КР Өкмөтүнүн 2010-жылдын 19-мартындагы № 156 токтомуна ылайык КҮЧҮН ЖОГОТТУ

КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ӨКМӨТҮ

ТОКТОМ

2009-жылдын 6-апрели № 218

Кыргыз Республикасын 2009-2011-жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн орто мөөнөттүү божомолу жөнүндө

Мамлекеттик бийлик органдары, чарбакер субъекттер жана калк үчүн 2009-2011-жылдарга максаттуу социалдык-экономикалык багыттарды аныктоо максатында, ошондой эле аталган мезгилде Кыргыз Республикасын социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн маселелерин чечүү үчүн Кыргыз Республикасынын Өкмөтү

ТОКТОМ КЫЛАТ:

1. Кыргыз Республикасын 2009-2011-жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн тиркелген орто мөөнөттүү божомолу жактырылсын.

2. Кыргыз Республикасын 2009-2011-жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн тиркелген негизги көрсөткүчтөрү бекитилсин.

3. Министрликтер, мамлекеттик комитеттер, административдик ведомстволор, аткаруу бийлигинин башка органдары, жергиликтүү мамлекеттик администрациялар, Бишкек жана Ош шаарларынын мэриялары, Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети (макулдашуу боюнча) квартал сайын, отчеттук мезгилден кийинки айдын 15инен кечиктирбей Кыргыз Республикасынын Экономикалык өнүгүү жана соода министрлигине Кыргыз Республикасын 2009-жылга социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн максаттуу көрсөткүчтөрүнүн аткарылышынын жүрүшү жөнүндө маалыматты берип турушсун.

4. Кыргыз Республикасынын Экономикалык өнүгүү жана соода министрлиги:

- Кыргыз Республикасын 2009-2011-жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн максаттуу көрсөткүчтөрүнүн аткарылышынын жүрүшүнө жалпы координациялоону жана оперативдүү контролду жүргүзсүн;

- министрликтердин, мамлекеттик комитеттердин, административдик ведомстволордун, аткаруу бийлигинин башка органдарынын, жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын, Бишкек жана Ош шаарларынын мэрияларынын маалыматтарын квартал сайын жалпылаштырсын жана талдасын жана отчеттук мезгилден кийинки айдын 25инен кечиктирбей Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө Кыргыз Республикасын 2009-2011-жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн максаттуу көрсөткүчтөрүнүн аткарылышынын топтомо мониторингин берсин.

5. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2008-жылдын 19-январындагы № 16 "Кыргыз Республикасын 2008-жылга социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн божомолу жөнүндө" токтому күчүн жоготту деп табылсын.

6. Бул токтомдун аткарылышын контролдоо Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Аппаратынын экономика, соода, туризм жана ишкердик бөлүмүнө жүктөлсүн.

Кыргыз Республикасын 2009-2011-жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн ОРТО МӨӨНӨТТҮҮ БОЖОМОЛУ

Киришүү

Кыргыз Республикасын 2009-2011-жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн орто мөөнөттүү божомолу Кыргыз Республикасынын Экономикалык өнүгүү жана соода министрлиги тарабынан Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2007-жылдын 23-октябрындагы № 419-б буйругу менен түзүлгөн ведомстволор аралык жумушчу топ менен бирдикте Кыргыз Республикасынын Президенти К.С.Бакиевдин 2008-жылдын 10-январындагы Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө жана Жогорку Кеңешке кайрылган билдирүүсүндө, ошондой эле 2008-жылдын 17-октябрындагы Кыргызстандын элине кайрылуусунда койгон милдеттерди аткаруу үчүн даярдалган.

Кыргыз Республикасын 2009-2011-жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн орто мөөнөттүү божомолунун негизги максаты өлкөнүн экономикасын өнүктүрүү үчүн тенденцияларды жана өбөлгөлөрдү тактоо жана конкреттештирүү, колдо болгон ресурстарды жана тобокелдиктин мүмкүн болуучу факторлорун табуу жолу аркылуу орто мөөнөттүү мезгилге мамлекеттик башкаруу органдары, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, чарбакер субъекттер, калк үчүн социалдык-экономикалык саясаттын багыттарын жана чараларын аныктоо болуп эсептелет.

Кыргыз Республикасын 2009-2011-жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн орто мөөнөттүү божомолу Кыргыз Республикасынын 2009-2011-жылга бюджетинин орто мөөнөттүү божомолунун долбоорун иштеп чыгуу үчүн негиз болуп эсептелет жана экономиканын иштешинин ички жана тышкы шарттарынын өзгөрүшүнө карата жаңы тенденциялар табылганда, тобокелдиктин жаңы факторлору пайда болгондо жыл сайын же зарылчылыгына жараша такталышы жана түзөтүлүшү мүмкүн.

Кыргыз Республикасын 2009-2011-жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн орто мөөнөттүү божомолун иштеп чыгуу үчүн төмөнкүлөр негиз болуп эсептелет:

- 2007-2008-жылдардагы түзүлгөн социалдык-экономикалык тенденцияларды талдоо;

- экономикалык өнүгүүнүн дүйнөлүк тенденциялары;

- 2009-жылдын 25-февралында Кыргыз Республикасынын Стратегиялык өнүгүү боюнча улуттук кеңешинин жыйынында жактырылган 2009-2011-жылдарда өлкөнү өнүктүрүү стратегиясынын долбоорунда каралган саясаттын чаралары жана иш-аракеттер планы;

- Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2008-жылдын 19-январындагы № № 16 токтому менен жактырылган, Кыргыз Республикасынын 2008-жылга социалдык-экономикалык өнүгүүсүнүн божомолу;

- Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2008-жылдын 19-январындагы № 14 "Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2008-жылга иш-аракеттер программасын бекитүү жөнүндө" токтому менен бекитилген 2008-жылга Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн иш-аракеттер программасы жана планы;

- министрликтердин, мамлекеттик комитеттердин, администрациялык ведомстволордун Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын сунуштары;

- Кыргыз Республикасынын 2009-жылга социалдык-экономикалык өнүгүүсүнүн күтүлүп жаткан натыйжалары.

1. Кыргыз Республикасынын 2007-2008-жылдардагы социалдык-экономикалык өнүгүүсүнүн тенденциялары

1.1. Кыргыз Республикасынын 2007-жылдагы социалдык-экономикалык өнүгүүсүнүн тенденциялары

2007-жылда макроэкономикалык абалды бекемдөөнүн оң тенденциясы байкалды. 2006-жыл менен салыштырганда ички дүң продукт 2007-жылы 8,5 процентке көбөйүп, 141,9 млрд.сомду түзгөн. Ички дүң продукттун (мындан ары ИДП) реалдуу өсүшү "Кумтөр"(1) кенин иштетүү боюнча ишканаларды кошпогондо 9 процентти түздү. Калктын ар бир жанына алып караганда ИДПнын көлөмү 26,7 миң сомду түздү (720 АКШ доллары) жана 7,3 процентке өстү.

1-сүрөт. 2004-2007-жылдардагы ИДПнын динамикасы, өткөн жылдарга карата %

2007-жылы ИДПнын өсүшү төмөндөгү тармактардын эсебинен камсыз болду: кызмат көрсөтүү (111,0%), өнөр жай (106,3%), айыл чарбасы (101,5%) жана курулуш (132,3%).

Банк системасында жагымдуу тенденциялардын сакталды. Акча базасы 2007-жылдын 31-декабрына карата 2006-жылга салыштырганда 38,5 процентке көбөйүп, 31575,9 млн. сомду түздү. Акча базасынын түзүмүндө 2007-жылдын 31-декабрына карата жүгүртүүдөгү акчанын үлүшү 87,3 процентти түздү.

2007-жылдын январь-декабрына карата акча массасы М2Х(2) өткөн жылдын тиешелүү мезгили менен салыштырганда 33,3 процентке көбөйдү жана анын көлөмү 43018,0 млн.сомду түздү.

Коммерциялык банктардын кредиттик портфели 2006-жылдын тиешелүү мезгили менен салыштырганда 83,7 процентке көбөйдү. Калктын ишкердик активдүүлүгүнүн өсүшү, жарандардын кирешесинин жогорулашы, банк системасында абалдын жакшырышы коммерциялык банктарга депозиттердин агымынын көбөйүшүн шарттады. Алардагы депозиттердин көлөмү 2006-жылга салыштырганда 39,5 процентке көбөйдү.

Эл аралык дүң резервдер 2007-жылдын 31-декабрына карата 1176,6 млн. АКШ долларын (2006-жылдын 31-декабрына карата 817,1 млн. АКШ долларын) түздү. Эл аралык дүң резервдердин каралып жаткан мезгилге карата көлөмүнүн өсүшү 359,5 млн. АКШ долларын түздү.

Тышкы соода жүгүртүүнүн көлөмү көрсөтүлгөн кызматтарды кошкондо 2006-жылдагы көрсөткүчтөн 48,1 процентке ашып түшүп, 2007-жылы 5239 млн. АКШ долларын түздү, ошол эле учурда товарларды жана кызмат көрсөтүүлөрдү экспорттоо 57,3 процентке көбөйдү.

Товарларды жана кызмат көрсөтүүлөрдү импорттоо 2006-жылга салыштырганда 42,8 процентке көбөйдү. Аталган мезгилде товарлардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн импортунун өсүшү товарды жеткирүүлөрдү тейлөө менен байланышкан транспорттук кызмат көрсөтүүлөрдүн көлөмүнүн жылына орточо 66,4 процентке өсүүсү менен шартталган.

Экспорттон товарлардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн импортунун озуучулук өсүшүнүн натыйжасында соода балансынын терс сальдосу 1196,5 млн. АКШ долларын түздү же 2006-жылга караганда 23,5 процентке көбөйдү.

Өнөр жайында 70057,1 млн.сом өлчөмүндө (электр энергиясын сатып албастан, иштетип алма чийки заты менен) продукциялар өндүрүлдү, өсүш темпи 106,3 процентти, "Кумтөр" ишканаларын кошпогондо - 110,3 процентти түздү. Тоо-кен казып алуу өнөр жайында 2007-жылдын январь-декабрында өсүш темпи 96,8 процентти, иштетүүчү өнөр жайында - 106,3 процентти түздү. Отун-энергетикалык пайдалуу кен-байлыктарын казып алуу көрсөткүчү чийки мунайды жана жаратылыш газын казып алуунун азайышынын эсебинен төмөндөдү. Металлургия өнөр жайында өсүш темпи "Кумтөр Голд Компани" биргелешкен ишканасынын өндүрүшүнүн көлөмүнүн төмөн болушунун айынан терс түзүлдү. Электр энергиясын, газды жана сууну өндүрүүдө жана бөлүштүрүүдө физикалык көлөмдүн индекси 107,5 процентти түздү.

Айыл чарбасынын, мергенчилик жана токой чарбасынын продукцияларын дүң чыгаруунун көлөмү 2007-жылы 89886,08 млн.сомду түздү жана 2006-жылга салыштырганда 1,5 процентке көбөйдү. Дан эгинин өндүрүү 4,6 процентке, пахта-чийки затын өндүрүү 19,1 процентке жана кант кызылчасын өндүрүү 31,2 процентке кыскарды. Буудайды айдоо аянты 2006-жылга салыштырганда 51,5 миң гектарга азайды.

2007-жылдын январь-декабрында курулуштун дүң продукциясынын жалпы көлөмү 22047,2 млн.сомду түздү же 2006-жылга салыштырганда 32,3 процентке көбөйдү. Негизги капиталда инвестицияны өздөштүрүүнүн көлөмү каржылоонун бардык булактарынын эсебинен 24087,5 млн.сомду түздү, же 5 процентке көбөйдү.

Жагымдуу экономикалык конъюнктура жана калктын реалдуу кирешесинин, орточо айлык акынын өсүшү товарларга жана кызмат көрсөтүүгө керектөөчүлүк талаптын өсүшүн шарттады. Соода жүгүртүүнүн, автомобилдерди, тиричилик буюмдарын жана өздүк колдонуучу нерселерди оңдоо 2007-жылдын январь-декабрында 2006-жылга салыштырганда жалпысынан республика боюнча 10,9 процентке өстү.

Экономиканын өсүшү социалдык чөйрөдөгү абалдын жакшырышын шарттады. Бир кызматкердин номиналдуу орточо айлык эмгек акысынын реалдуу өсүшү республика боюнча керектөөчүлүк баанын индексин эске алуу менен эсептегенде 2007-жылы 10,2 процентти түздү.

Ошону менен бирге 2007-жылдын экинчи жарымында инфляциянын өсүшү башталды, анын жогорку чеги 2007-жылдын октябрь айына туура келди. Бир айдын ичинде инфляция 8,1 процентке өстү. 2007-жылга керектөөчүлүк баанын индекси 2006-жылдын декабрына карата 120,1 процентти түздү. 2007-жылы инфляциянын динамикасы дүйнөлүк товардык рынокто дан эгинге, нефть жана азык-түлүктүн айрым түрлөрүнө баанын өсүшүнөн улам тышкы кесепеттердин таасиринин астында калыптанды.

2-сүрөт. 2007-жыл үчүн КБИ динамикасы, өткөн айга карата %

Баалардын кескин жогорулашына байланыштуу Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан инфляцияны ооздуктоо жана азык түлүк коопсуздугун камсыз кылуу боюнча оперативдүү чаралар көрүлдү. Инфляцияны ооздуктоо боюнча иш-чаралардын планы Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн жана Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын 2007-жылдын 30-августундагы № 385 токтому менен бекитилди, Кыргыз Республикасында азык-түлүк коопсуздугу боюнча Кеңеш түзүлдү, буудай өндүрүүнүн көлөмүн көбөйтүү боюнча иш-чаралар бекитилип, Кыргыз Республикасынын Азык-түлүк коопсуздугу боюнча кеңеши түзүлдү, буудайды өндүрүүнүн көлөмүн көбөйтүү боюнча иш-чаралар бекитилди, Кыргыз Республикасынын Президентинин 2007-жылдын 12-сентябрындагы № 402 "2007-жылдын 1-октябрынан баштап пенсияларды жогорулатуу жөнүндө" Жарлыгы кабыл алынды.

Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жана Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы (мындан ары КРУБ) тарабынан кабыл алынган чаралардын натыйжасында керектөөчүлүк баалардын индекси (мындан ары - КБИ) 2007-жылдын ноябрында 99,4 процентке төмөндөдү, ал эми ошол эле жылдын декабрында 100,3 процентти түздү.

2. Кыргыз Республикасынын 2008-жылдагы социалдык-экономикалык өнүгүүсүнүн жыйынтыктары

2008-жылдын январь-декабрында ИДПнын өсүшү дүйнөлүк финансы кризисинин жагымсыз таасирине жана республиканын энергетика секторундагы татаал абалга карата өлкөнүн экономикасы 2008-жылы туруктуу болгондугун айгинелеп турат.

3-сүрөт. 2008-жылда ИДПнын динамикасы, өткөн айга карата %

Ички дүң продукт 2008-жылдын январь-декабрында 185 млрд.сомду түздү жана 2007-жылдын январь-декабры менен салыштырганда 7,6 процентке өстү.

Мындай көрсөткүчтөргө жетишүү "Кумтөр" кенин иштетип жаткан ишканалардын ишинен, ошондой эле айыл чарбасындагы жана кызмат көрсөтүү чөйрөсүндөгү бир аз өсүш темпинен улам мүмкүн болду.

Банк системасынын өтүмдүүлүгү сакталды, мында жалпыланган активдер 2008-жылдын январь-декабрына карата 54,9 млрд.сомду түзүп, 30,4 процентке өстү.

Коммерциялык банктардагы депозиттердин көлөмү 16,7 процентке өстү жана 2008-жылдын декабрь айынын аягында 19068,1 млн.сомду түздү. Бул банк системасына болгон кардарлардын ишеними сакталгандыгын айгинелеп турат.

Коммерциялык банктардын кредиттик портфели 2008-жылдын январь-декабрында 26,4 процентке жогорулады жана 26699,5 млн.сомду түздү.

Кыргыз Республикасындагы тышкы соода жүгүртүү алдын-ала маалыматтар боюнча 5699 млн. АКШ долларын түздү, 2007-жылга карата өсүш темпи 138,5%ти түздү. Импорт 145,2% өсүш темпи менен 4057,5 млн.долларды, экспорт - 124,3% өсүш темпи менен 1641,5 млн.долларды түздү.

Соода балансынын сальдосу терс болду жана 2007-жылга салыштырганда 64,1 процентке көбөйүп, 2416 млн. АКШ долларын түздү.

2008-жылдын январь-декабры үчүн керектөөчүлүк баанын индекси 120,0 процентти түздү жана 2007-жылга салыштырганда 0,1 процентке азайды.

Керектөөчүлүк баанын жогору өсүш темпинин сакталышы барынан мурда 2008-жылдын биринчи жарым жылдыгында уланган азык-түлүк товарларына жана энергетикалык ресурстарга болгон дүйнөлүк баанын өсүшү менен шартталды.

2008-жылы экономикада баанын өсүшү негизинен акы төлөнүүчү кызмат көрсөтүүнүн наркынын 34,4 процентке кымбатташынын эсебинен болду, ал эми 2007-жылы акы төлөнүүчү кызмат көрсөтүүлөр болгону 10,6 процентке кымбаттаган. Баарынын көп кымбаттоо билим берүү кызмат көрсөтүүлөрүндө - 44,1 процентке, транспорттук кызмат көрсөтүүлөрдө - 41,6 процентке жана турак жай кызмат көрсөтүүлөрүндө - 37,1 процентке болду.

Азык-түлүк товарлары 20,9 процентке, азык-түлүк эмес товарлар 16,0 процентке кымбаттады.

Өсүштүн жакшы темптери физикалык көлөмдүн индекси 89,2 проценттин деңгээлинде болгон курулуш чөйрөсүн кошпогондо, ИДПны түзгөн экономиканын бардык тармактарында жетишилди.

Өнөр жайындагы өсүш темпи отчеттук мезгилде 114,9 проценттин деңгээлинде түзүлдү, бул негизинен "Кумтөр" кенин иштетүү боюнча ишканалардын туруктуу иши менен (алтынды өндүрүүнүн көлөмүн өстүрүү менен) шартталды. Алсак, металлургия өндүрүшүндө өсүш темпи өндүрүштүн жалпы көлөмүнүн 41,3 проценти өлчөмүндөгү салыштырмалуу салмакка ээ болуп, 2008-жыл үчүн 161,8 процентти түздү. "Кумтөр" кенин иштетүүчү ишканаларды кошпогондо, өнөр жайында өсүш темпи оң көрсөткүчкө жетишкен жок жана 97,9 проценттин деңгээлинде болду. Мындай абал төмөнкүдөй объективдүү себептер менен шартталды.

Биринчиден, күзгү-кышкы мезгилди өз нугунда өткөрүү үчүн электр энергиясын үнөмдөө максатында киргизилген электр энергиясын берүүнү чектөөлөр өнөр жай секторунун ишинин көрсөткүчтөрүнө таасирин тийгизди. Жыйынтыгында республиканын өнөр жай ишканалары электр энергиясын керектөөнү 30%ке кыскартууга аргасыз болушту, бул алардын өндүрүш көлөмүнө таасир берди.

Тактап айтканда, тамак-аш өнөр жайынын ишканаларынын өндүрүшүнүн өсүш темпи жайлап, алардын өнөр жай өндүрүшүнүн жалпы көлөмүндөгү салыштырмалуу салмагы 13 процентти түздү. Бул тармактын өсүш темпи 2008-жылдын январь-декабрында болгону 101,1 процентти түздү, ал эми 2007-жылдын ушул мезгилине карата бул көрсөткүч 105,2% деңгээлинде турган.

Ушундай эле абал тигүү продукцияларын өндүрүүдө да түзүлдү, алардын өнөр жай продукцияларынын жалпы көлөмүндөгү салыштырмалуу салмагы 6 процентти түзөт. Эгерде 2007-жылы тигүү тармагынын өсүш темпи 145,6 процентти түзсө, 2008-жылдын ушул мезгилине карата өсүш темпи 115,7 процентке чейин жайлады.

Экинчиден, өнөр жай продукциясынын көлөмүнө дүйнөлүк финансы кризиси терс таасир тийгизди, ал курулуш материалдарды өндүрүү сыяктуу (салыштырма салмагы - 10 процент) бюджет түзүүчү тармактарды козгоду, мында 2008-жылга карата өсүш темпи 88,2 проценттин деңгээлинде түзүлдү, ал эми 2007-жылдын ушул мезгилинде өсүш темпи 115,6 процентти түзгөн. Мындай абал негизинен өтүмдүүлүктүн тартыштыгынын айынан коңшу өлкөлөрдө ири курулуш долбоорлорунун токтошунун себебинен жергиликтүү курулуш продукцияларына тышкы суроо-талаптын кыскарышы менен шартталды.

Үчүнчүдөн, суунун тартыштыгынын жана Токтогул суу сактагычында суунун деңгээлинин төмөн болуусунун себебинен электр энергиясын, газды жана сууну өндүрүү жана бөлүштүрүү көлөмү төмөндөдү. 2008-жылга карата ушул тармактын өсүш темпи 92,5 процентти түздү, ал эми 2007-жылдын ушул мезгилинде бул көрсөткүч 107,8 процентке туура келген.

2009-жылы суунун тартыш мезгили улангандыгына байланыштуу ишканалар үчүн электр энергиясын чектүү керектөө сакталат.

Айыл чарбасында өсүш темпи 100,7 проценттин деңгээлинде болду же 2007-жылдын ушул мезгилине караганда 0,8 процентке кем түзүлдү.

Өсүмдүк өстүрүүдө өсүш темпинин төмөндөшү тамекини (94,4%), картөшкөнү (91,2%) чыгаруунун кыскаруусунан, ошондой эле кант кызылчасын (11%) чыгаруунун олуттуу азаюусунун айынан болду.

2008-жылга бекитилген көрсөткүчтөр менен салыштырганда айыл чарбасында өсүш темпинин жайлашы Чүй жана Талас облустарынын айыл чарба өсүмдүктөрүнүн жана көп жылдык өсүмдүктөрүнүн айдоо аянттарынын көпчүлүк бөлүгүнө зыян келтирген, 2008-жылдын март айындагы үшүктүн жүрүшү менен шартталды. Кыргыз Республикасынын Айыл, суу чарба жана кайра иштетүү өнөр жай министрлигинин баалоосу боюнча дан эгиндеринин 100,0 миң гектарга жакын айдоо аянттары зыян тартты.

Курулуштун көлөмүнүн төмөндөшү байкалууда. 2008-жылда курулуштун дүң продукциясынын өсүш темпи 2007-жылдын ушул мезгилине карата 89,2 процентти түздү. Мындай абал курулуш продукцияларына суроо-талаптын төмөндөшү жана өнүгүп жаткан компаниялардын дүйнөлүк кризисинен улам турак жай куруу үчүн кредиттерди алуудагы мүмкүндүктөрүнүн чектелиши менен түзүлгөн тышкы кесепеттердин таасири менен шартталды.

Экономиканы жана социалдык чөйрөнү өнүктүрүүгө негизги капиталдагы инвестициялардын көлөмү каржылоонун бардык булактары боюнча 29,2 млрд.сомду түздү. Капиталдык салымдарды "Жерүй", "Талды-Булак сол жээк" алтын кендеринде, Камбар-Ата ГЭС-2 курулушунда, Ош облусунун Араван районундагы цемент заводунда, суу чарба объекттеринде, соода объекттеринде өздөштүрүү улантылууда.

2008-жылдын январь-декабрына карата кызмат көрсөтүүнүн өсүш темпи 2007-жылдын ушул мезгилине салыштырганда 111,2 процентти түздү. 2008-жылдын январь-декабрында чекене соода жүгүртүүнүн өсүш темпи 109,1 процентти түздү, ал эми 2007-жылдын ушул мезгилинде өсүш темпи 115,7 процентти түзгөн.

Почта жана электр байланышы артыкча тез темпте өнүктү, мында өсүш темпи 145,3 процентти түздү. 2007-жылга салыштырганда жүргүнчүлөрдү ташуунун өсүш темпи жогорулады жана 107,1 процентти түздү (2007-жылы 103,8 процент).

Минималдуу керектөө бюджети (мындан ары - МКБ) 3571 сомду түздү. МКБ Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин 2006-жылдын 9-июнундагы № 1088-III токтому менен бекитилген аталыштагы товарлардын ассортиментин 39дан 52ге чейин кеңейтүүнү эске алуу менен эсептелген.

2008-жылы чакан ишканаларды кошпогондо орточо айлык эмгек акы 5422 сомду түзүп, мында анын реалдуу өсүшү 9,2 процентти түздү. МКБдан орточо эмгек акынын жогору болуусу 37,9дан ашык процентти түздү.

Номиналдуу акча кирешеси 2008-жылдын I жарым жылдыгында калктын ар бир жанына эсептегенде айына 1751,2 сомду түздү жана 2007-жылдын ушул мезгилине салыштырганда 45,3%ке көбөйдү. Эмгек ишмердигинен түшкөн кирешелер 2008-жылдын 1 жарым жылдыгында калктын акчалай кирешесинин негизги булагы болду, анын кирешелердин түзүмүндөгү салыштырмалуу салмагы 68,8%ти түздү. Өздүк кошумча чарбада өндүрүлгөн айыл чарба продукцияларын сатуудан түшкөн кирешелер калктын кирешелеринин статьясынын маанилүүлүгү боюнча экинчиси болуп эсептелип, алардын үлүшү 16,7%ти түздү.

3. Кыргыз Республикасын 2009-2011-жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн орто мөөнөттүү божомолу

3.1. Кыргыз Республикасынын 2009-2011-жылдарда экономикасын өнүктүрүүнүн тышкы жана ички шарты

Социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн божомолун жана 2011-жылга чейинки мезгилге божомолдун параметрлерин иштеп чыгуу үч сценарий (базалык, оптимисттик жана пессимисттик) боюнча ишке ашырылат. Сценарийдеги айырмачылыктар барыдан мурда дүйнөлүк жана ата мекендик экономиканын өнүгүүсүнүн шарттарында мүмкүн болуучу өзгөрүүлөр менен шартталган:

1) базалык сценарий колдогу ресурстардын алкагында жана экономикалык өсүш сакталуучу тенденцияларынын негизине эсептелинген;

2) оптимисттик сценарий экономикалык өсүштү жогорулатуу, ички жана тышкы конъюнктураны жакшыртуу боюнча колдогу потенциалды жана резервдерди эске алуу менен эсептелинген;

3) пессимисттик сценарий терс факторлордун мүмкүн болуучу таасирин эске алуу менен эсептелинген.

Кыргыз Республикасынын 2006-2008-жылдардагы социалдык-экономикалык абалына талдоо, ошондой эле азыркы учурдагы дүйнөлүк экономикалык тенденциялар, Кыргыз Республикасынын экономикасын өнүктүрүү процесси өнүгүүнүн тышкы жана ички шарттарына жараша болоорун көрсөттү.

Өнүктүрүүнүн тышкы шарттары

Оң жактары:

- Кыргыз Республикасынын Россия, Казакстан, Өзбекстан жана Кытай сыяктуу ири өлкөлөр менен коңшулугу боюнча жагымдуу географиялык абалы, алардын рыногу Кыргыз Республикасынын экспорттук мүмкүнчүлүгүнүн өсүшүн камсыз кыла алат;

- Шанхай кызматташтык уюмунун (ШКУ), ЕврАзЭСтин, КМШнын алкагында тышкы экономикалык кызматташтыкты кеңейтүү, БСУда Кыргыз Республикасынын мүчөлүгүн активдүү пайдалануу, эл аралык экономикалык жана финансылык уюмдар менен кызматташтыкты тереңдетүү;

- коңшу мамлекеттердеги саясий туруктуулук.

Терс жактары:

- республиканын экономикасынын алтындын, энергия алып жүрүүчүлөрдүн жана башка чийки зат ресурстарынын дүйнөлүк баасына болгон көз карандылыгы;

- ата мекендик товарларга аймактагы суроо-талаптын төмөндөшү;

- коңшу өлкөлөрдүн (Россия, Казакстан, Өзбекстан, Кытай) экономикалык өсүшүнүн темпине республиканын экономикалык өнүгүүсүнүн көз карандылыгы;

- экономиканын ачыктыгы тышкы кесепеттеринин, олуттуу даражада тийген таасири;

- Россияда, Казакстанда жана башка өлкөлөрдө жумушчу орундардын кыскарышы;

- жергиликтүү коммерциялык банктардын капиталына энелик банктар тарабынан инвестициялардын кыскарышы;

- глобалдуу азык-түлүк коопсуздугунун маселелеринин чечилбегендиги.

Өнүктүрүүнүн ички шарты

Оң жактары:

- коомдук саясий туруктуулук;

- эмгек квалификациясынын жана жогорку деңгээлдеги билими бар арзан жумушчу күчү;

- жаратылыш ресурстарынын деңгээлинин жогору болушу (алтын, көмүр, баалуу таштар, курулуш материалдары үчүн чийки зат ж.б.);

- тышкы соода жүгүртүүнүн жогору болушунун жана товардык продукцияга болгон баанын дүйнөлүк өсүшүнүн натыйжасында импорттук келип түшүүлөрдөн алынган кирешелердин өсүшүнүн резервдери;

- туризмди өнүктүрүү үчүн жаратылыштык-климаттык шарттын жагымдуулугу;

- айыл чарбасын өнүктүрүү үчүн жаратылыштык-климаттык шарттын жагымдуулугу (дыйканчылык жана мал чарбачылык).

Терс жактары:

- энергетика секторунда проблемалардын уланышы;

- Кыргыз Республикасынын Салык кодексинин жаңы редакциясынын экономикага жана мамлекеттик бюджеттин кирешесине тийгизүүчү таасиринин белгисиздиги;

- тышкы жана ички шарттарга жараша болуучу инфляциянын андан ары өсүшү;

- өнөр жай секторунун "Кумтөр" кенинде алтынды казып алуунун жыйынтыктарына көз карандылыгынын жогору болушу;

- "Талды-Булак сол жээк", "Жерүй" жана "Андаш" алтын кендерин пайдаланууга өз учурунда киргизилбегендиги;

- "көмүскө" экономиканын үлүшүнүн жогору болушу;

- тышкы соода жүгүртүү түзүмүндө импорттун артыкчылык кылуусу;

- электр энергиясына жана газга тарифтердин өсүшү;

- чарбакер субъекттердин материалдык-техникалык базасынын өтө эскириши;

- айыл чарбасынын жаратылыштык-климаттык шарттарга көз карандылыгы;

- ишкердик жана инвестициялык ишмердик чөйрөсүндө мыйзамдардын өркүндөтүлбөгөндүгү;

- кадрлардын кетиши (көптөгөн жогорку квалификациялуу адистер чет өлкөгө кетүүдө);

- мамлекеттик карыздын зор өлчөмү.

2009-2011-жылдарга өлкөнүн бюджетинин параметрлерине өзгөртүүлөрдү киргизүү үчүн негизги божомол катарында ведомстволор аралык жумушчу топ тарабынан Кыргыз Республикасын социалдык-экономикалык өнүгүүсүнүн божомолунун төмөндө кеңири түрдө каралган базалык сценарийи сунуш кылынат.

БАЗАЛЫК СЦЕНАРИЙ

3.2. Макроэкономикалык саясат

Кыргыз Республикасынын экономикасы божомолдонуп жаткан мезгилде дүйнөлүк экономиканын өсүш темпинин төмөндөгөн шарттарында өнүкмөкчү. АКШ жана башка өнүккөн өлкөлөрдө экономикалык өсүш темпинин олуттуу жайлашы дүйнөлүк экономиканын өнүгүшү үчүн негизги тоскоолдук болот. Эл аралык валюта фондунун жарыяланган баяндамасына ылайык дүйнөлүк экономиканын өсүш темпи 2009-жылы 0,5% деңгээлинде божомолдонууда жана бул көрсөткүч акыркы 60 жыл ичиндеги эң төмөнкү болуп эсептелээри белгиленүүдө. ЭВФтин өткөн божомолу 2008-жылдын ноябрь айында жасалган, анда бул уюм дүйнөлүк экономиканын өсүшүн 2,2% деңгээлинде божомолдогон.

2009-2011-жылдарда өлкөнүн макроэкономикалык саясаты республиканын экономикалык потенциалын күчөтүүгө жана дүйнөлүк тенденцияларды эске алуу менен экономикалык реформаларды улантууга багытталмакчы.

Акча-кредиттик саясаттын негизги максаты мурдагыдай эле экономикалык өсүшкө колдоо көрсөтүү зарылчылыгын эске алуу менен баанын туруктуулугун камсыз кылуу болот. Валюта курсу жаатындагы саясат баштагыдай эле валютанын өзгөрүлмө курсун кармап турууга багытталмакчы, ошону менен бирге Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы тарабынан алмаштыруу курсунун өзгөрүүлөрүн жумшартуу үчүн интервенция жүргүзүлмөкчү.

Мамлекеттин бюджетинин туруктуулугу инфляциянын темпин төмөндөтүү маселесинде акча-кредиттик саясатты колдоого багыттала турган салык-кредиттик саясатты рационалдуу жүргүзүү менен камсыз болот. Инфляциялык басымды азайтуу максатында финансылык жыл ичинде бюджеттик каражаттарды бир калыпта чыгымдоо, артыкчылыгы жок чыгымдарды токтотуу саясаты улантылмакчы. Бюджеттик уюмдардын финансылык тартибин катуулатуу талап кылынат.

Экономикалык өсүш жана социалдык кепилдиктерди өз убагында финансылоо колдоого алынмакчы. Салык-бюджеттик саясаттын негизги багыты бюджеттин бириккен дефицитин кармап туруу, ошондой эле азык-түлүк жана энергетикалык коопсуздукту камсыз кылуу болуп калат.

Инвестициялык саясат өлкөнүн инвестициялык климатын жана түз чет элдик инвестицияларды тартуунун жетишээрлик темпин сактоо максатында тиешелүү реформаны жүргүзүү жана Кыргыз Республикасында колдонулуп жаткан инвестициялардын кризис мезгилинде кайта чыгып кетүү мүмкүндүгүн кармоого багытталмакчы. Инвестицияларды тартуу боюнча натыйжалуу институттарды түзүү боюнча иштер улантылат.

Ишкердикти өнүктүрүү чөйрөсүндө көмүскө экономиканы мыйзамдаштырууга, ишкердикти жөнгө салуунун укуктук-ченемдик базасын оптималдаштыруунун алкагында лицензиялоо-уруксаттык документтердин санын кыскартууга жана ишкердик субъекттерди текшерүүнүн санын кыскартууга өзгөчө басым жасалат.

Макроэкономикалык саясат биргелешип талкуулоо жана Ведомстволор аралык координациялык кеңештин (ВКК) алкагында тиешелүү ведомстволор тарабынан чечимдерди кабыл алуу жолу менен аныкталган макулдашылган мүнөзгө ээ болот.

2009-2011-жылдарда экономикалык өсүш орточо жылдык темпи 5,7% (базалык сценарий боюнча) деңгээлинде болушу күтүлүүдө, бул экономиканын божомолдонгон өсүшүнүн бир катар жайлап калуусун билдирет.

Уланып жаткан дүйнөлүк финансылык кризистин таасири, негизги соода өнөктөш-өлкөлөрдүн экономикасынын жайлап калуусу, ошондой эле өлкөдө заманбап технологияларды жана инновацияларды пайдалануу деңгээлинин төмөн болуусу мунун негизги себеби болуп эсептелет.

1-таблица. 2009-2011-жылдарга ИДПнын өсүш темпинин божомолдук көрсөткүчтөрү

┌─────────────┬──────────┬───────────┬────────────────────────────────┐

│Көрсөткүчтөр │  2007-ж. │  2008-ж.  │  Божомол (базалык сценарий)    │

│             │   факт   │ күтүлгөн  ├──────────┬──────────┬──────────┤

│             │          │           │  2009-ж. │  2010-ж. │  2011-ж. │

├─────────────┼──────────┼───────────┼──────────┼──────────┼──────────┤

│ИДП учурдагы │ 141897,7 │ 1850113,6 │ 217369,3 │ 254118,0 │ 296854,1 │

│баада млн.сом│          │           │          │          │          │

├─────────────┼──────────┼───────────┼──────────┼──────────┼──────────┤

│реалдуу өсүш │    108,5 │     107,6 │    104,7 │    105,8 │    106,5 │

│темпи, %     │          │           │          │          │          │

├─────────────┼──────────┼───────────┼──────────┼──────────┼──────────┤

│ИДПнын       │    114,9 │     121,2 │    112,2 │    110,5 │    109,7 │

│дефлятору, % │          │           │          │          │          │

├─────────────┼──────────┼───────────┼──────────┼──────────┼──────────┤

│ИДП Кумтөрдү │ 138031,4 │  176598,8 │ 208136,6 │ 244455,6 │ 286940,7 │

│кошпогондо,  │          │           │          │          │          │

│млн.сом      │          │           │          │          │          │

├─────────────┼──────────┼───────────┼──────────┼──────────┼──────────┤

│реалдуу өсүш │    109,0 │     105,4 │    104,6 │    105,9 │    106,6 │

│темпи, %     │          │           │          │          │          │

├─────────────┼──────────┼───────────┼──────────┼──────────┼──────────┤

│ИДПнын       │    114,7 │     121,4 │    112,6 │    110,9 │    110,1 │

│Кумтөрсүз    │          │           │          │          │          │

│дефлятору, % │          │           │          │          │          │

└─────────────┴──────────┴───────────┴──────────┴──────────┴──────────┘

Тармактык жактан алганда орто мөөнөттүү мезгилде өсүш орточо жылдык темпи айыл чарбасында - 102 процентти, өнөр жайда - 103,9 процентти, курулушта - 105 процентти, кызмат көрсөтүү чөйрөсүндө - 108,3 процентти түзөт.

2-таблица. 2008-2011-жылдарга реалдуу ИДПнын өсүш темпи

┌────────────────────────────┬──────────┬─────────┬─────────┬─────────┐

│                            │  2008-ж. │ 2009-ж. │ 2010-ж. │ 2011-ж. │

│                            │ күтүлгөн │ божомол │ божомол │ божомол │

├────────────────────────────┼──────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│ИДПнын реалдуу өсүш темпи,  │    7,6   │   4,7   │   5,8   │   6,5   │

│(%)                         │          │         │         │         │

├────────────────────────────┼──────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│"Кумтөр" кошулбаганда,      │    5,4   │   4,6   │   5,9   │   6,6   │

│ИДПнын реалдуу өсүш темпи   │          │         │         │         │

├────────────────────────────┼──────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Айыл чарбасы                │    0,7   │   1,6   │   2,0   │   2,5   │

├────────────────────────────┼──────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Өнөр жай                    │   14,9   │   2,4   │   4,6   │   4,6   │

├────────────────────────────┼──────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Курулуш                     │  -10,8   │   3,0   │   5,0   │   7,0   │

├────────────────────────────┼──────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Кызмат көрсөтүүлөр          │   10,7   │   7,3   │   8,3   │   9,2   │

└────────────────────────────┴──────────┴─────────┴─────────┴─────────┘

2009-2011-жылдарга ИДПны пайдалануу божомолу

Орточо 5,6%ке базалык сценарий боюнча божомолдонуп жаткан бир калыптагы экономикалык өсүш иш жүзүндө жеке менчик керектөөнү 2009-2011-жылдарда ИДПга карата 82,2% чегинде бир деңгээлде сактоо үчүн башкы шарт болуп эсептелет. Бул калктын жыйынды кирешеси менен байланышкан жеке менчик керектөөнүн өсүш динамикасы бир жылга орточо 5%ке ушул мезгилдин экономикалык өсүшүнүн динамикасына болжол менен шайкеш келээрин түшүндүрөт. Мурдагы жылдардагыдай эле орточо эмгек акынын деңгээли калктын кирешесинин өсүшүнүн негизги булагы болуп калат, ал жеке менчик сектордо өсөт жана мамлекеттик сектордо бюджеттик чөйрөнүн кызматкерлеринин эмгек акысын ушул мезгилге пландалган реформалоонун эсебинен жогорулайт. Орточо эмгек акы ушул мезгилде 2008-жылдагы 5422 сомдон 2011-жылы күтүлүүчү 8500 сомго чейин өсөөрү же 65%ке жогору болоору божомолдонууда.

Ошол эле учурда мамлекеттик керектөөнүн деңгээли белгиленген реформалоонун курсунан жана мамлекеттик башкарууну жыйынтыктуу жана натыйжалуу системасын түзүүдөн улам 2008-жылы ИДПга карата 15%тен божомолдонуп жаткан 2011-жылдагы ИДПга карата 13%ке чейин төмөндөйт. Бюджеттик каражаттарды үнөмдөө жакыр жашаган калктын социалдык кызмат көрсөтүүнүн негизги түрлөрүнө жеткиликтүүлүгүн жакшыртууга багытталышы мүмкүн.

3-таблица. 2009-2011-жылдарга ИДПны пайдалануу, %

┌─────────────────────────────────────┬───────┬───────┬───────┬───────┐

│                                     │ 2008  │ 2009  │ 2010  │ 2011  │

├─────────────────────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│Керектөө                             │  97,4 │  96,8 │  96,3 │  95,0 │

├─────────────────────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│Мамлекеттик                          │  15,0 │  14,4 │  13,9 │  13,1 │

├─────────────────────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│Жеке менчик                          │  82,4 │  82,4 │  82,4 │  81,9 │

├─────────────────────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│Дүң инвестициялар                    │  25,3 │  25,7 │  25,8 │  26,9 │

├─────────────────────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│Мамлекеттик инвестициялар            │   4,0 │   4,0 │   4,3 │   4,0 │

├─────────────────────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│Жеке менчик инвестициялар            │  21,2 │  21,7 │  21,5 │  22,9 │

├─────────────────────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│Экспорт (товарлар жана кызмат        │  63,4 │  75,4 │  83,7 │  92,3 │

│көрсөтүү)                            │       │       │       │       │

├─────────────────────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│Импорт (товарлар жана кызмат         │  86,1 │  97,9 │ 105,7 │ 114,2 │

│көрсөтүү)                            │       │       │       │       │

├─────────────────────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│Таза экспорт                         │ -22,7 │ -22,5 │ -22,0 │ -21,9 │

└─────────────────────────────────────┴───────┴───────┴───────┴───────┘

Алынган булак: модель боюнча эсептер.

Дүң инвестициялардын ар жылдык өсүшү 10% чегинде болоору, ал эми алардын үлүшү 2008-жылдагы ИДПга карата 25,3%тен 2001-жылы 26,9%ке чейин жогорулоосу божомолдонууда.

2009-2011-жылдарда Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн кепилдиги менен алынган тышкы өздөштүрүүнү чектөөгө багытталган инвестициялык саясат өзгөртүлбөстөн калат. ПГИнин агымы ушул мезгилде 1,5%-2,4% деңгээлинде сакталаары божомолдонууда.

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн кепилдиги менен алынган тышкы өздөштүрүүнү чектөө жеке инвестициялардын (түз чет элдик инвестициялар жана ички жеке инвестициялар, калктын жана ишканалардын каражатын кошкондо) өсүшүнүн эсебинен компенсацияланат. Алар 2008-жылдагы ИДПга карата 21,2%тен 2011-жылы 22,9%ке чейин жогорулайт.

Кыргыз Республикасынын "Банк салымдарын (депозиттерди) коргоо жөнүндө" Мыйзамынын кабыл алынышы Банк секторундагы калктын каражатынын эсебинен депозиттердин көбөйүшү жана аларды экономиканын өсүшү үчүн инвестицияга трансформациялоо үчүн жакшы белги болуп калды.

Кыргызстандын товарларды жана кызмат көрсөтүүлөрдү таза экспорттоосу 2009-2011-жылдарда товарларды жана кызмат көрсөтүүлөрдү экспорттоонун божомолдонгон өсүшүнүн эсебинен 2008-жылдагы ИДПга карата 22,7 проценттен 2011-жылы - 21,9%ке чейин жакшырат. Бул божомол 2009-2011-жылдарда алтынды экспорттоо "Жерүй" алтын кенинин пайдаланууга киришин эске алуу менен бир жылда орточо 22%ке жогору болоорун күткөн божомолго негизделген. Ошону менен бирге эле "Кумтөр" кенинде алтынды казып алуу көлөмү 2009-2011-жылдарда болжол менен 2008-жылдын деңгээлинде сакталмакчы.

Мындан тышкары, (а) экспорттук позицияларды диверсификациялоону жана (б) БСУга жакында кирген өлкөлөргө экспорттук товарлар үчүн артыкча жагымдуу режимди пайдаланууну кошкондо, ушул мезгилде экспорттук потенциалдын өсүшүнө тоскоолдук кылуучу маселелер чечилмекчи.

Тышкы экономикалык ишмердүүлүк БСУга болгон республиканын мүчөлүгүнүн артыкчылыгын максималдуу пайдалануунун эсебинен, ошондой эле өз ара пайдалуу негиздеги эки тараптуу кызматташтыктан кошумча түрткү алат. Республиканын тышкы экономикалык ишмердүүлүгү үчүн ЕврАзЭСке катышуу жана Россия, Кытай жана башка өлкөлөр менен тышкы экономикалык кызматташтыкты тереңдетүү кошумча пайда бермекчи. Кызмат көрсөтүүнү, анын ичинде туристтик кызмат көрсөтүүлөрдү экспорттоо өзгөчө мааниге ээ боло баштайт.

Жыйынтыгында Кыргыз Республикасынын экономикасынын ачыктыгы 2008-жылдын ИДПна карата 63%тен тартып 2011-жылдын ИДПна карата 93%ке чейин өсөт.

2011-жылда импорттун түзүмүндө экономикалык өсүш үчүн зарыл болгон инвестициялык товарлардын үлүшү өсөт жана керектөөчү товарлардын үлүшү аларды ички өндүрүштүн продукциясы менен алмаштыруунун эсебинен кыскарат. Импорттолгон технологиялар Кыргыз Республикасынын туруктуу экономикалык өсүшү үчүн инновациялык мүмкүнчүлүгүн өстүрүүдө олуттуу салым болуп калат.

3.3. Акча-кредиттик саясат

Орто мөөнөттүү мезгилде акча-кредиттик саясаттын негизги максаты баанын жалпы деңгээлинин туруктуу болуусуна жетишүү жана колдоо болуп эсептелет.

Инфляция маселелерин терең ойлонулган акча-кредиттик саясат чечмекчи ал бюджеттик-салык саясатынын чараларынын колдоосунда анын деңгээлин бир маанилүү көрсөткүчтөргө чейин түшүрүүгө багытталат.

Акча-кредиттик саясаттын максаттуу багыттары учурдагы абалды талдоонун жана жүргүзүлүп жаткан түзүмдүк реформаларды эске алуу менен экономиканы өнүктүрүү божомолунун негизинде аныкталмакчы.

Банк системасы тарабынан экономиканы кредиттөөнүн көлөмү 2008-жылга салыштырганда, коммерциялык банктардын тышкы карыздарынын чоңдугу үчүн ресурстук базанын азайгандыгына байланыштуу чектелүү болушу мүмкүн.

Банктарды капиталдаштыруунун өсүшүнөн, салымдар боюнча кирешенин жогору болушунун жана орто мөөнөттүү мезгилде коммерциялык банктардын санынын көбөйүшүнүн айынан банк системасындагы депозиттик операциялардын кеңейиши күтүлүүдө, бул жалпысынан мультипликативдик натыйжанын өсүшүндө чагылдырылат.

Жеке секторду кредиттөөнүн олуттуу өсүшү менен байланыштуу пайда болгон банк системасындагы тобокелдикти төмөндөтүү максатында Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы көзөмөлдөө сапатын жогорулатуу жолу менен банк чөйрөсүн бекемдөө боюнча иш-чараны жүргүзөт.

Кыргыз Республикасынын Улуттук банкынын стратегиясына ылайык банк секторун андан ары өнүктүрүүнүн негизги максаты болуп, банк ишинин коопсуздугун жана натыйжалуулугун жогорулатуу, финансылык ортомчулуктун деңгээлинин өстүрүү, республиканын экономикасында банк секторунун ролун жогорулатуу эсептелет.

Төлөм системасы жаатында төлөм системасынын натыйжалуулугун жана коопсуздугун жогорулатуу, экономикада накталай эмес эсептешүүнүн үлүшүн жогорулатуу үчүн шарттарды түзүү, төлөм кызмат көрсөтүүсүнүн санын жана сапатын жакшыртуу боюнча чаралар көрүлөт.

Банк cекторун мындан ары өнүктүрүүнүн негизги максаты, 2011-жылдын аягына чейинки мезгилде банк системасын өнүктүрүү боюнча КРУБнын стратегиясына ылайык, финансылык ортомчулуктун деңгээлин мындан ары өстүрүү, Кыргыз Республикасынын экономикасында банк системасынын ролун жогорулатуу, банк системасынын натыйжалуулугун, коопсуздугун жана туруктуулугун колдоо болуп эсептелет.

Коммерциялык банктарга болгон ишенимди жогорулатуунун маанилүү фактору болуп депозиттерди коргоо системасы эсептелет, аны киргизүү салымчыларга (жеке жактарга) акча каражаттарынын белгилүү бир суммасын кайтарууга кепилдик берет.

Орто мөөнөттүү келечекте өзгөрмө алмаштыруу курсунун саясаты сакталат. Валюталык интервенциялар алмаштыруу курсунун чукул өзгөрүүлөрүн жымсалдоо үчүн зарыл болгон көлөмдө гана жүргүзүлөт.

3.4. Бюджеттик-салык саясаты

Орто мөөнөттүү келечекте салык саясатынын негизги максаты болуп анын туруктуулугу жана белгилүүлүгү; салык оордугун ырааттуу жана эсептелген түрдө төмөндөтүү; салык төлөөчүлөрдүн абийирдүүлүгүн тааныган жана алардын күнөөлүү эместигине негизделген салык системасын жөнөкөйлөтүү жана бюрократиядан арылтуу эсептелет.

Орто мөөнөттүү салык саясаты чыгымдалуучу бөлүк менен салыштырганда бириктирилген мамлекеттик бюджеттин киреше бөлүгүнүн өсүшүнө багытталат.

Кыймылсыз мүлккө салык салуу маселеси экономикалык өнүгүүнүн тенденцияларын эске алуу менен жөнгө салынат, бул жергиликтүү өз алдынча башкаруунун финансылык базасын жакшыртууга жана кыймылсыз мүлктүн реалдуу рыногун калыптандырууга мүмкүндүк түзөт. Кыймылсыз мүлк жана автотранспорт менен бүтүм түзүүдөгү акча жүгүртүүгө салык киргизилет.

Өлкөдө жалпы салык декларациясына өтүүнү ишке ашыруу, республиканын активдерин жана милдеттерин чагылдырган өлкөнүн балансын иштеп чыгуу боюнча иш-чаралар өткөрүлөт.

2009-2011-жылдардагы бюджеттик саясаттын башкы максаты экономикалык өсүш үчүн жагымдуу шарттарды түзүү жана мамлекеттин социалдык кепилдиктерин толук жана өз убагында каржылоо болуп эсептелет.

Бюджеттин дефицити боюнча көрсөткүчтү аткаруу максатында чыгымдар катуу контролго алынат.

Орто мөөнөттүү мезгилге чыгымдардын мамлекеттик саясаты финансылык-бюджеттик бириктирүүгө жана өзгөчө артыкчылыктуу чөйрөгө ресурстарды максаттуу пайдаланууну кылууга негизделет.

Социалдык сектордо реформалар улантылмакчы, мамлекет тарабынан көрсөтүлүп жаткан жардамдардын даректүүлүгүн жана натыйжалуулугун жогорулатуу аркылуу калктын жашоо шартынын жакшыртуу алардын акыркы жыйынтыгы болууга тийиш.

Орто мөөнөттүү мезгилде бюджеттик системанын институттарын өркүндөтүү боюнча бир катар иш-чаралар мамлекеттик кызмат системасын реформалоого, эмгекке акы төлөө системасын жана бюджеттик децентралдаштырууда ачык айкындуулукка жетишүүгө мүмкүндүк түзөт.

3.5. Инвестициялык саясат

Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан Кыргыз Республикасынын инвестициялык климатын жакшыртуу боюнча иштер жүргүзүлмөкчү. Өлкөнүн банк системасын жакшыртуу боюнча анын туруктуулугун жогорулатуу жана бизнесмендер жана инвесторлор тарабынан ага карата ишенимди жогорулатуу максатында иштер улантылат. Соттук реформа улантылууда, тактап айтсак Третейлик сот институту киргизилген. Бизнести жүргүзүү учурунда бюрократиялык жана административдик тоскоолдуктарды азайтууга багытталган Дүйнөлүк банктын "Бизнести жүргүзүү" долбоорунун алкагында Кыргыз Республикасынын кредиттик рейтингин жакшыртуу боюнча иштер улантылат.

Камбар-Ата-1 жана -2, эл аралык маанидеги автомагистралдар сыяктуу ири улуттук инвестициялык долбоорлорго узак мөөнөттүү облигацияларды чыгаруу мүмкүнчүлүгү каралат.

Мамлекеттик ишканаларды акционердик коомго кайра түзүү Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2008-жылдын 17-сентябрындагы № 518 токтому менен бекитилген 2008-2012-жылдарга Кыргыз Республикасындагы мамлекеттик мүлктөрдү менчиктештирүү программасын ишке ашыруунун алкагында жүргүзүлөт.

Ири ишканалардын акцияларын фонддук рынокко милдеттүү жүгүртүүгө киргизүү инвестицияларды айлантуунун зарыл инструменти болуп калат. Бардык мамлекеттик ишканаларды алардын акцияларын фондулук рынокто эл алдына ачык сунуштоо менен акционердик коом формасына которуу зарыл.

Банктарды капиталдаштыруу маселесин чечүү менен алардын экономикага катышуу мүмкүнчүлүгүн кеңейтүү зарыл. Өлкө тарабынан көз карандысыз кредиттик рейтингди алуу, ошондой эле инвестицияларды камсыздандыруунун кошумча институттарын киргизүү өлкөгө инвестициялардын кошумча көлөмүн тартууга мүмкүндүк берет.

Транспорттук сектордо жеке бизнестин жана мамлекеттин өз ара аракеттенүүсүнүн жаңы механизмдерин киргизүү бөлүгүндө түп-тамырынан бери өзгөртүүлөр талап кылынат, бул үчүн акы төлөнүүчү автомобил жолдору, жол фонддорунун ишинин жаңы концепциясы мыйзам түрүндө киргизилмекчи.

Мамлекеттик инвестициялар эмгектин өндүрүмдүүлүгүн, биринчи кезекте айыл чарбасында жогорулатуу милдеттерин чечүүгө багытталат. Ирригация жана ветеринария системасын мамлекеттик колдоо маселеси ушул планда чечилет.

Орто мөөнөттүү мезгилде түз инвестициялардын түшүүсүнүн ИДПга карата 13%ке чейин өсүшү каралууда. Түз чет элдик инвестициялардын өсүшү 2008-2011-жылдарда жылына орточо 32,6%ти түзөт.

3.6. Тышкы сектор

Орто мөөнөттүү келечекте тышкы экономикалык саясаттын максаты глобалдык экономикада Кыргыз Республикасынын салыштырмалуу артыкчылыктарга негизделген рационалдуу адистешүүсүн камсыз кылуу, экспортту диверсификациялоо үчүн шарттарды түзүү, ата мекендик ишканалардын атаандаштык позицияларын дүйнөлүк рыноктордо бекемдөө жана товарлардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн рыногунун айрым сегменттеринде позицияларды жеңип чыгуу болуп эсептелет.

Бул максатка жетүү иштетүү жана өзгөчө интеллектуалдык сыйымдуу продукциялардын кеңири спектри боюнча экспортун жигердүү колдоого өтүүнү талап кылат.

Республиканын тышкы экономикалык ишмердүүлүгү мурдагыдай эле дүйнөлүк чарбалык байланыштардын заманбап системасына ырааттуу интеграцияга болууга багытталмакчы. Соода-экономикалык мамилелерди өнүктүрүүгө жагымдуу шарттарды түзүү үчүн Кыргызстан төмөнкүлөрдүн эсебинен либералдуу тышкы экономикалык иштин саясатын улантат:

- Казакстан Республикасы, Россия Федерациясы, Кытай Эл Республикасы, Өзбекстан Республикасы, Түркия Республикасы сыяктуу стратегиялык өнөктөштөрү жана башка соода өнөктөштөрү менен өз ара мамилелерди жандандыруу жана бекемдөөнү улантуу;

- ЕврАзЭС алкагында кызматташтыкты өнүктүрүү;

- ШКУнун алкагында энергетика, транспорт, байланыш чөйрөсүндөгү жана агроөнөр жай комплексиндеги кызматташтыкты, анын ичинде биргелешкен экономикалык долбоорлорго катышуу жолу аркылуу өнүктүрүү;

- эки тараптуу жана көп тараптуу соода-экономикалык кызматташтык боюнча өкмөттөр аралык комиссиялардын отурумдарын өткөрүү;

- экспортту өнүктүрүү үчүн келишимдерди жана башка документтерди КМШ, ЭКОнун региондук бирикмелеринин алкагында биргелешип иштеп чыгуу боюнча иштерди улантуу.

4-таблица. 2009-2011-жылдарга товарларды тышкы соодада жүгүртүү

(млн. АКШ долларында)

┌───────────────────┬────────┬───────┬────────┬───────────────────────┐

│                   │2006-ж. │2007-ж.│ 2008-ж.│        Божомол        │

│                   │ факт   │ факт  │күтүлгөн├───────┬───────┬───────┤

│                   │        │       │        │2009-ж.│2010-ж.│2011-ж.│

├───────────────────┼────────┼───────┼────────┼───────┼───────┼───────┤

│Товарларды жана    │3537,9  │5239,0 │ 7014   │7340   │7680   │8100   │

│кызмат             │        │       │        │       │       │       │

│көрсөтүүлөрдү      │        │       │        │       │       │       │

│тышкы соодада      │        │       │        │       │       │       │

│жүгүртүү           │        │       │        │       │       │       │

├───────────────────┼────────┼───────┼────────┼───────┼───────┼───────┤

│өсүш темпи         │ 151,0% │ 148,1%│  130,5%│ 104,6%│ 104,6%│ 105,5%│

├───────────────────┼────────┼───────┼────────┼───────┼───────┼───────┤

│анын ичинде,       │1284,7  │2021,2 │ 2346,5 │2470   │2580   │2700   │

│товарлардын жана   │        │       │        │       │       │       │

│кызмат             │        │       │        │       │       │       │

│көрсөтүүлөрдүн     │        │       │        │       │       │       │

│экспорту           │        │       │        │       │       │       │

├───────────────────┼────────┼───────┼────────┼───────┼───────┼───────┤

│өсүш темпи         │ 135,80%│ 157,3%│  117,0%│ 105,3%│ 104,5%│ 104,7%│

├───────────────────┼────────┼───────┼────────┼───────┼───────┼───────┤

│Товарлардын жана   │2253,2  │3217,7 │ 4667,5 │4870   │5100   │5400   │

│кызмат             │        │       │        │       │       │       │

│көрсөтүүлөрдүн     │        │       │        │       │       │       │

│импорту            │        │       │        │       │       │       │

├───────────────────┼────────┼───────┼────────┼───────┼───────┼───────┤

│өсүш темпи         │ 161,30%│ 142,8%│  138,5%│ 104,3%│ 104,7%│ 106,9%│

└───────────────────┴────────┴───────┴────────┴───────┴───────┴───────┘

Доллардын сомго карата бекемдеши Кыргызстандын экспорттук мүмкүндүгүнө дем берет, бул кыргыз товарларынын экспортунун өсүшүн шарттайт.

2009-жылы Кыргыз Республикасынын тышкы соода жүгүртүүсү анча көп эмес 4,6%ке өсөт жана 7340 млн. АКШ долларын түзөт, анын ичинде товарлардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн экспорту 2470 млн. АКШ долларынын деңгээлинде божомолдонууда жана 5,3%ке өсөт, импорт - 4870 млн. АКШ долларын, өсүш - 4,3%ти түзөт.

2011-жылга чейинки мезгилде Кыргыз Республикасынын тышкы соода жүгүртүүсү 8100 млн. АКШ долларына жетет жана 2009-жылга салыштырганда 10,4%ке жогорулайт. Тышкы сооданын түзүмүндө товарлардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн экспортунун көлөмүн 2009-жылдагы 2470 млн. АКШ долларынан 2011-жылга карата 2700 млн. АКШ долларына чейин көбөйтүү божомолдонууда, товарлардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн импорту тиешелүү түрдө 4870 млн. АКШ долларынан 5400 млн. АКШ долларына көбөйөт.

2009-жылы экспорттун өсүшү алтындын экспортунун өсүшүнүн эсебинен 7,6%ке күтүлүүдө жана 556,3 млн.долларды түзөт, 2010-жылы 3%ке - 573,0 млн. АКШ долларын түзүп, 2011-жылы - 2010-жылдын деңгээлинде болот. Экспорттун өсүшү алтынды өндүрүүнүн эсебинен камсыз болот, 2009-жылы 3,2%ке, 2010-жылы - 3%ке, 2011-жылы - 3%ке, экспорттун көбөйүшү төмөнкүлөрдүн эсебинен: жашылча жана жемиш өндүрүү 2009-жылы 3,1% түзөт, 2010-2011-жылдары 5%тен ар жылы, тамеки 3%тен 5,4%ке чейин, пахта-кендир орточо алганда 6,2%ке, булгаары чийки заты 5,4%ке чейин, сүт азыктары орточо алганда 4,7%ке, тигүү буюмдары орточо 4,7%ке күтүлүүдө, ошондой эле экспорттун жалпы көлөмүндө 25%ке жакынын ээлеген мунай продуктыларын реэкспорттоодон күтүлүүдө. Түзүлгөн мүнөздүү багыттардан улам 2009-2011-жылдары мунай продуктыларынын реэкспортунун өсүшү орточо 20%ке күтүлүүдө.

Базалык сценарий боюнча импорттун өсүшү 2009-жылы төмөнкүлөрдүн эсебинен: мунай жана мунай продукттарына 21,6%ке, 2010-жылы - 11,1%ке, 2011-жылы 10,0%ке, машиналарга, жабдууларга жана механикалык түзүлүштөргө - 1,8%ке, 3,5%ке жана 5,1%ке, электр машиналарына жана жабдууларга - 3,2%ке, 3,1%ке жана 3,0%ке, жер семирткичтерге 8,0%ке, 11,1%ке жана 10,0%ке ылайык божомолдонууда.

Тышкы соода жүгүртүүсүнүн түзүмүндө төмөнкү кызмат көрсөтүүлөрдүн импорту: транспорттун 2009-жылы - 3,8%ке, 2010-2011-жылдарда - орточо 6,8%ке, курулуштун - 15,4%ке, 14,4%ке, байланыш кызматтарынын 6,1%ке, жана тиешелүү түрдө 10,5%ке өсүшү күтүлүүдө.

3.7. Экономиканын реалдуу секторун өнүктүрүү

Өнөр жай

2009-2011-жылдарда Кыргыз Республикасында өнөр жай саясаты ушул сектордун артыкчылыктуу багыттарын өнүктүрүүгө, ошондой эле өнөр жайдын артта калып жаткан жана социалдык-маанилүү тармактарынын ишин жакшыртууга багытталат. Төмөнкүлөрдүн эсебинен өнөр жай продукцияларын өндүрүүнүн өсүшүнүн жылдык орточо 3,9 процент деңгээлине жетишүү каралууда:

- колдонуудагы кубаттуулуктарды натыйжалуу пайдалануу жана жүктөмүн жогорулатуу, туруп калган ишканалардын ишин кайрадан улантуунун;

- жергиликтүү чийки затты, ресурстарды пайдаланууга жана кайра иштетүүгө жана жогорку кошумча нарктагы товарларды өндүрүүгө багытталган ишканаларды жана тармактарды өнүктүрүүнүн;

- өндүрүштүк кубаттулуктарды киргизүүнүн жана жаңылоонун (Камбар-Ата ГЭС-1 жана 2; Бишкек ЖЭБ);

- "Кара-Кече" кенин иштетип жаткан көмүр ишканаларынын ишин турукташтыруунун жана өлкөнүн энергетикалык коопсуздугун камсыз кылуу максатында ата мекендик көмүрдү пайдаланууну кеңейтүүнүн;

- "Жерүй" алтын кенин өздөштүрүүнүн;

- ишканаларды жаңылоо жана модернизациялоо үчүн арналган мамлекеттик кредиттердин системасын түзүүнүн, жаңы лизингдик компанияларды калыптандырууга көмөктөшүүнүн;

- тигүү бизнесин өнүктүрүү үчүн шарттарды түзүүнүн, Бишкек шаарынын жаңы конуштарында жаңы ишканаларды куруу жолу менен учурдагы иштеп жаткан өндүрүштү кеңейтүүнүн жана кесиптик-техникалык билим берүү системасы аркылуу кадрларды даярдоонун;

- айыл чарба продукцияларын кайра иштетүү боюнча чакан цехтерди уюштуруунун эсебинен тамак-ашты кайра иштетүү тармагын өнүктүрүүнүн жана алкоголдук тармакты башкарууну жакшыртуунун, ички рынокто алкоголдук продукцияны мыйзамсыз жүгүртүүгө жана контрабандага каршы күрөшүүнү күчөтүүнүн;

- негизги каражаттарга амортизациянын мөөнөттөрүн кыскартуу чөйрөсүндө мыйзамдарды өркүндөтүүнүн, ошондой эле лизингдик системаны өнүктүрүүнүн;

- тышкы рыноктордо ата мекендик товарларды жылдыруунун;

- ишканалардын финансылык абалын жакшыртууга өбөлгө түзгөн ченемдик укуктук актыларды иштеп чыгуунун жана ишке ашыруунун;

- өнөр жайды өнүктүрүү, аны модернизациялоо жаңычылдык аспектилерде өнүктүрүү каралып жаткан долбоорлорду жана программаларды биргелешип финансылоонун негизинде ишке ашырылмакчы. Технопарктарды өнүктүрүү зарыл.

Ата мекендик өнөр жайдын атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн жогорулатуу жана инновациялык өнүктүрүү маселелери аны кесиптик-техникалык билим берүү системасында даярдоо жолу аркылуу квалификациялуу кадрлар менен камсыз кылуунун эсебинен чечилет.

2009-2011-жылдарда өнөр-жай продукцияларынын өсүш темпи 102,4-104,6-104,6 процент, анын ичинде "Кумтөр" кенин иштетүү боюнча ишканаларды кошпогондо, 101,0-105,6-105,4 процент деңгээлинде болот.

5-таблица. 2008-2011-жылдарда өнөр жай өндүрүшүнүн динамикасы

┌────────────────────────┬────────┬────────┬────────┬────────┬────────┐

│     Көрсөткүчтөр(3)    │ Өлч.   │ 2008   │  2009  │  2010  │  2011  │

│                        │ бирд.  │(алдын.)│        │        │        │

├────────────────────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┤

│Тоо-кен казып алуу өнөр │Млн.сом │ 1928,2 │ 2039,7 │  2479,0│  2706,8│

│жайы                    │        │        │        │        │        │

├────────────────────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┤

│Өсүш темпи              │   %    │  106,4 │  102,9 │   111,3│   103,4│

├────────────────────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┤

│Иштетүү өнөр жайы       │Млн.сом │85250,2 │95838,1 │105556,9│114938,7│

├────────────────────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┤

│Өсүш темпи              │   %    │  123,6 │  103,9 │   104,3│   104,7│

├────────────────────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┤

│Электр энергиясын, газды│Млн.сом │ 9156,1 │11333,9 │ 12876,4│ 15431,2│

│жана сууну өндүрүү жана │        │        │        │        │        │

│бөлүштүрүү              │        │        │        │        │        │

├────────────────────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┤

│Өсүш темпи              │   %    │   92,5 │   95,0 │   105,0│   104,3│

└────────────────────────┴────────┴────────┴────────┴────────┴────────┘

Божомолдонгон орто мөөнөттүү мезгилде продукциялардын көлөмүнүн өсүшү көмүрдү казып алуунун көбөйүшүнүн (104,0-102,0-106,0 процентке), айыл чарба продукцияларын кайра иштетүүнүн (102,0-103,0-104,0 процентке), текстиль жана тигүү өндүрүшүнүн (102,7-103,7-104,7 процентке), химиялык өндүрүштүн (107,0-155,5-112,1 процентке), металлургия өндүрүшүнүн (105,8-105,3-105,1 процентке), машиналарды жана жабдууларды өндүрүүнүн (105,0-106,0-107,0 процентке), транспорттук каражаттарды жана жабдууларды (153,7-100,0-100,0 процентке), электр жабдууларын, электрондук жана оптикалык жабдууларды өндүрүүнүн (103,0-104,0-105,0 процентке) эсебинен ишке ашат.

Көмүр өнөр жайында өсүш инвестицияларды тартуунун негизинде "Каракече" күрөң көмүр кенин иштеп чыгуучу кубаттуулукту өнүктүрүүнүн; "Беш-Бурхан" шахтасынын экинчи кезегин пайдаланууга киргизүүнүн; учурда иштеп жаткан "Жыргалаң" АК, "Сүлүктүкөмүр" АК, "Сүлүктүшахтакурулуш" АК көмүр ишканаларында тоо-кен казып алуу иштерин өнүктүрүүнүн эсебинен божомолдонууда. Тармакты өнүктүрүү үчүн келечекте Көмүр ишканаларын мамлекеттен ажыратуу мамлекеттик программасын ишке ашыруу зарыл.

Айыл чарба азыктарын кайра иштетүүнүн көлөмүн көбөйтүүгө ички рынокту бажы-тарифтик жөнгө салуу боюнча колдонуучу коргоочу чараларды, жаңы технологияларды киргизүү, салык мыйзамдарын өркүндөтүүнүн эсебинен чыгарылуучу продукциялардын сапатын жогорулатуу өбөлгө болот.

Текстиль өнөр жайынын өсүшүнүн темпин көбөйтүү иштеп жаткан "Касиет" АК, Бишкек кенаф фабрикасы, "Илбирс" АК, "Кыргызжиптекс" ЖЧК ишканаларынын өндүрүш көлөмүн арттыруунун, ошондой эле убактылуу токтоп турган "Тевиз" ЖЧК, "Эмгек-Берекеси" ЖЧК жана башкалардын ишин улантуунун эсебинен камсыз кылуу пландалууда.

Тигүү тармагында электр энергиясы менен тигүү ишканаларын камсыз кылууда үзгүлтүктүн болушуна, ошондой эле тигүү буюмдарына сатып алуу талабынын төмөндөшүнө байланыштуу өндүрүштүн көлөмүнүн олуттуу эмес өсүшү божомолдонууда. Божомолдонгон көрсөткүчкө жетүү үчүн иштеп жаткан өндүрүштү кеңейтүү жана жаңы тигүү өндүрүшүн киргизүү, тигүү технополисин түзүү, тигүү продукцияларын эл аралык рынокто жылдыруу боюнча чаралар көрүлөт.

Химиялык өндүрүш боюнча продукцияларды чыгаруу көлөмүн "КХМЗ-Астра" ЖЧКда чыгаруунун көлөмүнүн өсүшүнүн жана "Кристалл" ААКын ишке киргизүүнүн жана Хайдаркен сымап комбинатынын туруктуу ишинин эсебинен жогорулатуу пландалууда.

"Кумтөр Голд Компани" ЖАКтын ишин жандандыруу жана 2010-жылы "Жерүй" алтын кенин пайдаланууга киргизүүнүн эсебинен металлургия өнөр жайынын өндүрүшүнүн көлөмүнүн өсүшүн камсыз кылуу күтүлүүдө.

Машиналарды жана жабдууларды өндүрүүнүн көлөмүнүн өсүшүнө Индияга атайын продукцияларды жеткизүү боюнча ТНК "Дастан" АКнын, "БШЗ" МИнин КМШга катышуучу-өлкөлөрдүн жана алыскы чет өлкөлөрдүн керектөөчүлөрү менен келишимдерди ишке ашыруудагы олуттуу салымдарынын эсебинен жетишүү күтүлүүдө.

Электр жана электрондук жабдуулар өндүрүшүнүн божомолдонгон өсүшү "Кайыңды мебель заводу" АКда акциялардын мамлекеттик пакетин сатуу, инвестицияларды жигердүү тартуу жолу менен негизги өндүрүштү ишке киргизүүнүн, "OREMI" АКда экспорттун көлөмүн көбөйтүүнүн, "Айнур" АКда, эл керектөөчү продукциялардын жана товарлардын жаңы түрлөрүн өздөштүрүүнүн негизинде өндүрүштү кеңейтүүнүн эсебинен жетишүү божомолдонууда.

Транспорттук жабдууларды чыгарууда өндүрүштүн көлөмүнүн өсүшү тракторлорду чогултуу, радиаторлорду чыгаруу өздөштүрүлгөн "Автомаш-радиатор" ЖЧКнын туруктуу ишинин эсебинен камсыз болот.

2009-жылы курулуш материалдар өндүрүшүндө продукцияларды чыгаруунун төмөндөшү божомолдонууда, мында өсүш темпи 2009-жылы 82,4 процентти түзөт. Мындай абал, биринчиден курулуш продукцияларына керектөөчүлүк талаптын кыскарышына айланган финансы кризисинин таасиринен, экинчиден, өндүрүштүк ишканаларын жаратылыш газы жана электр энергиясы менен камсыздоодо болгон проблемалар менен шартталды. Мындан тышкары "Интергласс" ЖЧКсы оңдоого жабылды, Кант цемент заводунда өндүрүш токтотулду. 2010-2011-жылдарда керектөөчүлүк суроо-таламдын калыбына келүүсүнө байланыштуу курулуш материалдарын чыгаруунун көлөмүн көбөйтүү күтүлүүдө.

Электр энергетикасында энергетикалык компаниялардын реалдуу чыгымдарын жабуу үчүн электр энергиясына болгон тарифтердин зарыл болгон деңгээлге чейин өсүшү этап-этабы менен камсыз болмокчу.

Тажикстандын энергетика системасы менен бириктирүү жана Афганистандын жана Пакистандын электр энергия рыногуна чыгууну камсыз кылуу үчүн 500 кВ чыңалуудагы электр берүү линиясын курууга, ошондой эле Камбар-Ата-Кемин-Алматы маршруту боюнча 500 кВ чыңалуудагы электр берүү линиясын курууга түз инвестицияларды тартуу зарыл.

Энергетикалык долбоорлорду ишке ашыруу мезгилинде чарбакер субъекттердин, бардык деңгээлдеги бюджеттердин жана өлкөнүн энергетикалык секторунун ортосундагы карыздарды эсептен чыгаруу жана жоюу боюнча маселени кароо жана чечүү зарыл. Ушуну менен бирге эле бошотулган ресурстарды милдеттүү шартта энергетиканын негизги фонддорун жаңылоо максатына пайдалануу керек.

Жалпысынан өлкөдө энергия чыгымдарын төмөндөтүү жана энергия үнөмдөө боюнча чараларды иштеп чыгуу энергетиканы жана экономиканы өнүктүрүүдөгү зарыл учурлардан болуп эсептелет, бул республиканын башка энергия ресурстарына, анын ичинде көмүр-суутек чийки затына болгон көз каранды шарттарында өзгөчө актуалдуу болуп эсептелет.

2009-жылы 11,2 млрд. кВт.саат электр энергиясын иштеп чыгуу божомолдонууда. Өндүрүштө анчалык чоң эмес өсүш Нарын дарыясынын агымынын көбөйүшүнүн эсебинен болушу мүмкүн. 2010-жылы Камбар-Ата ГЭС-2нин биринчи турбоагрегатын 2009-жылдын декабрь айында пайдаланууга киргизүүнүн шартында 11,8 млрд. кВт.саат электр энергиясын иштеп чыгуу божомолдонууда.

Квазифискалдык дефицитти (КФД) жылдык кыскартуу ИДПга карата 1,1-1,3 проценттик пункттун деңгээлинде пландаштырылууда, ал эми электр энергиясын жоготуу деңгээлин азайтуу жылына орточо 3,2%ке күтүлүүдө.

ГЭСтин негизги булагы болуп өлкөнүн суу ресурстары эсептелет, суу ресурстары акыркы жылдарда туруксуз болуп, бул гидроэнергетика секторунда өнүгүүнүн темпинин жайлап калуусуна алып келүүдө. Ошондуктан, ички жана тышкы мүнөздөгү проблемаларды эске алуу менен өлкөнүн суу ресурстарын рационалдуу жана натыйжалуу пайдаланууга өзгөчө көңүл буруу зарыл.

Орто мөөнөттүү мезгилде өнөр жайда төмөндөгүдөй тобокелдиктер жана коркунучтар болушу мүмкүн:

- электр энергиясы менен камсыз кылуу проблемалары;

- энергиянын альтернативдик булактарына өтүү менен байланышкан кошумча финансылык чыгымдар;

- жаңы объекттерди ишке киргизүү боюнча пландалган иш-чаралардын инвесторлор тарабынан аткарбоосу;

- баалардын жана валюта курстарынын рыноктук конъюнктурасынын өзгөрүүлөрү;

- сатуунун тышкы рыногуна чыгуу менен байланышкан тобокелдиктер (валютанын алмашууга жөндөмсүздүгү, темир жол жана автомобил ташууларына тарифтердин өсүшү);

- жабдуулардын тез эскириши жана аларды жаңылоого каражаттын жоктугу;

- компаниялардын ээлеринин өндүрүштү өнүктүрүү жана инвестицияларды салуу боюнча милдеттенмелерин аткарбоосу;

- импорт боюнча ташылып келинген чийки заттардын жана материалдардын кымбатташынын себеби боюнча өздүк наркынын жогору болушунун айынан продукциялардын атаандаштыкка болгон жөндөмдүүлүгүнүн төмөндөшү.

Айыл чарбасы

Агрардык сектор өлкөнүн азык-түлүк коопсуздугун жана калкты жумуштуулук менен камсыз кылууда экономиканын негизги секторлорунун бири бойдон калууда. Экономиканын бул секторунда ИДПнын кошумчаланган наркынын дээрлик үчтөн бири калыптанат, бул өнөр жай ишканаларын чийки зат ресурстары, ал эми калкты тамак-аш азыктары менен камсыз кылууга мүмкүндүк түзөт.

6-таблица. 2009-2011-жылдардагы айыл чарбасынын негизги

көрсөткүчтөрү

┌───────────────┬────────┬────────┬────────┬────────┬────────┬────────┐

│  Көрсөткүчтөр │ өлчөө  │2007-ж. │2008-ж. │2009-ж. │ 2010-ж.│2011-ж. │

│               │бирдиги │(факт)  │(алдын.)│        │        │        │

├───────────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┤

│Айыл чарбасы   │млн.сом │89891,3 │112454,8│131049,4│152384,3│176811,5│

│Өсүштүн темпи  │   %    │  101,5 │   100,7│   101,6│   102,0│   102,5│

└───────────────┴────────┴────────┴────────┴────────┴────────┴────────┘

2009-2011-жылдарда айыл чарба продукцияларынын өсүш темпи 101,6%, 102,0%, 102,5% чегинде белгиленүүдө жана келечекте төмөндөгү чараларды ишке ашыруунун эсебинен камсыз болмокчу.

Орто мөөнөттүү мезгилде дан эгиндердин, кант кызылчасынын, пахтанын жана тамекинин, картөшкөнүн, жашылчалардын айдоо аянттарын көбөйтүү пландаштырылууда. Бюджеттен бөлүнгөн каражатка минералдык жер семирткичтерди сатып алууга тендерлер өткөрүлөт.

Божомолдонгон мезгилде этти өндүрүүнүн өсүшү малдын жана канаттуулардын көбөйүшүнүн, үйүрлөрдү көбөйтүүнүн, алыскы жайыттарды рационалдуу пайдалануунун, ар бир айыл өкмөттөрүндө жасалма уруктандыруучу пункттары бар менчик зооветсервистерди уюштуруунун эсебинен жетишилмекчи. Сүттү өндүрүү уйлардын башын көбөйтүүнүн жана жемдердин азыктуулук касиетин жакшыртуунун эсебинен өсөт.

Мал чарбачылыгын өнүктүрүү боюнча саясаттын чаралары ошондой эле асыл тукумдук курамды жакшыртууга багытталмакчы. Бул үчүн мамлекеттик асыл тукум заводдорун менчик фермердик асыл тукум чарбаларына кайра түзүү белгиленген. Асыл тукум борборлору кайра калыбына келтирилет, ошондой эле эт багытындагы артыкчылыгы бар салттуу уяң жүндүү кой чарбачылыгы өнүктүрүлөт.

Япониянын, КЭРдин Өкмөттүк гранттарынын линиясы боюнча дан эгиндерин жыйноочу комбайндардын жана тракторлордун республикага келип түшкөндөрүнүн эсебинен машина-трактордук паркты жаңылоо боюнча максаттуу иштерди жүргүзүү каралып жатат, бул айыл чарба иштерин агротехникалык мөөнөттө жүргүзүүгө жана айдап себүүчү өсүмдүктөрдүн түшүмдүүлүгүн жогорулатууга мүмкүндүк түзөт.

Жер үлүштөрүнүн өлчөмдөрүн оптималдаштырууну жана аларды иштетүүдө натыйжалуулукту жогорулатууну кошкондо жердин туруктуу рыногун калыптандыруу агрардык-жер реформанын негизги багыттары болуп калат. Жерди пайдаланууда рыноктук мамилелерди өнүктүрүү тездетилмекчи. Негизги күрөөгө коюучу мүлкү жер болгон айыл жерлеринде ипотекалык кредиттөөнү киргизүү белгиленүүдө.

Мындан тышкары, минералдык жер семирткичтерге, асыл тукум малдарга, сорттуу үрөнгө, айыл чарба техникасына төлөөгө кредиттерди пайдалануу үчүн проценттик үстөктү субсидирлөөдө айыл чарба өндүрүүчүлөрдүн мамлекеттик колдоо көрсөтүү зарыл.

Ушуга байланыштуу, бюджеттин кирешелеринин өсүшү менен агрардык секторго бюджеттик салымын көбөйүшү керек, бул 2009-2011-жылдарда

өндүрүштүн жогорку ыкчамдыктарын аткарууну камсыз кылууга мүмкүндүк түзөт.

Ошону менен бирге эле айыл чарбасында тез арада чечүүнү талап кылган көптөгөн чечилбеген проблемалар бар. Бул продукциялардын атаандаштыгынын төмөндүгү, начар инфраструктура, агротехниканын жетишкендиктерин пайдалануу деңгээлинин жетишсиздиги, түшүмдүүлүктүн төмөндүгү, жүгүртүүдөгү каражаттын жетишсиздиги, дыйкан жана фермердик чарбалардын өздөрүнүн проблемаларын чечүүдө жана продукцияларын жылдырууда институттук мүмкүндүктөрүн пайдалануунун деңгээлинин төмөндүгү, техникалык жактан жабдууланышынын начардыгы жана маркетингдин өркүндөтүлбөгөндүгү болуп эсептелет.

Айыл чарбасындагы болуп жаткан проблемаларды ырааттуу чечүү, азык-түлүк коопсуздугун камсыз кылууга оң таасирин тийгизет жана импорттук продукцияга көз карандылыкты төмөндөтүүгө жардам берет.

Кызмат көрсөтүү чөйрөсү

Орто мөөнөттүү мезгилде кызмат көрсөтүү чөйрөсүндө дүң чыгаруунун орточо жылдык өсүш темпи 8,3 проценттин деңгээлинде күтүлүүдө. Мындай өсүшкө соода чөйрөсүн, мейманканалардын жана ресторандардын кызмат көрсөтүүсүн, транспорт тармагын жана маалыматтык-коммуникациялык технологияларды өнүктүрүү өбөлгө болот.

7-таблица. 2009-2011-жылдарда кызмат көрсөтүү чөйрөсүндөгү негизги

көрсөткүчтөр

┌───────────────┬────────┬────────┬────────┬────────┬────────┬────────┐

│ Көрсөткүчтөр  │ өлчөө  │2007-ж. │2008-ж. │ 2009-ж.│2010-ж. │2011-ж. │

│               │бирдиги │(факт)  │(алдын.)│        │        │        │

├───────────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┤

│Кызмат         │млн.сом │109665,4│145216,7│172898,1│205033,5│242506,2│

│көрсөтүүлөр    │        │        │        │        │        │        │

├───────────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┤

│Өсүш темпи     │   %    │   111,0│   110,6│   107,3│   108,3│   109,2│

└───────────────┴────────┴────────┴────────┴────────┴────────┴────────┘

Кызмат көрсөтүү сектору ИДПнын түзүмүндө 2007-жылдын маалыматы боюнча эң чоң үлүштү ээлейт (43%).

2009-2011-жылы соода боюнча өсүш темпи чекене жана дүң сооданын көлөмүнүн өсүшүнүн эсебинен орточо 6,6 процентти, мейманканалардын жана ресторандардын кызмат көрсөтүү чөйрөсүндө кызмат көрсөтүүчү тармактын көбөйүшүнүн жана туристтердин агымынын эсебинен орточо 9,8 процентти, транспорттук кызмат көрсөтүү чөйрөсүндө орточо 6,1 процентти жана байланыш кызмат көрсөтүүсүндө 36 проценттин чегинде түзөт.

Ушуну менен эле ишкердик субъекттерине салык салуу системасын жөнөкөйлөтүүгө жана аларды ашыкча текшерүүлөрдөн коргоого багытталган салык саясатынын чаралары кызмат көрсөтүү секторун кеңейтүүгө өбөлгө болот.

2009-2011-жылдарда кызмат көрсөтүүнүн өсүш темпин 2008-жылга салыштырганда айрым бир жайлап калуусу орто мөөнөттүү мезгилде энергия алып жүрүүчүлөргө баанын жогорулашы менен шартталат.

Кызмат көрсөтүү чөйрөсүндө туризм бирден бир артыкчылыктуу багыттардан болуп эсептелет. Туризм жаатында мамлекеттик саясат төмөнкүлөргө багытталмакчы:

- мамлекеттин кызыкчылыктарын жана туристтик кызмат көрсөтүүлөрдү жеке өндүрүүчүлөрдүн кызыкчылыктарын айкалыштыруу жолу менен тармакты башкаруунун оптималдуу түзүмүн түзүү;

- чет элдик инвестицияларды тартуу үчүн жагымдуу шарттарды түзүү;

- Кыргызстандын улуттук туристтик брендин дүйнөлүк туристтик рынокторунда жылдыруу;

- ички туризмди өнүктүрүү.

Транспорт жана байланыш кызматын көрсөтүү жаатында эл аралык маанидеги коммуникациялык магистралдарды калыптандыруу боюнча иштер улантылат.

Эл аралык транзиттик-транспорттук коридорлорду натыйжалуу пайдалануу; эл аралык транспорттук тармакка интеграция болуу; транспорттук-коммуникациялык кызмат көрсөтүүлөрдү дүйнөлүк стандарттарга жакындатуу максатында темир жолдорду жана автомобил жолдорун реконструкциялоо; аба кыймылынын коопсуздугун камсыз кылуу транспорттук секторду өнүктүрүүнүн артыкчылыктуу багыттарынан болуп калат.

Республиканын транспорттук тармагын өнүктүрүү максатында 3 жылдык мезгилге Автомобил транспортун өнүктүрүү программасы жана 3 жылдык мезгилге Жарандык авиацияны өнүктүрүү программасы иштелип чыкты, анда транспорттук кызмат көрсөтүүнү мындан ары өнүктүрүү үчүн жагымдуу шарттар каралган.

Байланыш секторун өнүктүрүү максатында Кыргыз Республикасынын телекоммуникациялык тармагын стратегиялык өнүктүрүүнүн орто мөөнөттүү программасы иштелип чыкты.

Глобалдык рыноктун тенденцияларын эске алып жана телекоммуникация рыногун либералдаштыруу шарттарында байланыш тармагында жөнгө салууну өркүндөтүү зарылчылыгына көңүл буруп, келечекте тармакты өнүктүрүүнүн негизги перспективалары сунуш кылынуучу кызмат көрсөтүүлөрдүн сапатын жакшыртууга жана көлөмүн көбөйтүүгө, жаңы кызмат көрсөтүүлөрдү жана колдонуучуларга алар үчүн туура келген шарттарды тандоо мүмкүнчүлүгүн камсыз кылуучу альтернативаларды киргизүүгө багытталмакчы.

Божомолдонгон мезгилге төмөнкүлөр пландалууда:

- республика боюнча интернет-колдонуучулардын санын көбөйтүү - 1,6 млн. адамга чейин;

- уюлдук байланыштын абоненттеринин санын көбөйтүү - 3,2 млн. адамга чейин;

- жергиликтүү телефондук байланыштын абоненттеринин санын көбөйтүү - 560 миң адамга чейин;

- жыштык спектрди натыйжалуу пайдалануу жана теле- жана радио уктуруунун программаларынын санын көбөйтүү, мамлекеттик программаларды берүүнү ишке ашыруу үчүн жетиштүү жыштык ресурс менен камсыз кылуу;

- берүүнүн сапатын жогорулатуу.

"Кыргыз Почтасы" мамлекеттик ишканасынын почта бөлүмдөрү тарабынан келишимдин негизинде коммерциялык банктардын агенттери катары банктык жана финансылык кызмат көрсөтүүлөрдү киргизүү банк системасын өнүктүрүүдө жана республикада почта инфраструктурасын жаңылоодо жакшы натыйжаларга жетишүүгө мүмкүндүк түзөт.

Биздин өлкөнүн спецификалык өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен өзгөчө көңүлдү кызмат көрсөтүү чөйрөсүнө өнүктүрүүгө, тактап айтканда соода чөйрөсүн, маалыматтык-коммуникациялык технологиялардын жана транспорт тармагын өнүктүрүүгө буруу зарыл.

Инвестиция жана курулуш

2009-2011-жылдарда экономиканы жана социалдык тармакты өнүктүрүүдө каржылоонун бардык булактарынан негизги капиталга 32,5-37,8-46,2 млрд.сом инвестиция пайдаланылат.

Капиталдык салымдарды өздөштүрүүнүн божомолдуу көлөмүнөн улам курулуштун өсүш темпи 2009-2011-жылдары орточо 105 проценттин деңгээлинде күтүлүүдө.

8-таблица. 2009-2011-жылдардагы курулуштун негизги көрсөткүчтөрү

┌─────────────────────┬────────┬────────┬─────────┬─────────┬─────────┐

│    Көрсөткүчтөр     │ өлчөө  │2008-ж. │ 2009-ж. │ 2010-ж. │ 2011-ж. │

│                     │бирдиги │(алдын.)│         │         │         │

├─────────────────────┼────────┼────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Курулуш              │млн.сом.│ 25170,9│ 29555,7 │ 34974,7 │ 41988,5 │

├─────────────────────┼────────┼────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Өсүштүн темпи        │   %    │    89,2│   103,0 │   105,0 │   107,0 │

└─────────────────────┴────────┴────────┴─────────┴─────────┴─────────┘

Ресурстардын чектелүү экенин эске алып, өлкөнүн базалык инфраструктураларын - жолдорду жана коммуникацияларды, энергетиканы, ирригацияны каржылоо жана өнүктүрүү гана колдоого алынат.

"Жерүй", "Талды-Булак сол жээк" алтын казуучу кендерине, энергетика объекттерине (Камбар-Ата - ГЭС-2, башка ГЭСтерди жаңылоо), Тамчы айылындагы "Ысык-Көл" аэропортун реконструкциялоого, "Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан", "Балыкчы - Кочкор - Кара-Кече", Арка (Кыргызстан) Кайраккум" (Тажикстан) темир жол магистралын курууну баштоого капиталдык салымдарды өздөштүрүү жана өндүрүү белгиленген.

Камбар-Ата - ГЭС-2нин биринчи агрегатын ишке киргизүү 2009-жылдын аягына белгиленген. "Камбар-Ата - ГЭС-1" долбоору боюнча иштер тездетилет. Электр өткөрүүчү линияларды калыбына келтирүү боюнча иштер кошо жүргүзүлөт.

Өсүш бир топ ири инвестициялык долбоорлордун көлөмүнүн көбөйүшү менен шартталат. Жол куруудагы артыкчылыкка ээ болгон багыттар болуп улуттар аралык коридорлордун жолдору жана кошо жүрүүчү инфраструктуралар (Ош - Сары-Таш - Эркечтам, Түштүк региондук коридордун автожолдору, Бишкек-Нарын-Торугарт, Сары-Таш - Карамык, Каракол-Түп-Кеген, Тараз-Талас-Суусамыр, Ош-Баткен-Исфана автожолдорун калыбына келтирүү) эсептелет. Бул долбоорлор бюджеттен биринчи кезекте каржыланат.

Мындан тышкары тоо кен жана энергетикалык тармактардын, социалдык чөйрөнүн, ошондой эле турак жай курулушунун (Жал Артис) объекттерин куруу иштери улантылат.

Курулуш чөйрөсүндө жарандардын турак жай маселесин чечүү максатында турак жай рыногунун калыптандырууну эске алуу менен Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан 2007-жылдын 26-ноябрында № 562 "Кыргыз Республикасынын 2008-2010-жылдарга турак жай курулушунун карата улуттук программасын бекитүү жөнүндө" токтому кабыл алынган. Турак жай курулушунун программасында турак жай фондун реалдуу көбөйтүү бүтүндөй республика боюнча 2010-жылдын аягында 68,7 млн. кв.м жалпы аянтка чейин, бир адамга орточо жалпы аянты - 12,34 кв.м жетет.

Дүйнөлүк жана ата мекендик экономиканын заманбап тенденциялары көрсөткөндөй, өзгөчө тышкы кесепеттердин жана туруксуз макроэкономикалык кырдаалдардан улам инфляциялык процесстердин терс таасири күчөгөн учурларында төмөнкүдөй коркунучтар жана тобокелдиктер жаралышы мүмкүн:

- өндүрүштүн көлөмүнүн төмөндөшү;

- негизги капиталга инвестициялардын төмөндөшү;

- курулуп жаткан объекттердин токтоп калышы;

- турак жайларды пайдаланууга өз учурунда берилбей калышы ж.б.

Ошондой эле квалификациялуу жумушчу күчтөрдүн жашоо шартын жакшыртуу жана маянасы жогору иштерди издөө максатында Россия Федерациясына жана Казакстан Республикасына иммиграцияга кетүүсү да терс таасирин тийгизүүчү фактор болушу мүмкүн.

Ишкердик

Чакан жана орто бизнестин ИДПга кошумча нарктын салыштырмалуу көлөмү 2006-жылы 45,2%тен 2007-жылы 45,4% чейин жеткен. Чакан жана орто бизнестин субъекттеринин жалпы саны 2007-жылы (дыйканчылык жана фермердик чарбаларды кошпогондо), 9852 бирдикти түздү.

2011-жылдын аягында ишкердик субъекттердин саны 11,4 миң бирдикке чейин, ал эми жеке ишкерлердин саны 248,6 миң бирдикке өсөөрү күтүлүүдө. Иш менен камсыз болгондордун саны 2008-жылы 295,7 миң адамдан тартып 2011-жылы 330,2 миң адамга чейин өсөт.

9-таблица. 2006-2011-жылдарда ишкердик чөйрөнү өнүктүрүүнүн

негизги көрсөткүчтөрү

┌─┬──────────────┬───────┬───────┬───────┬───────┬───────┬───────┬────┐

│ │ Индикаторлор-│2006-ж.│2007-ж.│2008-ж.│2009-ж.│2010-ж.│2011-ж.│Өсүш│

│ │ дун аталышы  │ факт  │ факт  │күтүл. │божомол│божомол│божомол│ %  │

├─┼──────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼────┤

│1│КОИнин        │51505  │63373,6│65905  │68437  │70969  │73501  │4%  │

│ │субъектилери  │       │       │       │       │       │       │    │

│ │өндүргөн, дүң │       │       │       │       │       │       │    │

│ │кошумча нарк, │       │       │       │       │       │       │    │

│ │млн.сом.      │       │       │       │       │       │       │    │

├─┼──────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼────┤

│2│ИДПга КОИнин  │   45,2│   45,4│   45,6│   45,8│   46  │   46,2│4,4%│

│ │дүң кошумча   │       │       │       │       │       │       │    │

│ │наркынын      │       │       │       │       │       │       │    │

│ │салыштырма    │       │       │       │       │       │       │    │

│ │салмагы %те   │       │       │       │       │       │       │    │

├─┼──────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼────┤

│3│Ишкердик      │ 9267  │ 9852  │10252  │10652  │11052  │11452  │4%  │

│ │субъектилердин│       │       │       │       │       │       │    │

│ │саны          │       │       │       │       │       │       │    │

├─┼──────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼────┤

│4│Жеке ишкерлер,│  179,6│  193,4│  207,2│  221  │  234,8│  248,6│4,1%│

│ │миң бирдик    │       │       │       │       │       │       │    │

├─┼──────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼────┤

│5│КОИде         │  267,5│  284,2│  295,7│  307,2│  318,7│  330,2│4%  │

│ │иштегендердин │       │       │       │       │       │       │    │

│ │саны, миң адам│       │       │       │       │       │       │    │

└─┴──────────────┴───────┴───────┴───────┴───────┴───────┴───────┴────┘

Ишкердикти өнүктүрүүнүн маанилүү багыты капиталды жана мүлктү мыйзамдаштыруунун эсебинен чакан жана орто бизнести "көмүскөдөн" чыгаруу маселесин чечүү болуп эсептелет.

Ишкердикти өнүктүрүү жана чарбалык иштин бардык катышуучулары үчүн экономикалык эркиндиктин деңгээлин жогорулатуу, ошондой эле ишкердикти мамлекеттик жөнгө салуу чөйрөсүн тартипке келтирүү, мыйзамга шайкеш келбеген жана базар экономикасына багытталбаган уруксат берүүчү документтердин санын кыскартуу максатында ишкердикке уруксат берүүчү укуктук-ченемдик актыларга жөнгө салуучу таасир берүүнү талдоо жол жобосу киргизилди жана уруксаттык-жөнгө салуучу системаны оптималдаштыруу жүргүзүлүүдө.

"Ишкердикти жөнгө салуунун укуктук-ченемдик базасын оптималдаштыруу жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык ар бир министрлик жана ведомство Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2007-жылдын 20-декабрындагы № 603 токтому менен бекитилген Жөнгө салуучу таасир берүүнү талдоо методикасынын жардамы менен ишкердиктин тигил же бул түрлөрүн лицензиялоонун зарылдыгын, ошондой эле уруксат берүүчү документтерди берүүнүн зарылдыгын негиздөөгө тийиш.

Ишкердикти колдоо чөйрөсүндөгү негизги артыкчылык болуп бизнеске бюрократиялык кысым көрсөтүүнү азайтуу, экономиканы андан ары жөнгө салуу жана экономикалык эркиндик деңгээлин чарбачылык иштин бардык катышуучулары үчүн жогорулатуу эсептелет.

Чакан жана орто бизнести өнүктүрүүнүн негизги максаты КОБ субъекттеринин ишинин туруктуулугун жогорулатуу үчүн жагымдуу шарттарды түзүү аркылуу ишкердиктин туруктуу өнүгүүсүн камсыз кылуу болуп эсептелет.

Коюлган максат төмөнкүлөрдүн эсебинен жетишилет:

- ишкердик чөйрөсүндөгү мыйзамдарды өркүндөтүү;

- чакан жана орто ишкердикти өнүктүрүү үчүн максималдуу ачык-айкын мыйзамдык негизин түзүү;

- мыйзамдуу секторду кеңейтүү;

- лицензиялоо-уруксат берүүчү документтерди кыскартуу жана тартипке келтирүү;

- бири-бирин кайталаган текшерүүлөрдү кыскартуу.

Кыргыз Республикасында чакан жана орто бизнестин туруктуу өнүгүүсүн камсыздоо максатында Кыргыз Республикасында ишкердикти 2009-2011-жылдарда өнүктүрүүнүн мамлекеттик программасы иштелип чыкмакчы, анын негизги максаты ишкердик субъекттердин ишинин туруктуулугун жогорулатуу үчүн ыңгайлуу шарттарды түзүү аркылуу ишкердиктин туруктуу өнүгүүсүн камсыздоо болуп саналат.

Көмүскө экономиканын масштабын кыскартуу, бизнес жүргүзүү үчүн атаандаштык чөйрөсүн түзүү максатында Кыргыз Республикасында 2009-2010-жылдарга көмүскө экономиканы мыйзамдаштыруу боюнча план кабыл алынмакчы.

Чарбалык иштин бардык катышуучулары үчүн экономикалык эркиндиктин деңгээлин жогорулатуу максатында Кыргыз Республикасынын "Лицензиялар жана уруксат берүүлөр жөнүндө" Мыйзамын иштеп чыгуу пландалууда, анда уруксат берүү системасынын принциптери, ишмердиктин түрүнө таандык кылуу үчүн критерийлер же уруксат берүү системасына карата иш-аракеттер аныкталып, ишмердиктин түрүнө же уруксат берүү системасынын иш-аракеттерине, ошондой эле ишмердиктин жана иш-аракеттердин түрлөрүн ишке ашырууга укук берүүчү лицензиялардын жана уруксат берүүлөрдүн тизмеси, лицензияларды жана уруксат берүүлөрдү алуу үчүн зарыл болгон лицензиялык талаптардын жана шарттардын тизмеси аныкталат.

Жогоруда аталган чараларды этап-этабы менен жүзөгө ашыруу ишкердик жааттагы мамлекеттик саясаттын өнүгүшүнө өбөлгө түзөт.

3.8. Социалдык саясаттын негизги багыттары

Жашоо деңгээли

Орто мөөнөттүү мезгилде социалдык саясат жакырчылык деңгээлин кыскартууга, билим алуудагы жана саламаттык сактоодогу кызмат көрсөтүүлөрдүн жеткиликтүү болушун камсыздоого, социалдык жактан камсыздоого, жашоо деңгээлин жана сапатын жогорулатууга багытталат. Бул максатта социалдык чөйрөнүн бардык багыттарында реформалар улантылат, ал үчүн төмөнкүдөй иш-чаралар өткөрүлөт:

- бюджет чөйрөсүндөгү кызматкерлердин эмгек акыларын төлөө шарттарын өркүндөтүү, эмгек акы төлөө жаатындагы мамлекеттик кепилдиктерди жана эмгек шарттарынын коопсуздугун белгилөө жана камсыз кылуу;

- социалдык өнөктүктү республикалык, тармактык жана региондук деңгээлде андан ары өнүктүрүү;

- 2007-2011-жылдарга Кыргыз Республикасында жашы жете элек балдардын эң жаман иш формаларын жоюу боюнча иш-аракеттердин мамлекеттик программасын натыйжалуу аткаруу боюнча мамлекеттик жана мамлекеттик эмес субъекттерди координациялоо;

- жумушчулардын кесиптеринин, кызматчылардын кызмат орундарынын жана тарифтик чендердин жана калк жөнүндө маалыматтардын мамлекеттик классификаторлорун кармоо жана өркүндөтүү.

10-таблица. 2008-2011-жылдарга божомолдонгон социалдык

көрсөткүчтөр

┌─────────┬─────┬───────┬────────┬─────────┬────────┬────────┬────────┐

│ Көрсөт- │Өлчөө│2006-ж.│2007-ж. │ 2008-ж. │ 2009-ж.│2010-ж. │2011-ж. │

│ күчтөр  │бир- │       │        │күтүлгөн │күтүлгөн│божомол │божомол │

│         │диги │       │        │         │        │        │        │

├─────────┼─────┼───────┼────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Туруктуу │миң  │ 5189,8│  5224,3│  5300   │  5330  │  5350  │  5400  │

│жашаган  │адам │       │        │         │        │        │        │

│калктын  │     │       │        │         │        │        │        │

│жылдын   │     │       │        │         │        │        │        │

│аягындагы│     │       │        │         │        │        │        │

│саны     │     │       │        │         │        │        │        │

├─────────┼─────┼───────┼────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│МКБнын   │сом  │ 2377,2│  2796  │  3571   │  4140  │  4800  │  5560  │

│нарктык  │     │       │        │         │        │        │        │

│чоңдугу  │     │       │        │         │        │        │        │

│калктын  │     │       │        │         │        │        │        │

│ар бир   │     │       │        │         │        │        │        │

│адамына  │     │       │        │         │        │        │        │

│айына    │     │       │        │         │        │        │        │

├─────────┼─────┼───────┼────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│- ишке   │сом  │ 2619,8│  3083  │  3931   │  4550  │  5270  │  6110  │

│жарамдуу │     │       │        │         │        │        │        │

│калкка   │     │       │        │         │        │        │        │

├─────────┼─────┼───────┼────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Бардык   │сом  │ 3270  │  3970  │  5422(*)│  6353  │  7464  │  8623  │

│катего-  │     │       │        │         │        │        │        │

│риядагы  │     │       │        │         │        │        │        │

│кызмат-  │     │       │        │         │        │        │        │

│керлердин│     │       │        │         │        │        │        │

│орточо   │     │       │        │         │        │        │        │

│эмгек    │     │       │        │         │        │        │        │

│акысы    │     │       │        │         │        │        │        │

├─────────┼─────┼───────┼────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│- өсүштүн│  %  │  118,5│   110,2│   109,2 │   102,8│   105,0│   105,0│

│реалдуу  │     │       │        │         │        │        │        │

│темпи    │     │       │        │         │        │        │        │

├─────────┼─────┼───────┼────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Калктын  │млн. │73080,2│ 93588,2│111139,8 │137215,6│167341,4│202237,1│

│номинал- │сом  │       │        │         │        │        │        │

│дык      │     │       │        │         │        │        │        │

│акчалай  │     │       │        │         │        │        │        │

│кирешеси │     │       │        │         │        │        │        │

├─────────┼─────┼───────┼────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│- эмгекке│  %  │  124,9│   128,7│   137,9 │   139,6│   141,6│   141,1│

│жарамдуу │     │       │        │         │        │        │        │

│калктын  │     │       │        │         │        │        │        │

│МКБнын   │     │       │        │         │        │        │        │

│наркына  │     │       │        │         │        │        │        │

│% менен  │     │       │        │         │        │        │        │

├─────────┼─────┼───────┼────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│КБИ өткөн│  %  │  105,1│   120,1│   120,0 │   113,0│   112,0│   110,0│

│жылдын   │     │       │        │         │        │        │        │

│декабрына│     │       │        │         │        │        │        │

│% менен  │     │       │        │         │        │        │        │

├─────────┼─────┼───────┼────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│КБИ өткөн│  %  │  105,6│   110,2│   124,5 │   114,0│   112,0│   110,0│

│жылга    │     │       │        │         │        │        │        │

│карата   │     │       │        │         │        │        │        │

└─────────┴─────┴───────┴────────┴─────────┴────────┴────────┴────────┘

(*) чакан ишканаларды кошпогондо.

Орточо айлык эмгек акынын өлчөмү 2008-жылга салыштырганда 3201 сомго көбөйүп, 2011-жылга карага 8623 сомго жетет. Минималдык керектөө бюджетинин көлөмү 2011-жылга карата калктын ар бир адамына 5560 сомду түзөт.

Эмгек базары жана жумушчу орундарды түзүү

Эмгек жана адам ресурстары чөйрөсүндөгү мамлекеттик саясатты өркүндөтүү максатында өлкөнүн региондору жана тармактар боюнча эмгек ресурстарына болгон муктаждыктын балансын даярдоо тажрыйбасы киргизилет. Аны менен катар эле билим берүү системасын кайра уюштуруу - аны техникалык тармактагы кадрлардын тартыштыгын жоюуга багыттоо зарыл. Даярдоонун, кайра даярдоонун жана андан ары кызматкерлерди жумушка орноштуруунун шайкеш системасын түзүү боюнча иштер жүргүзүлөт. Жогорку мектептер үчүн багыт жана умтулуу болуп эмгек базарындагы суроо-талап эсептелүүгө тийиш.

Кесиптик-техникалык билим берүү системасында мамлекеттик-жеке менчиктик өнөктөштүктүн механизми пайдаланылат. Иш берүүчүнүн баштапкы, орто жана жогорку кесиптик билим берүү мекемелерин өнүктүрүүгө катышуу мүмкүнчүлүгүн кеңейтүү максатында салык мыйзамдарында дем берүүчү нормаларды кароо зарыл.

Жаштар арасында алардын баркын көтөрүү, анын ичинде жогорку мектеп окуучуларын кесиптик багыт берүү системасын кайра жаратуу максатында жумушчу кесиптер жөнүндө коомдук жакшы пикирди калыптандыруу боюнча маданий баалуулуктарды өзгөртүү талап кылынат.

"Жаш мугалимдин депозити" же турак жайга жеңилдетилген ссуда берүү аркылуу өндүрүшкө, айрыкча айыл жерине бара турган жаш адистердин социалдык жеңилдиктеринин жана кепилдиктеринин топтомун иштеп чыгуу өлкөнүн билим берүү процессинин ажырагыс бир бөлүгү болуп калууга тийиш.

Ошондой эле 2009-2011-жылдары. жалпы жумушсуздардын санын (өз алдынча иш издегендерди кошкондо), ошондой эле катталган жумушсуздардын санын да жыл сайын кыскартуу каралган. Божомолдонгон маалымат боюнча 2009-2011-жылдары жумушсуздардын жалпы саны (өз алдынча иш издегендерди кошкондо) тиешелүү түрдө 274,4 миң адамды, 268,9 миң адамды жана 263,5 миң адамды түзөт.

Калкты социалдык жактан коргоо

Төмөнкүлөр 2009-2011-жылдардагы социалдык коргоонун натыйжалуулугун жогорулатуунун негизги багыттары болуп калмакчы:

- 2009-2010-жылдарда пенсиянын жалпы көлөмүн 15 процентке, 2011-жылы 7 процентке жогорулатуу;

- үй-бүлөлөрдүн муктаждык даражасын аныктоо үчүн зарыл болгон кошумча критерийлердин апробациясын жүргүзүүнүн жыйынтыгы боюнча ай сайын берилүүчү бирдиктүү жөлөкпулду дайындоодо даректүү социалдык жардамды өркүндөтүү;

- жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарын жана коомдук уюмдарды социалдык кызматтарды көрсөтүүгө катышууга тартуу;

- мамлекеттик органдардын жана өкмөттүк эмес уюмдардын өнөктөштүгүн, социалдык кызматтарды көрсөтүү үчүн социалдык заказдардын системасын өнүктүрүү;

- пенсия менен камсыз кылуу деңгээлин жогорулатуу жана камсыздандыруу төгүмдөрүнүн тарифтик ставкаларын оптималдаштыруу.

Пенсиялык реформа

Пенсиялык системаны андан ары реформалоо колдонулуп жаткан пенсиялык системага пенсиянын топтолуучу бөлүгүн 2010-жылдан баштап киргизүү жолу менен жүзөгө ашырылат. Топтолуучу системанын элементтерин киргизүү пенсияга чыкканда чоң пенсия алууга, экономикада сакталган акчалардын үлүшүн көбөйтүүгө, капиталдын рыногун калыптандырууга жана туруктуу кылууга мүмкүндүк берет.

Пенсиялык топтолуулар башкаруучу компаниялардын башкармалыктарына жана келечекте 2011-жылдан баштап белгилүү инвестициялык портфели жана тиешелүү талаптарга жооп берген мамлекеттик эмес пенсиялык фонддорго ишенимдүү башкарууга берилери пландалууда.

Колдонулуп жаткан пенсиялык системага топтолчу элементтерди киргизүү мамлекеттик бюджеттин, Кыргыз Республикасынын Социалдык фондусунун бюджетинин профицитинде гана болушу мүмкүн жана эл аралык финансылык институттар-инвесторлор менен макулдашылган чечимдерди кабыл алуу үчүн банк секторлору, камсыздандыруу рыногу, баалуу кагаздар рыногу сыяктуу экономикалык негизги секторлордун даярдыгын талап кылат.

2011-жылдан баштап мамлекеттик пенсиялык системада пенсияны туруктуу индексациялоонун бирдиктүү механизмин киргизүү божомолдонууда, ал пенсиянын камсыздоо бөлүгүн кайра эсептөөнүн колдонулуп келген тажрыйбасын алмаштырып, пенсиянын көлөмүн инфляциядан сактайт.

Пенсиялык камсыздоонун деңгээлин жогорулатуу; пенсиялык системанын финансылык туруктуулугун камсыздоо; камсыздоо төлөмдөрүнүн тарифтик бааларын оптималдаштыруу; колдонулуп жаткан пенсиялык системага пенсиянын топтолуучу бөлүгүн киргизүү 2009-2011-жылдардагы пенсиялык реформанын негизги багыттары болуп калат.

Ошондой эле 2009-2011-жылдарда мамлекеттик эмес пенсиялык камсыздоону өнүктүрүү каралууда, аны ишке ашыруу үчүн мыйзамдык базаларды иштеп чыгуу жана өркүндөтүү, эл аралык стандарттарды киргизүү, салынган акчалардын ишенимдүүлүгүн жана сакталуусун камсыздоо, ишканалардын жана жарандардын мамлекеттик эмес пенсиялык камсыздоого катышуусу үчүн экономикалык жана социалдык дем берүүлөрдү түзүү, бухгалтердик эсепти жана отчеттуулукту өркүндөтүү, каттоону автоматташтыруу жана камсыздоо рыногун маалыматташтыруу, камсыздоо компаниялары үчүн Финансылык отчеттуулуктун эл аралык стандарттарын (ФОЭС) жайылтуу, мамлекеттик органдардын жана калктын камсыздоо маданиятын жогорулатуу, көзөмөлдөөчү органдардын кадрларын даярдоо жана квалификациясын жогорулатуу талап кылынат.

Билим берүү

Билим берүү чөйрөсүндө негизги артыкчылык болуп мектепке чейинки жана мектептеги билим берүү эсептелет. Жогорку жана кесиптик билим берүүнү камсыздоодогу мамлекеттин ролун кайра карап чыгуу зарыл. Инфраструктураларды каржылоо системасынан бүтүрүүчүлөрдү каржылоо системасына өтүү керек. Жогорку билим берүүдө келечекте мамлекеттик заказдардын механизмин колдонуу менен рынок принциптери жетекчиликке алынышы керек.

Жогорку билим берүү системасы үчүн ЖОЖдордун бүтүрүүчүлөрдү сапаттуу даярдоо боюнча ачык-айкын рейтингин жүргүзүү эчак эле бышып жетилген. Бул чөйрөдө атаандашсыз административдик чараларга гана таянып сапатты көтөрүү мүмкүн эмес. Буга жогорку окуу жайларында академиялык өзүнчөлүктү жайылтуу дагы өбөлгө болот.

Бошотулган каражаттарды мектептерди жана ЖОЖдорду техникалык жактан жабдууга багыттоо зарыл. Тактап айтканда, компьютерлештирүүнү жүргүзүү, орто мөөнөттүү келечекте республиканын бардык мектептерин интернетке туташтыруу керек.

Республиканын калкынын билим алууга бирдей мүмкүнчүлүгүн камсыздоо, мамлекеттик финансылык ресурстарды натыйжалуу пайдаланууну жогорулатуу, билим берүүнүн натыйжалуу системасын түзүү, билим берүүнүн сапатын камсыздоо билим берүү тармагын өнүктүрүүдөгү негизги максат катары аныкталган.

Коюлган максаттарга жетүү үчүн төмөнкүдөй негизги стратегиялар аныкталган:

билим берүү мекемелеринин тармактарын сактоо жана өнүктүрүү, билим берүүнү каржылоо механизмин өркүндөтүү (минималдык стандарттар жана ченемдик ар бир жанга каржылоо), билим берүү кызматын көрсөтүү системасын (сабак берүүнүн методикасын, окуу пландарын жана программаларын) өркүндөтүү.

Мындан тышкары, "Билим берүү" тармагы боюнча бюджеттин орто мөөнөттүү божомолунда төмөнкүдөй маселелерди чечүү каралган: жалпы билим берүүчү мектептер үчүн окуу китептерин басып чыгаруу жана сатып алуу, билим берүү мекемелеринин материалдык-техникалык базаларын жакшыртуу; жалпы билим берүүчү мектептердин 1-4-класстарына тамак берүүнү уюштуруу; мектептерди куруу; жалпы билим берүүчү мектептердин капиталдык жана күнүмдүк оңдоо иштери.

Саламаттык сактоо

Орто мөөнөттүү келечекте бул тармактагы негизги иш-чаралар Мамлекеттик кепилдиктер программасынын алкагында калктын саламаттык сактоонун сапаттуу кызматтарын алуу мүмкүндүгүн андан ары жакшыртууга, медициналык кызматтарды алуучулардын жана көрсөтүүчүлөрдүн функциялардын бөлүнүшүнө негизделген экономикалык өз ара мамилелерди саламаттык сактоо секторунда өнүктүрүүгө, Бирдиктүү төлөм системасындагы саламаттык сактоо уюмдарын каржылоонун келечектүү методдорун киргизүү, саламаттык сактоо уюмдарынын башкаруучулук жана финансылык өз алдынчалыгын күчөтүүгө, көрсөтүлүп жаткан медициналык кызматтын сапаты үчүн алардын жоопкерчилигин жогорулатууга багытталат.

2009-2011-жылдарда саламаттык сактоонун негизги максаттары болуп төмөнкүлөр эсептелет:

- саламаттык сактоо кызматтарынын жеткиликтүүлүгү;

- калкка болгон финансылык оордукту жеңилдетүү;

- саламаттык сактоо кызматтарын көрсөтүүнүн натыйжалуулугун жогорулатуу;

- медициналык кызмат көрсөтүүнүн сапатын жогорулатуу;

- саламаттык сактоо системасынын ачык-айкындыгын жогорулатуу;

- ресурстарды бөлүштүрүүдөгү адилеттүүлүк;

- саламаттык сактоо системасынын калктын муктаждыктарына туура келүүсү.

2009-2011-жылдарда төмөнкү программаларды ишке ашыруу каралган:

- жарандардын саламаттыгын сактоо жана бекемдөө боюнча жана 2006-2010-жылдарга "Манас таалими" саламаттык сактоону реформалоонун улуттук программасынын алкагында иштелип чыккан "Мамлекеттик кепилдиктердин программасы";

- коопсуз, натыйжалуу жана сапаттуу дары-дармектерди алуу мүмкүнчүлүгүн караган "Дары-дармектер менен биринчи деңгээлдеги камсыздоо боюнча милдеттүү медициналык камсыздоонун кошумча программасы (ММК КП)" программасы;

- калкка күтүү баракчасы менен көрсөтүлгөн баасы кымбат жана жогорку технологиялык медициналык кызматтардын наркын саламаттык сактоо уюмдарына төлөөнү караган "Медициналык жардамдын жогорку технологиялык фонду" программасы;

- калктын муктаждыгына багытталып, саламаттыкты сактоо жана бекемдөө программаларын бириктирүүгө, кеңири сектор аралык өз ара аракеттенүүгө жана саламаттык сактоо жана бекемдөө маселелерине коомчулуктун активдүү катышуусуна негизделген коомдук саламаттык сактоонун туруктуу кызматын түзүү негизги максаты болуп саналган "Коомдук саламаттык сактоо" программасы жана "Тескөө, медициналык-социалдык, реабилитациялык жардам жана билим берүү" программасы.

Мамлекеттик бюджеттен саламаттык сактоого бөлүнгөн акчанын өсүшү жарандардын айрым категорияларына жеңилдик шартында берилүүчү медициналык жардамды көрсөтүүнүн эсебинен калктын медициналык кызмат үчүн акча төлөөсүнүн азайышы менен коштолот.

Саламаттыкты сактоону мамлекеттик каржылоонун үлүшүн Өлкөнү өнүгүү стратегиясынын индикаторуна ылайык көбөйтүү саламаттык сактоону каржылоодогу артыкчылыкты камсыздоого, калкка болгон финансылык оорчулукту төмөндөтүүгө, тобокелдикти башкаруунун натыйжалуулугун, медициналык кызматтардын сапатын жана алардын калкка жеткиликтүүлүгүн жакшыртуу боюнча чараларды пландоого мүмкүндүк берет.

3.9. Кыргыз Республикасын 2009-2011-жылдарда социалдык-экономикалык өнүктүрүү божомолунун оптимисттик сценарийи

Оптимисттик сценарий ата мекендик бизнестин атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн салыштырмалуу жакшыртууга, жогорку инвестициялык активдүүлүктү сактоого жана бир катар ири инфраструктуралык долбоорлорду ишке ашырууга, банк системасын туруктуу өнүктүрүүгө жана экономиканын өсүшүндө анын салымын жогорулатууга багытталат. ИДПнын өсүш темпи 2009-2011-жылдарда орточо 7,7 проценттин деңгээлинде божомолдонууда. Бул сценарий дүйнөлүк экономикалык конъюнктуранын жана өнөктөш өлкөлөрдүн экономикасынын жакшырышын болжолдойт.

Мындан тышкары, экономиканын учурдагы өсүш темпине эмес, Кыргыз Республикасынын экономикасынын өнүгүүнүн инновациялык тибине бурулушуна жана экономикалык өсүш сапатына таасир берүүчү инновациялык багытка, билим берүүгө жана саламаттык сактоого жана ушул чөйрөлөрдүн натыйжалуулугун жогорулатууга кеткен чыгымдардын көбөйүшү каралат.

11-таблица. 2009-2011-жылдарда ИДПнын өсүш темпинин божомолдук

көрсөткүчтөрү

┌──────────────────────┬────────┬────────┬────────────────────────────┐

│     Көрсөткүчтөр     │2007-ж. │2008-ж. │Божомол (оптимист. сценарий)│

│                      │ факт.  │алдын.  ├─────────┬─────────┬────────┤

│                      │        │        │ 2009-ж. │ 2010-ж. │2011-ж. │

├──────────────────────┼────────┼────────┼─────────┼─────────┼────────┤

│ИДП колдонуудагы      │141897,7│185013,6│ 220072,5│ 259453,7│306394,6│

│баада, млн.сом        │        │        │         │         │        │

├──────────────────────┼────────┼────────┼─────────┼─────────┼────────┤

│реалдуу өсүш темпи, % │   108,5│   107,6│    106,8│    107,7│   108,7│

├──────────────────────┼────────┼────────┼─────────┼─────────┼────────┤

│ИДПнын дефлятору, %   │   114,9│   121,2│    111,4│    109,4│   108,6│

├──────────────────────┼────────┼────────┼─────────┼─────────┼────────┤

│Кумтөрсүз ИДП, млн.сом│138031,4│176598,8│ 210448,7│ 249343,7│296001,5│

├──────────────────────┼────────┼────────┼─────────┼─────────┼────────┤

│реалдуу өсүш темпи, % │   109,0│   105,4│    106,6│    107,9│   109,0│

├──────────────────────┼────────┼────────┼─────────┼─────────┼────────┤

│Кумтөрсүз ИДПнын      │   114,7│   121,4│    111,8│    109,8│   108,9│

│дефлятору, %          │        │        │         │         │        │

└──────────────────────┴────────┴────────┴─────────┴─────────┴────────┘

Тармактык кесилиште орточо жылдык өсүш темпи орто мөөнөттүү мезгилде айыл чарбасында - 103 процентти, өнөр жайында - 107,7 процентти, курулушта - 111,5 процентти, кызмат көрсөтүү чөйрөсүндө - 110,2 процентти түзөт.

12-таблица. 2009-2011-жылдарда ИДПнын жана экономика тармактарынын өсүш темпи

┌─────────────────────────────────────┬───────┬───────┬───────┬───────┐

│                                     │2008-ж.│2009-ж.│2010-ж.│2011-ж.│

│                                     │алдын. │божомол│божомол│божомол│

├─────────────────────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│ИДПнын реалдуу өсүш темпи, (%)       │  7,6  │  6,8  │  7,7  │  8,7  │

├─────────────────────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│"Кумтөр" кенин иштетүү боюнча        │  5,4  │  6,6  │  7,9  │  9,0  │

│ишканаларды кошпогондо ИДПнын        │       │       │       │       │

│реалдуу өсүш темпи                   │       │       │       │       │

├─────────────────────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│Айыл чарбасы                         │  0,7  │  2,5  │  3,0  │  3,5  │

├─────────────────────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│Өнөр жай                             │ 14,9  │  6,0  │  7,2  │  9,8  │

├─────────────────────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│Курулуш                              │ 10,8  │  7,5  │ 12,0  │ 15,0  │

├─────────────────────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│Кызмат көрсөтүү                      │ 10,6  │  9,6  │ 10,3  │ 10,8  │

└─────────────────────────────────────┴───────┴───────┴───────┴───────┘

2009-2011-жылдарда тышкы соода жүгүртүүнүн өсүшү орточо 11,6 процентке байкалат, анын ичинде товарлардын экспорту - 19,8 процентти жана товарлардын импорту - 8,0 процентти түзөт.

13-таблица. 2009-2011-жылдарда товарлардын тышкы соода жүгүртүүсү

(млн. АКШ доллары)

┌────────────────────┬────────┬───────┬───────┬───────────────────────┐

│                    │2006-ж. │2007-ж.│2008-ж.│       божомол         │

│                    │ факт   │ факт  │алдын. ├───────┬───────┬───────┤

│                    │        │       │       │2009-ж.│2010-ж.│2011-ж.│

├────────────────────┼────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│Товарлардын жана    │3537,9  │5239,0 │7014   │7900   │8740   │9670   │

│кызмат              │        │       │       │       │       │       │

│көрсөтүүлөрдүн      │        │       │       │       │       │       │

│тышкы соода         │        │       │       │       │       │       │

│жүгүртүүсү          │        │       │       │       │       │       │

├────────────────────┼────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│өсүш темпи          │ 151,0% │ 148,1%│ 130,5%│ 112,6%│ 110,6%│ 110,6%│

├────────────────────┼────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│анын ичинде         │        │       │       │       │       │       │

├────────────────────┼────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│товарлардын жана    │1284,7  │2021,2 │2346,5 │2730   │3210   │3770   │

│кызмат              │        │       │       │       │       │       │

│көрсөтүүлөрдүн      │        │       │       │       │       │       │

│экспорту            │        │       │       │       │       │       │

├────────────────────┼────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│өсүш темпи          │ 135,8% │ 157,3%│ 117,0%│ 116,3%│ 117,6%│ 117,4%│

├────────────────────┼────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│товарлардын жана    │2253,2  │3217,7 │4667,5 │5170   │5530   │5900   │

│кызмат              │        │       │       │       │       │       │

│көрсөтүүлөрдүн      │        │       │       │       │       │       │

│импорту             │        │       │       │       │       │       │

├────────────────────┼────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│өсүш темпи          │ 161,3% │ 142,8%│ 138,5%│ 110,8%│ 107,0%│ 106,7%│

└────────────────────┴────────┴───────┴───────┴───────┴───────┴───────┘

Экспорттун көлөмүнүн өсүшү алтынды экспорттоонун өсүшүнүн эсебинен орточо 10%ке күтүлүүдө. Мындан тышкары экспорттун өсүшү экспорттун салттуу статьяларынан тамеки орточо 10%ке, пахта 9,3%ке, жашылчалар жана жемиштер 8,4%ке, чыңалуу лампалары 10,4%ке, цемент 19%ке, кийимдер 11%ке байкалмакчы.

Мунай жана мунай продукттарынын импортунун өсүшү орточо 16,3%ке, жаратылыш газы - 5,8%ке, көмүр - 6,6%ке, жыгач материалдары - 8,3%ке, каучук, резина жана андан жасалган буюмдар - 13,1%ке, машиналар, жабдуулар жана механикалык түзүлүштөр 6,2%ке ж.б. божомолдонууда.

Ошол эле мезгилде транспорттук тышкы кызмат көрсөтүүнүн өсүшү орточо 7,1%ке, байланыш - 17,5%ке, курулуш кызмат көрсөтүүсү - 21%ке байкалмакчы.

Өнөр жай

2009-2011-жылдарда өнөр жай өндүрүшүнүн өсүш темпи 106-109,8% деңгээлинде күтүлүүдө. Ушул сценарий боюнча өлкөнүн бизнес секторундагы артыкча активдүү кайра курууну жана анын атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн жогорулатууну, ошондой эле инновацияларга дем берүү жана өндүрүштү диверсификациялоо боюнча кошумча чараларды мамлекет тарабынан ишке ашырууну эске алуу менен өнөр жайдын өсүш темпи белгиленген деңгээлге чейин жогорулашы мүмкүн.

2009-2011-жылдарда өнөр жайдын өсүшүн тездетүү негизинен тоо-кен казып алуу жана өнөр жайдын иштетүүчү тармактарында өсүш темпин жогорулатуу менен аныкталат.

14-таблица. 2008-2011-жылдарда өнөр жай өндүрүшүнүн динамикасы

┌────────────────────────┬────────┬────────┬────────┬────────┬────────┐

│      Көрсөткүчтөр      │ Өлчөө  │2008-ж. │2009-ж. │2010-ж. │2011-ж. │

│                        │ бирд.  │(алдын.)│        │        │        │

├────────────────────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┤

│Тоо-кен казып алуу      │Млн.сом │  1928,2│  2219,9│  2731,6│  2966,5│

│өнөр жайы               │        │        │        │        │        │

├────────────────────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┤

│Өсүш темпи              │   %    │   106,4│   107,9│   113,2│   107,1│

├────────────────────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┤

│Иштетүү өнөр жайы       │Млн.сом │ 85250,2│ 98606,3│110774,8│127255,2│

├────────────────────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┤

│Өсүш темпи              │   %    │   123,6│   108,1│   107,4│   111,1│

├────────────────────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┤

│Электр энергиясын, газды│Млн.сом │  9156,1│ 11333,9│ 12876,4│ 15431,2│

│жана сууну өндүрүү жана │        │        │        │        │        │

│бөлүштүрүү              │        │        │        │        │        │

├────────────────────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┤

│Өсүш темпи              │   %    │    92,5│    95,0│   105,0│   104,3│

└────────────────────────┴────────┴────────┴────────┴────────┴────────┘

Өсүштүн жогорку темпи текстиль жана тигүү буюмдарынын өндүрүшүндө (орточо 106,6%), булгаары, булгаарыдан жасалган буюмдар (1,6 эсеге), кокс, мунай продукттары жана ядролук материалдар (141,4%), химия өндүрүшүндө (131,3%), жана металлургия өндүрүшүндө (106,5%) божомолдонууда.

Божомолдун оптимисттик сценарийи төмөнкү негизги иш-чаралар жана чаралар менен камсыз болушу мүмкүн.

- Кыргыз Республикасынын көмүр өнөр жайын 2015-жылга чейинки мезгилде өнүктүрүү жана аны 2009-2011-жылдарда ишке ашыруу программасын 2009-жылы Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан жактыруу;

- көмүрдүн запасы 150 млн. тоннадан ашкан Кара-Кече кениндеги "Борбордук" участогун инвесторлор тарабынан интенсивдүү өздөштүрүү;

- "Кара-Кече" кенин иштеп жаткан ишкана катары, ошондой эле инвесторлорду тартуунун эсебинен ачык ыкмада артыкча үнөмдүү иштетүү жана көмүр казып алуунун көлөмүн 300 миң тоннага чейин жеткирүү менен өнүктүрүү;

- жеткирилген көмүр үчүн мамлекетке тиешелүү төлөм маселесин чечүү менен чектеш мамлекеттерге көмүрдүн экспортунун көлөмүн өстүрүү;

- Жалал-Абад облусундагы "Көгарт" жана "Майлуу-Суу IV" кендеринде "Газпром" ААК тарабынан мунай жана газды кошо өндүрүп алуунун жаңы натыйжалуу чектерин ачуу;

- Баткен облусунун Арка жана Бурганды массивдеринде "Чжуннен" (Кытай) компаниясы тарабынан мунай жана газды кошо өндүрүп алуунун жаңы жемиштүү чектерин ачуу;

- "Кыргыз-Кытай кагаз фабрикасы" ачык акционердик коомунда офсеттик өндүрүштү ишке киргизүү;

- алюкобонд өндүрүшүн кайрадан улантуу жана "Алтын-Ажыдаар" жоопкерчилиги чектелген коомдо чыңалтылган айнекти өндүрүү линиясын ишке киргизүү;

- чыгарылган продукциялардын түрүн жана көлөмүн (бензин, дизелдик отун, мазут, авиакеросин, май жана битум) көбөйтүү менен Жалал-Абад НПЗда колдонулган технологиялык жабдууларды жаңыртуу жана жаңылоо;

- Баткен облусунун Лейлек районундагы НПЗны (200 миң тонна) ишке киргизүү жана "Кемин НПЗ" (80 миң тонна) жоопкерчилиги чектелген коом компаниясы тарабынан мурдагы "Восток" биргелешкен ишкананын өндүрүшүн калыбына келтирүү;

- курулуш материалдарын чыгаруу боюнча жаңы кубаттуулуктарды киргизүү боюнча инвестицияларды ийгиликтүү өздөштүрүү: "Түштүк-Кыргыз Цемент" жабык акционердик коому, кубаттуулугу жылына 1,0 млн. тонна цемент, "Ак-Сай Цемент" кубаттуулугу жылына 1,8 млн. тонна цемент жана 185 млн. шарттуу такта шиферди берет;

- "Күрмөнтүцемент" ачык акционердик коому, "ТехноЛин" жоопкерчилиги чектелген коом, курулуш материалдарынын Түштүк комбинаты" сыяктуу каралбай калган ишканалардын долбоордук кубаттуулугуна чыгуу;

- 2009-жылы "Андаш" алтын кенин пайдаланууга киргизүү;

- Казакстан Республикасына трактордун чиркегичтерин ("Автожыйноочу завод" акционердик коому), араа чынжырларын Россия Федерациясына ("Кызыл-Кыя машина заводу") экспорттук жеткирүүлөрдү, "Тула патрон заводу" АКсы (Россия Федерациясы) үчүн автоматтык ротордук линияларды оңдоо, жаңылоо жана жасоо боюнча "БМЗ" жана "БШЗ" МИ АКнын экспорттук кызмат көрсөтүүсүн көбөйтүү;

- "БМЗ" ачык акционердик коомунда диоддук жарык берүүчү тышкы жарык берүүчү чырактарды (диоддук жарык берүүсү бар тышкы жарык берүүчү кыргыз-япон чырагынын тажрыйбалык үлгүсү 4 даанада жасалып, ал Бишкек шаарынын Токтогул жана Турусбеков көчөлөрүнүн кесилишинде орнотулган) сериялык түрдө чыгарууну өздөштүрүү;

- акциялардын мамлекеттик пакетин сатуу жана инвестицияларды активдүү тартуу жолу менен "Кайыңды кабель заводу" акционердик коомунун негизги өндүрүшүн ишке киргизүү жана турукташтыруу.

Айыл чарбасы

2009-2011-жылдарда айыл чарба продукцияларын өндүрүүнүн өсүшү 103,0% чегинде божомолдонууда. Айыл чарба продукцияларын өндүрүүнүн өсүш темпи өсүмдүк өстүрүүчүлүктө дан эгиндеринин, тамекинин, пахтанын, кант кызылчасынын, май чыгаруучу өсүмдүктөрдүн жана жашылчалардын айдоо аянттарын көбөйтүүнүн эсебинен жетишүү жана албетте өстүрүлүп жаткан өсүмдүктөрдүн түшүмдүүлүгүн жогорулатуу божомолдонууда.

15-таблица. 2009-2011-жылдарда айыл чарбасынын негизги

көрсөткүчтөрү

┌───────────────┬────────┬────────┬────────┬────────┬────────┬────────┐

│ Көрсөткүчтөр  │ Өлчөө  │2007-ж. │2008-ж. │2009-ж. │2010-ж. │2011-ж. │

│               │бирдиги │(факт)  │(алдын.)│        │        │        │

├───────────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┤

│Айыл чарбасы   │млн.сом │ 89891,3│112454,8│130827,0│151595,9│175416,2│

├───────────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┤

│Өсүш темпи     │   %    │   101,5│   100,7│   102,5│   103,0│   103,5│

└───────────────┴────────┴────────┴────────┴────────┴────────┴────────┘

Өсүштүн каралган темпин аткаруу үчүн тармактарды кайрадан техникалык жактан жабдууну, каналдардын курулушуна бюджеттен каражатты бөлүүнү жакшыртуу, сугат жерлеринин аянтын көбөйтүүгө мүмкүндүк берген өндүрүштүн агротехникасын жакшыртуу, агротехникалык мөөнөттө айыл чарба иштерин жүргүзүүгө мүмкүндүк берүүчү машина-трактордук паркты толуктоо жана албетте, өстүрүлүүчү өсүмдүктөрдүн түшүмдүүлүгүн жогорулатуу зарыл.

Мал чарбачылыгында этти өндүрүүнүн өсүшү малдын жана канаттуулардын санынын өстүрүүнүн, асыл тукум малдардын генофондун жакшыртуунун жана үйүрлөрдү көбөйтүүнүн, алыскы жайыттарды үнөмдүү пайдалануунун, ар бир айыл өкмөттөрүндө жасалма уруктандыруучу пункттары бар менчик зооветсервистерди уюштуруунун эсебинен жетишилмекчи. Сүттү өндүрүү уйдун санын көбөйтүүнүн жана жемдин азыктуулугу сапатын жакшыртуунун эсебинен өсөт.

Кызмат көрсөтүү чөйрөсү

Кызмат көрсөтүү чөйрөсүндө өсүш орточо жылдык темпи божомолдун оптимисттик сценарийи боюнча 110,2% деңгээлинде күтүлүүдө. Мындай өсүшкө соода (орточо 106,9%), мейманкана жана ресторандар (111,2%), транспорт (7,9%) жана байланыш (144,4%) чөйрөлөрүнүн өнүгүүсү өбөлгө болот.

16-таблица. 2009-2011-жылдарда кызмат көрсөтүү чөйрөсүнүн негизги

көрсөткүчтөрү

┌──────────────────────┬────────┬──────────┬────────┬────────┬────────┐

│    Көрсөткүчтөр      │ өлчөө  │  2008-ж. │2009-ж. │2010-ж. │2011-ж. │

│                      │бирдиги │(алдын. ф)│        │        │        │

├──────────────────────┼────────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│Кызмат көрсөтүү       │млн.сом │ 145216,7 │175955,1│211674,4│254468,3│

├──────────────────────┼────────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│Өсүш темпи            │   %    │    110,6 │   109,6│   110,3│   110,8│

├──────────────────────┼────────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│Соода, автомобилдерди,│млн.сом │  54580,5 │ 66798,3│ 80476,1│ 96356,5│

│тиричилик буюмдарын   │        │          │        │        │        │

│жана өздүк колдонуучу │        │          │        │        │        │

│предметтерди оңдоо    │        │          │        │        │        │

├──────────────────────┼────────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│Өсүш темпи            │   %    │    109,2 │   106,7│   106,9│   107,0│

├──────────────────────┼────────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│Мейманканалар жана    │млн.сом │   6912,6 │  8324,8│  9979,5│ 11906,9│

│ресторандар           │        │          │        │        │        │

├──────────────────────┼────────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│Өсүш темпи            │   %    │    113,2 │   111,2│   111,1│   111,3│

├──────────────────────┼────────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│Транспорт жана        │млн.сом │  30949,4 │ 39970,6│ 51743,0│ 66660,1│

│байланыш              │        │          │        │        │        │

├──────────────────────┼────────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│Өсүш темпи            │   %    │    129,7 │   128,0│   129,1│   128,9│

└──────────────────────┴────────┴──────────┴────────┴────────┴────────┘

Кызмат көрсөтүүнүн жаңы түрлөрүн өнүктүрүү жана калктын жашоо турмушун жогорулатуу, соода, транспорт жана байланыш кызматы тармактарын өнүктүрүүгө кошумча инвестицияларды тартуунун эсебинен керектөөчүлүк суроо-талаптын өсүш темпин көбөйтүү болжолдонууда.

Кызмат көрсөтүүнүн өсүш темпин көбөйтүү төмөнкүлөрдүн эсебинен божомолдонууда:

- сектордун инвестициялык жагымдуулугун заманбап технологияларды киргизүү, жабдууларды жаңылоо, кызмат көрсөтүү чөйрөсүндө заманбап тармактарды куруу жана түзүү жолу менен колдоонун;

- соода жана маалыматтык технологиялар чөйрөсүндө инвестициялардын көлөмүнүн өсүшүнүн;

- эл аралык уюмдар жана инвесторлор менен иш жүргүзүүнү оптималдаштыруу аркылуу алдыңкы технологияларды киргизүүнүн;

- туризмди өнүктүрүү үчүн жагымдуу шарттарды камсыз кылуу максатында экономиканын инфраструктурасын жаңылоонун;

- башкарууну оптималдаштыруунун;

- автоматташтыруунун деңгээлин жогорулатуунун;

- кызмат көрсөтүүнүн заманбап түрлөрүн киргизүүнүн;

- почта объектилерин кайрадан оңдоону жана техникалык жабдууну, почта менен жөнөтүүлөрдү жеткирүүнүн ылдамдыгын, ишенимдүүлүгүн, кызмат көрсөтүүнүн сапатын жогорулатуу максатында логистиканы өркүндөтүүнү билдирген почта байланышынын инфраструктурасын жаңылоонун.

Инвестициялар жана курулуш

2009-2011-жылдары экономиканы жана социалдык чөйрөнү өнүктүрүүгө финансылоонун бардык булактары боюнча негизги капиталга ылайык инвестициялардын 33,7 - 41,6 - 53,9 млрд.сому пайдаланылмакчы.

"Жерүй", "Талды-Булак сол жээк" алтын кендеринде, энергетика объекттеринде (Камбар-Ата ГЭС-1 жана 2, башка ГЭСтерди жаңылоо), Тамчы айылындагы "Ысык-Көл" аэропортун реконструкциялоо, "Кытай-Кыргызстан-Өзбекстан", "Балыкчы-Кочкор-Кара-Кече", "Арка (Кыргызстан) - Кайраккум" (Тажикстан) темир жол магистралынын курулушунун башталышына капиталдык салымдарды өздөштүрүү жана өндүрүштү белгиленген.

Мындан тышкары, республиканын региондорун бири-бири менен жана коңшу өлкөлөр менен байланыштырган автомобил жолдорду өнүктүрүү боюнча капиталдык салымдарды өздөштүрүү каралган.

Капиталдык салымдарды өздөштүрүүнүн божомолдонгон көлөмүнөн улам курулуштун өсүш темпи 2009-2011-жылдарда орточо 111,5 проценттин деңгээлинде күтүлүүдө.

17-таблица. 2009-2011-жылдардагы курулуштун негизги көрсөткүчтөрү

┌────────────────────────┬────────┬────────┬────────┬────────┬────────┐

│      Көрсөткүчтөр      │ өлчөө  │2008-ж. │2009-ж. │2010-ж. │2011-ж. │

│                        │бирдиги │(алдын.)│        │        │        │

├────────────────────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┤

│Курулуш                 │млн.сом │ 25170,9│ 30630,5│ 38422,9│ 49179,3│

├────────────────────────┼────────┼────────┼────────┼────────┼────────┤

│Өсүш темпи              │   %    │    89,2│   107,5│   112,0│   115,0│

└────────────────────────┴────────┴────────┴────────┴────────┴────────┘

Оптимисттик сценарий боюнча божомолдук көрсөткүчтөр төмөнкү иш-чаралардын жана чаралардын эсебинен камсыз болушу мүмкүн:

- ушул максатка каралган бюджеттик каражатты өз учурунда бөлүүнүн жана мамлекеттик саясатты натыйжалуу жүргүзүүнүн;

- пландалган иштердин участокторун инвесторлор тарабынан интенсивдүү өздөштүрүүнүн;

- негизги соода өнөктөш-өлкөлөрдүн экономикасындагы абалдын жакшыруусунун;

- кубаттуулугу жылына 1,0 млн. тонна цемент болгон "Түштүк-Кыргыз-Цемент" жоопкерчилиги чектелген коомунда жана кубаттуулугу жылына 1,8 млн. тонна цемент жана 185 млн. шарттуу такта шифер болгон "Ак-Сай Цемент" жоопкерчилиги чектелген коомунда курулуш материалдарын чыгаруу боюнча жаңы кубаттуулукту киргизүү боюнча инвестицияларды ийгиликтүү өздөштүрүүнүн;

- "Алтын-Ажыдаар" жоопкерчилиги чектелген коомунда чыңалтылган айнектин өндүрүш линиясын ишке киргизүүнүн жана алюкобондду өндүрүүнү кайрадан улантуунун;

- "Күрмөтүцемент" ачык акционердик коомунун, "ТехноЛин" жоопкерчилиги чектелген коомунун, Курулуш материалдарынын түштүк комбинаты сыяктуу каралбай калган ишканалардын долбоордук кубаттуулукка чыгуусунун;

- 2009-жылы "Андаш" алтын кенин пайдаланууга берүүнүн.

Ишкердик

2011-жылдын аягында ишкердик субъекттердин саны 13,2 миң бирдикке, ал эми жеке ишкерлердин саны 249,6 миң бирдикке өсөөрү күтүлүүдө. Жумуш менен камсыз болгон адамдардын саны 2008-жылдагы 300,9 миң адамдан 2011-жылы 351,0 миң адамга чейин өсөт.

18-таблица. 2007-2011-жылдарда ишкердик чөйрөнүн өнүгүүсүнүн негизги көрсөткүчтөрү

┌──┬────────────────────┬───────┬───────┬───────┬───────┬───────┬─────┐

│  │  Индикаторлордун   │2007-ж.│2008-ж.│2009-ж.│2010-ж.│2011-ж.│Өсүш │

│  │      аталышы       │ факт  │күтүл. │божомол│божомол│божомол│  %  │

├──┼────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼─────┤

│1 │КОИ субъекттери     │63373,6│68437  │73501  │78565  │83629  │ 8%  │

│  │тарабынан өндүрүлгөн│       │       │       │       │       │     │

│  │кошумча дүң нарк    │       │       │       │       │       │     │

│  │млн.сом             │       │       │       │       │       │     │

├──┼────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼─────┤

│2 │ИДПдагы КОИнин      │   45,4│   45,7│   46  │   46,3│   46,6│ 6,5%│

│  │кошумча дүң наркынын│       │       │       │       │       │     │

│  │салыштырма салмагы %│       │       │       │       │       │     │

├──┼────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼─────┤

│3 │Ишкердик            │ 9852  │10700  │11548  │12396  │13244  │ 5,9%│

│  │субъекттердин саны  │       │       │       │       │       │     │

├──┼────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼─────┤

│4 │Жеке ишкерлердин    │  193,4│  208,2│  222  │  235,8│  249,6│ 7,1%│

│  │саны, миң бирдик    │       │       │       │       │       │     │

├──┼────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼─────┤

│5 │КОИде иштегендердин │  284,2│  300,9│  317,6│  334,3│  351  │ 5,8%│

│  │саны, миң адам      │       │       │       │       │       │     │

└──┴────────────────────┴───────┴───────┴───────┴───────┴───────┴─────┘

Социалдык саясат

2009-2011-жылдарда өлкөнү өнүктүрүү Стратегиясын ийгиликтүү ишке ашыруунун натыйжасында калктын жумуш менен камсыз болуусун жана эмгек ресурстарынын атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүнүн, турмуш шарттын деңгээлин жана сапатын жогорулатуу, жумушсуздуктун, экономикалык жигерсиз калктын, социалдык чыңалуунун деңгээлин төмөндөтүү жетишилет.

19-таблица. 2008-2011-жылдарда божомолдонгон социалдык

көрсөткүчтөр

┌────────────┬────────┬───────┬───────┬───────┬───────┬───────┬───────┐

│Көрсөткүчтөр│ Өлчөө  │2006-ж.│2007-ж.│2008-ж.│2009-ж.│2010-ж.│2011-ж.│

│            │бирдиги │ факт  │ факт  │күтүл. │божомол│божомол│божомол│

├────────────┼────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│Жылдын      │миң адам│ 5189,8│ 5224,3│5300   │ 5330  │ 5350  │ 5400  │

│аягына      │        │       │       │       │       │       │       │

│карата      │        │       │       │       │       │       │       │

│туруктуу    │        │       │       │       │       │       │       │

│калктын     │        │       │       │       │       │       │       │

│саны        │        │       │       │       │       │       │       │

├────────────┼────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│Калктын     │сом     │  377,2│  796  │ 571   │  140  │  800  │  560  │

│ар бир      │        │       │       │       │       │       │       │

│адамына     │        │       │       │       │       │       │       │

│бир айдагы  │        │       │       │       │       │       │       │

│МКБ         │        │       │       │       │       │       │       │

│чоңдугунун  │        │       │       │       │       │       │       │

│наркы       │        │       │       │       │       │       │       │

├────────────┼────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│- эмгекке   │сом     │ 2619,8│ 3083  │3931   │ 4550  │ 5270  │ 6110  │

│жарамдуу    │        │       │       │       │       │       │       │

│калкка      │        │       │       │       │       │       │       │

│карата      │        │       │       │       │       │       │       │

├────────────┼────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│бардык      │сом     │ 3270  │ 3970  │5422(*)│ 6434  │ 7614  │ 8700  │

│категория-  │        │       │       │       │       │       │       │

│дагы иштеп  │        │       │       │       │       │       │       │

│жаткандар-  │        │       │       │       │       │       │       │

│дын орточо  │        │       │       │       │       │       │       │

│айлык акысы │        │       │       │       │       │       │       │

├────────────┼────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│- өсүштүн   │   %    │  118,5│ 110,2 │109,2  │  105,0│  106,6│  104,8│

│реалдуу     │        │       │       │       │       │       │       │

│темпи       │        │       │       │       │       │       │       │

├────────────┼────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│- эмгекке   │   %    │  124,9│ 128,7 │137,9  │  141,4│  144,5│  142,4│

│жарамдуу    │        │       │       │       │       │       │       │

│калктын     │        │       │       │       │       │       │       │

│МКБ наркына │        │       │       │       │       │       │       │

│карата, %   │        │       │       │       │       │       │       │

├────────────┼────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│Өткөн жылдын│   %    │  105,1│ 120,1 │120,0  │  112,0│  111,0│  109,0│

│декабрына   │        │       │       │       │       │       │       │

│карата ИПЦ %│        │       │       │       │       │       │       │

├────────────┼────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│Өткөн жылга │   %    │  105,6│ 110,2 │124,5  │  113,0│  111,0│  109,0│

│карата ИПЦ  │        │       │       │       │       │       │       │

└────────────┴────────┴───────┴───────┴───────┴───────┴───────┴───────┘

(*) кичи ишканаларды кошпогондо

3.10. Кыргыз Республикасын 2009-2011-жылдарда

социалдык-экономикалык өнүктүрүү божомолунун пессимисттик

сценарийи

Пессимисттик сценарий АКШнын финансы рыногунда жана дүйнөлүк финансы рынокторунда өсүп жаткан кризистик процесстердин фонунда ата мекендик продукциялардын атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүнүн начарлашынын айынан экспорттун өсүшү (бюджетти түзүүчү ишканалардын) жайлаган шарттарында Кыргыз Республикасынын экономикасынын өнүгүшүн чагылдырат. Бул инвестициялык активдүүлүктүн токтошунан, банктык кредиттөөнүн өсүш темпинин олуттуу төмөндөшүнөн жана ички керектөөлөрдү канааттандырууда импорттун салымынын салыштырмалуу жогорулашынан көрүнөт. ИДПнын өсүш темпи 2008-жылдагы 7,6%тен 2009-2011-жылдарда орточо 2,4%ке чейин төмөндөйт.

20-таблица. 2009-2011-жылдарда ИДПнып өсүш темпинин божомолдук

көрсөткүчтөрү

┌─────────────────────┬────────┬───────────┬──────────────────────────┐

│     Көрсөткүчтөр    │2007-ж. │  2008-ж.  │Божомол (пессим. сценарий)│

│                     │ факт   │(алдын. ф.)├────────┬────────┬────────┤

│                     │        │           │2009-ж. │2010-ж. │2011-ж. │

├─────────────────────┼────────┼───────────┼────────┼────────┼────────┤

│ИДП колдонуудагы     │141897,7│ 185013,6  │213588,1│244679,3│279674,6│

│баада, млн.сом       │        │           │        │        │        │

├─────────────────────┼────────┼───────────┼────────┼────────┼────────┤

│Реалдуу өсүш темпи, %│   108,5│    107,6  │   101,5│   102,7│   103,1│

├─────────────────────┼────────┼───────────┼────────┼────────┼────────┤

│ИДПнын дефлятору, %  │   114,9│    121,2  │   113,7│   111,6│   110,9│

├─────────────────────┼────────┼───────────┼────────┼────────┼────────┤

│ИДП "Кумтөр" кенин   │138031,4│ 176598,8  │204661,7│235574,4│270569,6│

│иштетүү боюнча       │        │           │        │        │        │

│ишканаларсыз,        │        │           │        │        │        │

│млн.сом              │        │           │        │        │        │

├─────────────────────┼────────┼───────────┼────────┼────────┼────────┤

│Реалдуу өсүш темпи, %│   109,0│    105,4  │   101,5│   102,8│   103,2│

├─────────────────────┼────────┼───────────┼────────┼────────┼────────┤

│Кумтөрсүз ИДПнын     │   114,7│    121,4  │   114,2│   112,0│   111,3│

│дефлятору, %         │        │           │        │        │        │

└─────────────────────┴────────┴───────────┴────────┴────────┴────────┘

Тармактардын кесилишинде орто мөөнөттүү мезгилде орточо жылдык өсүш темпи түзөт: айыл чарбада - 101,5 процентти, өнөр жайда - 99,2 процентти, курулушта - 96,8 процентти, кызмат көрсөтүү чөйрөсүндө 104,3 процентти түзөт.

21-таблица. 2009-2011-жылдарда ИДПнын реалдуу өсүш темпи, %

┌─────────────────────────────────┬───────────┬───────┬───────┬───────┐

│                                 │  2008-ж.  │2009-ж.│2010-ж.│2011-ж.│

│                                 │  (алдын.) │божомол│божомол│божомол│

├─────────────────────────────────┼───────────┼───────┼───────┼───────┤

│ИДПнын реалдуу өсүш темпи (%)    │     7,6   │   1,5 │  2,7  │  3,1  │

├─────────────────────────────────┼───────────┼───────┼───────┼───────┤

│"Кумтөр" кенин иштетүү боюнча    │     5,4   │   1,5 │  2,8  │  3,2  │

│ишканаларды кошпогондо ИДПнын    │           │       │       │       │

│реалдуу өсүш темпи               │           │       │       │       │

├─────────────────────────────────┼───────────┼───────┼───────┼───────┤

│Айыл чарбасы                     │     0,7   │   1,0 │  1,6  │  2,0  │

├─────────────────────────────────┼───────────┼───────┼───────┼───────┤

│Өнөр жай                         │    14,9   │  -3,0 │  0,4  │  0,4  │

├─────────────────────────────────┼───────────┼───────┼───────┼───────┤

│Курулуш                          │   -10,8   │ -11,5 │  0,5  │  1,5  │

├─────────────────────────────────┼───────────┼───────┼───────┼───────┤

│Кызмат көрсөтүү                  │    10,7   │   4,2 │  4,2  │  4,6  │

└─────────────────────────────────┴───────────┴───────┴───────┴───────┘

22-таблица. 2009-2011-жылдарда товарлардын тышкы соода жүгүртүүсү

(млн. АКШ доллары)

┌────────────────────┬───────┬───────┬────────┬───────────────────────┐

│     Көрсөткүч      │2006-ж.│2007-ж.│2008-ж. │        божомол        │

│                    │ факт  │ факт  │алдын.  ├───────┬───────┬───────┤

│                    │       │       │        │2009-ж.│2010-ж.│2011-ж.│

├────────────────────┼───────┼───────┼────────┼───────┼───────┼───────┤

│Товарлардын жана    │3537,9 │5239,0 │ 7014   │5695   │6105   │6640   │

│кызмат              │       │       │        │       │       │       │

│көрсөтүүлөрдүн      │       │       │        │       │       │       │

│тышкы соода         │       │       │        │       │       │       │

│жүгүртүүсү          │       │       │        │       │       │       │

├────────────────────┼───────┼───────┼────────┼───────┼───────┼───────┤

│өсүш темпи          │ 151,0%│ 148,1%│  130,5%│  81,2%│ 107,2%│ 108,8%│

├────────────────────┼───────┼───────┼────────┼───────┼───────┼───────┤

│анын ичинде         │       │       │        │       │       │       │

├────────────────────┼───────┼───────┼────────┼───────┼───────┼───────┤

│товарлардын жана    │1284,7 │2021,2 │ 2346,5 │1915   │1976   │2050   │

│кызмат              │       │       │        │       │       │       │

│көрсөтүүлөрдүн      │       │       │        │       │       │       │

│экспорту            │       │       │        │       │       │       │

├────────────────────┼───────┼───────┼────────┼───────┼───────┼───────┤

│өсүш темпи          │ 135,8%│ 157,3%│  117,0%│  81,6%│ 103,1%│ 103,8%│

├────────────────────┼───────┼───────┼────────┼───────┼───────┼───────┤

│Товарлардын жана    │2253,2 │3217,7 │ 4667,5 │3780   │4130   │4590   │

│кызмат              │       │       │        │       │       │       │

│көрсөтүүлөрдүн      │       │       │        │       │       │       │

│импорту             │       │       │        │       │       │       │

├────────────────────┼───────┼───────┼────────┼───────┼───────┼───────┤

│өсүш темпи          │ 161,3%│ 142,8%│  138,5%│  81,0%│ 109,3%│ 111,1%│

└────────────────────┴───────┴───────┴────────┴───────┴───────┴───────┘

Доллардын курсунун бекемделиши жана мунайга болгон баанын төмөндөшү Россиянын жана Казакстандын экономикасында терс процесстерди пайда кылышы мүмкүн, алар Кыргызстандын негизги соода өнөктөштөрү болуп эсептелгендиктен, бул Кыргызстандын экономикасына таасирин тийгизет. Финансы ишениминин кризисинин башталышы менен: бардык импорттук жеткирүүлөр же алдын ала төлөө менен же катуу түзүлгөн шарттарда жүргүзүлмөкчү. Бардык ушул процесстер энергия ресурстарын, машиналарды, технологиялык жабдуу жана башка инвестициялык товарларды импорттоонун төмөндөшүнө алып келет. Ошондой эле республиканын экономикалык ишинин жайлап калуусуна эмгек мигранттарынын өлкөгө акча которууларынын төмөндөшү таасирин тийгизип, бул импорттун төмөндөшүнө таасир берет, чет өлкөлөрдө кыргыз товарларына карата суроо-талап айрым кандайдыр бир деңгээлде төмөндөйт.

Энергетикалык тармактагы проблемалар 2008-жылы тигүү жана айнек тармагында өндүрүштүн төмөндөшүнө алып келди, анын жыйынтыгында 2009-жылдын аягына чейин тигилген буюмдардын экспортунун 25%ке кыскаруусу күтүлүүдө.

Россия жана Казакстан сыяктуу өлкөлөрдөн эмгек мигранттарынын акча которууларынын кыскаруусунун айынан импорттук товарларды сатып алуу боюнча калктын сатып алуучулук мүмкүнчүлүгү төмөндөйт. Тышкы каржылоонун чукул кыскарышы экономикалык өсүштү мындан да катуу акырындатат.

2009-жылы жаратылыш газынын наркынын жогорулашы, мунайга болгон баанын түшүшү, машиналардын, жабдуулардын жана механикалык түзүлүштөрдүн, жыгачтын, минералдык ресурстардын, химия продукциялары, металлдардын кымбатташы республикага ушул жана башка товарларды импорттоонун кыскарышына алып келиши мүмкүн. Ошондой эле, Кыргыз Республикасынын Бажы кодексине киргизилген оңдоолордун 2008-жылдын 10-декабрынан баштап күчүнө кириши менен кыймылдаткычтын көлөмү 3 литрден ашкан машиналарга бажы алымынын жогорулатылган бирдиктүү ставкасын киргизилди. Ушуга байланыштуу республикага автомобилдердин импорттоо 55,5%ке чукул кыскарат (импорттун жалпы көлөмүндө болжол менен 14%ти ээлейт).

Мунун натыйжасында товарлардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн тышкы соода жүгүртүүсү пессимисттик сценарий боюнча 2009-жылы 18,8%ке, анын ичинде товарларды жана кызмат көрсөтүүлөрдү экспорттоо - 18,4%ке, товарларды жана кызмат көрсөтүүлөрдү импорттоо - 19,0%ке төмөндөйт.

2010-жылдан тартып дүйнөлүк экономиканын турукташуусу менен Кыргыз Республикасынын тышкы соода жүгүртүүсүндө өсүш байкала баштайт жана товарлардын тышкы соода жүгүртүүсү 2010-жылы 107,2%тен, 2011-жылы 108,8%ке чейин өсөт.

Өнөр жай

2009-2011-жылдары өнөр жай өндүрүшүнүн өсүш темпи божомолдун пессимисттик сценарийи боюнча 97,2-100,5% деңгээлинде күтүлүүдө. Аталган сценарий боюнча бизнес секторунун активдүүлүгү жана анын атаандаштыкка жөндөмдүүлүгү төмөн болот, ал эми тармакка дем берүү жана өндүрүштү диверсификациялоо боюнча мамлекет тарабынан каралган чараларды ишке ашыруу зарыл болгон деңгээлге жана натыйжага жетишпейт.

2009-2011-жылдарда өнөр жайда абалдын оордошу негизинен тоо-кен казып алуу өнөр жайында, электр энергиясын, газды жана сууну өндүрүү жана бөлүштүрүүдө өсүш темпинин төмөндөшү менен аныкталат.

23-таблица. Өнөр жай өндүрүшүнүн динамикасы

┌────────────────────────┬───────┬───────────┬───────┬───────┬────────┐

│      Көрсөткүчтөр      │ Өлчөө │  2008-ж.  │2009-ж.│2010-ж.│2011-ж. │

│                        │бирдиги│(алдын. ф.)│       │       │        │

├────────────────────────┼───────┼───────────┼───────┼───────┼────────┤

│Тоо-кен казып алуу өнөр │Млн.сом│   1928,2  │ 1849,0│ 1941,1│  1908,6│

│жайы                    │       │           │       │       │        │

├────────────────────────┼───────┼───────────┼───────┼───────┼────────┤

│Өсүш темпи              │   %   │    106,4  │   91,5│   96,4│    93,2│

├────────────────────────┼───────┼───────────┼───────┼───────┼────────┤

│Иштетүү өнөр жайы       │Млн.сом│  85250,2  │91054,8│97280,4│102565,5│

├────────────────────────┼───────┼───────────┼───────┼───────┼────────┤

│Өсүш темпи              │   %   │    123,6  │   97,9│  100,6│   100,7│

├────────────────────────┼───────┼───────────┼───────┼───────┼────────┤

│Электр энергиясын,      │Млн.сом│   9156,1  │11034,9│12028,1│ 13952,6│

│газды жана сууну        │       │           │       │       │        │

│өндүрүү жана бөлүштүрүү │       │           │       │       │        │

├────────────────────────┼───────┼───────────┼───────┼───────┼────────┤

│Өсүш темпи              │   %   │     92,5  │   92,0│  100,0│   100,0│

└────────────────────────┴───────┴───────────┴───────┴───────┴────────┘

Өсүштүн темпинин төмөн болушу чийки мунайды жана жаратылыш газын өндүрүүдө (орточо алганда 84,9%), жыгач иштетүү жана жыгачтан жасалуучу буюмдарды өндүрүүдө (95,7%), целлюлоза-кагаз өндүрүшүндө (97,7%), кокс, мунай продуктылары жана ядролук материалдар өндүрүшүндө (98,5%), резина жана пластмасса буюмдары өндүрүшүндө (97%), металл эмес башка минералдык продукттар өндүрүшүндө (94,7%), электр энергиясын, газды жана сууну өндүрүүдө жана бөлүштүрүүдө (97,3%) божомолдонууда.

Божомолдун пессимисттик сценарийде төмөндөгү мүмкүн болуучу тобокелдиктердин жана коркунучтардын айынан өнөр жайдын өсүш темпинин жайлап калуусу күтүлүүдө.

- электр энергиясына чектөө киргизүү менен суроо-талаптын жоктугунун айынан заказдардын азайышына байланыштуу, ошондой эле дүйнөлүк финансы кризисинин таасиринен улам өндүрүштүн көлөмүнүн азайышы;

- энергия алып жүрүүчүлөргө, чийки затка, технологиялык жабдууларга тарифтердин жогорулашы, бул продукциянын атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүнө таасирин тийгизет жана өндүрүштү жыйыштырууга алып келет;

- электр энергиясын шахталарга жана разрездерге берүүнү чектөө авариялык абалдын жаралышына алып келет жана ага ылайык көмүр казып алуунун токтоосуна алып келиши мүмкүн;

- изилдөө иштеринин көлөмү, ошондой эле пайдалануудагы кендерден мунайды өндүрүүнүн көлөмүн көбөйтүү боюнча пландаштырылган иш-чараларды инвесторлор тарабынан аткарбагандыгы;

- технологиялык жабдуулардын тез бузулуусу жана аны жаңылоого каражаттын жоктугу;

- энергиянын альтернативдик түрүнө өтүү менен байланышкан кошумча финансылык чыгымдар (генераторлор ж.б.);

- Россияга жана Казакстанга текстиль жана тигүү тармагынын кубаттуулугунун орун которушу жана квалификациялуу адистеринин кетиши;

- ушул өлкөлөрдө ата мекендик өндүрүштү өнүктүрүү үчүн жагымдуу шарттарды түзүү менен байланыштуу сатуу рыногун жоготуу (Россия жана Казакстан);

- өндүрүштүк-техникалык тобокелдиктер (жабдуулардын эскиришинин жогору болушунун, технологиясынын эскилигинин, электр энергиясын өчүрүүнүн ж.б. кесепетинен авариялар жана жабдуулардын иштебей калуусу);

- казак өнөктөштөрдүн "Кыргыз тоо-кен комбинаты" ачык акционердик коомуна кайра иштетүү үчүн курамында уран бар чийки затты туруктуу жеткирбей калуусу;

- "Түштүк-Кыргыз-Цемент" ЖАКты өз учурунда ишке кирбей калуусу;

- "Жерүй", "Андаш" алтын кендерин ишке киргизүү мөөнөтүнүн үзгүлтүккө учурашы.

Айыл чарбасы

Божомолдун пессимисттик сценарийин иштеп чыгуу дүйнөлүк экономиканын туруксуз финансылык абалынан улам келип чыгат. Ошондуктан айылдык товар өндүрүүчүлөрдү айыл чарба продукцияларын өндүрүүнүн көлөмүнө таасир берүүчү сапаттуу үрөндүк жана асыл тукум материалдары, күйүүчү-майлоочу материалдар, минералдык жер семирткичтер, коргоочу каражаттар жана ветеринардык дары-дармектер менен камсыз кылууда абалдын начарлап кетүүсүн жокко чыгарууга болбойт.

2009-2011-жылдарда айыл чарба продукцияларынын өсүш темпи пессимисттик сценарийге ылайык 101-102% чегинде белгиленүүдө.

24-таблица. 2009-2011-жылдарда айыл чарбасынын негизги көрсөткүчтөрү

┌──────────────┬───────┬───────┬───────────┬────────┬────────┬────────┐

│ Көрсөткүчтөр │ Өлчөө │2007-ж.│  2008-ж.  │2009-ж. │2010-ж. │2011-ж. │

│              │бирдиги│(факт) │(алдын. ф.)│        │        │        │

├──────────────┼───────┼───────┼───────────┼────────┼────────┼────────┤

│Айыл чарбасы  │млн.сом│89891,3│ 112454,8  │130729,8│151549,3│175294,1│

├──────────────┼───────┼───────┼───────────┼────────┼────────┼────────┤

│Өсүш темпи    │   %   │  101,5│    100,7  │   101,0│   101,6│   102,0│

└──────────────┴───────┴───────┴───────────┴────────┴────────┴────────┘

Ошондой эле айыл чарба өндүрүшүнүн көрсөткүчүнүн төмөн болушуна жаратылыш-климаттык шарт таасир берет (кургакчылык, үшүк алуу, мөндүр уруу ж.б.), алар 2008-жылы айыл чарба жерлерине чоң чыгымдарды алып келген.

Мындан тышкары айыл чарбасында тез аранын ичинде чечүүнү талап кылган маселелер бар. Бул продукциялардын атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүнүн төмөндүгү, инфраструктуранын алсыздыгы, агротехниканын жетишкендиктерин пайдалануу деңгээлинин жетишсиздиги, түшүмдүүлүктүн төмөндүгү, жүгүртүүдөгү каражаттын жетишсиздиги, өздөрүнүн проблемаларын чечүүдө жана продукцияларын жылдырууда дыйкан жана фермердик чарбалардын институттук мүмкүндүктөрүн пайдалануунун деңгээлинин төмөндүгү, техникалык жабдуунун начардыгы жана маркетинг кызматынын өркүндөтүлбөгөндүгү.

Жогоруда саналган проблемалардын чечилбегендиги айыл чарбасында абалдын олуттуу начарлашына жана айыл тургундарынын турмуш шартынын деңгээлинин төмөндөшүнө алып келиши мүмкүн.

Кызмат көрсөтүү чөйрөсү

Кызмат көрсөтүү чөйрөсүндө өсүш темпи пессимисттик сценарийдин божомолу боюнча 104,2-104,6% деңгээлинде күтүлүүдө. Кызмат көрсөтүү чөйрөсүнүн секторлорунда өсүш темпинин жайлашы күтүлүүдө, соодада (103,5-103,7%), мейманкана жана ресторандар (106-107%), транспорт (103-104%) жана байланыш (123% деңгээлди) түзөт.

25-таблица. 2009-2011-жылдарда кызмат көрсөтүү чөйрөсүнүн негизги

көрсөткүчтөрү

┌──────────────────────┬───────┬───────────┬────────┬────────┬────────┐

│    Көрсөткүчтөр      │ Өлчөө │  2008-ж.  │2009-ж. │2010-ж. │2011-ж. │

│                      │ бирд. │(алдын. ф.)│        │        │        │

├──────────────────────┼───────┼───────────┼────────┼────────┼────────┤

│Кызмат көрсөтүүлөр    │млн.сом│ 141216,7  │169796,7│196291,1│225522,8│

├──────────────────────┼───────┼───────────┼────────┼────────┼────────┤

│Өсүш темпи            │   %   │    110,6  │   104,2│   104,2│   104,6│

├──────────────────────┼───────┼───────────┼────────┼────────┼────────┤

│Соода, автомобилдер,  │млн.сом│  54580,5  │ 66150,7│ 78188,2│ 91621,7│

│тиричилик буюмдарын   │       │           │        │        │        │

│жана жеке колдонуучу  │       │           │        │        │        │

│буюмдарды оңдоо       │       │           │        │        │        │

├──────────────────────┼───────┼───────────┼────────┼────────┼────────┤

│Өсүш темпи            │   %   │    109,2  │   103,5│   103,5│   103,7│

├──────────────────────┼───────┼───────────┼────────┼────────┼────────┤

│Мейманкана жана       │млн.сом│   6912,6  │  8060,1│  9252,4│ 10593,1│

│ресторандар           │       │           │        │        │        │

├──────────────────────┼───────┼───────────┼────────┼────────┼────────┤

│Өсүш темпи            │   %   │    113,2  │   106,0│   105,8│   107,0│

├──────────────────────┼───────┼───────────┼────────┼────────┼────────┤

│Транспорт жана        │млн.сом│  30949,4  │ 37901,3│ 45915,0│ 55076,7│

│байланыш              │       │           │        │        │        │

├──────────────────────┼───────┼───────────┼────────┼────────┼────────┤

│Өсүш темпи            │   %   │    129,7  │   115,0│   114,4│   113,7│

└──────────────────────┴───────┴───────────┴────────┴────────┴────────┘

Төмөндөгү негизги тобокелдиктер жана коркунучтар кызмат көрсөтүү чөйрөсүнүн өсүш темпинин жайлап калуусуна алып келиши мүмкүн:

- керектөөчүлүк суроо-талаптын төмөндөшү;

- калктын турмуш деңгээлинин төмөндөшү;

- кредиттөөнүн көлөмүнүн жана бизнести каржылоонун реалдуу булактарынын кыскаруусу;

- туризмди, сооданы жана башка бизнести өнүктүрүү үчүн шартты камсыз кылган экономиканын инфраструктуранын өнүкпөгөндүгү;

- өлкөнүн өзгөчөлүгүн эске алуучу кызмат көрсөтүүнүн заманбап түрлөрүнүн жетишсиздиги;

- почта байланышынын начар инфраструктурасы, ал кызмат көрсөтүүнүн сапатынын, почта жөнөтүүлөрдү жеткирүүнүн ылдамдыгынын төмөндөшүнө жана туруксуздугуна алып келет.

Инвестициялар жана курулуш

2009-2011-жылдарда экономиканы жана социалдык чөйрөнү өнүктүрүүгө каржылоонун бардык булактары боюнча негизги капиталдагы инвестициялардын 29,9-32,6-35,9 млрд.сому пайдаланылат.

Капиталдык салымдарды өздөштүрүүнүн божомолдонгон көлөмүнөн улам 2009-2011-жылдарда курулуштун өсүш темпи орточо алганда 100,4 проценттин деңгээлинде күтүлүүдө.

26-Таблица. 2009-2011-жылдарда курулуштун негизги көрсөткүчтөрү

┌──────────────────────────┬───────┬──────────┬───────┬───────┬───────┐

│       Көрсөткүчтөр       │ Өлчөө │  2008-ж. │2009-ж.│2010-ж.│2011-ж.│

│                          │ бирд. │(алдын. ф)│       │       │       │

├──────────────────────────┼───────┼──────────┼───────┼───────┼───────┤

│Курулуш                   │млн.сом│ 24749,3  │27386,6│30786,1│34310,2│

├──────────────────────────┼───────┼──────────┼───────┼───────┼───────┤

│Өсүш темпи                │   %   │    87,7  │   98,8│  101,0│  101,5│

└──────────────────────────┴───────┴──────────┴───────┴───────┴───────┘

Дүйнөлүк экономиканын акыркы тенденциялары көрсөткөндөй финансылык кризистин жагымсыз таасири андан ары өскөн учурда төмөндөгүдөй коркунучтардын пайда болуу тобокелдиги жаралышы мүмкүн:

- өндүрүштүн көлөмүнүн төмөндөшү;

- негизги капиталга инвестициялардын төмөндөшү;

- курулуп жаткан объекттердин токтоп калышы;

- турак жайларды ж.б. пайдаланууга өз учурунда берилбей калуусу ж.б.

Дүйнөдөгү экономикалык абалдын начарлашынын кесепетинен негизги соода өнөктөш өлкөлөрдүн экономикасынын өсүш темпинин жайлап калуусу да жагымсыз факторлордон болушу мүмкүн.

Ишкердик

2011-жылдын аягында ишкердик субъекттердин саны 9,0 миң бирдикке чейин азаюусу, ал эми жеке ишкерлердин саны 165,8 миң бирдикти түзөөрү күтүлүүдө. Жумуш менен камсыз болгондордун саны 2008-жылдагы 275,9 миң адамдан 2011-жылы 251,0 миң адамга чейин төмөндөйт.

27-таблица. 2007-2011-жылдарда ишкердик чөйрөнү өнүктүрүүнүн

негизги көрсөткүчтөрү

┌─┬──────────────────────┬───────┬───────┬───────┬───────┬───────┬────┐

│ │   Индикаторлордун    │2007-ж.│2008-ж.│2009-ж.│2010-ж.│2011-ж.│Өсүш│

│ │       аталышы        │ факт  │күтүл. │божомол│божомол│божомол│  % │

├─┼──────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼────┤

│1│КОИ субъекттери       │63373,6│62107,6│60841  │59575  │58309  │ 2% │

│ │тарабынан өндүрүлгөн, │       │       │       │       │       │    │

│ │дүң кошумча нарк      │       │       │       │       │       │    │

│ │млн.сом               │       │       │       │       │       │    │

├─┼──────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼────┤

│2│ИДПдагы КОИнин дүң    │   45,4│   45,3│   45,2│   45,1│   45  │ 2% │

│ │кошумчаланган нарктагы│       │       │       │       │       │    │

│ │салыштырма салмагы, % │       │       │       │       │       │    │

├─┼──────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼────┤

│3│Ишкердик              │ 9852  │ 9652  │ 9452  │ 9252  │ 9052  │ 2% │

│ │субъекттеринин саны   │       │       │       │       │       │    │

├─┼──────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼────┤

│4│Жеке ишкерлер, миң    │  193,4│  186,5│  179,6│  172,7│  165,8│ 2% │

│ │бирдик                │       │       │       │       │       │    │

├─┼──────────────────────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┼────┤

│5│КОИде иштегендердин   │  284,2│  275,9│  267,6│  259,3│  251  │ 2% │

│ │саны, миң адам        │       │       │       │       │       │    │

└─┴──────────────────────┴───────┴───────┴───────┴───────┴───────┴────┘

Социалдык чөйрө

Социалдык чөйрөнү өнүктүрүүнүн пессимисттик вариантында негизги проблема болуп Кыргыз Республикасынын экономикалык өсүшүнүн темпинин төмөндүгү, эки сандуу инфляция, бюджеттин чоңоюп жаткан дефицити, тышкы жана ички мамлекеттик карыз эсептелет.

28-таблица. 2008-2011-жылдарда божомолдонгон социалдык

көрсөткүчтөр

┌───────────────────────┬─────┬───────┬───────┬───────┬───────┬───────┐

│      Көрсөткүчтөр     │Өлчөө│2007-ж.│2008-ж.│2009-ж.│2010-ж.│2011-ж.│

│                       │бирд.│ факт. │күтүл. │божомол│божомол│божомол│

├───────────────────────┼─────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│Туруктуу жашаган       │Миң  │5224,3 │5300   │ 5330  │ 5350  │ 5400  │

│калктын саны жылдын    │адам │       │       │       │       │       │

│аягында                │     │       │       │       │       │       │

├───────────────────────┼─────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│МКБнын калктын ар бир  │сом  │2796   │3571   │ 4140  │ 4800  │ 5560  │

│адамына бир айга       │     │       │       │       │       │       │

│нарктык чоңдугу        │     │       │       │       │       │       │

├───────────────────────┼─────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│- эмгекке жарамдуу     │сом  │3083   │3931   │ 4550  │ 5270  │ 6110  │

│  калкка карата        │     │       │       │       │       │       │

├───────────────────────┼─────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│Иштегендердин бардык   │сом  │3970   │5422(*)│ 6264  │ 7251  │ 8287  │

│категориясынын орточо  │     │       │       │       │       │       │

│эмгек акысы            │     │       │       │       │       │       │

├───────────────────────┼─────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│- өсүштүн реалдуу темпи│  %  │ 110,2 │ 109,2 │  100,5│  101,5│  102,0│

├───────────────────────┼─────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│- эмгекке жарамдуу     │  %  │ 128,7 │ 137,9 │  137,7│  137,6│  135,6│

│  калктын МКБнын       │     │       │       │       │       │       │

│  наркына карата %     │     │       │       │       │       │       │

├───────────────────────┼─────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│Өткөн жылдын декабрына │  %  │ 120,1 │ 120,0 │  115,0│  114,0│  112,0│

│карата МКБ %те         │     │       │       │       │       │       │

├───────────────────────┼─────┼───────┼───────┼───────┼───────┼───────┤

│МКБ өткөн жылга карата │  %  │ 110,2 │ 124,5 │  115,0│  114,0│  112,0│

└───────────────────────┴─────┴───────┴───────┴───────┴───────┴───────┘

(*) Кичи ишканаларды кошпогондо.

Бюджеттик саясаттын бирден-бир негизги максаты болуп азык-түлүк жана энергетикалык коопсуздукту камсыз кылуу, анын ичинде мамлекеттин социалдык кепилдиктерин толук жана өз учурунда каржылоо жана экономикалык өсүш үчүн жагымдуу шарттарды түзүү эсептелет.

Кыргыз Республикасындагы макроэкономикалык кыйынчылыктар 2009-2011-жылдарда пенсиялык реформа жаатында мамлекеттик саясаттын максаттарына жетүүсүнө олуттуу таасир тийгизиши мүмкүн, анын негизги багыттары болуп 2009-жылдан тартып колдонуудагы пенсиялык системанын топтоочулук компонентин жана камсыздоо компаниялары үчүн финансылык отчеттуулуктун эл аралык стандарттарын (ФОЭС) киргизүү, мамлекеттик органдардын жана калктын камсыздоо маданиятын жогорулатуу, көзөмөлдөөчү органдардын кадрларын даярдоо жана квалификациясын жогорулатуу эсептелет.

Көрсөтүлгөн тобокелдиктер орточо эмгек акынын өсүш темпине, биринчи кезекте зарыл болгон азыктарга баанын өсүшүнүн жыйынтыгында минималдык керектөөчүлүк бюджеттин жогорулашына таасир берет. Бюджеттик саясаттын негизги максатына азык-түлүк жана энергетикалык коопсуздукту камсыз кылуу, анын ичинде мамлекеттин социалдык кепилдиктерин толук жана өз учурунда каржылоо жана экономикалык өсүш үчүн жагымдуу шарттарды түзүү киргизилгендигине карабай, жогоруда айтылган кесепеттер бюджеттик саясаттын ишке ашуусун күмөн кылышы мүмкүн. Ошондой эле Кыргыз Республикасында жана бюджеттик каражаттын мүмкүн болуучу жетишсиздиги жумушсуздуктун жогорку деңгээли, турмуш шарттын деңгээлинин жана сапатынын төмөндөөсү, төмөнкү стратегиялардын ишке ашпай калуусу макроэкономикалык кыйынчылыктардын жыйынтыгын түзүшү мүмкүн:

- социалдык коргоонун натыйжалуу системасын жогорулатуу стратегиясын жана пенсиялык социалдык камсыздоону, социалдык кызмат көрсөтүүнү реформалоону жана өнүктүрүүнү, эмгек жаатында жарандардын укугун коргоону камсыздоону ичине камтыган социалдык саясатта;

- билим берүү мекемелеринин тармактарын сактоону жана өнүктүрүүнү, билим берүүнү каржылоо механизмин өркүндөтүүнү (минималдык стандарттар жана ченемдик ар бир жанга каржылоону), билим берүү кызмат көрсөтүүсүн сунуштоо системасын (окутуунун методикасын, окуу пландарын жана программаларды) өркүндөтүүнү ичине камтыган билим берүүнү;

- саламаттык сактоодо. 2006-2010-жылдарда жана калктын саламаттыгынын абалын жакшыртуу максатты коюлган кийинки 2011-жылда Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоосунда реформалардын ишке ашпай калуу тобокелдиги сакталмакчы ("Манас таалими" саламаттык сактоону реформалоо Улуттук программасын колдонуу мезгили).

4. 2009-2011-жылдарда региондордун өнүгүү божомолу

Кыргыз Республикасынын Президенти К.С.Бакиев 2008-жылдын 10-январындагы Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине жана Өкмөтүнө кайрылуусунда региондорду өзүнчө блок кылып бөлүп төмөнкүлөрдү белгилеген: "Экономикалык жаңы саясатта региондук саясаттын ишке ашуусуна өзгөчө басым жасоо керек. Жер-жерлерди өнүктүрмөйүнчө өлкөнү өнүктүрүү мүмкүн эмес".

Буга ылайык ар бир регионду өнүктүрүүнүн реалдуу программасын түзүү, натыйжалуу экономикалык кластерлерди түзүү, өлкөнүн экономикасын региондук диверсификациялоо менен улуттук долбоорлорду ишке ашыруу маселеси коюлган.

Мамлекеттин экономикалык жаңы саясатын ишке ашыруу жана республика экономикасын керектөө принциптеринен инновациялык принциптерге өтүүнүн зарыл шарттарын камсыздоо максатында облустук мамлекеттик администрациялар, Бишкек жана Ош шаарларынын мэриялары тарабынан министрликтер, ведомстволор менен бирге 2009-жылдын 25-февралында Стратегиялык өнүгүү боюнча улуттук кеңештин заседаниесинде жактырылган жаңыланган Өлкөнү өнүктүрүү стратегиясында (2009-2011-жылдарда) каралган максаттарды жана милдеттерди эске алуу менен жана жаңы методологияга ылайык региондордун 2008-2011-жылдарга социалдык-экономикалык өнүгүүсүнүн стратегиялары жана программалары иштелип чыккан.

Аталган документтер жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарын жеринде түздөн-түз колдоодо ишке ашырылуучу бир катар уюштуруучулук иш-чараларды жана инвестициялык долбоорлорду өз ичине камтыйт. Иш-чаралардын белгиленген пландарына ылайык региондук дүң продукттун өсүшүнө жана калктын турмуш деңгээлин жогорулатууга өбөлгө болгон реалдуу секторду жана социалдык чөйрөнү андан ары өнүктүрүү каралган.

Республика региондорунда соода инфраструктураларынын өнүгүүсүнүн, калктын ишке болгон активдүүлүгүнүн жана тейлөө сапатынын жогорулашынын эсебинен андан ары чекене товар жүгүртүү көлөмүн жана калкты рыноктук тейлөөнүн өсүшүн камсыздоо белгиленген.

Капиталдык салымдардын көлөмүнүн божомолдонгон өсүүсү курулуш уюмдары жана курулуш индустрия ишканаларынын кубаттуулугу сыяктуу потенциалы бар жерлерди туура пайдаланууну камсыз кылат.

Социалдык көрсөткүчтөрдү жакшыртуу боюнча, анын ичинде региондо калктын акча кирешелерин жана калктын иш менен камсыз болуусун жогорулатуу боюнча конкреттүү чаралар белгиленүүдө.

Бул учурда эң негизги маселе болуп долбоорлордун саны эмес, алардын канчалык турмушка ылайык келээри, канчалык керектүү ресурстар - финансылык, материалдык ж.б. менен камсыздалганы эсептелет.

Ошондуктан ар бир регионго артыкчылыктуу катары бир-эки багыт тандоо зарыл, алардын тегерегинде ошол региондордун экономикасынын башка тармактары да бир нече жылдан кийин ал региондор финансылык жактан көз карандысыз болгондой өнүгүшү керек. Өзгөчө көңүл чакан жана орто бизнеске бурулат, себеби бул көптөгөн региондор үчүн социалдык жана экономикалык жактан андан ары өнүгүүсүнүн, калкты жумуш менен камсыз кылуунун жападан жалгыз мүмкүндүгү болуп эсептелет.

Ушуну менен бирге республиканын түштүк облустарынын чек ара аймагындагы калктуу пункттарын андан ары бекемдөө жана өнүктүрүү максатында кризиске каршы иш-чаралар 2008-2011-жылдарда түштүк облустарды өнүктүрүүнүн стратегиялык программаларына киргизилген.

Дүйнөлүк чарбачылык практикада өндүрүштүк кооперация негизинен кластерлерди түзүү жана иштетүү аркылуу жүзөгө ашырылат. Кластердик системаны өнүктүрүү тажрыйбасы региондук өнүгүүгө, анын ичинде кедеринен кеткен региондордун экономикалык активдүүлүгүн жана кичи жана орто бизнестин өнүгүүсүнө түрткү берет.

Кластерлерди түзүү жана өнүктүрүү диверсификациянын жана эркин рыноктун шартындагы региондордун экономикасын өнүктүрүүнүн негизги багыттарынан болуусу керек.

Мындай ыкманы ишке ашыруунун негизи катары Ак-Суу жүгөрү иштетүүчү комбинатынын базасында "Кыргызстан Vita кластер" пилоттук агроөнөр жайдык долбоорду түзүү белгиленүүдө. Мындай кластерди түзүү өндүрүш, кайра иштетүү жана дыйкан чарбалардын, сүт-товар жана мал семиртүүчү фермалардын, Токмок шаардык сүт заводунун, "Карабалта Буудай" акционердик коому жана Ак-Суу жүгөрү кайра иштетүүчү комбинатынын азыктарын сатуу процессинде жаралган көптөгөн проблемаларды тез чечүүгө мүмкүндүк берет.

Кыргызстан ошондой эле ички базарга багытталып, өлкөнүн азык-түлүк коопсуздугун чечүү үчүн зарыл болуп саналган буудайды өндүрүү жана кайра иштетүү боюнча кластерди өнүктүрүү үчүн жогорку потенциалга эгедер. Ушул багыттарды ишке ашырууну тездетүү максатында Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн "Экономиканын артыкчылыктуу секторлору боюнча пилоттук кластерлерди киргизүү жөнүндө" токтомунун долбоору даярдалган. Программалык документтердин эң маанилүүлөрүнүн бири болуп иштелип чыккан Мамлекеттин региондук саясатынын концепциясы эсептелет, ал региондордогу мамлекеттик саясатты так аныктап, алардын тез өсүшүнө жана өнүгүшүнө шарт түзүүгө көмөк көрсөтөт.

2009-2011-жылдарда республиканын региондордун социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн божомолу региондук стратегияларда жана программаларда каралган негизги тармактарды аларды андан ары өнүктүрүүнү эске алуу менен 2008-жылдын жыйынтыгы боюнча жетишилген көрсөткүчтөр боюнча региондордун, экономикасында болуп жаткан тенденцияларга ылайык иштелип чыгып, ошондой эле өнүктүрүүнүн төмөндөгү сценарийлерин карайт: базалык, экономикалык өсүш сакталган тенденцияларынын жана колдогу ресурстардын алкагынын негизине эсептелген; оптимисттик сценарий, колдогу потенциалды жана экономикалык өсүш жогорулоосу боюнча резервдерди эске алуу менен эсептелген; пессимисттик сценарий, болуп кетүүчү терс факторлорду, тобокелдиктерди жана коркунучтарды эске алуу менен эсептелген.

Төмөндө базалык сценарий боюнча берилген экономикалык чараларды, колдогу ресурстарды жана түзүлгөн өбөлгөлөрдү эске алуу менен региондор боюнча негизги социалдык-экономикалык көрсөткүчтөр келтирилди.

2009-2011-жылдарда региондук дүң продукт (РДП) өндүрүүнүн динамикасы Баткен облусунда өсүүнүн орточо жылдык темпи менен 6,3% деңгээлинде божомолдонот.

Орто мөөнөттүү келечекте Баткен облусунун РДП өндүрүшү негизинен азыркы экономикалык-өндүрүштүн реалдуу секторун (сымап, сурьма өндүрүшү, нефти, газ, көмүр кендери, тамекини кайра иштетүү ж.б.), айыл чарбасын (буудай, тамеки, өрүк ошондой эле кой чарбачылыгынын, эчки чарбачылыгынын, топоз чарбачылыгынын ж.б. продукциялары), кызмат көрсөтүү жана социалдык инфраструктуралар тармагын өндүрүштүк потенциалын натыйжалуу пайдаланууга, ошондой эле чакан жана орто бизнестин экономикалык ишинин бардык тармактарында ийгиликтүү өнүктүрүүгө негизделет.

Облустун РДП өндүрүшүнүн божомолдонгон мөөнөтүндө белгилүү салымды алтын бар жерлердеги алтынды чалгындоо жана казуу, мунай жана газды чалгындоо жана өндүрүү, көмүр казууну кеңейтүү кошот. "Айдаркен сымап комбинаты" АКсын жана "Кадамжай сурьма комбинаты" ААКнын өндүрүшүн активдештирүү боюнча чаралар каралууда, Түштүк Кыргызстандагы цемент заводунун курулушун аяктоо, мунай жана газды кайра иштетүүнү жогорулатуу, ошондой эле өздүк азык базасын пайдалануу менен айыл чарба продукциясын кайра иштетүү боюнча тармакты өнүктүрүү белгиленүүдө.

Жалал-Абад облусу андан ары өнүгүү жана гидроэлектрэнергетикага чет элдик инвестицияларды тартуу үчүн олуттуу потенциалга ээ. Мындан башка электр энергиянын жаңы потенциалдуу экспорттук рыноктору өнүктүрүлөт. Камбар-Ата ГЭС-1 жана 2- курулушунун бүтүшү менен облустагы экономикалык потенциал жогору болоору жана РДПнын өсүшүнүн жогорулашы камсыз кылынаары божомолдонууда.

Тоо-кен жана металлургия тармагы экономикада базалык болуп эсептелет жана экспорттук продукцияга багытталган жогорку кирешелүү өндүрүш катары мүнөздөлөт. Бул тармактар өнөр-жай өндүрүшүнүн андан ары өнүгүшүн камсыздайт жана алтындын, вольфрамдын, калай, сурьма, сымап жана башка пайдалуу кендердин чалгындалган минералдык-чийки зат ресурстарына негизделет.

Божомол боюнча РДПнын жылдык орто реалдуу өсүш темпи 2009-2011-жылдарда 5,9% деңгээлине жетээри белгиленүүдө. Бул жыйынтыкка жетүү үчүн дүң продукцияны чыгаруунун өсүш темпи экономиканын тармактары боюнча төмөнкүдөй белгиленүүдө: 2,6% айыл чарбасында, 3,9% өнөр-жайда, 7,9% кызмат көрсөтүү чөйрөсүндө.

Экономикалык өсүш негизинен инвестицияларды тартуу аркылуу камсыздалат. Көрсөтүлгөн маселелерди чечүүдө негизги багыт катары андан ары өнүгүү жана жеке секторду өнүктүрүү үчүн ыңгайлуу бизнес чөйрөнү колдоо, ошондой эле экономикалык өсүш үчүн зарыл болгон жеке жана чет элдик инвестициялардын келүүсүн тездетүүнү камсыздоого көмөк көрсөткөн инвестициялык климаттын сапатын түп тамырынан жакшыртуу болуп калат.

Божомолу боюнча Ысык-Көл облусунда РДП реалдуу түрдө жылына орточо 5,0% жогорулайт. РДПнын өсүш темпи негизинен өнөр-жайдагы, айыл чарбасындагы, кызмат көрсөтүү жана туризм чөйрөсүндөгү өндүрүштүн көлөмүнүн жогорулоо эсебинен алдыга жылат.

"Кумтөр" кенинен кен запасы аз болсо да башка кен байлыктар табылды. Буларга "Жангарт" жана "Тоголок" алтын кендери, ошондой эле алтын аралашкан "Күйөлү" жана "Эчкилиташ" кендери кирет. Облустагы алтындан башка дагы минералдык ресурстар бар, атап айтканда калай, вольфрам, уран, молибден.

Азыркы учурда Ак-Шыйрак-Сары-Жаз кен чыга турган райондордогу калай-вольфрам кен казуучу жери чалгындалып бүттү. Ак-Шыйрак жана Сары-Жаз дарыяларынын бассейндеринде түстүү металлургияны өнүктүрүү үчүн кеңири база бар. Бул жерде концентрацияланган калай, вольфрам, жез, мелибдан, полиметалл, тантал ири кендери өнөр-жайдагы олуттуу мааниге ээ.

Экономикадагы толук өздөштүрүлө элек сектор болгон туризм андан ары өнүгөт жана каралган мезгилде облустун өзүндө эле эмес бүтүндөй республикада экономиканын өнүгүшүнө салмактуу салым кошот.

Нарын облусунун экономикасынын өнүгүүсү орто мөөнөттүү келечекте орточо жылына 5,2 процентке туруктуу экономикалык өсүштү андан ары камсыз кылуунун негизинде калктын жашоо-турмушун жогорулатууга багытталат.

Облустун РДПнын туруктуу жогорулашын камсыздаган экономикасын өнүктүрүүдөгү артыкчылыктуу багыты болуп божомолдогон мезгилде: облустун экономикасына чет элдик инвестицияларды түз тартуу жана анын негизинде биргелешкен ишканаларды түзүү; агрардык сектордун бардык звенолорунда кооперативдик иш-аракеттерди өнүктүрүү боюнча ишти күчөтүү; экспортко багытталган өндүрүштү жана импортту алмаштыруучу продукцияларды өздүк чийки зат базасын максималдуу пайдалануу менен колдоо эсептелет.

Нарын облусу минералдык ресурстарга бай жана тоо-кен иштерин иштетүү үчүн инвестиция тартууга ылайык регион катары каралат. Тоо-кен тармагындагы биринчи кезектеги маселе болуп коюлган максатка жетүү үчүн "Каракече" кениндеги туруктуулукка жетишүү; "Солтонсары" кениндеги иштерди турукташтыруу; "Турук" көмүр кенин өздөштүрүү эсептелет. Электр энергетикалык тармакты андан ары өнүктүрүү белгиленүүдө.

Облустун РДП өндүрүшүнүн түзүмүндө мурдагыдай эле айыл чарба өндүрүшү негизги ролду ойнойт. Орто мөөнөттүү келечекте коюлган максаттарды жана маселелерди ишке ийгиликтүү ашырууда Нарын облусу агрардык региондон агрардык-тейлөөчү регионго бардык тармактардагы тейлөөчү ишканаларды, аны менен бирге агрардык секторду өнүктүрүү аркылуу өсүп жетүүсү керек.

Облустагы туристтик тармакты өнүктүрүү үчүн салттуу чөйрөдө кызматтарды кеңейтүү жана альтернативдик туризмди өнүктүрүү, тоо туризми, альпинизм, иштиктүү жана кызыктуу туризм ж.б. сыяктуу кызматтардын жаңы түрлөрүн көрсөтүү каралууда.

2009-2011-жылдарда Ош облусундагы жана Ош шаарындагы экономикалык өнүгүү, региондук дүң продуктту чыгаруу колдо бар өндүрүштүк потенциалды пайдаланууга, кызматтарды көрсөтүү (туристтик, транспорттук-жолдук ж.б.) системасынын жакшыртууга жана кеңейтүүгө, табигый жана экономикалык ресурстарды комплекстүү базасында айыл чарба структурасын жакшыртууга, жергиликтүү айыл чарба чийки затын акыркы керектөөчү, импортту алмаштыруучу продукцияга чейин кайра иштетүүнүн үлүшүн көбөйтүүгө байланыштуу болот. Муну менен бирге облустагы жана Ош ш. РДПнын көбөйүшүндөгү чакан жана орто ишкердик олуттуу ролду ойнойт, алардын үлүшү жыл сайын жогорулап жатат.

Иштеп жаткан жана жаңы кайра иштетүүчү ишканаларды куруунун эсебинен облустагы РДП өндүрүшүнө салым кошулат.

Божомолдогон эсептерге ылайык Ош облусу боюнча региондук дүң продуктту чыгаруунун жылдык орточо реалдуу темпи 5,5%ти түзөт, ал эми Ош шаары боюнча 5,8%ти түзөт.

2009-2011-жылдарда Талас облусу боюнча региондук дүң продуктту жылдык орточо чыгаруунун реалдуу темпи 5,3% деңгээлинде божомолдонууда. Өсүүнүн көрсөтүлгөн темпи облус аймагындагы жаңы ишканаларды өнүктүрүүнүн, ошондой эле "Жерүй" алтын кенин, "Өзгөрүш" айылындагы цемент заводун өндүрүшкө киргизүү үчүн шарттарды түзүүнүн, ошондой эле айыл чарба продукциясын кайра иштетүү боюнча чакан өндүрүштөрдү өнүктүрүүнүн эсебинен камсыздоо белгиленүүдө.

Энергетикалык тармактагы стратегиянын негизги артыкчылыгы болуп финансылык кубаттуулукка жетүү жана облустун энергетикалык секторун комплекстүү өнүктүрүү үчүн шарттарды түзүү эсептелет. Кичи ГЭС тармагын өнүктүрүү, энергиянын салттуу эмес жаңылануучу булактарын пайдалануу каралууда.

Жол секторун андан ары өнүктүрүү региондук жана жергиликтүү базарларга товарлардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу аркылуу облустун экономикасын өнүктүрүүгө өбөлгө болмокчу, жол жээгиндеги сервис интенсивдүү темпте өнүгүп жаткан жана ага жергиликтүү калктын көпчүлүгү ишке тартылган "Тараз-Талас-Суусамыр" автожолун реаблитациялоого өзгөчө көңүл бурулат.

Облустун РДПсындагы маанилүү үлүштү мал чарбачылыгына, буудай, жер-жемиш, аны менен бирге буурчак, картөшкө өндүрүүгө адистешкен айыл чарбасы ээлейт.

Облустун агрардык тармагын өнүктүрүүнүн инвестициялык программасы мелиорация системасын жакшыртуу, гидротехникалык курулуштарды жана артезиан кудуктарын калыбына келтирүү, мелиоративдик техникаларды сатып алуу сыяктуу проблемалуу маселелерди чечүүнү карайт. Топоз, эчки, кой, жылкы багуу боюнча фермердик чарбаларды түзүү белгиленүүдө. Айыл чарба продукцияларын кайра иштетүү боюнча иштеп жаткан ишканаларды жаңы технологияларды жана техникаларды колдонуу аркылуу жаңылоо, экспорттук потенциалын өстүрүү менен продукциянын атаандаштыкка жөндөмдүү багытка буруу пландалууда. Белгиленген максаттарды ишке ашыруунун натыйжасында андан ары жашоо шартын жакшыртуу жана облус калкынын киреше деңгээлин жогорулатууну камсыздоо каралууда.

Чуй облусу ички региондук продуктту өндүрүү боюнча башка региондорго караганда өзгөчө орунду ээлейт. Облуста ички региондук кирешенин көбөйүшүнө олуттуу таасир тийгизген ири, мыкты адистешкен ишканалар бар. Орто мөөнөттүү мезгилде өндүрүштүн өсүүсүн камсыздаган жана ички базарды толтурууга, ошондой эле экспорттун көлөмүн жогорулатууга багытталган кайра иштетүүчү, машина куруучу жана башка облустагы экономиканын тармактарын теңдештирилген өнүгүүсүн камсыздоо каралууда. Ошондой эле аймактын туруктуу экономикалык өсүүсүн камсыздоонун артыкчылыктуу чөйрөсү болгон чакан жана орто бизнести өнүктүрүү белгиленүүдө.

Облус экономикасында айыл чарбасы алдыңкы орунду ээлейт, анын үлүшү региондук дүң продуктта 50%ти түзөт. Региондун айыл чарбасында майда дыйканчылык, фермердик жана менчик чарбаларды айыл чарба кооперативине бириктирүү процесси өнүгүүдө, анын натыйжасында эмгектин өндүрүмдүүлүгү жогорулап, жаңы технологияларды киргизүү менен өндүрүш жогору натыйжалуу түзүлүп, ошондой эле жогорку сапаттуу айыл чарба продукциясын өндүрүү колго алынат. 2009-2011-жылдарда региондук дүң продукттун жылдык орточо өсүш темпинин 5,2%ке жогорулоосу күтүлүүдө.

Бишкек шаары боюнча божомолдонгон мезгилде экономиканын реалдуу жылдык орточо темпин 5,6% деңгээлге жеткирүү белгиленүүдө. Орточо 4,0% деп эсептелген өнөр жай өндүрүшүнүн өсүүсүнө өнөр жайды, өндүрүштү жана электр энергиясын бөлүштүрүүнү, курулуш чөйрөсүнүн, иштетүүчү тармактын өсүү көлөмүнүн эсебинен жетүү божомолдонууда.

Индустриалдык өндүрүштүн артыкчылыктуу тармактары болуп, биринчи кезекте, жогорку кошумча нарктагы жана республикадагы атаандаштыкка жөндөмдүү, ошондой эле жергиликтүү чийки зат базасын пайдалануучу жана ата мекендик чакан ишканалардын бутакталган тармактары эсептелет.

Акыркы жылдары белгилүү болгон иштеп чыгаруучу тармактын экономикалык өсүүсүнө салым кошуунун жогорулоо тенденциясы орто мөөнөттүү келечекте андан ары өнүгөт. Келечекте иштеп чыгаруучу тармактын өсүүсүнө олуттуу салым айыл чарба продукциясын кайра иштетүүнүн, тигүү өнөр жайын, курулуш материалдарын өндүрүүнүн, металлургия тармагынын жана машине куруунун эсебинен камсыз болоору божомолдонууда.

Өнөр жай секторун өнүгүүсүнө төмөнкү чараларды ишке ашыруу жардам берет: жүктөмдү көбөйтүү жана колдонуудагы кубаттуулуктарды натыйжалуу пайдалануу, туруп калган ишканалардын ишин жандандыруу, өздүк сапаттуу чийки зат ресурстарын пайдалануу (буудай азыгы, кант кызылчасы, тамеки, пахта, жүн, тери, минералдык чийки зат ж.б.), өнөр жайдын, анын ичинде атаандаштыкка жөндөмдүү продукцияны өндүрүү үчүн жаңы технологияларды пайдалануучу өнөр жайдын өнүгүүсүнө дем берүүчү мыйзамдык колдоо көрсөтүү, салыкты тескөөнү өркүндөтүү, түз инвестицияларды тартууга көмөк көрсөтүү, ата мекендик товарларды тышкы базарларга чыгаруу ж.б. Шаардын экономикалык өнүгүүсүндө РДПда туруктуу үлүшү жогорулап жаткан кызмат көрсөтүү тармагы олуттуу роль ойнойт.

Бардык региондордо айыл чарба өндүрүшүн жана кайра иштетүүчү өнөр жайды, кызмат көрсөтүү чөйрөсүн, чакан жана орто ишкердикти, ошондой эле социалдык инфраструктураны андан ары өнүктүрүү божомолдонууда, бул пландалган экономикалык өсүш темпин жана региондук дүң продукттун көрсөткүчтөрүнүн туруктуулугун камсыз кылат.

(1) Улуттук статистика комитетинин маалыматы боюнча "Кумтөр" кенин иштеткен ишканалардын тизмесине, биргелешкен "Кумтөр Голд Компани" ЖАК ишканасын кошпогондо, кен чыгуучу жайды тейлөөчү башка ишканалар кирет.

(2) М2Х - бул экономикадагы акчанын сунушунун чоңдугун көрсөтүүчү акча агрегаты.

(3) Сатып алуучу электр энергиясын кошпогондо, иштетилүүчү чийки затты кайра иштетүүнү эсепке алуу менен.

1-тиркеме

2008-жылдагы Кыргыз Республикасын социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн негизги көрсөткүчтөрү жана 2009-2011-жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн болжолдонгон сценарийлери

┌───────────────────────┬───────┬──────────┬──────────────────────────┐

│                       │ Өлчөө │ 2008-жыл │  Өнүктүрүүнүн базалык    │

│                       │бирдиги│(алдын ала│    сценарийи боюнча      │

│                       │       │   факт)  ├────────┬────────┬────────┤

│                       │       │          │2009-жыл│2010-жыл│2011-жыл│

│                       │       │          │ (күтү- │        │        │

│                       │       │          │ лүүчү) │        │        │

├───────────────────────┴───────┴──────────┴────────┴────────┴────────┤

│            1. ИДП өндүрүшү (салыктарды эске алуу менен)             │

├───────────────────────┬───────┬──────────┬────────┬────────┬────────┤

│Номиналдык ИДП         │млн.сом│ 185013,6 │217369,3│254118,0│296854,1│

├───────────────────────┼───────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│ИДПнын реалдуу өсүш    │   %   │    107,6 │   104,7│   105,8│   106,5│

│темпи                  │       │          │        │        │        │

├───────────────────────┼───────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│Дефлятор               │   %   │    121,2 │   112,2│   110,5│   109,7│

├───────────────────────┼───────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│Кошумча нарк           │       │          │        │        │        │

├───────────────────────┼───────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│Өнөр жай(*)            │млн.сом│  25805,4 │ 29423,5│ 32684,6│ 36227,6│

├───────────────────────┼───────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│Айыл чарбасы           │млн.сом│  47801,4 │ 55705,5│ 64774,3│ 75157,6│

├───────────────────────┼───────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│Курулуш                │млн.сом│   5789,3 │  6797,8│  8044,2│  9657,4│

├───────────────────────┼───────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│Кызмат көрсөтүүлөр     │млн.сом│  81174,1 │ 96857,7│115136,2│136626,9│

├───────────────────────┴───────┴──────────┴────────┴────────┴────────┤

│               2. Продукция өндүрүү жана ИДПны түзүүчү               │

│                      секторлордогу өсүш темпи                       │

├───────────────────────┬───────┬──────────┬────────┬────────┬────────┤

│Өнөр жай(*)            │млн.сом│  96334,5 │109211,7│120912,3│133076,8│

├───────────────────────┼───────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│өсүш темпи             │   %   │    116,5 │   102,4│   104,6│   104,6│

├───────────────────────┼───────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│Айыл чарбасы           │млн.сом│ 112454,8 │131049,4│152384,3│176811,5│

├───────────────────────┼───────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│өсүш темпи             │   %   │    100,7 │   101,6│   102,0│   102,5│

├───────────────────────┼───────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│Курулуш                │млн.сом│  25170,9 │ 29555,7│ 34974,7│ 41988,5│

├───────────────────────┼───────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│өсүш темпи             │   %   │     89,2 │   103,0│   105,0│   107,0│

├───────────────────────┼───────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│Кызмат көрсөтүүлөр     │млн.сом│ 145216,7 │172898,1│205033,5│242506,2│

├───────────────────────┼───────┼──────────┼────────┼────────┼────────┤

│өсүш темпи             │   %   │    110,6 │   107,3│   108,3│   109,2│

├───────────────────────┴───────┴──────────┴────────┴────────┴────────┤

│(*) - сатылып алынуучу электр энергияны эске албаганда, иштетип      │

│алма чийки затты кайра иштетүүнү эске алуу менен                     │

└─────────────────────────────────────────────────────────────────────┘

2-тиркеме

2009-2011-жылдарга пайдалануу боюнча ИДП

┌─────────────────────────────┬─────────┬─────────┬─────────┬─────────┐

│                             │ 2008-ж. │ 2009-ж. │ 2010-ж. │ 2011-ж. │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│         Көрсөткүчтөр        │алдын ала│күтүлүүчү│ болжол  │ болжол  │

│                             │жыйынтык-│         │         │         │

│                             │   тар   │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Керектөө (млн.сом)           │180222   │210479   │244553   │281923   │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│анын ичинде менчик           │152454   │179087   │209306   │243026   │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш темпи           │     4,6%│     4,6%│     4,4%│     5,7%│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│баалардын өзгөрүүсү          │    17,4%│    12,3%│    11,9%│     9,8%│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│мамлекеттик                  │ 27768   │ 31392   │ 35247   │ 38897   │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш темпи           │     1,6%│     1,5%│     1,4%│     1,3%│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│баалардын өзгөрүшү           │    12,6%│    11,4%│    10,7%│     8,9%│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Дүң жыйым (млн.сом)          │ 46728   │ 55788   │ 65576   │ 79880   │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш темпи           │     6,8%│     7,5%│     8,8%│    13,5%│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│баалардын өзгөрүүсү          │    15,7%│    11,1%│     8,0%│     7,3%│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│анын ичинде менчик           │ 39257   │ 47177   │ 54557   │ 67892   │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│мамлекеттик                  │  7471   │  8611   │ 11018   │ 11988   │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│анын ичинде МТИ              │  2113   │  3283   │  5906   │  7135   │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Экспорт (млн.сом)            │117294   │163841   │212637   │274044   │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш темпи           │    37,2%│    23,2%│    21,7%│    20,5%│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│баалардын өзгөрүүсү          │    13,9%│    13,4%│     6,7%│     6,9%│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Импорт (млн.сом)             │159231   │212739   │268655   │339001   │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш темпи           │    22,3%│    21,1%│    19,5%│    19,3%│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│баалардын өзгөрүүсү          │     9,0%│    10,3%│     5,7%│     5,8%│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Статистикалык айырмачылыктар │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Номиналдык ИДП               │  5061   │  5646   │  6600   │  7710   │

│(млн. АКШ доллары)           │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Номиналдык ИДП (млн.сом)     │185014   │217369   │254111   │296845   │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│ИДПнын реалдуу өсүш темпи (%)│     7,6 │     4,7 │     5,8 │     6,5 │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│ИДПнын дефляторү             │    21,2 │    12,2 │    10,5 │     9,7 │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Улуттук эсептер (ИДПга карата│         │         │         │         │

│% менен)                     │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│ИДП базар бааларында         │   100   │   100   │   100   │   100   │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Керектөө                     │    97,4 │    96,8 │    96,2 │    95,0 │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│мамлекеттик                  │    15,0 │    14,4 │    13,9 │    13,1 │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│менчик                       │    82,4 │    82,4 │    82,4 │    81,9 │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Дүң инвестициялар            │    25,3 │    25,7 │    25,8 │    26,9 │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│мамлекеттик инвестициялар    │     4,0 │     4,0 │     4,3 │     4,0 │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│анын ичинде МТИ (тышкы)      │     1,1 │     1,5 │     2,3 │     2,4 │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│жеке инвестициялар           │    21,2 │    21,7 │    21,5 │    22,9 │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Экспорт (товарлар жана       │    63,4 │    75,4 │    83,7 │    92,3 │

│фактордук эмес кызматтар)    │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Импорт (товарлар жана        │    86,1 │    97,9 │   105,7 │   114,2 │

│фактордук эмес кызматтар)    │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Таза экспорт                 │   -22,7 │   -22,5 │   -22,0 │   -21,9 │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Экспорт жана импорт сальдосу │-41937   │-48898   │-56018   │-64958   │

│(млн.сом)                    │         │         │         │         │

└─────────────────────────────┴─────────┴─────────┴─────────┴─────────┘

3-тиркеме

2009-2011-жылдарга Кыргыз Республикасынын негизги социалдык көрсөткүчтөрү

┌───────────────────┬────────┬──────────┬─────────────────────────────┐

│                   │ Өлчөө  │ 2008-жыл │    Өнүктүрүүнүн базалык     │

│                   │бирдиги │(алдын ала│      сценарийи боюнча       │

│                   │        │   факт)  ├───────────┬────────┬────────┤

│                   │        │          │ 2009-жыл  │2010-жыл│2011-жыл│

│                   │        │          │(күтүлүүчү)│        │        │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Жумушсуздук        │   %    │    7,7(*)│     7,2   │    6,8 │    6,5 │

│деңгээли           │        │          │           │        │        │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Айына калктын жан  │        │          │           │        │        │

│башына МПБнын нарк │        │          │           │        │        │

│чоңдугу - ишке     │сом     │ 3571     │  4140     │ 4800   │ 5560   │

│жарамдуу калкка    │сом     │ 3931     │  4550     │ 5270   │ 6110   │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Бир айлык орточо   │сом     │ 5422()*  │  6353     │ 7464   │ 8623   │

│эмгек акы (БАОЭА)  │        │          │           │        │        │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│БАОЭАнын реалдуу   │   %    │  109,2   │   102,8   │  105,0 │  105,0 │

│өсүшү              │        │          │           │        │        │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Ишке жарамдуу      │   %    │  137,9   │   139,6   │  141,6 │  141,1 │

│калктын МПБсына    │        │          │           │        │        │

│карата БАОЭА       │        │          │           │        │        │

│процент менен      │        │          │           │        │        │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Калктын саны       │миң адам│ 5300     │  5330     │ 5350   │ 5400   │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Керектөө баасынын  │   %    │  120,0   │   113,0   │  112,0 │  110,0 │

│индекси өткөн      │        │          │           │        │        │

│жылдын декабрына   │        │          │           │        │        │

│карата             │        │          │           │        │        │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│КБИ өткөн жылга    │   %    │  124,5   │   114,0   │  112,0 │  110,0 │

│карата             │        │          │           │        │        │

├───────────────────┴────────┴──────────┴───────────┴────────┴────────┤

│(*) - кичи ишканаларды эсепке албастан                               │

└─────────────────────────────────────────────────────────────────────┘

4-тиркеме

2009-2011-жылдарга каржылоо булактары боюнча

капиталдык салымдар

┌────────────────────┬───────┬──────────┬─────────────────────────────┐

│                    │ Өлчөө │ 2008-жыл │    Өнүктүрүүнүн базалык     │

│                    │бирдиги│(алдын ала│      сценарийи боюнча       │

│                    │       │   факт)  ├───────────┬────────┬────────┤

│                    │       │          │ 2009-жыл  │2010-жыл│2011-жыл│

│                    │       │          │(күтүлүүчү)│        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Капиталдык салымдар,│млн.сом│  29208,0 │  32470,1  │ 37778,7│ 46247,5│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│анын ичинде:        │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Республикалык       │млн.сом│   3252,2 │   3902,6  │  4878,3│  6341,8│

│бюджеттер           │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Жергиликтүү бюджет  │млн.сом│    525,9 │    510,1  │   535,6│   589,2│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Ишканалардын жана   │млн.сом│   8122,2 │   7959,8  │  8357,7│  9360,7│

│уюмдардын каражаты  │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Чет элдик гранттар  │млн.сом│   1641,7 │   2462,6  │  3693,8│  5245,2│

│жана гуманитардык   │       │          │           │        │        │

│жардам              │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Чет элдик кредиттер │млн.сом│   4081,0 │   4489,1  │  5027,8│  5932,8│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Чет элдик тике      │млн.сом│   3102,2 │   3412,4  │  3821,9│  4471,6│

│инвестициялар       │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Калктын каражаттары │млн.сом│   8316   │   9563,4  │ 11284,8│ 14106,0│

│жана башкалар       │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Резиденттин         │млн.сом│      1,4 │      1,4  │     1,5│     1,7│

│кайрымдуулук жардамы│       │          │           │        │        │

│(ашар)              │       │          │           │        │        │

└────────────────────┴───────┴──────────┴───────────┴────────┴────────┘

5-тиркеме

2009-2011-жылдарга региондорду өнүгүүнүн болжолдуу көрсөткүчтөрү (базалык)

┌────────────────────────────────┬─────────┬────────┬────────┬────────┐

│          Көрсөткүчтөр          │ 2008-ж. │2009-ж. │2010-ж. │2011-ж. │

│                                ├─────────┼────────┼────────┼────────┤

│                                │алдын ала│ болжол │ болжол │ болжол │

│                                │жыйынтык-│        │        │        │

│                                │   тар   │        │        │        │

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Региондук дүң продукту млн.сом  │         │        │        │        │

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Баткен облусу                   │   4902,1│  5720,2│  6826,5│  8012,9│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│реалдуу өсүш, %                 │    106,6│   104,0│   108,0│   107,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Жалал-Абад облусу               │  21531,3│ 25003,6│ 29833,7│ 35752,7│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│реалдуу өсүш, %                 │    106,0│   103,5│   107,3│   107,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ысык-Көл облусу                 │  25293,1│ 29656,0│ 34244,5│ 39820,2│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│реалдуу өсүш, %                 │    120,4│   104,5│   104,5│   106,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Нарын облусу                    │   7799,4│  9188,4│ 10559,4│ 12336,6│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│реалдуу өсүш, %                 │    104,0│   105,0│   104,0│   106,5│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ош облусу                       │  16617,3│ 19502,3│ 22908,3│ 26537,7│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│реалдуу өсүш, %                 │    104,6│   104,6│   106,3│   105,6│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Талас облусу                    │   7748,9│  9129,0│ 10591,9│ 12316,5│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│реалдуу өсүш, %                 │    106,1│   105,0│   105,0│   106,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Чүй облусу                      │  34853,6│ 40787,3│ 47580,5│ 55483,5│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│реалдуу өсүш, %                 │    106,8│   104,3│   105,0│   106,3│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Бишкек ш.                       │  60063,8│ 71101,4│ 82966,8│ 96566,5│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│реалдуу өсүш, %                 │    106,2│   105,1│   105,6│   106,1│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ош ш.                           │   6204,0│  7281,0│  8607,3│ 10027,6│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│реалдуу өсүш, %                 │    107,0│   104,6│   106,5│   106,2│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Республика боюнча, бардыгы      │ 185013,6│217369,3│254118,8│296854,1│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│реалдуу өсүш, %                 │    107,6│   104,7│   105,8│   106,5│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Дефлятор                        │    121,2│   112,2│   110,5│   109,7│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Минималдуу керектөө бюджети, сом│   3571,0│  4140,0│  4800,0│  5560,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Баткен облусу                   │   2953,8│  3420,0│  3960,0│  4590,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    134,0│   115,8│   115,8│   115,9│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Жалал-Абад облусу               │   3137,4│  3630,0│  4210,0│  4880,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    126,9│   115,7│   116,0│   115,9│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ысык-Көл облусу                 │   3461,7│  4010,0│  4650,0│  5390,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    133,2│   115,8│   116,0│   115,9│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Нарын облусу                    │   3186,9│  3690,0│  4280,0│  4960,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    131,3│   115,8│   116,0│   115,9│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ош облусу                       │   3406,7│  3950,0│  4580,0│  5310,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    128,8│   115,9│   115,9│   115,9│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Талас облусу                    │   3267,9│  3790,0│  4390,0│  5090,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    132,6│   116,0│   115,8│   115,9│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Чүй облусу                      │   3496,1│  4050,0│  4690,0│  5440,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    134,2│   115,8│   115,8│   116,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Бишкек ш.                       │   3717,5│  4310,0│  4990,0│  5780,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    126,4│   115,9│   115,8│   115,8│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ош ш.                           │   3406,7│  3950,0│  4580,0│  5310,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    128,8│   115,9│   115,9│   115,9│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Расмий түрдө катталган          │     67,2│    77,2│    75,0│    72,4│

│жумушсуздардын саны, миң адам   │         │        │        │        │

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Баткен облусу                   │      5,5│     7,3│     7,4│     7,6│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Жалал-Абад облусу               │     18,7│    22,4│    21,4│    20,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ысык-Көл облусу                 │      4,9│     5,4│     5,2│     5,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Нарын облусу                    │      6,9│     7,0│     7,0│     7,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ош облусу                       │     13,7│    14,4│    14,1│    13,8│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Талас облусу                    │      2,1│     2,2│     2,2│     2,1│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Чүй облусу                      │      7,1│     8,5│     8,2│     7,9│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Бишкек ш.                       │      6,3│     7,6│     7,3│     7,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ош ш.                           │      2,0│     2,4│     2,2│     2,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Бир айлык орточо эмгек акы, сом │   5300,0│  6353,0│  7464,0│  8623,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│реалдуу өсүш, %                 │    107,2│   105,1│   105,0│   105,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Баткен облусу                   │   3738,4│  4518,6│  5124,2│  5759,9│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│реалдуу өсүш, %                 │    116,0│   106,0│   101,3│   102,2│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Жалал-Абад облусу               │   4500,0│  5350,0│  6250,0│  7160,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│реалдуу өсүш, %                 │    109,6│   104,3│   104,3│   104,1│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ысык-Көл облусу                 │   3720,0│  4460,0│  5250,0│  6070,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│реалдуу өсүш, %                 │    108,0│   105,2│   105,1│   105,1│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Нарын облусу                    │   4870,0│  5840,0│  6870,0│  7800,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│реалдуу өсүш, %                 │    119,8│   105,2│   105,0│   103,2│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ош облусу                       │   2930,0│  3445,0│  3950,0│  4500,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│реалдуу өсүш, %                 │    107,6│   103,1│   102,4│   103,6│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Талас облусу                    │   3560,0│  4260,0│  5010,0│  5785,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│реалдуу өсүш, %                 │    110,5│   105,0│   105,0│   105,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Чүй облусу                      │   4780,0│  5730,0│  6730,0│  7770,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│реалдуу өсүш, %                 │    104,6│   105,2│   104,9│   105,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Бишкек ш.                       │   7600,0│  9110,0│ 10720,0│ 12400,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│реалдуу өсүш, %                 │    117,7│   105,1│   105,1│   105,2│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ош ш.                           │   4750,0│  5690,0│  6690,0│  7725,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│реалдуу өсүш, %                 │    111,3│   105,1│   105,0│   105,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Чекене товар жүгүртүү, млн.сом  │         │        │        │        │

│колдонуудагы баада              │ 123261,9│147076,6│174735,4│207173,8│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    109,3│   107,3│   108,2│   109,1│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата баалардын    │    125,5│   111,2│   109,8│   108,7│

│индекси, %                      │         │        │        │        │

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Баткен облусу                   │   4017,1│  4623,4│  5279,5│  5997,1│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    102,9│   103,5│   104,0│   104,5│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Жалал-Абад облусу               │  13717,1│ 16366,9│ 19462,5│ 23102,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    123,3│   107,3│   108,3│   109,2│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ысык-Көл облусу                 │   6515,2│  7824,5│  9321,6│ 11115,4│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    117,4│   108,0│   108,5│   109,7│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Нарын облусу                    │   2454,6│  2928,8│  3482,7│  4134,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    116,7│   107,3│   108,3│   109,2│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ош облусу                       │   9947,3│ 11946,3│ 14166,4│ 16630,8│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    107,7│   108,0│   108,0│   108,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Талас облусу                    │   2993,4│  3571,7│  4243,1│  5027,4│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    107,0│   107,3│   108,0│   109,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Чүй облусу                      │  20791,0│ 24738,0│ 29308,5│ 34725,6│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % мененё     │    106,1│   107,0│   108,0│   109,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Бишкек ш.                       │  51458,3│ 61513,3│ 73282,6│ 87225,7│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    108,0│   107,5│   108,5│   109,5│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ош ш.                           │  11367,9│ 13563,9│ 16188,5│ 19215,8│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    105,5│   107,3│   108,5│   109,2│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Калкка көрсөтүлгөн рыноктук     │         │        │        │        │

│кызмат көрсөтүүлөрдүн көлөмү,   │         │        │        │        │

│млн.сом                         │         │        │        │        │

│колдонуудагы баада              │ 156008,8│186046,8│221450,4│262556,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    114,3│   107,2│   108,4│   109,1│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата баалардын    │    121,8│   111,2│   109,8│   108,7│

│индекси, %                      │         │        │        │        │

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Баткен облусу                   │   4614,9│  5388,4│  6289,2│  7314,8│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    104,2│   105,0│   106,3│   107,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Жалал-Абад облусу               │  14959,7│ 17799,6│ 21107,5│ 24940,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    123,3│   107,0│   108,0│   108,7│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ысык-Көл облусу                 │   8634,5│ 10292,9│ 12239,6│ 14501,9│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    112,7│   107,2│   108,3│   109,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Нарын облусу                    │   3170,3│  3789,8│  4514,9│  5364,1│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    118,4│   107,5│   108,5│   109,3│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ош облусу                       │  10772,8│ 12937,7│ 15384,7│ 18211,4│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    108,0│   108,0│   108,3│   109,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Талас облусу                    │   3625,3│  4313,5│  5124,5│  6071,6│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    106,8│   107,0│   108,0│   109,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Чүй облусу                      │  23390,0│ 27960,4│ 33218,4│ 39358,1│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % мененёёё   │    114,0│   107,5│   108,3│   109,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Бишкек ш.                       │  73629,8│ 87771,4│104757,5│124461,4│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    116,0│   107,2│   108,7│   109,3│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ош ш.                           │  13211,5│ 15793,0│ 18814,2│ 22332,6│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    107,6│   107,5│   108,3│   109,2│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Өнөр жай продукциясынын көлөмү, │         │        │        │        │

│млн.сом                         │         │        │        │        │

│колдонуудагы баада              │  85868,2│ 98391,6│109786,8│122685,8│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    114,9│   102,4│   104,6│   104,6│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата баалардын    │    124,0│   111,9│   106,7│   106,8│

│индекси, %                      │         │        │        │        │

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Баткен облусу                   │   1480,6│  1670,0│  1940,7│  2135,3│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │     80,5│   101,3│   105,6│   103,8│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Жалал-Абад облусу               │   9131,3│ 10606,0│ 12073,0│ 13793,9│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │     91,5│   101,0│   105,4│   105,4│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ысык-Көл облусу                 │  19392,8│ 22102,2│ 24552,3│ 27222,6│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    175,8│   102,4│   104,6│   104,6│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Нарын облусу                    │    642,1│   745,8│   849,8│   972,7│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │     65,4│   101,0│   105,5│   105,6│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ош облусу                       │    741,4│   861,1│   981,2│  1123,2│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    105,2│   101,0│   105,5│   105,6│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Талас облусу                    │    414,4│   481,3│   548,4│   627,2│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │     96,9│   101,0│   105,5│   105,5│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Чүй облусу                      │  33235,0│ 37730,4│ 41271,7│ 45279,2│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │     98,8│   102,0│   103,0│   103,5│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Бишкек ш.                       │  19091,2│ 22174,4│ 25265,5│ 28894,2│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │     99,6│   101,0│   105,5│   105,5│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ош ш.                           │   1739,4│  2020,3│  2304,1│  2637,5│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    129,1│   101,0│   105,6│   105,6│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Айыл чарбасынын дүң продукциясы,│         │        │        │        │

│млн.сом                         │         │        │        │        │

│колдонуудагы баада              │ 112454,8│131049,4│152384,3│176811,5│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    100,7│   101,6│   102,0│   102,5│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата баалардын    │    124,2│   114,7│   114,0│   113,2│

│индекси, %                      │         │        │        │        │

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Баткен облусу                   │   7512,2│  8484,4│  9833,2│ 11377,4│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    108,4│    98,5│   101,7│   102,2│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Жалал-Абад облусу               │  18467,5│ 21687,7│ 25338,4│ 29534,2│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % мененё     │    102,7│   102,4│   102,6│   103,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ысык-Көл облусу                 │  15046,2│ 17534,9│ 20369,6│ 23610,3│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │     98,0│   101,6│   102,0│   102,4│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Нарын облусу                    │   7882,9│  9211,0│ 10710,6│ 12399,9│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │     97,4│   101,9│   102,0│   102,3│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ош облусу                       │  21822,1│ 25550,6│ 29779,2│ 34620,4│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    101,0│   102,1│   102,3│   102,7│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Талас облусу                    │  10683,9│ 12437,5│ 14414,0│ 16694,1│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    100,1│   101,5│   101,7│   102,3│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Чүй облусу                      │  29369,8│ 34193,9│ 39675,4│ 45956,4│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    100,2│   101,5│   101,8│   102,3│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Бишкек ш.                       │   1046,0│  1220,5│  1416,4│  1635,6│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │     99,3│   101,8│   101,8│   102,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ош ш.                           │    624,2│   728,9│   847,6│   983,2│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│өткөн жылга карата % менен      │    100,0│   101,8│   102,0│   102,5│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Негизги капиталга               │  29208,0│ 31781,8│ 36568,2│ 44291,7│

│инвестициялардын көлөмү,        │         │        │        │        │

│млн.сом                         │         │        │        │        │

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Баткен облусу                   │   2250,5│  1050,0│  1100,0│  1100,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Жалал-Абад облусу               │   4027,2│  4781,1│  5367,0│  6026,4│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ысык-Көл облусу                 │   4213,9│  5756,6│  7864,0│ 10742,2│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Нарын облусу                    │    300,1│   360,4│   477,2│   960,9│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ош облусу                       │   2373,2│  1348,0│  1429,0│  1508,0│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Талас облусу                    │   1446,4│   951,0│  1002,3│  1050,5│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Чүй облусу                      │   3065,6│  3402,0│  3742,8│  4117,1│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Бишкек ш.                       │  11043,3│ 13632,7│ 15075,9│ 18266,6│

├────────────────────────────────┼─────────┼────────┼────────┼────────┤

│Ош ш.                           │    487,8│   500,0│   510,0│   520,0│

└────────────────────────────────┴─────────┴────────┴────────┴────────┘

1-тиркеме

2008-жылдары Кыргыз Республикасын социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн негизги көрсөткүчтөрү жана 2009-2011-жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн болжолдонгон сценарийлери

┌────────────────────┬───────┬──────────┬─────────────────────────────┐

│                    │ Өлчөө │ 2008-жыл │   Өнүктүрүүнүн оптимисттик  │

│                    │бирдиги│(алдын ала│       сценарийи боюнча      │

│                    │       │   факт)  ├───────────┬────────┬────────┤

│                    │       │          │ 2009-жыл  │2010-жыл│2011-жыл│

│                    │       │          │(күтүлүүчү)│        │        │

├────────────────────┴───────┴──────────┴───────────┴────────┴────────┤

│           1. ИДП өндүрүшү (салыктарды эсепке алуу менен)            │

├────────────────────┬───────┬──────────┬───────────┬────────┬────────┤

│Номиналдык ИДП      │млн.сом│ 185013,6 │ 220072,5  │259453,7│306394,6│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│ИДПнын реалдуу өсүш │   %   │    107,6 │    106,8  │   107,7│   108,7│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Дефлятор            │   %   │    121,2 │    111,4  │   109,4│   108,6│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Кошумча нарк        │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Өнөр жай(*)         │млн.сом│  25805,4 │   30178,4 │ 34069,9│ 38960,9│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Айыл чарбасы        │млн.сом│  47801,4 │   55611,0 │ 64439,2│ 74564,5│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Курулуш             │млн.сом│   5789,3 │    7045,0 │  8837,2│ 11311,2│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Кызмат көрсөтүүлөр  │млн.сом│  81174,1 │   98261,0 │118058,7│141438,3│

├────────────────────┴───────┴──────────┴───────────┴────────┴────────┤

│               2. Продукция өндүрүү жана ИДПны түзүүчү               │

│                      секторлордогу өсүш темпи                       │

├────────────────────┬───────┬──────────┬───────────┬────────┬────────┤

│Өнөр жай(*)         │млн.сом│  96334,5 │  112160,2 │126382,8│145652,8│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│өсүш                │   %   │    116,5 │     106,0 │   107,2│   109,8│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Айыл чарбасы        │млн.сом│ 112454,8 │  130827,0 │151595,9│175416,2│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│өсүш                │   %   │    100,7 │     102,5 │   103,0│   103,5│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Курулуш             │млн.сом│  25170,9 │   30630,5 │ 38422,9│ 49179,3│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│өсүш                │   %   │     89,2 │     107,5 │   112,0│   115,0│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Кызмат көрсөтүүлөр  │млн.сом│ 145216,7 │  175955,1 │211674,4│253739,4│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│өсүш                │   %   │    110,6 │     109,6 │   110,3│   110,8│

├────────────────────┴───────┴──────────┴───────────┴────────┴────────┤

│(*) -  сатылып алынуучу электр энергияны эсепке албаганда, иштетип   │

│алма чийки затты кайра иштетүүнү эске алуу менен                     │

└─────────────────────────────────────────────────────────────────────┘

2-тиркеме

2009-2011-жылдарга Кыргыз Республикасынын негизги социалдык көрсөткүчтөрү

┌───────────────────┬────────┬──────────┬─────────────────────────────┐

│                   │ Өлчөө  │ 2008-жыл │   Өнүктүрүүнүн оптимисттик  │

│                   │бирдиги │(алдын ала│       сценарийи боюнча      │

│                   │        │   факт)  ├───────────┬────────┬────────┤

│                   │        │          │ 2009-жыл  │2010-жыл│2011-жыл│

│                   │        │          │(күтүлүүчү)│        │        │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Жумушсуздук        │   %    │    7,7(*)│      7,0  │    6,5 │    6,2 │

│деңгээли           │        │          │           │        │        │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│МПБнын нарк        │        │          │           │        │        │

│чоңдугу            │        │          │           │        │        │

│- калктын жан      │сом     │ 3571     │   4140    │ 4800   │ 5560   │

│башына айына       │        │          │           │        │        │

│- ишке жарамдуу    │        │ 3931     │   4550    │ 5270   │ 6110   │

│калкка             │        │          │           │        │        │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Бир айлык орточо   │сом     │ 5422(*)  │   6434    │ 7614   │ 8700   │

│эмгек акы (БАОЭА)  │        │          │           │        │        │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│БАОЭА реалдуу өсүшү│   %    │  109,2   │    105,0  │  106,6 │  104,8 │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Ишке жарамдуу      │   %    │  137,9   │    141,4  │  144,5 │  142,4 │

│калктын БАОЭАнын   │        │          │           │        │        │

│процент менен МПБ  │        │          │           │        │        │

│карата             │        │          │           │        │        │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Калктын саны       │миң адам│ 5300     │   5330    │ 5350   │ 5400   │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Керектөө баанын    │   %    │  120,0   │    112,0  │  111,0 │  109,0 │

│индекси өткөн      │        │          │           │        │        │

│жылдын декабрына   │        │          │           │        │        │

│карата % менен     │        │          │           │        │        │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│КБИ өткөн жылга    │   %    │  124,5   │    113,0  │  111,0 │  109,0 │

│карата             │        │          │           │        │        │

├───────────────────┴────────┴──────────┴───────────┴────────┴────────┤

│(*) - кичи ишканаларды эсепке албастан                               │

└─────────────────────────────────────────────────────────────────────┘

3-тиркеме

2009-2011-жылдарга каржылоо булагы боюнча капиталдык салымдар

┌────────────────────┬───────┬──────────┬─────────────────────────────┐

│                    │ Өлчөө │ 2008-жыл │    Өнүгүүнүн оптимисттик    │

│                    │бирдиги│(алдын ала│       сценарийи боюнча      │

│                    │       │   факт)  ├───────────┬────────┬────────┤

│                    │       │          │ 2009-жыл  │2010-жыл│2011-жыл│

│                    │       │          │(күтүлүүчү)│        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Капиталдык салымдар,│млн.сом│  29208,0 │  33775,0  │ 41562,2│ 53964,7│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│анын ичинде:        │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Республикалык бюджет│млн.сом│   3252,2 │   4065,3  │  5406,8│  7461,4│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Жергиликтүү         │млн.сом│    525,9 │    525,9  │   604,8│   725,7│

│бюджеттер           │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Ишканалардын жана   │млн.сом│   8122,2 │   8284,6  │  9113,1│ 11118,0│

│уюмдардын каражаты  │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Чет элдик гранттар  │млн.сом│   1641,7 │   2544,6  │  3995,1│  5992,6│

│жана гуманитардык   │       │          │           │        │        │

│жардам              │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Чет элдик кредиттер │млн.сом│   4081,0 │   4570,7  │  5347,7│  6684,7│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Тике чет элдик      │млн.сом│   3102,2 │   3629,6  │  4428,1│  5535,1│

│инвестициялар       │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Калктын каражаттары │млн.сом│   8316   │   9979,2  │ 12474,0│ 16216,2│

│жана башкалар       │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Резиденттин         │млн.сом│      1,4 │      1,4  │     1,5│     1,8│

│кайрымдуулук жардамы│       │          │           │        │        │

│(ашар)              │       │          │           │        │        │

└────────────────────┴───────┴──────────┴───────────┴────────┴────────┘

4-тиркеме

2009-2011-жылдарга Кыргыз Республикасынын региондорун социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн

негизги божомолдук көрсөткүчтөрү (оптимисттик)

┌─────────────────────────────┬─────────┬─────────┬─────────┬─────────┐

│         Көрсөткүчтөр        │ 2008-ж. │ 2009-ж. │ 2010-ж. │ 2011-ж. │

│                             ├─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│                             │алдын ала│болжолдуу│болжолдуу│болжолдуу│

│                             │жыйынтык-│         │         │         │

│                             │   тар   │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Аймактын дүң продуктусу      │         │         │         │         │

│млн.сом                      │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Баткен облусу                │   4902,1│   5832,3│   6942,0│   8217,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    106,6│    106,8│    108,8│    109,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Жалал-Абад облусу            │  21531,3│  25616,9│  30322,9│  36190,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    106,0│    106,8│    108,2│    109,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ысык-Көл облусу              │  25293,1│  30148,9│  35555,6│  41895,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    120,4│    107,0│    107,8│    108,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Нарын облусу                 │   7799,4│   9279,3│  10963,7│  12942,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    104,0│    106,8│    108,0│    108,7│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош облусу                    │  16617,3│  19770,5│  23316,0│  27549,4│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    104,6│    106,8│    107,8│    108,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Талас облусу                 │   7748,9│   9219,3│  10872,6│  12846,7│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    106,1│    106,8│    107,8│    108,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Чүй облусу                   │  34853,6│  41542,4│  48945,2│  57688,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    106,8│    107,0│    107,7│    108,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Бишкек ш.                    │  60063,8│  71281,7│  83830,8│  98778,7│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    106,2│    106,5│    107,5│    108,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош ш.                        │   6204,0│   7381,2│   8704,8│  10285,4│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    107,0│    106,8│    107,8│    108,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Жалпы республика боюнча      │ 185013,6│ 220072,5│ 259453,7│ 306394,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    107,6│    106,8│    107,7│    108,7│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Дефлятор                     │    121,2│    111,4│    109,4│    108,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Минималдуу керектөө бюджети, │   3571,0│   4140,0│   4800,0│   5560,0│

│сом                          │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Баткен облусу                │   2953,8│   3420,0│   3960,0│   4590,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    134,0│    115,8│    115,8│    115,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Жалал-Абад облусу            │   3137,4│   3630,0│   4210,0│   4880,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    126,9│    115,7│    116,0│    115,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ысык-Көл облусу              │   3461,7│   4010,0│   4650,0│   5390,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    133,2│    115,8│    116,0│    115,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Нарын облусу                 │   3186,9│   3690,0│   4280,0│   4960,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    131,3│    115,8│    116,0│    115,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош облусу                    │   3406,7│   3950,0│   4580,0│   5310,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    128,8│    115,9│    115,9│    115,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Талас облусу                 │   3267,9│   3790,0│   4390,0│   5090,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    132,6│    116,0│    115,8│    115,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Чүй облусу                   │   3496,1│   4050,0│   4690,0│   5440,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    134,2│    115,8│    115,8│    116,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Бишкек ш.                    │   3717,5│   4310,0│   4990,0│   5780,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    126,4│    115,9│    115,8│    115,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош ш.                        │   3406,7│   3950,0│   4580,0│   5310,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    128,8│    115,9│    115,9│    115,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Расмий түрдө катталгандар    │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│жумушсуздардын саны, миң адам│     67,2│     75,8│     74,0│     70,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Баткен облусу                │      5,5│      7,2│      7,3│      7,3│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Жалал-Абад облусу            │     18,7│     22,2│     21,2│     19,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ысык-Көл облусу              │      4,9│      5,2│      5,2│      4,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Нарын облусу                 │      6,9│      7,0│      7,0│      6,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош облусу                    │     13,7│     14,2│     13,9│     13,7│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Талас облусу                 │      2,1│      2,1│      2,1│      2,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Чүй облусу                   │      7,1│      8,2│      8,0│      7,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Бишкек ш.                    │      6,3│      7,4│      7,2│      6,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош ш.                        │      2,0│      2,3│      2,1│      2,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Бир айлык орточо эмгек акы,  │   5300,0│   6434,0│   7614,0│   8700,0│

│сом                          │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    107,2│    107,4│    106,6│    104,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Баткен облусу                │  3738,4 │   4520,1│   5328,4│   6098,3│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │   116,0 │    107,0│    106,2│    105,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Жалал-Абад облусу            │  4500,0 │   5374,8│   6288,2│   7196,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │   109,6 │    105,7│    105,4│    105,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ысык-Көл облусу              │  3720,0 │   4514,7│   5250,7│   6113,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │   108,0 │    107,4│    106,7│    104,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Нарын облусу                 │  4870,0 │   5910,3│   7000,0│   7996,3│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │   119,8 │    107,4│    106,7│    104,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош облусу                    │  2930,0 │   3499,6│   4071,0│   4606,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │   107,6 │    105,7│    104,8│    103,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Талас облусу                 │  3560,0 │   4320,5│   5112,3│   5851,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │   110,5 │    107,4│    106,6│    105,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Чүй облусу                   │  4780,0 │   5801,1│   6877,1│   7870,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │   104,6 │    107,4│    106,8│    105,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Бишкек ш.                    │  7600,0 │   9189,2│  10863,0│  12468,2│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │   117,7 │    107,0│    106,5│    105,3│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош ш.                        │  4750,0 │   5764,7│   6821,1│   7806,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │   111,3 │    107,4│    106,6│    105,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Чекене соода товарларын      │         │         │         │         │

│жүгүртүү, млн.сом            │         │         │         │         │

│Колдонуудагы баада           │123261,9 │ 149086,8│ 179166,0│ 214531,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   109,3 │    109,5│    110,3│    110,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата баалардын │   125,5 │    110,5│    109,0│    108,1│

│индекси, %                   │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Баткен облусу                │  4017,1 │   4696,4│   5426,2│   6223,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   102,9 │    105,8│    106,0│    106,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Жалал-Абад облусу            │ 13717,1 │  16794,4│  20411,1│  24690,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   123,3 │    110,8│    111,5│    111,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ысык-Көл облусу              │  6515,2 │   7962,4│   9633,7│  11611,7│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   117,4 │    110,6│    111,0│    111,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Нарын облусу                 │  2454,6 │   2997,1│   3626,2│   4374,7│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   116,7 │    110,5│    111,0│    111,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош облусу                    │  9947,3 │  12036,0│  14431,1│  17238,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   107,7 │    109,5│    110,0│    110,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Талас облусу                 │  2993,4 │   3615,3│   4334,8│   5177,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   107,0 │    109,3│    110,0│    110,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Чүй облусу                   │ 20791,0 │  25041,7│  30025,0│  35865,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   106,1 │    109,0│    110,0│    110,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Бишкек ш.                    │ 51458,3 │  62377,0│  75130,0│  90149,2│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   108,0 │    109,7│    110,5│    111,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош ш.                        │ 11367,9 │  13566,5│  16147,9│  19201,4│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   105,5 │    108,0│    109,2│    110,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Калкка көрсөтүлгөн рыноктук  │         │         │         │         │

│кызмат көрсөтүүлөрдүн көлөмү,│         │         │         │         │

│млн.сом                      │         │         │         │         │

│колдонуудагы баада           │156008,8 │ 188865,6│ 227097,7│ 271943,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   114,3 │    109,6│    110,3│    110,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата баалардын │   121,8 │    110,5│    109,0│    108,1│

│индекси, %                   │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Баткен облусу                │  4614,9 │   5441,1│   6435,0│   7624,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   104,2 │    106,7│    108,5│    109,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Жалал-Абад облусу            │ 14959,7 │  18117,4│  21762,3│  26065,7│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   123,3 │    109,6│    110,2│    110,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ысык-Көл облусу              │  8634,5 │  10457,1│  12572,2│  15058,4│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   112,7 │    109,6│    110,3│    110,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Нарын облусу                 │  3170,3 │   3839,5│   4616,1│   5528,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   118,4 │    109,6│    110,3│    110,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош облусу                    │ 10772,8 │  13046,7│  15685,7│  18787,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   108,0 │    109,6│    1103 │    110,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Талас облусу                 │  3625,3 │   4346,5│   5187,7│   6213,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   106,8 │    108,5│    109,5│    110,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Чүй облусу                   │ 23390,0 │  28378,9│  34119,0│  40866,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   114,0 │    109,8│    110,3│    110,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Бишкек ш.                    │ 73629,8 │  89252,9│ 107500,7│ 128758,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   116,0 │    109,7│    110,5│    110,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош ш.                        │ 13211,5 │  15985,6│  19219,0│  23040,3│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   107,6 │    109,5│    110,3│    110,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Өнөр жай продукциясынын      │         │         │         │         │

│көлөмү, млн.сом              │         │         │         │         │

│колдонуудагы баада           │ 85868,2 │ 100425,4│ 114404,1│ 132499,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   114,9 │    106,0│    107,2│    109,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата баалардын │   124,0 │    110,3│    106,3│    105,5│

│индекси, %                   │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Баткен облусу                │  1480,6 │   1710,2│   1956,2│   2295,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    80,5 │    101,5│    106,9│    111,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Жалал-Абад облусу            │  9131,3 │  10651,2│  12308,5│  14571,3│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    91,5 │    102,5│    108,0│    112,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ысык-Көл облусу              │ 19392,8 │  22630,9│  25498,5│  29065,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   175,8 │    105,8│    107,0│    109,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Нарын облусу                 │   642,1 │    751,2│    868,1│   1032,2│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    65,4 │    102,8│    108,0│    112,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош облусу                    │   741,4 │    898,6│   1043,2│   1240,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   105,2 │    106,5│    108,5│    112,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Талас облусу                 │   414,4 │    489,5│    570,4│    680,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    96,9 │    103,8│    108,9│    112,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Чүй облусу                   │ 33235,0 │  38857,7│  43781,4│  49951,7│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    98,8 │    106,0│    107,0│    109,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Бишкек ш.                    │ 19091,2 │  22377,6│  25979,2│  30810,2│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    99,6 │    103,0│    108,5│    112,2│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош ш.                        │  1739,4 │   2058,6│   2398,8│   2852,4│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   129,1 │    104,0│    108,9│    112,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Айыл чарбанын дүң            │         │         │         │         │

│продукциясы, млн.сом         │         │         │         │         │

│колдонуудагы баада           │112454,8 │ 130827,1│ 151595,9│ 175416,3│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   100,7 │    102,5│    103,0│    103,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата баалардын │   124,2 │    113,5│    112,5│    111,8│

│индекси, %                   │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Баткен облусу                │  7512,2 │   8719,4│  10090,7│  11654,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   108,4 │    102,3│    102,8│    103,3│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Жалал-Абад облусу            │ 18467,5 │  21603,4│  25168,3│  29263,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   102,7 │    103,0│    103,5│    104,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ысык-Көл облусу              │ 15046,2 │  17487,7│  20252,9│  23436,3│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    98,0 │    102,4│    102,9│    103,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Нарын облусу                 │  7882,9 │   9163,7│  10599,9│  12242,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    97,4 │    102,4│    102,8│    103,3│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош облусу                    │ 21822,1 │  25485,2│  29626,6│  34388,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   101,0 │    102,9│    103,3│    103,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Талас облусу                 │ 10683,9 │  12376,1│  14270,8│  16451,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   100,1 │    102,1│    102,5│    103,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Чуйская область              │ 29369,8 │  34059,6│  39361,0│  45421,2│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   100,2 │    102,2│    102,7│    103,2│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Бишкек ш.                    │  1046,0 │   1208,9│   1391,3│   1594,3│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    99,3 │    101,9│    102,3│    102,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош ш.                        │   624,2 │    723,1│    834,4│    963,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │   100,0 │    102,1│    102,6│    103,3│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Негизги капиталга            │ 29208,0 │  34667,8│  44092,5│  58238,5│

│инвестициялардын көлөмү,     │         │         │         │         │

│млн.сом                      │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Баткен облусу                │  2250,5 │   1145,3│   1326,3│   1446,4│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Жалал-Абад облусу            │  4027,2 │   5215,3│   6471,3│   7924,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ысык-Көл облусу              │  4213,9 │   6279,3│   9482,1│  14124,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Нарын облусу                 │   300,1 │    393,1│    575,4│   1263,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош облусу                    │  2373,2 │   1470,4│   1723,0│   1982,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Талас облусу                 │  1446,4 │   1037,4│   1208,5│   1381,3│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Чүй облусу                   │  3065,6 │   3710,9│   4512,9│   5413,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Бишкек ш.                    │ 11043,3 │  14870,6│  18177,9│  24018,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош ш.                        │   487,8 │    545,4│    614,9│    683,7│

└─────────────────────────────┴─────────┴─────────┴─────────┴─────────┘

1-тиркеме

2008-жылдагы Кыргыз Республикасын социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн негизги көрсөткүчтөрү жана 2009-2011-жылдарга социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн болжолдонгон сценарийи

┌────────────────────┬───────┬──────────┬─────────────────────────────┐

│                    │ Өлчөө │ 2008-жыл │   Өнүктүрүүнүн пессимисттик │

│                    │бирдиги│(алдын ала│        сценарийи боюнча     │

│                    │       │   факт)  ├───────────┬────────┬────────┤

│                    │       │          │  2009-жыл │2010-жыл│2011-жыл│

│                    │       │          │(күтүлүүчү)│        │        │

├────────────────────┴───────┴──────────┴───────────┴────────┴────────┤

│            1. ИДП өндүрүшү (салыктарды эске алуу менен)             │

├────────────────────┬───────┬──────────┬───────────┬────────┬────────┤

│Номиналдык ИДП      │млн.сом│ 185013,6 │  213588,1 │244679,3│279674,6│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│ИДПнын реалдуу өсүш │   %   │    107,6 │     101,5 │   102,7│   103,1│

│темпи               │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Дефлятор            │   %   │    121,2 │     113,7 │   111,6│   110,9│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Кошумча нарк        │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Өнөр жай(*)         │млн.сом│  25805,4 │   28036,7 │ 30046,2│ 32191,2│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Айыл чарбасы        │млн.сом│  47801,4 │   55569,6 │ 64419,4│ 74512,6│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Курулуш             │млн.сом│   5789,3 │    5892,1 │  6738,7│  7728,9│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Кызмат көрсөтүүлөр  │млн.сом│  81174,1 │   95306,6 │110552,6│127361,4│

├────────────────────┴───────┴──────────┴───────────┴────────┴────────┤

│               2. Продукция өндүрүү жана ИДПны түзүүчү               │

│                      секторлордогу өсүш темпи                       │

├────────────────────┬───────┬──────────┬───────────┬────────┬────────┤

│Өнөр жай(*)         │млн.сом│  96334,5 │  103938,7 │111249,5│118426,7│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│өсүш темпи          │   %   │    116,5 │      96,8 │   100,4│   100,4│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Айыл чарбасы        │млн.сом│ 112454,8 │  130729,8 │151549,3│175294,1│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│өсүш темпи          │   %   │    100,7 │     101,0 │   101,6│   102,0│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Курулуш             │млн.сом│  25170,9 │   25617,7 │ 29298,7│ 33604,1│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│өсүш темпи          │   %   │     89,2 │      88,5 │   100,5│   101,5│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Кызмат көрсөтүүлөр  │млн.сом│ 145216,7 │  169796,7 │196291,1│225522,8│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│өсүш темпи          │   %   │    110,6 │     104,2 │   104,2│   104,6│

├────────────────────┴───────┴──────────┴───────────┴────────┴────────┤

│(*) - сатылып алынуучу электр энергияны эске албаганда, иштетип алма │

│чийки затты кайра иштетүүнү эске алуу менен                          │

└─────────────────────────────────────────────────────────────────────┘

2-тиркеме

2009-2011-жылдарга Кыргыз Республикасынын негизги социалдык көрсөткүчтөрү

┌───────────────────┬────────┬──────────┬─────────────────────────────┐

│                   │ Өлчөө  │ 2008-жыл │  Өнүктүрүүнүн пессимисттик  │

│                   │бирдиги │(алдын ала│       сценарийи боюнча      │

│                   │        │  факт)   ├───────────┬────────┬────────┤

│                   │        │          │  2009-жыл │2010-жыл│2011-жыл│

│                   │        │          │(күтүлүүчү)│        │        │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Жумушсуздук        │   %    │    7,7(*)│      7,4  │    7,0 │    6,7 │

│деңгээли           │        │          │           │        │        │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│МПБнын нарк чоңдугу│        │          │           │        │        │

│- калктын жан      │сом     │ 3571     │   4140    │ 4800   │ 5560   │

│башына айына       │        │          │           │        │        │

│- ишке жарамдуу    │        │ 3931     │   4550    │ 5270   │ 6110   │

│калкка             │        │          │           │        │        │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Бир айлык орточо   │сом     │ 5422(*)  │   6264    │ 7251   │ 8287   │

│эмгек акы (БАОЭА)  │        │          │           │        │        │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│БАОЭАнын реалдуу   │   %    │  109,2   │     10,5  │  101,5 │  102,0 │

│өсүшү              │        │          │           │        │        │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│БАОЭАнын процент   │   %    │  137,9   │    137,7  │  137,6 │  135,6 │

│менен МПБ карата   │        │          │           │        │        │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Калктын саны       │миң адам│ 5300     │   5330    │ 5350   │ 5400   │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Керектөө баанын    │   %    │  120,0   │    115,0  │  114,0 │  112,0 │

│индекси өткөн      │        │          │           │        │        │

│жылдын декабрына   │        │          │           │        │        │

│карата             │        │          │           │        │        │

├───────────────────┼────────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│КБИ өткөн жылга    │   %    │  124,5   │    115,0  │  114,0 │  112,0 │

│карата             │        │          │           │        │        │

├───────────────────┴────────┴──────────┴───────────┴────────┴────────┤

│(*) - кичи ишканаларды эсепке албастан                               │

└─────────────────────────────────────────────────────────────────────┘

3-тиркеме

2009-2011-жылдарга каржылоо булагы боюнча

капиталдык салымдар

┌────────────────────┬───────┬──────────┬─────────────────────────────┐

│                    │ Өлчөө │ 2008-жыл │   Өнүктүрүүнүн пессимисттик │

│                    │бирдиги│(алдын ала│       сценарийи боюнча      │

│                    │       │   факт)  ├───────────┬────────┬────────┤

│                    │       │          │ 2009-жыл  │2010-жыл│2011-жыл│

│                    │       │          │(күтүлүүчү)│        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Капиталдык          │млн.сом│  29208,0 │   30044,2 │ 32229,3│ 36101,4│

│салымдар,           │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│анын ичинде:        │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Республикалык бюджет│млн.сом│   3252,2 │    3577,4 │  4114,0│  5142,5│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Жергиликтүү         │млн.сом│    525,9 │     494,3 │   494,3│   533,9│

│бюджеттер           │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Ишканалардын жана   │млн.сом│   8122,2 │    7716,1 │  7870,4│  8500,0│

│уюмдардын каражаты  │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Чет элдик гранттар  │млн.сом│   1641,7 │    1970,0 │  2462,6│  3127,4│

│жана гуманитардык   │       │          │           │        │        │

│жардам              │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Чет элдик кредиттер │млн.сом│   4081,0 │    4101,4 │  4142,4│  4308,1│

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Тике чет элдик      │млн.сом│   3102,2 │    3040,2 │  3101,0│  3256,0│

│инвестициялар       │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Калктын каражаттары │млн.сом│   8316   │    8981,3 │  9879,4│ 11064,9│

│жана башкалар       │       │          │           │        │        │

├────────────────────┼───────┼──────────┼───────────┼────────┼────────┤

│Резиденттин         │млн.сом│      1,4 │       1,4 │     1,4│     1,4│

│кайрымдуулук жардамы│       │          │           │        │        │

│(ашар)              │       │          │           │        │        │

└────────────────────┴───────┴──────────┴───────────┴────────┴────────┘

4-тиркеме

2009-2011-жылдарга Кыргыз Республикасынын

региондорун социалдык-экономикалык өнүктүрүүнүн

негизги божомолдук көрсөткүчтөрү

(пессимисттик)

┌─────────────────────────────┬─────────┬─────────┬─────────┬─────────┐

│        Көрсөткүчтөр         │ 2008-ж. │ 2009-ж. │ 2010-ж. │ 2011-ж. │

│                             ├─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│                             │алдын ала│болжолдуу│болжолдуу│болжолдуу│

│                             │жыйынтык-│         │         │         │

│                             │   тар   │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Аймактын дүң продуктусу      │         │         │         │         │

│млн.сом                      │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Баткен облусу                │   4902,1│   5657,3│   6465,1│   7384,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    106,6│    101,5│    102,4│    103,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Жалал-Абад облусу            │  21531,3│  24995,2│  28592,0│  32754,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    106,0│    102,1│    102,5│    103,3│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ысык-Көл облусу              │  25293,1│  29218,4│  33488,2│  38252,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    120,4│    101,6│    102,7│    103,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Нарын облусу                 │   7799,4│   9000,9│  10245,9│  11703,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    104,0│    101,5│    102,0│    103,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош облусу                    │  16617,3│  19215,1│  22065,9│  25278,7│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    104,6│    101,7│    102,9│    103,3│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Талас облусу                 │   7748,9│   8942,7│  10229,5│  11639,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    106,1│    101,5│    102,5│    102,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Чүй облусу                   │  34853,6│  40148,3│  45915,1│  52375,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    106,8│    101,3│    102,5│    102,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Бишкек ш.                    │  60063,8│  69201,1│  79390,9│  90773,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    106,2│    101,3│    102,8│    103,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош ш.                        │   6204,0│   7209,1│   8286,7│   9511,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    107,0│    102,2│    103,0│    103,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Жалпы республика боюнча      │ 185013,6│ 213588,1│ 244679,3│ 279674,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    107,6│    101,5│    102,7│    103,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Дефлятор                     │    121,2│    113,7│    111,6│    110,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Минималдуу керектөө бюджети, │   3571,0│   4140,0│   4800,0│   5560,0│

│сом                          │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Баткен облусу                │   2953,8│   3420,0│   3960,0│   4590,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    134,0│    115,8│    115,8│    115,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Жалал-Абад облусу            │   3137,4│   3630,0│   4210,0│   4880,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    126,9│    115,7│    116,0│    115,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ысык-Көл облусу              │   3461,7│   4010,0│   4650,0│   5390,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    133,2│    115,8│    116,0│    115,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Нарын облусу                 │   3186,9│   3690,0│   4280,0│   4960,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    131,3│    115,8│    116,0│    115,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош облусу                    │   3406,7│   3950,0│   4580,0│   5310,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    128,8│    115,9│    115,9│    115,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Талас облусу                 │   3267,9│   3790,0│   4390,0│   5090,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    132,6│    116,0│    115,8│    115,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Чүй облусу                   │   3496,1│   4050,0│   4690,0│   5440,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    134,2│    115,8│    115,8│    116,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Бишкек ш.                    │   3717,5│   4310,0│   4990,0│   5780,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    126,4│    115,9│    115,8│    115,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош ш.                        │   3406,7│   3950,0│   4580,0│   5310,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Өткөн жылга карата % менен   │    128,8│    115,9│    115,9│    115,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Расмий түрдө катталгандардын │         │         │         │         │

│саны                         │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│жумушсуздар миң адам         │     67,2│     78,0│     76,6│     73,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Баткен облусу                │      5,5│      7,4│      7,4│      7,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Жалал-Абад облусу            │     18,7│     22,4│     22,4│     21,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ысык-Көл облусу              │      4,9│      5,5│      5,3│      5,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Нарын облусу                 │      6,9│      7,2│      7,1│      7,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош облусу                    │     13,7│     14,5│     14,2│     13,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Талас облусу                 │      2,1│      2,3│      2,2│      2,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Чүй облусу                   │      7,1│      8,6│      8,3│      8,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Бишкек ш.                    │      6,3│      7,7│      7,4│      7,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош ш.                        │      2,0│      2,4│      2,3│      2,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Бир айлык орточо эмгек акы,  │   5300,0│   6264,0│   7251,0│   8287,0│

│сом                          │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    107,2│    102,8│    101,5│    102,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Баткен облусу                │   3738,4│   4419,5│   5088,7│   5756,3│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    116,0│    102,8│    101,0│    101,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Жалал-Абад облусу            │   4500,0│   5319,9│   6047,7│   7032,2│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    109,6│    102,8│    101,5│    102,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ысык-Көл облусу              │   3720,0│   4397,8│   5098,7│   5824,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    108,0│    102,8│    101,7│    102,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Нарын облусу                 │   4870,0│   5707,3│   6603,9│   7544,2│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    119,8│    102,8│    101,5│    102,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош облусу                    │   2930,0│   3443,6│   3895,4│   4487,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    107,6│    102,2│    101,0│    101,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Талас облусу                 │   3560,0│   4208,6│   4869,8│   5557,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    110,5│    102,8│    101,5│    101,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Чүй облусу                   │   4780,0│   5650,9│   6424,0│   7469,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    104,6│    102,8│    101,5│    102,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Бишкек ш.                    │   7600,0│   8984,7│  10213,8│  11876,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    117,7│    102,8│    101,5│    102,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош ш.                        │   4750,0│   5615,5│   6383,6│   7422,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│реалдуу өсүш, %              │    111,3│    102,8│    101,5│    102,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Чекене товар жүгүртүү,       │         │         │         │         │

│млн.сом                      │         │         │         │         │

│колдонуудагы баада           │ 123261,9│ 144747,0│ 168074,7│ 193553,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    109,3│    104,2│    104,2│    104,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата баалардын │    125,5│    112,7│    111,4│    110,1│

│индекси, %                   │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Баткен облусу                │   4017,1│   4617,8│   5247,1│   5910,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    102,9│    102,0│    102,0│    102,3│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Жалал-Абад облусу            │  13717,1│  16108,5│  18716,4│  21534,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    123,3│    104,2│    104,3│    104,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ысык-Көл облусу              │   6515,2│   7651,0│   8889,7│  10237,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    117,4│    104,2│    104,3│    104,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Нарын облусу                 │   2454,6│   2882,5│   3349,3│   3853,4│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    116,7│    104,2│    104,3│    104,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош облусу                    │   9947,3│  11692,7│  13611,8│  15690,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    107,7│    104,3│    104,5│    104,7│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Талас облусу                 │   2993,4│   3518,6│   4088,3│   4703,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    107,0│    104,3│    104,3│    104,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Чүй облусу                   │  20791,0│  24439,0│  28395,7│  32701,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    106,1│    104,3│    104,3│    104,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Бишкек ш.                    │  51458,3│  60487,2│  70280,2│  81092,7│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    108,0│    104,3│    104,3│    104,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош ш.                        │  11367,9│  13349,7│  15496,2│  17829,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    105,5│    104,2│    104,2│    104,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Калкка көрсөтүлгөн рыноктук  │         │         │         │         │

│кызмат көрсөтүүлөрдүн көлөмү,│         │         │         │         │

│млн.сом                      │         │         │         │         │

│колдонуудагы баада           │ 156008,8│ 183246,6│ 212776,8│ 245071,3│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    114,3│    104,2│    104,2│    104,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата баалардын │    121,8│    112,7│    111,4│    110,1│

│индекси, %                   │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Баткен облусу                │   4614,9│   5419,4│   6296,9│   7244,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    104,2│    104,2│    104,3│    104,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Жалал-Абад облусу            │  14959,7│  17567,7│  20392,4│  23484,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    123,3│    104,2│    104,2│    104,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ысык-Көл облусу              │   8634,5│  10149,5│  11792,7│  13594,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    112,7│    104,3│    104,3│    104,7│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Нарын облусу                 │   3170,3│   3723,0│   4325,8│   4981,7│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    118,4│    104,2│    104,3│    104,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош облусу                    │  10772,8│  12650,9│  14685,0│  16928,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    108,0│    104,2│    104,2│    104,7│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Талас облусу                 │   3625,3│   4261,4│   4960,8│   5718,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    106,8│    104,3│    104,5│    104,7│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Чүй облусу                   │  23390,0│  27494,0│  31945,4│  36789,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    114,0│    104,3│    104,3│    104,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Бишкек ш.                    │  73629,8│  86466,0│ 100368,7│ 115589,2│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    116,0│    104,2│    104,2│    104,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош ш.                        │  13211,5│  15514,7│  18009,3│  20740,3│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    107,6│    104,2│    104,2│    104,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Өнөр жай продукциясынын      │         │         │         │         │

│көлөмү, млн.сом              │         │         │         │         │

│колдонуудагы баада           │  85868,2│  93717,6│ 101233,5│ 109732,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    114,9│     96,8│    100,4│    100,4│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата баалардын │    124,0│    112,7│    107,6│    108,0│

│индекси, %                   │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Баткен облусу                │   1480,6│   1626,2│   1777,9│   1960,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │     80,5│     94,2│    100,3│    100,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Жалал-Абад облусу            │   9131,3│  10029,6│  10976,0│  12112,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │     91,5│     94,2│    100,4│    100,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ысык-Көл облусу              │  19392,8│  21081,2│  22604,8│  24215,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    175,8│     96,8│    100,4│    100,4│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Нарын облусу                 │    642,1│    703,8│    770,2│    849,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │     65,4│     94,0│    100,4│    100,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош облусу                    │    741,4│    814,3│    891,2│    983,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    105,2│     94,2│    100,4│    100,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Талас облусу                 │    414,4│    454,2│    496,6│    547,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │     96,9│     94,0│    100,3│    100,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Чүй облусу                   │  33235,0│  36128,6│  38701,1│  41459,2│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │     98,8│     96,8│    100,3│    100,4│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Бишкек ш.                    │  19091,2│  20969,2│  22925,0│  25299,7│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │     99,6│     94,2│    100,3│    100,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош ш.                        │   1739,4│   1910,5│   2090,8│   2305,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    129,1│     94,2│    100,4│    100,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Айыл чарбанын дүң            │         │         │         │         │

│продукциясы, млн.сом         │         │         │         │         │

│колдонуудагы баада           │ 112454,8│ 130729,8│ 151549,3│ 175294,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    100,7│    101,0│    101,6│    102,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата баалардын │    124,2│    115,1│    114,1│    113,4│

│индекси, %                   │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Баткен облусу                │   7512,2│   8445,9│   9732,7│  11206,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    108,4│     97,7│    101,0│    101,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Жалал-Абад облусу            │  18467,5│  21598,8│  25139,0│  29253,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    102,7│    101,7│    102,1│    102,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ысык-Көл облусу              │  15046,2│  17527,7│  20364,7│  23580,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │     98,0│    101,2│    101,8│    102,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Нарын облусу                 │   7882,9│   9202,1│  10667,2│  12328,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │     97,4│    101,4│    101,6│    101,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош облусу                    │  21822,1│  25484,9│  29600,7│  34325,7│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    101,0│    101,5│    101,8│    102,2│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Талас облусу                 │  10683,9│  12446,1│  14427,9│  16682,3│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    100,1│    101,2│    101,6│    102,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Чүй облусу                   │  29369,8│  34080,3│  39363,1│  45315,4│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    100,2│    100,8│    101,2│    101,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Бишкек ш.                    │   1046,0│   1215,8│   1408,0│   1621,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │     99,3│    101,0│    101,5│    101,6│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош ш.                        │    624,2│    728,3│    846,0│    978,9│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│өткөн жылга карата % менен   │    100,0│    101,4│    101,8│    102,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Негизги капиталга            │  29208,0│  29784,5│  32155,0│  36391,0│

│инвестициялардын көлөмү,     │         │         │         │         │

│млн.сом                      │         │         │         │         │

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Баткен облусу                │   2250,5│    984,0│    967,2│    903,8│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Жалал-Абад облусу            │   4027,3│   4480,6│   4719,3│   4951,4│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ысык-Көл облусу              │   4213,9│   5394,8│   6914,9│   8826,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Нарын облусу                 │    300,1│    337,8│    419,6│    789,5│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош облусу                    │   2373,2│   1263,3│   1256,5│   1239,0│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Талас облусу                 │   1446,4│    891,2│    881,3│    863,1│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Чүй облусу                   │   3065,6│   3188,2│   3291,1│   3382,7│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Бишкек ш.                    │  11043,3│  12776,0│  13256,5│  15008,2│

├─────────────────────────────┼─────────┼─────────┼─────────┼─────────┤

│Ош ш.                        │    487,8│    468,6│    448,5│    427,2│

└─────────────────────────────┴─────────┴─────────┴─────────┴─────────┘