Тиркеме

Кыргыз Республикасында автотранспорт каражаты менен жүк ташууларды уюштуруунун ЭРЕЖЕЛЕРИ

(КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 2-сентябрындагы № 480 токтомунун редакциясына ылайык)

1. Жалпы жоболор

1. Кыргыз Республикасында автотранспорт каражаты менен жүк ташууларды уюштуруунун ушул эрежелери (мындан ары - Эрежелер), Кыргыз Республикасында менчигинин түрүнө карабастан автомобиль транспорту менен ишке ашырылуучу жүк ташууларды уюштуруунун негизги принциптерин, жүктөрдүн сакталышын камсыздоонун тартибин жана жүк ташуунун шартын бекитет.

2. Эрежелер автотранспорттук каражаттар менен ички жүк ташууга жайылтылат.

Эл аралык каттамдарда автотранспорт каражаттары менен жүк ташуулар автомобиль транспорту чөйрөсүндөгү Кыргыз Республикасы катышуучу болгон жана бекитилген тартипте күчүнө кирген эл аралык келишимдерге, Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларына жана ушул Эрежелерге ылайык ишке ашырылат.

3. Эрежелер төмөндөгүлөргө жайылтылбайт:

- форс-мажордук жагдайдагы шарттарда жана өзгөчө кырдаалдардын кесепеттерин жоюуда укуктук тартипти, коргонуу жөндөмдүүлүгүн камсыздоо максатында аткарылган автомобилдик жүк ташууларга;

- чарбачылык жүргүзгөн субъекттин (ишкана, уюм) аймагынан сырткары өлкөнүн көчө-жол тармагына чыкпай иштеген ички чарбалык транспортко кирген (заводдук, карьердик) өзү жүрүүчү жана дөңгөлөктүү транспорт каражаттары менен өз муктаждыктары үчүн ишке ашырылуучу технологиялык ички чарбалык жүк ташууларга.

4. Жүк ташуучу автотранспорт каражаттарынын максималдуу жол берилген салмак-габариттик параметрлери Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актылары менен жөнгө салынат.

5. Эрежелерде пайдалануучу негизги түшүнүктөр:

жүк ташуучу автотранспорт каражаты (мындан ары - автотранспорт каражаты) - жүк ташуучу автомобиль транспортун, анын ичинде жүк ташуучу автомобилдерди, автомобиль чиркегичтерин, сүйрөткүч тракторлордун жарым чиркегичтерин, ошондой эле атайын (жүктөрдүн белгилүү бир түрүн ташууга багытталган) автомобилдерди ичине камтыган жүк ташуучу автотранспорт каражаттарынын дөңгөлөктүү курамынын бирдиги;

жүктүн орду - контейнерде, чыгарып алуучу кузовдо, кутудагы, (таңгакта), транспорттук пакетте, цистернада ташуу үчүн кабыл алынып, таңгакталган же идишке салынган материалдык объект;

жүк терминалы - транспорттук тармактын акыркы же орто аралык пункттарында жайгашкан, автомобиль, темиржол, суу жана аба транспортунун катышуусу менен жүк ташууну уюштурган кампалык чарба;

жүк партиясы - бир товар бөлүштүрүүчү документ боюнча ташылуучу бир же бир нече аталыштагы жүк;

кошо жиберилүүчү ведомость - контейнерди пайдаланууну эсепке алуу жана контролдоо үчүн документ.

2. Автотранспорт каражаты менен жүктөрдү ташууларды уюштуруу жана ишке ашыруу тартиби

6. Автотранспорт каражаты менен жүктөрдү ташууну уюштуруу тартиби, аларды ташууда коопсуздукту камсыздоо боюнча жалпы талаптар ушул Эреже жана жүк ташуунун келишимдери менен жөнгө салынат.

7. Жүктөрдү ташуу ушул Эрежелердин 1-тиркемесине ылайык формадагы товардык-транспорттук коштомо кагаз менен таризделет.

Үймөктөп ташылган эндей жүктөрдүн кээ бир түрлөрү ташылган учурларда ылайыгына жараша ченөө актысы же таразага тартуу актысы менен таризделет.

Жүк ташуучу же жүктүн ээси жеке жак болгон учурда, товардык-транспорттук коштомо кагазды тариздөө талап кылынбайт. Жүктүн таандыгы, анын мүнөздөмөсү жергиликтүү өз алдынча башкаруу органы тарабынан берилген маалымкатта, кээ бир учурларда товарларды сатып алгандыгы жөнүндөгү сатып алуу актыларында, чектерде, квитанцияларда жана башка документтерде көрсөтүлөт.

8. Автотранспорт каражаты менен жүктөрдү ташууга товардык-транспорттук коштомо кагаз, жүктү ташуу келишимин түзүү фактысынын талашсыздыгын, бул келишимдин шарттарын жана жүк ташуучунун жүктү кабыл алгандыгын тастыктаган, ошондой эле автотранспорт каражаты менен жүк ташууну аткаргандыгы үчүн эсептешүүгө негиз болуучу жүк ташуунун негизги документи болуп эсептелет.

Товардык-транспорттук коштомо кагазда көрсөтүлгөн маалыматтардын туура болбогондугунун, так эместигинин же толук эместигинин натыйжасында келтирилген зыян жүк жөнөтүүчү тарабынан төлөнөт.

9. Товардык-транспорттук коштомо кагаз, жүк жөнөтүүчү тарабынан ар бир жүк алуучунун атына төрт нускада, бардык нускаларында төмөндөгү реквизиттерди толтуруу менен түзүлөт:

- жүктү кабыл алуучунун аталышы;

- жүктүн аталышы;

- ташылып жаткан жүктүн саны, салмагы;

- жүктүн салмагын аныктоонун ыкмасы (таразага тартуу, трафареттик, стандарттык, ченөө боюнча);

- жүк ташуучу көрсөткөн кызматтардын түрлөрү;

- таңгактоонун түрү, жүктөөнүн жана түшүрүүнүн ыкмалары;

- автотранспорт каражатын жүк жүктөөгө алып келүү убактысы жана жүктөөнү аяктоо убактысы, күтүп туруу убактысы.

Биринчи нускасы жүк жөнөтүүчүдө калат жана жөнөтүүгө көрсөтүлгөн жүктөрдү эсептен чыгарууга багытталат. Экинчи, үчүнчү жана төртүнчү нускалар жүк жөнөтүүчү тарабынан жүк ташуучуга берилет.

Экинчи нусканы жүк ташуучу жүктү кабыл алуучуга берет жана кабыл алынган жүктөрдү кирешелөөгө киргизүүгө багытталат.

Үчүнчү жана төртүнчү нускалары жүк ташуучуда калат. Үчүнчү нуска жүк ташуучунун эсеп-кысабына тиркелет жана жүктү жөнөтүүчү (жүктү кабыл алуучу) менен эсептешүүдө кызмат кылат, төртүнчү нуска жол баракчасына тиркелет жана транспорттук иштерди эсепке алуу үчүн негиз болот. Жол баракчасы ушул Эрежелердин 8-тиркемесине ылайык форма боюнча таризделет.

Жүк жөнөтүүчү зарыл болгон учурда товардык-транспорттук коштомо кагаздардын кошумча нускаларын жазып берет, алардын саны жүк жөнөтүүчү жана жүк ташуучунун ортосундагы макулдашуу менен бекитилет.

Товардык-транспорттук коштомо кагаздарда ар кандай оңдоп-түзөтүүлөр жүк жөнөтүүчүнүн, ошондой эле жүк ташуучунун кол тамгасы жана мөөрү менен күбөлөндүрүлөт.

Жүк жөнөтүүчүдөн жүктөрдү жөнөтүүгө кабыл алуу, товардык-транспорттук коштомо кагаздын бардык нускаларында жүк ташуучунун кол тамгасы менен тастыкталат.

(КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 2-сентябрындагы № 480 токтомунун редакциясына ылайык)

10. Жүк ташуучу жана жүк жөнөтүүчү (жүктү кабыл алуучу) жүктөрдү тынымсыз ташууну ишке ашыруу зарыл болгон учурларда жүктөрдү ташууну уюштуруу жөнүндө узак мөөнөттүү келишимдерди түзүшү мүмкүн. Жүктөрдү ташуунун мындай келишими жүк ташуучу менен тапшырыкчынын ортосунда макулдашуу формасында түзүлүшү мүмкүн. Автомобилде жүк ташуунун тапшырыкчысы катары жүктү жөнөтүүчү, жүктү кабыл алуучу же экспедитор эсептелет.

11. Жүк жөнөтүүчү жүктүн сапатын жана жүк ташуучу менен сатып алуучунун ортосундагы өз ара мамилелерди аныктоочу документтерди берүүдө (сертификаттар, күбөлүктөр, ветеринардык аныктама, уруксат кагазы ж.б.), жүк ташуучу ал документтерди кабыл алат жана аларды жүк менен кошо жүктү кабыл алуучуга берет.

12. Транспорттук каражаттын жүк жүктөөгө (түшүрүүгө) келген жана жүктөө-түшүрүү иштеринин аяктаган убактысы так эмес көрсөтүлгөндө, айдоочу өзүндө болгон бардык товардык-транспорттук коштомо кагаздарга жүктү жөнөтүүчүнүн (жүктү кабыл алуучунун) катышуусунда убакыттын так эмес көрсөтүлгөнүн белгилейт жана келген/кеткен убактысын так көрсөтүп жазат.

13. Жүктүн салмагын аныктоону жана/же жүк орундарынын санын текшерүүнү жүк жүктөөчү жана жүк ташуучу (алардын өкүлдөрү), эгер тараптардын макулдашуусунда башкача көрсөтүлбөсө, биргелешип жүргүзүшөт.

14. Ташылып келген жүктү ченөө же таразага тартуу актылары жүктү жөнөтүүчү тарабынан үч нускада түзүлөт, анын ичинде:

- биринчи нуска жүктү жөнөтүүчүдө калат жана жүк ташуулардын аткарылган көлөмүнүн эсебин алуу үчүн негиз болот;

- экинчи жана үчүнчү нускасы жүк ташуучуга берилет. Экинчи нуска жүк ташуучу менен жүктү жөнөтүүчүнүн өз ара эсеп-кысабын салыштыруу үчүн негиз болот жана эсепке тиркелет, ал эми үчүнчү нуска жүк ташуучунун транспорттук ишинин эсебин алуу үчүн негиз болот.

15. Жүк ээсинин өкүлүнүн коштоосунда жүк ташуу, товардык-материалдык баалуулуктар катары эсеп жүргүзүлбөгөн жүктү ташуу, транспорт каражатын фрахтоо келишиминин негизинде берилген транспорт каражаттарында ишке ашырылат, ал өзүнө төмөндөгүлөрдү камтышы керек:

- жүк жөнөтүүчү жана жүк ташуучу жөнүндө маалыматтар;

- жүктүн аталышы;

- берилип жаткан автотранспорт каражатынын түрү (зарыл болгон учурда - автотранспорт каражаттарынын саны);

- автотранспорт каражатынын маршруту жана бериле турган орду;

- жүк ташууну аткаруу мөөнөттөрү;

- автотранспорт каражатын пайдаланган үчүн акы төлөөнүн өлчөмү.

Фрахтоо келишими жана башка шарттарды өзүнө камтышы мүмкүн.

16. Фрахтоо келишими, ушул Эрежелердин 2-тиркемесине ылайык жүктөрдү ташуу үчүн автотранспорт каражатын берүү боюнча тапшырык-наряд түрүндө түзүлүшү мүмкүн.

17. Тапшырык-наряд жүктү жөнөтүүчү тарабынан жүк ташуучуга берилет, ал тапшырык-нарядды карап чыгып жана аны кабыл алган күндөн үч күндүк мөөнөттүн ичинде тапшырык-нарядды кабыл алгандыгы же баш тарткандыгы жөнүндө, баш тарткандыгынын себептерин негиздөө менен жүк жөнөтүүчүгө жазуу жүзүндө маалымдап жана ошонун өзүндө тапшырык-нарядды кайтарып берүүсү керек.

18. Жол жүрүүдө фрахтоо шарттарынын өзгөргөндүгү жүк ташуучу тарабынан "Жүк ташуучунун сүйлөшүп алуулары жана эскертүүлөрү" жөнүндө тапшырык-наряддын 11-графасында белгиленет.

19. Тапшырык-наряд жүк жөнөтүүчү жана жүк ташуучу кол тамгасын койгон үч түп нускада түзүлөт, эгерде жүк жөнөтүүчү жана жүк ташуучу юридикалык жак же жеке ишкерлер болгон учурда, тапшырык-наряддын көчүрмөлөрү, ошондой эле, алардын мөөрү жана кол тамгалары менен тастыкталат.

Тапшырык-наряддын биринчи нускасы - жүктү жөнөтүүчүдө калат, экинчи жана үчүнчүсү - жүк ташуучуга берилет. Тапшырык-наряддын үчүнчү нускасы жүк ташылгандан кийин керектүү белгилери коюлуп, жүк жөнөтүүчүгө эсептешүү үчүн жиберилет.

20. Тапшырык-наряддагы бардык оңдоолор жүк жөнөтүүчүнүн, ошондой эле жүк ташуучунун кол тамгалары жана мөөрлөрү менен күбөлөндүрүлөт.

21. Жөнөтүүгө тиешелүү жүктү ар кандай автотранспорт каражатына жүктөө учурунда, автотранспорт каражатынын пайдаланылган санына жараша тапшырык-наряд түзүлөт.

3. Жүктөрдү жүктөө жана түшүрүү пункттарына карата талаптар

22. Автотранспорт каражатына жүктөрдү жүктөө, бекитүү, жабуу жана жүктөрдү байлаштыруу - жүк жөнөтүүчү тарабынан жүргүзүлөт, ал эми жүктү түшүрүү, бекиткичтерди жана жабууларды чечүү - эгер жүктү ташуу келишиминде башкача каралбаса, жүктү кабыл алуучу тарабынан аткарылат.

23. Жүктөө иштерин аткарууда, жүк автотранспорт каражатынын кузовунун бардык узундугунда бирдей өлчөмдө, уруксат берилген салмактык жана габариттик параметрлерден ашып кетпей салынат.

Үймөктөп эндей салынган жүгүрмө жүктөрдү жүктөөдө, жүрүп бара жатканда жүктүн төгүлүп калуусунун алдын алуу максатында жүктүн үстү автотранспорт каражатынын бортунун үстүнкү четинен ашпоосу керек.

Жүк ташуучу, жүк жөнөтүүчү менен биргеликте чубурма жүктөрдү таарлар менен жабууну камсыздайт.

24. Көбүрөөк убакыт кетирбей кабыл алууга жана жүктөөгө мүмкүн болбогон, идишсиз жөнөтүлө турган чекене жүктөр (темир зымдар, түтүктөр ж.б.у.с.), жүк жөнөтүүчү тарабынан төрт-беш жеринен зым менен ороп, топтоштуруп байлаштыруу менен көбүрөөк чоңдуктагы жүк бирдиктерине бириктирилиши керек. Топтоштуруп байлаштыруунун бекемдиги, зым менен ороп байлоонун кайсы жеринен болсо да кран менен көтөрүү мүмкүндүгүн камсыздоосу зарыл.

25. Идишке салынбаган оор жүктөр тросс менен көтөрүү үчүн атайын ылайыкташтырылышы (урчуктары, рамалары, түйүндөрү, кулакчындары ж.б. болуусу) зарыл.

26. Поддондорго коюп ташуу кээ бир жүк орундарына жүктүн поддондогу калыбын жана бекитилишин бузбай туруп санын текшерүүгө мүмкүн болгондой кылып тизилип коюлушу керек (жүк жөнөтүүчүнүн пломбасы менен ташылган ящиктеги жабык поддондордон сырткары).

27. Жүктөрдү ташууда жылып кетүү, түшүп калуу, эшиктерге тирелип калуу, сүрүлүү же бузулуп калуусунун болбошу үчүн, ошондой эле автотранспорт каражатынын жүк жүктөөдө, түшүрүүдө жана жол жүрүүдө коопсуздугун камсыздоо үчүн, жүктөр автотранспорт каражатына тизилип коюлат жана бекем бекитилет.

Жүктөрдү автотранспорт каражатына зыян келтирүүчү мыктар, темир бекиткичтер жана башка каражаттар менен бекитүүгө жол берилбейт.

28. Жүктөөдө жана ташууда керек болчу аспаптар, кошумча материалдар (шаты, түркүк, үкөктөр, зымдар, калканч тосмолор ж.б.), ошондой эле жүктөрдү жылуулоо үчүн зарыл болгон каражаттар (одеял, жыгач устундар ж.б.) жүк жөнөтүүчү тарабынан бекитилип берилет, эгерде жүктү ташуу келишиминде башкача көрсөтүлбөсө, жүктү кабыл алуучулар тарабынан алып салынат.

29. Белгиленген жүктү ташуу үчүн автотранспорт каражатына кошумча шаймандар жана жабдуулар жүк жөнөтүүчү тарабынан жүк ташуучу менен макулдашуу боюнча гана жүргүзүлөт, ал эми кооптуу, ажырагыс ири көлөмдөгү же оор салмактагы жүктөрдү ташуу учурунда, жол кыймылынын коопсуздугун камсыздоо боюнча ыйгарым укуктуу мамлекеттик орган жана Кыргыз Республикасынын транспорт жана коммуникациялар чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган менен макулдашылат.

30. Жүк жөнөтүүчүгө тиешелүү бардык аспаптарды жүк ташуучу жүктү кабыл алуучуга жүк менен кошо тапшырат же товардык-транспорттук коштомо кагаздарда көрсөтүлгөнүнө ылайык жүк жөнөтүүчүгө кайтарылып берилет.

31. Жүк ташуучу жүк жүктөө пункттарында автотранспорт каражатынын жүктү салуунун жана бекитүүнүн жол кыймылынын коопсуздугунун талаптарына ылайык келүүсүн жана автотранспорт каражатын сактоонун камсыздалышын текшерет, ошондой эле жүк жөнөтүүчүгө жүктү салууда жана бекитүүдө байкалган, анын коопсуздугуна коркунуч келтире турган кемчиликтер жөнүндө билдирет. Жүк жөнөтүүчү жүк ташуучунун талабы боюнча жүктү жүктөөдө жана бекитүүдө кетирилген кемчиликтерди жоёт.

32. Тиешелүү түрдө таризделген товардык-транспорттук коштомо кагаздар, ошондой эле жүктөлгөн же түшүрүлгөн жүктүн жана башка документтери жүк ташуучуга берилгенден кийин жүктөө жана түшүрүү иши аяктады деп эсептелет.

4. Жүктөрдү кабыл алуу, иштетүү, сактоо жана өткөрүп берүү тартиби

33. Жүк ташуучу, жүктү ташуу келишиминде бекитилген мөөнөттө (фрахтоо келишими) тиешелүү жүктү ташууга жарактуу абалдагы транспорт каражатын жүк жөнөтүүчүгө берет, ал эми жүк жөнөтүүчү жүк ташуучуга жүктүн белгиленген мөөнөтүн көрсөтөт.

34. Жүк ташуу келишиминде (фрахтоо келишиминде) багыты, түрү жана жүк көтөрүмдүүлүгү ылайык келген, ошондой эле тиешелүү жабдуулар менен жабдылган автотранспорт каражаттары жана контейнерлер жүктү ташууга жарактуу деп табылат.

35. Жүк ташуу келишиминде (фрахтоо келишими) шартталган жүктү ташууга жараксыз автотранспорт каражатын же контейнерди берүү, автотранспорт каражаты берилген жок дегенге барабар болот.

36. Автотранспорт каражатын жүктөө пунктуна тапшырык-нарядда жүк ташуучу менен макулдашылган мөөнөттөн 2 сааттан көбүрөөк кечиктирип берүү, эгерде тараптардын макулдашуусунда башкача каралбаса, кечигүү деп эсептелет.

37. Автотранспорт каражатын жүк жүктөөгө алып келгенде, жүк жөнөтүүчү жүк ташуучунун катышуусунда транспорттук коштомо кагазда же тапшырык-нарядда автотранспорт каражатын жүктөөгө алып келген күндү жана убактысын, ошондой эле жүктүн абалын, идиштерди, таңгактарды, коюлган белгилерин жана пломбаларын, жүктүн салмагын жана жүк орундарынын санын белгилейт.

38. Жүктөө аяктагандан кийин жүк ташуучу товардык-транспорттук коштомо кагазга кол коёт жана зарыл болгон учурда товардык-транспорттук коштомо кагаздын тиешелүү пунктуна өзүнүн эскертүүлөрүн жана жүктү кабыл алуудагы алдын ала эскертүүлөрүн көрсөтөт.

39. Жүк ташуучу жүк жөнөтүүчү тарабынан жүктөрдү кабыл алууну товардык-транспорттук коштомо кагаздын жана жүктүн коштомо документтеринин негизинде кабыл алат. Жүк жөнөтүүчү жүк ташуучу автомобиль жүктөөгө келгенге чейин жүктү ташууга алдын ала даярдашы керек (идиштерге салып, таңгактап, жүктү кабыл алуучуга карата топтоп), товардык-транспорттук коштомо кагазды жана коштомо документтерди, ал эми керек болгон учурда - жүктү жүктөө ордуна, өтүүгө укук берүүчү уруксат кагазын даярдап коюусу зарыл.

40. Жүк жүк жөнөтүүчү тарабынан жөнөтүүгө таңгакталган, идиштерге салынган, пломбаланган, белгилери коюлган түрүндө, санын, так салмагын (көлөмүн) көрсөтүү менен тапшырылат. Жүктү автотранспорт каражатына жана контейнерге жүктөө, ошондой эле алардан жүктү түшүрүү, жүктү ташуу келишиминде көрсөтүлгөн мөөнөттө аткарылышы керек, эгерде келишимде көрсөтүлбөсө, анда ушул Эрежелердин 3-тиркемесинде көрсөтүлгөн жумуштардын тизмесиндеги мөөнөттөрдү эсепке алуу менен аткарылат.

41. Ташууга берилип жаткан жүктүн таңгагынын бүтүндүгү бузулбоосу же жүккө зыян келгендигинин издери (көгөрүү, айрылуу, кабырылуу) болбошу керек.

42. Ташууга берилген жүктүн идиштерин же таңгактарың сырттан кароодо, жүктүн сакталышына коркунуч келтирген кемчиликтер байкалса, анда жүктү жөнөтүүчү жүк ташуучунун талаптары боюнча кемчиликтерди жоёт, аларды жойбогон учурда, товардык-транспорттук коштомо кагаздын бардык нускаларында тиешелүү белгилер коюлат. Товардык-транспорттук коштомо кагазда көрсөтүлгөн себептерден улам келтирилген зыяндын орду (кем чыгуу, бузуу жана ташуу учурунда жүккө зыян келтирүү) жүк ташуучу тарабынан толтурулбайт.

43. Жүк, жүк жөнөтүүчүнүн (жүктү кабыл алуучунун) экспедиторунун коштоосунда ташылганда, ал товардык-транспорттук коштомо кагазга жүк жөнөтүүчүнүн (жүк кабыл алуучунун) коштоосунда экендиги жөнүндө белги коёт, ошондой эле анын аты-жөнү, фамилиясы жазылат.

44. Жүктүн жалпы салмагы таразага тартуу менен же жүк орундарындагы салмакты эсептөө менен аныкталат. Айрым жүктөрдүн салмагы тараптардын келишими боюнча эсептешүү жолу менен, ченөө боюнча, көлөмдүк салмагы боюнча же шарттуу аныкталат.

45. Товардык-транспорттук коштомо кагазга жүктүн салмагы жөнүндө жазуу, эгер жүктү ташуу келишиминде башкача көрсөтүлбөсө, жүк жөнөтүүчү тарабынан аныктоо ыкмасын көрсөтүү менен ишке ашырылат. Жүктүн салмагы, жүк жөнөтүүчү тарабынан жүк ташуучунун талабы боюнча жүк ташуучунун катышуусунда, ал эми жөнөтүү пункту жүк ташуучунун терминалы болгон учурда - жүк ташуучу тарабынан жүк жөнөтүүчүнүн катышуусунда аныкталат.

46. Жүк ташуучу идиштердин же таңгактардын ачылгандыгынын издери болбогон учурда, жүк жөнөтүүчүдөн жүктү маркировкада көрсөтүлгөн салмагына ылайык, нетто же брутто маркировкаланган салмагы бар жүктөрдү алат.

47. Бардык жүктөр, анын ичинде бир нече ар кандай түрдөгү буюмдардан турган жүктөр "Жеке (тиричилик) муктаждыктары үчүн жүктөр" деген жалпы аталышта, бул жөнөтүүнү түзгөн айрым буюмдардын аталыштарын көрсөтүү менен ташууга тапшырылат.

48. Эгер жүктү контейнерге жүктөө жана андан түшүрүү контейнерди автотранспорт каражатынан алып салуу менен ишке ашырылса, бош контейнерди жүк жөнөтүүчүгө же жүктөлгөн контейнерди жүктү кабыл алуучуга тапшыруу, ушул Эрежелердин 4-тиркемесиндеги формага ылайык жүк ташуучу тарабынан түзүлгөн коштомо ведомость менен таризделет.

49. Жүк жөнөтүүчү тарабынан берилген жүк ташуу документтерин тариздеген учурда, жүк ташуучу жүк жөнөтүүчүнүн тизмени толтуруусунун тууралыгын текшерет, анда товардык-транспорттук коштомо кагаздын номурун жазат, "Тизме кабыл алынды" деген сапка кол тамгасын коёт. Эгер тизме бир канча баракта түзүлсө, анда жүк жөнөтүүчү жана жүк ташуучу ар бир баракка кол тамгасын коюшат.

50. Жүктүн мүнөздөмөсү өзгөргөн учурда же жүк ташуунун башка шарттарында жүк ташуучунун, жүк жөнөтүүчүнүн же жүк кабыл алуучунун талаптары боюнча контролдук таразага тартуу же жүктүн көлөмдүк салмагын аныктоо жаңыдан жүргүзүлөт.

Таразага кайрадан контролдук тартуу же жүктүн көлөмдүк салмагын аныктоонун натыйжалары товардык-транспорттук коштомо кагазга киргизилет.

51. Автотранспорт каражатына ашык жүк салуудан, жүктүн ички туура эмес таңгакталганынан (талкалануу, сынуу, деформациялануу, агып калуу ж.б.у.с.) автотранспорт каражатына жана жүктөргө келтирилген зыян, ошондой эле, жүктүн жана анын салмагынын өзгөчөлүктөрүнө туура келбеген идиштерди жана таңгактарды пайдалануу, жүк жөнөтүүчү тарабынан төлөнөт.

52. Жүк ташуучу жүктү кабыл алуучуга жүктү тапшырууда үч нускада товардык-транспорттук коштомо кагазды берет, ал товардык-транспорттук коштомо кагаздын ар бир нускасында товардын кабыл алынгандыгын өзүнүн кол тамгасы жана мөөрү менен тастыктайт жана товардык-транспорттук коштомо кагаздын бардык нускаларында автотранспорт каражатынын келген жана кеткен убактысын көрсөтөт.

Автотранспорт каражатын жүктөөгө алып келгенде жүк жөнөтүүчү коштоп жүрүүчү ведомостко жүк ташуучунун катышуусунда автотранспорт каражатын жүктөөгө алып келген күндү жана келген/кеткен так убактысын, контейнердин абалын жана аны автотранспорт каражатына жүктөгөндөн кийинки пломбалоону белгилейт, ошондой эле коштоп жүрүүчү ведомосттун 1-пунктун (жүк жөнөтүүчү бөлүгүн) толтурат.

53. Жүк жөнөтүүчү керек учурда коштоп жүрүүчү ведомосттун 5-пунктундагы фитосанитардык, санитардык, карантиндик, бажы жана башка Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында бекитилген талаптардын аткарууга зарыл болгон маалыматтарын көрсөтөт, ошондой эле ташуунун акыркы мөөнөттөрүн жана температуралык режими жөнүндө сунуштарды жана контейнерди бекитүү-пломбалоо түзүлүштөрү жөнүндө маалыматтарды берет.

54. Автотранспорт каражатын жүктү түшүрүүгө алып келгенде, жүктү кабыл алуучу жүк ташуучунун катышуусунда коштоп жүрүүчү ведомостко автотранспорт каражатынын жүк түшүрүүгө келген/кеткен күнүн жана так убактысын, контейнердин абалын жана аны автотранспорт каражатынан түшүрүүдөгү пломбалангандыгын белгилейт, ошондой эле коштоп жүрүүчү ведомосттун (жүктү кабыл алуу бөлүгүн) 10-пунктун толтурат.

55. Шайма-шай автотранспорт каражатында, автотранспорт каражатынын өзүнчө секцияларында, контейнерлерде жана цистерналарда жүк жөнөтүүчүнүн пломбалары бузулбай келген жүктөрү жүктү кабыл алуучуга салмагы, абалы жана жүк орундарынын саны текшерилбестен тапшырылат.

56. Кампалык эсеп жүргүзүлбөгөн кум-топуракты, карды жана башка жүктөрдү таштандыга ташууда, жүк ташуучулар жүктү ташуунун келишиминин шарттары боюнча жүктү кабыл алуучуларга жүктү тапшыруудан бошотулушат.

57. Темир жол станцияларынан, порттордон (пристандардан) жана аэропорттордон жүктөрдү ташып чыгууда жүк ташуучулар жүктөрдү темир жол станцияларынан, порттордон (пристандардан) жана аэродромдордон жүктөрдү кабыл алууну жана аларды жүктү кабыл алуучуларга темир жол, суу жана аба транспортунда иштеп турган тиешелүү эрежелер боюнча тапшырууну ишке ашырышат. Жүк ташуу келишиминде каралбаган жүк келип калган учурда, жүктү кабыл алуучу мындай жүктү жооптуу сактоого алат, ал жөнүндө товардык-транспорттук коштомо кагазда көрсөтөт.

58. Таразага тартуунун жардамы менен жүктүн санын аныктаганда, жүк жөнөтүүчүнүн товардык-транспорттук коштомо кагаздарында көрсөтүлгөн жүктүн салмагы менен жүктүн так салмагынын ортосундагы айырма, жүктүн салмагынын табигый кемүүсүнүн ченемдеринен ашпоосу керек.

59. Үймөктөп эндей же куюп ташылган жүктүн кемүүсүнүн табигый өлчөмү, табигый кемүүнүн ченемдерине ылайык аныкталат (табигый кемүүнүн ченемдери жүктүн ар бир түрүнө өзүнчө аныкталат жана анын физикалык абалына карата эсептөө жолу менен чыгарылат).

60. Ушул Эрежелердин 5-тиркемесинде көрсөтүлгөн адистештирилген транспорт каражаттары кечиктирилгенде, "Автомобиль транспорту жөнүндө" Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 48-беренесине ылайык айып пул өлчөмү каралган.

5. Жүктөрдү маркировкалоонун жана пломбалоонун тартиби

61. Идиштерге салынган же таңгакталган жүктү ташууга бергенде жүк жөнөтүүчү ар бир жүк орунун маркировкалайт. Жүк орундарын маркировкалоо, негизги, кошумча жана маалыматтык жазуулардан, ошондой эле манипуляциялык белгилерден турат.

62. Негизги маркировкалык жазууларга:

- жүк жөнөтүүчүнүн жана жүктү кабыл алуучунун толук же кыскартылган аталышы;

- жүк тобундагы жүк орундарынын саны жана алардын ирети;

- жүк жүктөөчү жана түшүрүүчү пункттардын дареги кирет.

63. Кошумча маркировкалык жазууларга сызыктуу штрих коддуу символдорду колдонуу менен машинада окулчу маркировка, кош өлчөмдүү символдор, радио жыштык белгилери, анын ичинде жүк жөнүндө маалыматтарды автоматтык идентификациялоо жана топтоо символдору кирет.

64. Маалыматтык маркировкалык жазууларга төмөндөгүлөр кирет:

- жүк орунунун массасы (брутто жана нетто), килограмм (тонна);

- эгер параметрлеринин бири 1 метрден ашса, жүк ордунун линиялык өлчөмдөрү.

65. Манипуляциялык белгилер - жүктү транспортировкалоо, сактоо, ташуу ыкмаларынын мүнөздөмөлөрү үчүн шарттуу белгилер болуп эсептелет жана жүктү жүктөөдө жана түшүрүүдө, ташууда жана сактоодо жүк орунун пайдалануу ыкмаларын аныктайт.

66. Жүк орундарын маркировкалоо тараптардын макулдашуусу боюнча жүк ташуучу тарабынан ишке ашырылат.

67. Маркировкалоодо төмөндөгүлөр көрсөтүлөт:

- жүктү кабыл алуучунун толук же кыскартылган аталышы;

- дайындалган орду жана пункту;

- жүк бирдигинин салмагы (брутто жана нетто).

68. Товардык-транспорттук коштомо кагазда жана коштоп жүрүүчү документтерде келтирилген маалыматтар маркировкага толук ылайык келүүсү керек.

69. Ташууда жана жүктөө-түшүрүү жумуштарында өзгөчө мамилени талап кылган жүктү тапшырууда, жүк жөнөтүүчү ар-бир багаждык орунга атайын "Жогору", "Айнек", "Абайла", "Тоголотууга болбойт", "Суукка чыдамсыз" деген маркировкаларды коёт, жүккө керектүү документтер таңгакталып коюлган орундарды "Документтер" деген атайын маркировка менен белгилейт.

70. Маркировка төмөндөгү ыкмалардын бирин колдонуу менен жүргүзүлөт:

- жүк орундарына белгилерди түз түшүрүү менен;

- тамгалардын (жарлык) жардамы менен.

Маркировкалоо шаблон боюнча боёо жолу менен идишке же жүккө мөөр басылып же тамга салынып жүргүзүлөт.

71. Маркировка төмөндөгүлөргө коюлат:

- ящиктерге - каптал тарабынын бирине;

- каптарга жана таңгактарга - жазы тарабынын бирине.

Атайын маркировка эки тарабына туташ коюлат.

72. Жүк жөнөтүүчүнүн бирөөнүн дарегине бир түрдөгү жүктөрдү ташууда бардык жүк орундарына маркировка койбоого жол берилет, бирок төрттөн кем эмес. Мындай учурларда маркировкаланган жерлер:

- фургондордо - эшиктин алдына маркировкасы сыртка карайт;

- ачык автотранспорт каражатында - жүктөөнүн жогорку ярусунда кузовдун ар бир бортунан узунунан кеткен эки орун боюнча маркировкасы сыртка карай коюлат.

73. Бир жүк кабыл алуучуга дайындалган жүк жүктөлгөн жабык автомобилдерге, чиркегичтерге, автотранспорт каражатынын өзүнчө секцияларына, контейнерлерге жана цистерналарга жүк жөнөтүүчү пломба коюшу керек, ал эми ящиктерге, коробкаларга жана башка кутуларга салынган майда даанадагы товарлар пломбасы жок автотранспорт каражаты же контейнер менен ташылганда - пломба коюлуусу же бандероль кылып жасалуусу керек.

74. Жүккө пломба коюуда товардык-транспорттук коштомо кагазга пломбанын бар экендигин көрсөткөн белги жазылат.

75. Жүк ташуучу жүк жүктөөдө жана автотранспорт каражатынын жүк жүктөлгөн бөлүгүнө пломба коюуда катышат жана бузугу жок автотранспорт каражаты, жүк автомобилинин өзүнчө секцияларында, контейнерлерде жана цистерналарда жүк жөнөтүүчүнүн бузулбаган пломбалары менен келген жүктөрдү, ошондой эле жүк жөнөтүүчүгө жүктүн салмагы, абалы жана жүк орундарынын саны текшерилбестен берилген бузулбаган бандероль кутудагы жүктөрдү кайра таразага тартууга жана кайра саноого катышпайт.

76. Жүк жөнөтүүчүнүн пломбаларында жүк жөнөтүүчүнүн кыска аталышы жана контролдук белгилери (соода белгилери же басылган номурлары) болушу керек. Жүк ташуучу пломба койгондо, пломбаларда жүк ташуучунун аталышы жана басылган номурлары болот.

77. Автотранспорт каражатына орнотулуучу пломбалар (фургондорго, цистерналарга ж.б.) контейнерлерге, автотранспорт каражатынын секцияларына, өзүнчө жүк орундарына коюлганда, жүктөргө жетишүүгө пломбаларды бузбай алып салууга мүмкүндүк бербейт.

78. Пломбалар:

- фургондорго же автотранспорт каражатынын секцияларына - ар бир эшигине бирден пломба;

- контейнерлерге - эшиктерине бирден пломба;

- цистерналарга - люктун капкактарына жана суюктук куюла турган көзөнөккө бирден пломба;

- жүк орундарына - чапталган тилкелердин же башка таңылган материалдардын бириккен жерлерине бирден төрт пломбага чейин коюлат.

79. Брезент менен жабылган автотранспорт каражатын пломбалоо, эгер брезент менен кузовдун бириккен жери жүккө жетүүгө мүмкүн эместигин камсыздаса гана коюлат. Пломбалар автотранспорт каражатынын кузову менен бириктирген материалдын бир нече жерине орнотулат.

80. Автотранспорт каражатын - фургондорду (контейнерлерди) пломбалоонун алдында эшиктин кулпу салынуучу эки темири буроолор менен бириктирилет.

Эшиктин кулпу салынуучу темирлерин зым буроолор менен бекитүүнү, жүктөөнү жүргүзгөн жүк жөнөтүүчү ишке ашырат.

81. Басылган белгилери даана эмес пломбаларда жүк ташууга жол берилбейт.

82. Бандероль кылып ороонун материалдары (кагаз ленталар, тасмалар ж.б.) өзүнчө бир бүтүндүктү түзүп (түйүндөрү жана жалгоолору жок) жана бириккен жерлеринде өндүрүшчүнүн же жүктү жөнөтүүчүнүн айырмалоочу белгиси (мөөрү же штампы) менен бекитилет.

6. Баалуулуктары жарыяланган жүктөрдү ташуу

83. Жүк жөнөтүүчү (жүктү кабыл алуучу) жарыяланган баалуулуктары бар жүктөрдү ташууга берүүсү мүмкүн.

84. Жүк жөнөтүүчү (жүктү кабыл алуучу) төмөндөгү жүктөрдү ташууга бергенде баалуулугун жарыялашы зарыл:

- баалуу металлдар, таштар жана алардан жасалган буюмдар;

- искусство буюмдары, көркөм сүрөт баалуулуктары жана антиквариат буюмдар;

- видео жана аудио аппаратуралар;

- электрондук эсептөөчү, көчүрмөлөөчү жана көбөйтүүчү техника;

- машиналардын, жабдуулардын, приборлордун тажрыйбалык үлгүлөрү;

- коштоосуз ташылуучу жеке (тиричилик) муктаждыктары үчүн жүктөр.

85. Жүктүн наркы сатуучунун эсебинде көрсөтүлгөн баа менен, же жүктү ташуу келишиминде каралган баа боюнча аныкталат, эгер андай болбогон учурда, ошол сыяктуу товарды салыштыруу менен баасы алынат.

Жүк ташуучу менен жүк жөнөтүүчүнүн (жүктү кабыл алуучунун) ортосунда кайчы пикир жаралган учурда, жүктүн наркы экспертиза жүргүзүү менен аныкталып, ал жөнүндө акт түзүлөт.

86. Баалуулуктары жарыяланган жүктөрдү ташууга тапшырууда жүк жөнөтүүчү жүк ташуучуга баалуулуктары жарыяланган жүктүн тизмесин товардык-транспорттук коштомо кагаз менен кошо берет.

87. Ар кандай баалуулуктагы жүктөрдү бир товардык-транспорттук коштомо кагаз менен ташууга берилгенде, алардын айырмалоочу белгилери, орундарынын саны жана алардын баалуулуктары тизмеде өзүнчө сап менен көрсөтүлөт.

88. Баалуулуктары жарыяланган жүктөрдү ташууга карата тизме үч нускада түзүлөт, алардын бири жүк жөнөтүүчүгө кайтарылат, экинчиси жүк ташуучуда калат, үчүнчүсү - жүк ташуучу аркылуу жүктү өткөрүп берүүдө жүктү кабыл алуучуга тапшырылат.

7. Жүктөрдүн айрым түрлөрүн ташуунун тартиби

89. Жүк ташуучу тарабынан экспедитордук кызматтар аткарылганда, аларды аткаруу шарттары жүктү ташуу келишимин түзгөндө сүйлөшүлөт.

90. Азык-түлүк товарларын ташууга атайын автотранспорт каражаттары бөлүнөт, аларды башка максаттарга колдонууга жол берилбейт.

Азык-түлүк товарларын ташуучу автотранспорт каражаттары техникалык жактан оң, таза, бөтөн жыттар болбоосу керек.

91. Мамлекеттик ветеринардык жана фитосанитардык контролго жана көзөмөлгө тийиштүү объекттерди ташуу, Кыргыз Республикасынын Өкмөтү аныктаган тартипке ылайык ишке ашырылат.

92. Азык-түлүк продуктуларын, материалдарды жана буюмдарды ташуу үчүн атайын дайындалган жана (же) ушундай максаттар үчүн жабдылган, Кыргыз Республикасынын Өкмөтү бекиткен тартипте санитардык паспорту бар автотранспорт каражаттары колдонулат.

93. Азык-түлүк продуктуларын ташууда экспедитордук кызмат көрсөтүүдө жүк ташуучунун өздүк медициналык китепчеси болушу керек, жыл сайын медициналык кароодон өтүп, жеке гигиенаны сактоосу зарыл.

94. Ташуу учурунда азык-түлүккө тиешеси бар адамдар, жүк жөнөтүүчү тарабынан таза, санитардык кийим менен камсыздалат.

95. Адистештирилген автомобиль-фургондун кузову цинктелген темир же алюминий менен капталып, даана жазылган "Азык-түлүк" же продуктунун конкреттүү аталышын көрсөткөн "Нан", "Сүт" ж.б. жазуулары болушу керек.

96. Жүк түшүрүлгөндөн кийин автотранспорт каражаттары жана контейнерлер ал жүктөрдүн калдыктарынан тазаланат, ал эми ушул Эрежелердин 6-тиркемесинде көрсөтүлгөн жүктөрдү ташуудан кийин автотранспорт каражаттары жана контейнерлер жуулушу керек жана зарыл болгон учурда дезинфекцияланат.

97. Жүктөөдө санитардык эрежелердин сакталышын контролдоону жүк жөнөтүүчү, ал эми түшүрүүдө - соодага жүктү кабыл алуучу ишке ашырат.

Эгер азык-түлүк товарларын соода уюму тарабынан өзүнө тийиштүү автотранспорт каражатына жүктөлсө анда соода уюму автотранспорт каражаттарына тийиштүү зарыл болгон санитардык абалын камсыздайт.

98. Дан, айыл-чарба продуктуларын, чөптөрдү ташуу жүк ташуу келишиминин негизинде жүргүзүлөт.

99. Жүк жөнөтүүчү автотранспорт каражатына бодо малды (жылкы, уй, букаларды ж.б.) жүктөөдө, алардын баштарын кабинага каратып жайгаштырат жана бекем байлайт.

Бодо малдын төлдөрүн, чочколорду, койлорду, эчки жана башка майда жандыктарды байлабай ташууга болот, бирок алардын саны бардык жандыктар автотранспорт каражатынын кузовунда жаткырылып ташууга ылайыктуу болушу керек.

100. Азык-түлүк товарларын ташууга багытталган автотранспорт каражатынын кузовун санитардык тазалоо, эгер жүк ташуу келишиминде башкача каралбаса, жүк жөнөтүүчү тарабынан жүргүзүлөт.

Автотранспорт каражаттары айыл-чарба продуктуларын, жандыктарды түшүргөндөн кийин санитардык тазалоодон өтүшү керек.

8. Жүктөрдү жеткирүү мөөнөттөрү

101. Жүк ташуучулар, эгерде жүк ташуу келишиминде башкача көрсөтүлбөсө, жүктөрдү дайындалган жерлерине төмөндөгү мөөнөттөрдө жеткиришет:

- 250 километрге чейин - бир суткалык мөөнөттө;

- 250 км ден ашкан учурда, ар бир толук же толук эмес 250 км ге жарым сутка кошулат.

102. Жүктөрдү жеткирүү мөөнөтү, эгер жүк ташуу келишиминде башкача каралбаса, жүктү ташууга кабыл алган 24 сааттан баштап эсептеле баштайт.

103. Жеткирүү мөөнөтү кошумча узартылат:

- тоолуу жолдор боюнча жүктөрдү ташыганда - 30 пайызга;

- жол жүрүү учурунда ветеринардык же башка бир контролго токтотулганда - токтоп туруунун бардык убактысына.

104. Жүк ташуучу жүктү жеткирүүнүн кечигип жаткандыгы жөнүндө жүк жөнөтүүчүгө же жүктү кабыл алуучуга кабарлайт. Эгер жүк ташуунун келишиминде башкача каралбаса, жүктү кабыл алуучунун талабы боюнча жүктү ташууга кабыл алган 10 күндүн ичинде жүктү кабыл алуучуга жеткирип бербесе, жүк жөнөтүүчү жана жүктү кабыл алуучу жүктү жоголду деп эсептөөгө жана жоголгон жүктүн зыянын төлөп берүүнү талап кылууга укуктуу.

9. Жүктөрдү кайра даректөө тартиби

105. Жүк ташуучуга байланышпаган себептер менен жүктү жүк кабыл алуучуга жеткирип берүүгө мүмкүн болбогон учурда, жүк жөнөтүүчү жүк ташуучуга жүк дайындалган жаңы пункту жөнүндө көрсөтмө берет.

106. Эгер жүк ташуучу жаңы дайындалган жерге жүктү жеткирүүгө мүмкүнчүлүгү жок болсо, ал андан баш тартат, бул жөнүндө жүк жөнөтүүчүгө маалымдайт. Бул учурда жүк ташуучу жүктү жүк жөнөтүүчүгө кайтарып берет. Жүк жөнөтүүчүнүн кошумча тапшырмаларын аткарууга байланышкан чыгымдар (автотранспорт каражаттарын айдоо жана алардын токтоп туруусу, жүктү сактоо ж.б.) жүк жөнөтүүчү тарабынан орду толтурулат.

107. Жол жүрүү учурунда жүктү ташуунун шарттарынын өзгөрүшү, анын ичинде жүктү жеткирүү дарегинин өзгөрүшү (кайра даректөө), жүк ташуучу тарабынан товардык-транспорттук коштомо кагазда белгиленет.

108. Жүк жөнөтүүчүнүн жүк ташуучуга жүктү кайра даректөө жөнүндөгү буйругу төмөндөгү маалыматтарды камтыйт:

- биринчи тапшырыктын жана товардык-транспорттук коштомо кагаздын номурлары;

- баштапкы дайындалган дареги;

- баштапкы жүк кабыл алуучунун аталышы;

- жаңы дайындоонун дареги;

- жаңы жүк кабыл алуучунун аталышы;

- кайра даректөөнүн себептери.

Жүк жөнөтүүчүнүн жүктү кайра даректөө жөнүндөгү буйругу жазуу жүзүндө таризделет жана эгерде жүк ташуунун келишиминде башкача көрсөтүлбөсө, факсимилдик байланыш аркылуу берилет.

109. Эгер жүк жөнөтүүчүнүн жүктү кайра даректөө жөнүндө буйругун аткарууга мүмкүн болбосо, жүк ташуучу бул жөнүндө жүк жөнөтүүчүгө билдирет. Бул учурда, жүк ташуучу жүктү жүк жөнөтүүчүгө кайтарып берет. Кайра даректөөгө байланышкан бардык кошумча чыгымдарды жүк жөнөтүүчү төлөйт.

110. Жүк ташуучу жүк жөнөтүүчүнүн жүктү кайра даректөө жөнүндө буйругун аткарууга кабыл алганда, жүк жөнөтүүчү кошумча ташуу акысын киргизет жана жүк ташуучуга кайра даректөөгө байланышкан чыгымдарды төлөп берет.

111. Жүктү кайра даректөөдө товардык-транспорттук коштомо кагаздын "Кайра даректөө" жөнүндө 14-графасындагы кайра даректөө буйругуна ылайык жаңы жүк кабыл алуучунун аталышы жана дареги көрсөтүлөт. Жүктү кайра даректөө жөнүндө өзгөртүүлөр, жүк жөнөтүүчү же жүк ташуучу тарабынан, алар жүктү кайра даректөө жөнүндө буйрук алганда (жүктү кайра даректөө жөнүндө документ товардык-транспорттук коштомо кагазга тиркелет), товардык-транспорттук коштомо кагазга киргизилет.

112. Жүктү кабыл алуучу кабыл алуудан баш тарткан учурда жана жүк жөнөтүүчүдөн кайра даректөө жөнүндө көрсөтмө алууга мүмкүн болбогондо, жүк ташуучу:

- жүктү анын иш жүзүндө турган пунктуна же жакын жайгашкан пунктка жүк жөнөтүүчүдөн көрсөтмө алганга чейин сактоого тапшырат, ал эми өзүнүн жеке кампа жайлары бар болсо жүктү сактоого кабыл алат;

- жүктү жүк жөнөтүүчүгө кайтарып берет.

10. Жүктөрдү ташууда коопсуздукту камсыздоо

113. Ташылып жаткан жүктү бекитүү үчүн автотранспорт каражаттарында кошумча жардамчы каражаттар болушу керек (аркандар, таарлар, тросттор, чынжырлар ж.б.).

114. Кандай жүк болсо да жайгаштырылышы керек жана зарыл болгон учурда автотранспорт каражатына төмөнкүдөй үлгүдө бекитилиши зарыл:

- адамдарга коркунуч келтирбегендей жана мамлекеттик, муниципалдык же жеке менчик мүлккө зыян келтирбегендей, тактап айтканда, автожолдо сүйрөлүп жана түшүп калбагыдай болушу керек;

- алдын көрүү мүмкүндүгүн чектебеши, автотранспорт каражатынын туруктуулугуна зыян келтирбеши жана аны башкарууга кыйынчылык жаратпашы керек;

- габарит жарыктарды, анын ичинде стоп-сигнал жана бурулууларды көрсөткүчтөрдү, жарыкты кайтаруучу жабдууларды, каттоо номерлерин жана мамлекеттик каттоонун айырмалоочу белгилерин жаппашы керек.

115. Жүктүн сакталышын бекемдөө жана камсыздоо үчүн колдонулган бардык көмөкчү куралдар, тыкыс тартылып жана бышык бекитилиши керек.

11. Актыларды түзүүнүн тартиби

116. Жүк ташуучу менен жүк жөнөтүүчүнүн ортосундагы мүлктүк талаштардын пайда болуусуна негиз болуучу кырдаалдар боюнча карама-каршылык учурлары, жүк жөнөтүүчү (жүк кабыл алуучу) жана жүк ташуучунун товардык-транспорттук коштомо кагазда жазуулары менен тастыкталат же ушул Эрежелердин 7-тиркемесине ылайык формада таризделет.

117. Товардык-транспорттук коштомо кагазда төмөнкү кырдаалдар тастыкталат:

- жүктүн бузулушу же зыян тартуусу;

- жүк орунунун так аталышы, салмагы жана саны менен товардык-транспорттук коштомо кагазда көрсөтүлгөн маалыматтардын ортосундагы айырмачылыктар;

- автотранспорт каражатынын кузовундагы же секциясындагы, же контейнердеги пломбанын бузулушу же жок болушу;

- жүк ташуучу тарабынан жүктүн бул түрүн ташууга жараксыз же санитардык талаптарга жооп бербеген автотранспорт каражаты берилгенде;

- автотранспорт каражаттарынын жүктөө жана түшүрүү пункттарында убакыттын бекитилген ченеминен ашык токтоп туруусу;

- Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык тараптардын мүлктүк жоопкерчилигине негиз болуучу жана башка кырдаалдар.

Товардык-транспорттук коштомо кагаздарга жазуулар, жүк жөнөтүүчүнүн (жүк кабыл алуучунун) жана жүк ташуучунун кол тамгалары менен күбөлөндүрүлөт. Товардык-транспорттук коштомо кагазга жүк жөнөтүүчү (жүк кабыл алуучу), ошондой эле жүк ташуучу тарабынан бир тараптуу жазуулар, жүктү кайра даректөө учурларынан башка учурда, жараксыз деп табылат.

118. Товардык-транспорттук коштомо кагазга киргизүүгө мүмкүн болбогон кырдаалдарды толук сүрөттөө зарыл болгон учурларда акты түзүлөт:

- жүк ташуу келишиминде караштырылган жүк жүк ташуучунун күнөөсү боюнча ташылбай калганда;

- автотранспорт каражаты же контейнер жүк жүктөөгө берилбеген учурда;

- жүктүн жоготулушу же кем чыгуусу, жүккө зыян келтирүү (бузуу);

- фрахтоо келишиминин негизинде берилген автотранспорт каражатын пайдалануудан баш тартуу;

- жүктү жеткирүүнү кечиктирүү;

- жүктөөгө жана түшүрүүгө берилген автотранспорт каражатынын кечигүүсү (токтоп) туруусу;

- жүк ташуучуга таандык жана жүктөөгө берилген контейнерлердин кечигүүсү (токтоп) туруусу.

119. Акт кызыкдар тарабынан акт менен тариздөөгө туура келген кырдаалдар болгон күнү түзүлөт. Көрсөтүлгөн мөөнөттө акт түзүүгө мүмкүн болбогондо, ал кийинки суткаларда ишке ашырылат. Жүк ташуучу, жүк жөнөтүүчү жана жүк кабыл алуучу акт түзүүдөн баш тарткан учурларда, эгер жүк ташуу келишиминде же фрахтоо келишиминде билдирүүнүн башкача түрү көрсөтүлбөсө, ага алдын ала жазуу жүзүндө акт түзүлгөндүгү жөнүндө билдирип, тиешелүү тарап баш тарткан тараптын катышуусуз акт түзүүгө укуктуу.

120. Актыга төмөнкү маалыматтар камтылат:

- акт түзүүнүн күнү жана убактысы;

- акт түзүүгө катышкан адамдардын аты-жөнү, фамилиясы жана кызматы;

- акт түзүүгө негиз болгон кырдаалдарды кыскача сүрөттөө;

- жүк жоготулган же жүк кемиген, жүккө зыян келтирилген (бузулган) учурларда - алардын сүрөттөлүшү жана иш жүзүндөгү;

- актыны түзүүгө катышкан тараптардын кол тамгалары.

Зарыл болгон учурларда жүктүн кем чыгуу фактысынын же келтирилген зыяндын (бузулган) өлчөмүн аныктоо үчүн экспертиза жүргүзүүнүн натыйжалары актыга тиркелет, мындай учурда көрсөтүлгөн акт жүк ташуучунун катышуусунда түзүлүшү керек.

121. Актынын мазмуну менен макул болбогондо, ар бир тарап анда өзүнүн пикирин жаза алат.

Акт түзүүдөн баш тартканда же кем чыгуу, жүккө зыян келтирүү же бузуу учурларында товардык-транспорттук коштомо кагазга жазуудан баш тартканда, акт кызыкдар эмес адамдардын катышуусу менен же кызыкдар эмес уюмдун өкүлүнүн катышуусу менен түзүлөт. Акт түзүлгөндүгү жөнүндө товардык-транспорттук коштомо кагазга белги коюлат.

122. Эгер жүк автотранспорт каражаты, автотранспорт каражатынын секцияларында, контейнерлерде, цистерналарда жүк жөнөтүүчүнүн пломбасы менен келген учурда, актыда көрсөтүлгөн пломбалардын абалы, алардын реквизиттери алдын ала сүйлөшүлөт, ал эми пломбалар доолуу материалдарга (арыздарга) коюлат.

123. Доо арыздарында төмөндөгү маалыматтар көрсөтүлөт:

- түзүү күнү жана орду;

- доо койгон арыз ээсинин толук аталышы (аты-жөнү), турган ордунун дареги (жашаган жери);

- доо коюлган жактын толук аталышы (аты-жөнү), турган ордунун дареги (жашаган жери);

- доо коюу үчүн негиз болгон кырдаалдарды кыскача сүрөттөп жазуу;

- ар бир талап боюнча негиздөө, эсептешүү жана доонун суммасы;

- доо жазылган кырдаалдарды тастыктаган документтердин тиркелген тизмеси (акт жана товардык-транспорттук коштомо кагаз, белгилери бар тапшырык-наряд ж.б.).

124. Доо арызы эки нускада түзүлөт, бир нускасы жүк ташуучуга берилет, экинчиси - доо койгон жакта калат.

1-тиркеме

Форма

Товардык-транспорттук коштомо кагаз

Арткы бети

2-тиркеме

Форма

Автотранспорт каражатын берүүгө тапшырык-наряд

Арткы бети

3-тиркеме

Жүктөрдү транспорт каражаттарына жана контейнерлерге жүктөө жана түшүрүү мөөнөттөрү

4-тиркеме

Форма

Коштоочу ведомость №

№ _________ нуска

5-тиркеме

Адистештирилген транспорт каражаттарынын ТИЗМЕСИ

1. Фургон-кузову бар транспорт каражаттары:

- фургон-рефрижераторлор;

- кузовунда жылыткычы бар фургондор.

2. Транспорт каражаттары - цистерналар:

- чубуруучу, порошок сыяктуу, чаң түрүндөгү курулуш материалдары үчүн цистерналар, анын ичинде цемент ташыгычтар;

- чубуруучу азык-түлүк продуктуларын: ун, дан, аралаш жем, кебек;

- азык-түлүк суюктуктарын ташуу үчүн цистерналар.

3. Курулуш жүктөрүн ташуу үчүн транспорт каражаттары:

- панель ташуучу транспорт каражаттары;

- ферма ташуучу транспорттук каражаттары;

- бетон аралаштыруучу транспорт каражаттары;

- өзү түшүрүүчү кузову бар транспорт каражаттары.

4. Мал жандыктарын ташуучу транспорт каражаттары.

5. Автомобилдерди ташуу үчүн транспорт каражаттары.

6. Контейнер ташуучу транспорт каражаттары.

7. Кузову алып салынуучу транспорт каражаттары.

8. Таштанды ташуучу транспорт каражаттары.

9. Кооптуу жүктөрдү ташууга багытталган транспорт каражаттары.

6-тиркеме

Ташыгандан кийин транспорт каражаттарын, контейнерлерди жууп-тазалоо, зарыл болгон учурларда дезинфекциялоо керек болгон жүктөрдүн ТИЗМЕСИ

Кесек жана майдаланган алебастр (гипс)

Асбест

Барит (оор шыбак)

Минералдык кебез

Жашылчанын калдыктары

Көө (мергель гипс)

Гипс

Топурак

Кара топурак

Доломит

Графит

Ванна үчүн минералдык ылайлар

Жем ачыткычтар (гидролиздик сульфаттык)

Картошка жана кызылча сыгымдары

Күл

Акиташ

Каолин

Асбесткартон

Кыш

Коагулянттар

Аралаш жем'

Апатит концентраты

Нефелин концентраты

Боёктор жана кургак боёгучтар

Акшактар (керектөөчү таңгактарына зыян келген учурларда)

Бор

Мертель

Жыгач өсүмдүктөрүнүн уну

Доломит уну

Жем катары пайдаланылуучу ун

Дан уну

Хвоя-витаминдүү ун

Түстүү металлдардын таарындысы

Калдыктар

Асфальт порошогу

Акиташ порошогу

Магнезиттик металлургиялык порошок

Шамот порошогу

Сигареттер (папиростор) (керектөөчү таңгактарына зыян келген учурларда)

Тамак-аш жана техникалык туздар

Порошок түрүндөгү жуучу каражаттар

Техникалык жана курулуш айнеги (сынып калган учурда)

Түстүү металлдардын жана алардын эритмелеринин кырындылары

Сульфаттар, кооптууларынан башкалары

Тамеки жана махорка чийки заттар

Тамеки ( жалбырактары жана тамырлары менен, жыттоочу, иштетилген)

Кесек жана майдаланган тальк (тальк ташы)

Айнек кутулар (сынган учурларда)

Чым көң жана чым көң продуктулары

Органикалык жана комплекстүү жер семиркичтер

Химиялык жана минералдык жер семирткичтер

Майдаланып кургатылган эт (каптарда)

Ферроэритмелер

Цемент

Кесек шамот

Жем үчүн шрот

Кооптуу жүктөр

Тез бузулуучу жүктөр

Жаныбарлар жана канаттуулар

7-тиркеме

Форма

АКТ

"__" _____________ 20__-жыл

Жүк ташуучу ________________________________________________________________ (аты-жөнү)

Автомобилдин маркасы жана № _________________________________________________________

Чиркегичтин, жарым чиркегичтин № ______________________________________________________

Бул акт төмөндөгү адамдардын катышуусунда түзүлдү ______________________________________

_________________________________________________________________ (аты-жөнү, кызматы)

Жүк жөнөтүүчү ______________________________________________________________ (аты-жөнү)

Жүк кабыл алуучу ___________________________________________________________ (аты-жөнү)

Товардык-транспорттук коштомо кагаз № _____ "__" ____________ 20__-жылы

_____________________________________________________________________________________

Жүктүн аталышы ______________________________________________________________________

Акт түзүүгө мажбур кылган кырдаалдарды сүрөттөө:

_____________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

Кол тамгалар:

Эскертүү:

1. Акт түзүүгө негиз болгон кырдаалдарды күбөлөндүрүүгө катышкан тараптар (адамдар) актыга кол тамгасын коёт, бирок эки адамдан кем болбоосу керек.

"Жүк ташуучу" тарабынан актыга жетекчи (анын орун басары), эксплуатациялоо кызматынын кызматкерлери, айдоочу, айдоочу-экспедитор кол коюшат.

Уюмдун бурч мөөрүнүн орду

ЖҮК ТАШУУЧУ АВТОМОБИЛДИН ЖОЛ БАРАКЧАСЫ _________ № _________ _____-жылдын "__" _____________

(КР Өкмөтүнүн 2016-жылдын 2-сентябрындагы № 480 токтомунун редакциясына ылайык)

Уюм ____________________________________________________________________________________

(аталышы, дареги жана телефон номери)