларды долбоорлоо

20.1.1 Дайыма ченемдүү топурактардын тоңгон абалын сактоодо (1-принцип) конденсатты кайра куюу станцияларын, реагенттерди "нымдуу" сактоо резервуарларын жана газ транспортторун кошкондо, баардык буу казандарынын имараттары жана курулмалары негиздердин топурактарына жылуулук таасирин кошпогондо, жер үстүндө каралышы керек.

Газ түтүктөрдүн түтүн түтүктөрүнө кошулуусу түтүктөрдүн жердеги түптөрүнө жана фундаменттери аркылуу негиздердин топурактарына түтүн газдарынын жылуулук таасирин болтурбоочу же чектөөчү бийиктикте каралышы керек. Жэрге батырылган типтеги суюк отун үчүн кабыл алуу сыйымдуулугун кароого жол берилет. Мында резервуарлардын сырткы беттерин жылуулук изоляциясы каралышы керек.

20.1.2 От казандарынын баардык жабдуулары жабык жайларда каралышы керек. Ачык аянттарда күл кармагычтарды, борбордоштурулган ысык суу менен жабдуу тутумунун аккумуляторлордук бактарды жана суюк отунду сактоо үчүн резервуарларды жарыктандыргычтарды орнотууну кароого жол берилет.

Катуу отунду кабыл алуу жана түшүрүү шаймандары(түзүлүштөрдү) жабык типте иштелип чыгышы керек.

20.1.3 Катуу отундун жабык кампалары жаан-чачын көп жааган жана кар баскан жерлер, ошондой эле катуу шамал басымдуулук кылган жерлер үчүн каралышы керек.

20.1.4 Желдетилген жер астына төшөөдө жылуулук таасирин, ошондой эле имараттардын топурактарына, негиздерине жана пайдубалдарына нымдын киришин болтурбоочу иш-чаралар каралышы керек.

20.1.5 От казандарынын эсептик өндүрүмдүүлүгүн аныктоодо керектөөчүдө суу түтүктөрүн жылытууга жылуулук энергиясынын кошумча чыгымдарын эске алуу керек.

20.1.6 Түбөлүк тоң топурактарына курулган отканада түтүктөрдү төшөө полдон жогору каралышы керек. Каналдардын жана чуңкурлардын полундагы түзүлүшкө жол берилбейт.

20.1.7 Жабдуулар жана түтүктөр үчүн дренажды жана дренаждык системаны уюшкан чогултуу менен камсыз кылуу зарыл.

20.1.8 Желдетилген жер астындагы түтүктөрдү төшөөдө жер астынын үстүн лоток тарапка эңкейиш менен пландоо(караштырылышы) керек.

20.1.9 Жылуулук өткөргүчтөрүнүн киргизүүлөрү жана тыянактары чектелген жерлерде топтолушу керек. Бул учурда имараттардын пайдубалына жылуулук өткөргүчтөрүнүн кириштеринен жана чыгууларынан жылуулук чыгындыларынын таасири жокко чыгарылышы керек.

20.1.10 Мезгил-мезгили менен иштеп турган баардык түтүктөр (дренаждык же тазалоочу) ысык спутниктер менен орнотулушу керек.

20.1.11 Түтүктөргө болоттон жасалган бекитүүчү жана жөнгө салуучу арматура орнотулушу керек. Жер астындагы түтүктөргө бекитүүчү жана жөнгө салуучу арматураларды, агызуучу жана аба крандарын орнотууга тыюу салынат.

20.1.12 От казандарын отун менен камсыздоону уюштуруу шарттарына жараша катуу жана суюк отун кампаларынын сыйымдуулугун 13.2.8 жана 13.3.11 де көрсөтүлгөндөрдөн ашыкча көбөйтүүгө жол берилет.

20.1.13 Суюк отунду буу казанына (же казандарга) жеткирүүчү насостордун саны үчтөн кем болбошу керек, анын ичинде бир резервдик .

20.1.14 Суюк отунду суу транспорту менен жеткирүүдө долбоордо отунду түздөн-түз кеме идиштеринен отун сактоочу резервуарларга сордуруучу түзүлүштөр менен жабдылган токтоп турган кеме каралышы керек.

Кеменин насосторун резервуарлар менен туташтыруучу түтүк өткөргүчтөрдүн системасын аралык навигация мезгилинде демонтаждоо мүмкүнчүлүгү менен чогултуу-ажыратуу түрүндө жүргүзүүгө жол берилет. Отун жеткирүүчү кемелердин каражаттары менен отунду кайра сордуруу мүмкүнчүлүгү болгондо токтоп турган кеме каралбайт.

20.15 Күл чыгаруу системаларын жергиликтүү шарттарды эске алуу менен ТТга ылайык долбоорлоо керек.

20.2 Чөкмө топурактары бар райондордо курулуш

20.2.1 Суу жерге кирбеши үчүн, баардык от казандарынын полу атайын каралган бетон лотокторго 0,002 жантайышы менен пландаштырылышы керек.

20.2.2 Төгүлүүлөрдү жана ашып кетүүлөрдү бөлүп чыгарууну жана чогултууну уюштуруу үчүн технологиялык жабдууларды (деаэраторлорду, бактарды) ачык орнотууда аянтчалар атайын каралган бетон лотокторго 0,002 жантайма пландаштырылышы керек.

20.2.3 Технологиялык түтүктөрдү дубалдар жана пайдубалдар аркылуу жүргүзүүдө түтүктөрдү катуу бекитүүгө жол берилбейт. Түтүктөрдү өткөрүү үчүн тешиктердин өлчөмдөрү бийиктиги боюнча кеминде 20 мм боштукту камсыз кылышы керек; боштукту толтуруу тыгыз ийкемдүү материалдар менен жүргүзүлүшү керек.

20.2.4 Курулуш аянтынын вертикалдуу пландоосун котловандарды казуу жана жер массаларын жайгаштыруу жер көчкү жана чөгүү кубулуштарын, жер астындагы суулардын эсептөө режимин бузууну, аймактын сазга батышын жана муз пайда болушун, шамалдын жана кар катмарынын жагымсыз багытта өзгөрүшүн, инженердик коммуникацияларда, имараттардын жана курулмалардын конструкцияларында чоң кар чөкмөлөрүнүн пайда болушун эсепке алуу менен кароо керек.

20.2.5 Чөгүп кеткен жана көтөрүлүп кеткен топурактары бар аянтчаларда  пландоонун шарттары боюнча дөбө курууга жол берилбеген жерлерде өтүүчү жолдорду долбоорлоодо  чөгүп кеткен жана көтөрүлүп кеткен топурактарын жана кыртыштарын ийилбеген жана ылдыйлабаган материалдардан которууга тийиш. Алмаштыруучу топурактын катмарынын калыңдыгы жылуулук-техникалык эсептөө менен аныкталган эрүү тереңдигинен кем болбошу керек.

21 Айлана-чөйрөнү коргоо

21.1 Долбоор алдындагы жана долбоордук чечимдер, ошондой эле айлана-чөйрөнү коргоо боюнча сунуш кылынган иш-чаралар "айлана-чөйрөнү коргоо жөнүндө" жана "коомдук саламаттык сактоо жөнүндө" Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын, Курулуш жана экология боюнча колдонуудагы ченемдик документтердин талаптарына жооп берүүгө жана учурдагы экологиялык балансты бузуучу факторлордун ченемдик маанисин камсыз кылууга тийиш.

21.2 "Айлана-чөйрөнү коргоо" бөлүмүн иштеп чыгууда МАКЧ 2.04-03 жетекчиликке алуу керек.

21.3 От казандар жана аларга тиешелүү шлак жана күл төгүүчү жайлар жана тазалоочу курулмалар Кыргыз Республикасынын Жер кодексине ылайык айыл чарбасына жараксыз жерлерге жайгаштырылууга тийиш.

Мындай жерлер жок болгон учурда, айыл чарба жерлеринин сапаты начар, токой менен капталбаган же бадалдар жана баалуу эмес өсүмдүктөр ээлеген участокторду тандап алуу керек.

21.4 Өзгөчө учурларда от казандарын сугат жана кургатылган жерлерге, айдоо жерлерине, көп жылдык мөмө-жемиш бактары жана жүзүмзарлар ээлеген жер участокторуна, ошондой эле сууну коргоочу, коргоочу жана башка токойлор ээлеген жерлерге жайгаштырууга жол берилет. Мында көрсөтүлгөн жерлерди алып коюуга "Кыргыз Республикасынын шаар куруу мыйзамдарынын негиздери жөнүндө" жана "Кыргыз Республикасынын шаар куруу жана архитектура жөнүндө"Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык өзгөчө учурларда гана жол берилет.

21.5 От казан долбоорунун курамында убактылуу пайдаланууга бөлүнгөн жерлерди рекультивациялоо боюнча долбоор болушу керек.

21.6 Суу бассейнин ар кандай өндүрүштүк саркынды суулар менен булгануудан коргоо үчүн Кыргыз Республикасынын Суу кодексине ылайык санитардык-гигиеналык ченемдердин сакталышын камсыз кылуучу тиешелүү тазалоочу курулмалар каралууга тийиш.

21.7 Саркынды сууларды көлмөлөргө төгүү СанЭжЧ 1.2.3685 сактоо менен долбоорлонууга жана Кыргыз Республикасынын Суу кодексине ылайык сууларды пайдаланууну жана коргоону жөнгө салуу боюнча органдар менен белгиленген тартипте макулдашылууга тийиш.

21.8 От казандарын долбоорлоодо суу менен жабдуунун жарым-жартылай же толугу менен кайтарма жүгүртүлүүчү системаларын колдонуу, бир технологиялык процессте иштетилген сууларды башка орнотмолордо кайра пайдалануу каралышы керек.

21.9 Сууну даярдоо системасын, күл калдыктарын жана башка курулмаларды долбоорлоодо Кыргыз Республикасынын Суу кодекси боюнча жер үстүндөгү жана жер астындагы сууларды саркынды суулар менен булгануудан коргоо боюнча комплекстүү иш-чараларды кароо зарыл. Булганган өндүрүштүк саркынды суулардын санын азайтуу технологиялык процессте кемчиликсиз жабдууларды жана рационалдуу схемалык чечимдерди колдонуунун эсебинен каралышы керек.

21.10 Атмосферага зыяндуу заттардын таралышын эсептөөдө бөлүнүп чыккан зыяндуу чыгаруулардын санын даярдоочу заводдордун документтери менен тастыкталган от казандарын жана күйгүзүүчү түзүлүштөрдү даярдоочу заводдордун (фирмалардын) маалыматтары боюнча кабыл алуу керек. Өндүрүүчүлөр бул маалыматтарды көрсөтпөгөн жабдууларды колдонууга болбойт.

Жаратылыш газынын негизги отуну катары колдонулганда, азот жана көмүртек моноксиддеринин эмиссиясы азайган күйгүзүүчү жабдууларды колдонуу керек.

21.11 Жакынкы турак жайларга от казандарынын баардык жабдууларынын иштөөсүнөн кирген ызы-чуунун жана термелүүнүн деңгээли күндүз жана түнкүсүн санитардык нормаларда аныкталган маанилерден ашпоого тийиш.

21.12  Тосуучу конструкциялар (дубалдар, пол, шып, терезелер, эшиктер, люктар, желдетүүчү торлор ж.б.) буу казанынан турак жай, коомдук жана өнөр жай имараттарынын жакынкы жайларына санитардык ченемдерге жол берилген деңгээлге чейин тараган аба ызы-чуусун азайтууну камсыз кылууга тийиш.

22 Энергетикалык натыйжалуулук

22.1 От казандарынын долбоорлорунда "Энергияны үнөмдөө жөнүндө", "Имараттардын энергетикалык натыйжалуулугу жөнүндө" жана «Энергиянын кайра жаралуучу булактары жөнүндө» Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жылуулук энергиясын генерациялоонун жана керектөөчүлөргө берүүнүн экономикалык негиздүүлүгүн жана энергетикалык натыйжалуулугун кепилдөөчү от жагуучу жайдын негизги техникалык-экономикалык көрсөткүчтөрү көрсөтүлүүгө тийиш.

22.2 Максатына жараша от казандын жылуулук-гидравликалык схемасын тандоо, эсептөө жана иштеп чыгуу от казандын ар бир технологиялык процессинин максималдуу натыйжалуулугун камсыз кылуучу максималдуу энергия натыйжалуулугуна (КПД) жетишүүнү эске алуу менен жүргүзүлүүгө тийиш.

22.3 Отундун түрүнө жана сапатына жараша отунду күйгүзүүгө даярдоонун технологиялык процесси отунду даярдоого жана өрттөөгө электр энергиясынын минималдуу жоготуулары жана минималдуу чыгымдары менен коштолууга тийиш.

22.4 Иштелип чыккан гидравликалык схема башкаруу жетектерин максималдуу пайдалануу менен технологиялык механизмдердин кыймылдаткычтары үчүн минималдуу гидравликалык жоготууларды жана энергиялык чыгымдарды камсыз кылууга тийиш.

22.5 Кабыл алынган жылуулук схемасы минималдуу жылуулук жоготууларын жана жылуулук энергиясынын өздүк керектөөлөрүнө сарпталышын от казандык жайдын баардык эсептик режимдеринде камсыз кылууга тийиш.

22.6 От казандык жайда колдонулган негизги жана көмөкчү шаймандар жашоо цикли боюнча эсептөө мүнөздөмөлөрү менен иштетилиши керек.

22.7 От казандын энергетикалык натыйжалуулугу бааланат:

- от казандарынын пайдалуу аракет коэффициенти менен;

- иштелип чыккан жана керектөөчүгө берилген жылуулук энергиясына отундун салыштырма чыгымдалышы менен;

- жылуулук энергиясын өздүк керектөөлөргө сарптоо менен;

- берилген жылуулук энергиясына электр энергиясынын салыштырма чыгымдалышы;

- берилген жылуулук энергиясына суунун салыштырма чыгымдалышы;

- иштелип чыккан жана берилген жылуулук энергиясынын салыштырма наркы;

22.8 От казан агрегаттарын пайдалануу жана алардын натыйжалуулугун көзөмөлдөө режимдик карталардын негизинде ишке ашырылышы керек.

22.9 Негизги жана көмөкчү жабдуулардын эсептик мүнөздөмөлөрүн сактоо үчүн жашоо циклинин жүрүшүндө баардык тейлөө жана алдын алуу иш-чаралары мөөнөтү жана көлөмү боюнча аткарылышы керек.

22.10 От жагуучу долбоорго тиркемеде келтирилген форма боюнча от казандын техникалык-экономикалык көрсөткүчтөрүнүн эсептөөлөрү тиркелиши керек.

А Тиркемеси

Кесиптин категориялары боюнча от казандарынын кызматкерлеринин кесиптеринин тизмеси жана атайын тиричилик жайларынын жана түзүлүштөрүнүн курамы

А.1 т а б л и ц а с ы

Б Тиркемеси

Жайлардын жана имараттардын (курулмалардын) жарылуу-өрт жана өрт коркунучу боюнча категориясы, имараттардын (курулмалардын) отко туруктуулук даражасы, жайлардын айлана-чөйрөнүн шарттары боюнча мүнөздөмөсү жана чөлкөмдөрдүн классификациясы

Б.1 т а б л и ц а с ы

Б.1 таблицасынын уландысы

Б.1 таблицасынын уландысы

Б.1 таблицасынын аягы

Э с к е р т м е л е р:

1           Өрт отсегиндеги имараттын (курулуштун) кабаттарынын жол берилген саны жана пол аянты имараттын отко туруктуулугунун категориясына жана даражасына ылайык КР КЧ 31-05 боюнча кабыл алынышы керек.

2           Курулуш базасынан алыс жайгашкан, жетүү кыйын болгон райондордо жылуулук кубаттуулугу 3 МВт чейинки от жагуучу мештерди 3 МВт ашык кубаттуулугу бар имараттарда от жагуучулук деңгээли КР КЧ 31-05 жана имараттын бийиктиги 18 м чейинки кабаттын аянты боюнча чектөө менен от жагууга жол берилет.

3           3-графада 3-типтүү имараттын (жайдын) жана тышкы орнотмонун болжолдуу категориясы келтирилген, ал колдонуудагы ченемдик документтерге ылайык эсептөө менен тастыкталууга тийиш.

4           Бөлмөнүн болжолдуу жол берилген көлөмү төмөнкү формула боюнча эсептелет:

м - бөлмөгө берилген күйүүчү майдын массасы, кг;

Н_м - отундун салыштырма күйүү жылуулугу, МДж/кг;

z - жарылууга күйүүчү буулардын катышуу коэффициенти.

5 Эгерде бөлмөнүн бош көлөмү минималдуу жол берилгенден аз болсо, бөлмө төмөнкүлөр менен жабдылышы керек:

- жарылууга чейинки концентрациялар үчүн датчиктерди орнотуу, резервдик желдеткич менен саатына 5 көлөмдөн кем эмес жыштыктагы авариялык желдетүү менен газдын курамын автоматтык башкаруунун үзгүлтүксүз иштеп жаткан системасы;

- ишенимдүүлүктүн биринчи категориясы боюнча авариялык желдетүүнү электр менен жабдуу;

- 2-класстагы чөлкөмдөргө ылайык келген электр жабдуулары менен.

В Тиркемеси

Түтүн соруп чыгаргычтарды жана желдеткичтерди тандоодо коопсуздук коэффициенти

В.1 т а б л и ц а с ы

Г Тиркемеси

Суу чыгаруучу жана абаны кетирүүчү шаймандар

Г.1 т а б л и ц а с ы – Чөнтөк диаметрлери

Г.2 т а б л и ц а с ы – Штуцердин диаметри жана дренаждык буу түтүктөрүн тыгын арматурасы

Г.3 т а б л и ц а с ы – Штуцердин диаметри жана дренаж үчүн клапандарды бекитүү арматурасы

Г.4 – т а б л и ц а с ы Аба желдеткичтеринин диаметрлери

Д Тиркемеси

Жанаша түтүк өткөргүчтөрдүн жылуулук изоляциялоочу конструкцияларынын беттеринин ортосундагы жана түтүк өткөргүчтөрдүн жылуулук изоляциясынын бетинен имараттын курулуш конструкцияларына чейинки минималдуу так аралыктар

Д.1 т а б л и ц а с ы

Е Тиркемеси

Пневмотүтүк дубалдарынын минималдуу

калыңдыгы диаметри боюнча

Е.1 т а б л и ц а с ы миллиметрде

 Ж Тиркемеси

Өндүрүштүк жайлардын жумушчу чөлкөмүндө абанын табы, желдетүү тутумдары, абаны берүү жана алып салуу жолдору

Ж.1 т а б л и ц а с ы

Ж.1 таблицасынын уландысы

Ж.1 таблицасынын уландысы

Ж1 таблицасынын аягы

И Тиркемеси

Техникалык-экономикалык көрсөткүчтөр

И.1 т а б л и ц а с ы

К Тиркемеси

Автоматташтыруу тутумун контролдоо үчүн сунушталган

параметрлердин тизмеси

К.1 т а б л и ц а с ы