Электр беруу линияларды куруудагы жана электрдик жумуштарды өндүрүүдогу  коопсуздук эрежелери

Эрежелерди колдонуунун көлөмү жана тартиби

"Электр өткөрүүчү линияларды куруудагы жана электрдик жумуштарды өндүрүүдөгү коопсуздук эрежелери" (мындан ары - Эрежелер) жумушчуларга коркунучтуу жана зыяндуу өндүрүштүк факторлордун таасиринин алдын алуучу (же даражасын төмөндөтүүчү) таасир этүү негизги уюштуруучулук-техникалык иш-чараларды камтыйт жана электр линияларын курууда жана реконструкциялоодо иштин коопсуздугун камсыз кылуу, ошондой эле электр орнотмолорун куруу, монтаждоо жана ишке киргизүү боюнча иштерди аткаруучу уюмдардын персоналына карата талаптар.

Бул Эрежелер башкаруунун уюштуруучулук-укуктук формаларына жана менчигинин түрүнө карабастан электр энергетикасы уюмдарынын, ошондой эле курулуш-монтаждоо жана жөндөө уюмдарынын жана электр энергетика тармагында курулуш, сыноо жана жөндөө иштерин жүргүзгөн ишканалардын кызматкерлери үчүн коопсуздуктун бирдиктүү талаптарын белгилейт.

Эрежелер электр монтаждоо иштерин (анын ичинде аба линияларын, кабелдик линияларды жана көмөкчордондорду курууну) уюштуруу жана өндүрүү, ошондой эле электр жабдууларын жөнгө салуу боюнча иштерди жүргүзүүчү курулуш, электр монтаждоо, энергетика жана енер жай объектилерин жабдуу жөндөө уюмдары жана эксплуатациялоочу ишканалардын кызматкерлери үчүн арналган.

Бул Эрежелердин жоболору милдеттүү болуп саналат. Алардан четтөөлөргө жол берилбейт.

Ар бир кызматкер ушул Эрежелердин талаптарын өз алдынча так аткарууга жана башкалардан аткарууну талап кылууга милдеттүү, эгерде ал өзү бул Эрежелердин бузулушун четтетүү боюнча чараларды көрө албаса, бул жөнүндө өзүнүн түздөн-түз жетекчисине, ал эми ал жок болгон учурда жогору турган жетекчиге бул жөнүндө дароо билдирүүгө милдеттүү. Эрежелердин бардык бузууларын, ошондой эле адамдар үчүн коркунуч туудурган иш учурунда колдонулуучу жабдуулардын жана машиналардын, механизмдердин, шаймандардын, приборлордун жана коргоо каражаттарынын бузулушу жөнүндө байкаган. Кээ бир учурларда ишкананын жетекчилиги жергиликтүү шарттарга же конструкциясы боюнча мурдагылардан айырмаланган жабдууларды, шаймандарды, приборлорду жана механизмдерди колдонууга жараша бекитилүүгө жана таанышууга тийиш болгон кошумча коопсуздук персонал кол коюуга каршы чараларын караштырууга милдеттүү.

Коргоочу жабдуулар, аспаптар жана приборлор, ошондой эле курулуш жана монтаждоо процессинде колдонулуучу механизмдер жана машиналар, монтаждоодо жөндөө жана сыноолор Коргоочу каражаттарды колдонуу жана сыноо эрежелерине ылайык стандарттарга, электр установкаларында колдонулуучу жабдуулар, аспаптарды жана приборлорду колдонуу эрежелери жана Госгортехнадзордун эрежелери, заводдук жана типтүү нускамалар жана шарттарга ылайык сыналышы керек.

Эрежелерди иштеп чыгууда КР СН 12-01-2018 “Курулуш учурунда эмгектин коопсуздугу”, “Ар кандай багыттагы имараттарды куруунун коопсуздугу жөнүндө” Техникалык регламент, Электр орнотмолорундагы коопсуздук эрежелери, электр линиялары жана электр жумуштарын өндүрүү (РД- 153-34.3-03.285-2002 РАО ЕЭС Россия), "Кыргыз Республикасындагы эмгекти коргоо жөнүндө" Мыйзам, ошондой эле учурдагы ГОСТ жана ченемдик документтердин талаптары Кыргыз Республикасынын энергетика жана электр тармагында курулуш, электр монтаждоо жана жөндөө иштерин жүргүзүүчү персоналдын коопсуздугун жөнгө салуу. Эрежелер СИП тарабынан жасалган электр чубалгыларын монтаждоо, жылуулуктун кичирейүү жолу менен кабелдик гильзаларды монтаждоо, жогорку вольттогу вакуумдук өчүргүчтөрдү колдонуу боюнча тиешелүү бөлүмдөр менен толукталган жана ошондой эле Кыргыз Республикасынын колдонуудагы башка Кыргыз Республикасынын ченемдик укуктук актыларына ылайык келтирилген. Эрежелерде ошондой эле курулуш, монтаждоо, эксплуатациялоо жана техникалык тейлөө боюнча иштерди аткаруу тажрыйбасынан алынган айрым аспектилер эске алынат.

Ушул Эрежелердин күчүнө кириши менен РД 34.03.285-97 "Электр линияларын куруудагы жана электр монтаждоо иштеринин өндүрүшүндөгү коопсуздук эрежелери" жокко чыгарылат жана үстүнкү курулуштагы коопсуздук боюнча нускамалар жана башка ченемдик-техникалык документтер аба линияларын курууда жана электр монтаждоо жумуштары кайра каралууга тийиш.

Эрежелерде кабыл алынган терминдер жана аныктамалар

1 – бөлүм.  Жалпы талаптар

§ 1.Өндүрүштүк жумуштарга коюлган талаптар

1. Бул Эрежелердин талаптары электр берүү линияларын жана электр көмөкчордондорун куруу менен алектенген жана электр жабдууларын монтаждоону, ишке киргизүүнү жана сыноону жүргүзгөн курулуш, монтаждоо жана эксплуатациялоо уюмдарынын, ошондой эле курулушка катышкан башка уюмдардын жумушчулары, адистери жана жетекчилери жогорку вольттогу линия, кабедьдик линия жана башка электр установкаларын өз алдынча монтаждоо, жөндөө жана сыноо үчүн милдеттүү.

2. Жабдууларды куруу, электр монтаждоо, ишке киргизүү, сыноо жана комплекстүү сыноо боюнча жумуштарды уюштуруу жана аткаруу Кыргыз Республикасынын эмгекти коргоо жөнүндө мыйзамдарына, мамлекеттик көзөмөл органдарынын стандарттарынын жана ченемдик документтеринин талаптарына ылайык жүзөгө ашырылууга тийиш. Кыргыз Республикасынын КН жана Кыргыз Республикасынын Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамлекеттик агенттиги тарабынан бекитилген Эрежелер, ошондой эле ушул Эрежелердин талаптары.

Уюмда (ишканада) эмгектин коопсуз шарттарын камсыз кылуу боюнча милдеттер иш берүүчүгө жүктөлөт.

Эрежелерде талаптары эске алынган мамлекеттик стандарттардын жана ченемдик документтердин тизмеси 1 Тиркемеде келтирилген.

«Курулуш учурунда эмгекти коргоо» эрежелеринин талаптарына ылайык иш берүүчү белгиленген тартипте төмөнкүлөрдү иштеп чыгууга милдеттүү:

            - жумуш орундарын даярдоодо, жумуштарды аткарууда жана аспаптарды, приборлорду жана механизмдерди колдонууда коопсуздук талаптарын сактоо боюнча талаптарды караган, тиешелүү кесиптик бирлик органдары менен макулдашылган ар бир кесип жана иштин түрү боюнча эмгекти коргоо боюнча локалдык нускамалар;

            - Кыргыз Республикасынын Мамкурулушунун сунуштарынын негизинде иштелип чыккан эмгекти коргоо боюнча ишканалардын (уюмдардын) стандарттары.

Иштин технологияларын жана ыкмаларын, материалдарды, технологиялык жабдууларды, шаймандарды, инвентарларды, жабдууларды, транспорттук каражаттарды жана атайын механизмдерди колдонууда эмгекти коргоонун колдонуудагы стандарттарынын талаптары стандарттар менен жөнгө салынбаган курулуш, монтаждоо жана ишке киргизүү боюнча уюм , иштеп чыгуучу, эксплуатациялоочу уюм менен бирдикте Укуктук акт  жана «Эмгекти коргоо жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына ылайык эмгекти коргоо боюнча атайын иш-чаралар иштелип чыгышы жана бекитилиши керек.

3. Электр монтаждоо (түздөө) жумуштарын аткаруу процессинде колдонулуучу жумушчулардын жеке коргонуу каражаттары (атайын коргоочу кийимдер, бут кийимдер жана башка коопсуздук каражаттары) мамлекеттик стандарттардын талаптарына ылайык келүүгө тийиш.

4. Крандарды жана көтөргүчтөрдү (мунараларды) монтаждоо, каттоо, экспертизалоо, ишке киргизүү жана эксплуатациялоо жүк көтөрүүчү крандарды куруу жана коопсуз эксплуатациялоо эрежелеринин, көтөргүчтөрдү (мунараларды) куруу жана коопсуз эксплуатациялоо эрежелеринин талаптарына ылайык жүргүзүлүүгө тийиш. Бул эрежелерде каралбаган көтөрүүчү машиналар үчүн, өндүрүүчүнүн көрсөтмөлөрүнө ылайык.

5. Электр линияларын куруу боюнча жумуштарды аткаруу, атайын электр монтаждоо жана ишке киргизүү иштери КР КН 12-01-2018 «Курулуш учурунда эмгектин коопсуздугу» талаптарын эске алуу менен жүргүзүлүшү керек, эгерде долбоорлор болгондо гана аткарууга уруксат берилет, электр монтаждоо (түзөтүү) уюмунун башкы инженери тарабынан бекитилген жумуштарды (ППР) же технологиялык карталарды (ТК ) өндүрүү үчүн; ППРде жана ТКда аткарылган иштердин ар бир түрү үчүн коопсуздуктун конкреттүү чаралары каралууга тийиш.

Электр монтаждоо иштеринин түздөн-түз жетекчилери жана аткаруучулары аларды аткарууга уруксат берилгенге чейин, иш жүзүндөгү эмгек шарттары менен иш жериндеги коопсуздук талаптары менен таанышууга, тапшырылган иштин көлөмүндө коопсуздуктун ченемдерин билүүгө жана сактоого милдеттүү.

6. Электр монтаждоо (түздөө) жумуштары менен алектенген кызматкерлерге заказчынын же башкы подрядчынын электр жабдууларын эксплуатациялоо менен байланышкан иштерди аткарууга тыюу салынат.

7. Монтаждалып жаткан электр орнотмолорун электр монтаждоо (түздөө) иштерин, ошондой эле башкы подрядчынын же заказчынын объекттерин электр менен камсыздоо үчүн убактылуу орнотмо катары пайдаланууга жол берилбейт.

8. Имараттардын жана курулмалардын өтмөктөрүн, өтүүчү жолдорун, эшиктерин жана дарбазаларын, эксплуатациялоочу жабдууларга, электр орнотмолоруна, өрткө каршы жабдууларды материалдар жана жабдуулар менен чаап коюуга тыюу салынат.

9. Электрдик жумуштар аткарылган жерде жабдууларды жана материалдарды кампага коюу ИӨДго ылайык жүргүзүлүшү керек. Аба линиясынын коопсуздук зонасында материалдарды жана жабдууларды сактоого тыюу салынат

10. Өндүрүштүк жайлар жана электрдик жумуштарды аткаруу үчүн участоктор "Кыргыз Республикасындагы өрт коопсуздугунун эрежелеринин" талаптарына ылайык баштапкы өрт өчүрүүчү жабдуулар менен камсыз болушу керек.

11. Жумуш орундарын, ошондой эле өтмөктөрдү жана өтмөктөрдү жасалма жарыктандыруу КР КН 23-05:2019 талаптарына ылайык келиши керек. Жарыксыз жерлерде же жарыктандыруусу стандарттык деңгээлден төмөн жерлерде иштөөгө тыюу салынат.

12. 1,3 мден ашык бийиктикте иштөөдө жумуш орундарында бийиктиги 1,1 мден кем эмес тосмолор, ал эми зарыл болгон учурда КР СН 12.01:2018 ылайык келген коргоочу жана коопсуздук каражаттары (торлор, калканчтар, палуба ж.б.) болууга тийиш, жана ТР «Электр коопсуздугу жөнүндө» Кыргыз Республикасынын 06.02.2012-ж. № 359 токтому менен бекитилген тосмолор, коргоочу жана коопсуздук каражаттары жок болгон учурда жумушчулар коопсуздук курун колдонууга милдеттүү.

13. Аянтчалар, бешиктер, тепкичтер,  жана башка тепкичтер, КР КН 12.01:2018 ылайык келиши керек.

14. Бийиктиги 4 мге чейинки коп  баскычтуу тепкичтер жана аянтчалар жумушту даярдоочу же бригадир кабыл алгандан кийин жана жумуш журналына каттагандан кийин, ал эми 4 мден жогору - курулуш-монтаждоо уюмунун жетекчиси тарабынан дайындалган комиссия кабыл алгандан кийин гана жана актынын аткарылышы пайдаланууга уруксат берилет.

15. Иштеп жаткан коп баскычтуу тепкичтерде ишти баштоонун алдында бригадир же прораб тарабынан, ошондой эле журналда каттоо менен кеминде 10 кунде текшерилип турууга тийиш.

16. Асма коп баскычтуу тепкичтерди жана бир баскычтуу тепкичтерди стандарттан 20% ашкан статикалык жүк менен бир саат сынагандан кийин гана иштетүүгө уруксат берилет.

17. Көтөрүүчү платформалар, кошумча түрдө, стандарттан 10% ашкан динамикалык жүккө сыналышы керек.

18. Асма тепкичтер жана платформаларды сыноолордун натыйжалары аларды кабыл алуу актысында же жалпы иш журналында чагылдырылышы керек.

19. Эксплуатациялоо учурунда жыгач тепкичтер ар бир алты айда, ал эми металл тепкичтер жылына бир жолу сыноодон өтүшү керек, сыноолор тепкичтердин учуунун ортосундагы тепкичтердин бирине берилген 1200 Н статикалык жүк менен жүргүзүлүшү керек, горизонтко чейин 75° бурчта орнотулган.

20. Шамалдын ылдамдыгы секундасына 10 метрден ашкан учурда тепкичтерди жылдырууга тыюу салынат.

21. Монтаждалып жаткан же монтаждоо үчүн даярдалган монтаждалган конструкцияларга (жабдууларга) ар кандай штангаларды орнотууга (бекемөөгө) тыюу салынат, эгерде бул ИӨДдо каралбаса же долбоорлоочу уюм менен макулдашылган эсептөө менен тастыкталбаса.

22. Тепкичтердин жана платформалардын полдоруна жүктөө жумуштарды жасоо үчүн долбоордо же техникалык паспортто белгиленген маанилерден ашпоого тийиш.

Монтаждалган конструкциялардын жана жабдуулардын астынан жумуштарды жүргүзүүгө, ошондой эле жумушчулардын болушуна тыюу салынат.

23. Электр жабдууларынын темир корпустары, электр жетегиндеги машиналар менен механизмдердин темир тетиктери, тепкичтердин темир элементтери, ошондой эле кран жолдору «Электр жабдууларын эксплуатациялоодо эмгекти коргоонун тармактар ​​аралык эрежелерине (коопсуздук эрежелерине)” ылайык орнотуулар негизделиши керек жана «Керектөөчүлөрдүн электр орнотмолорун эксплуатациялоо эрежелери» колдонушу керек.

24. Айлануучу жана жылдырылуучу агрегаттардын жана өндүрүштүк жабдуулардын тетиктеринин алынуучу, жылма жана бүктөлүүчү коргоочулары, ошондой эле бул жабдуулардын корпустарындагы технологиялык тешиктерге орнотулган эшиктер менен капкактарда алардын кокустан ачылып калуусуна жол бербөөчү кулпулоочу түзүлүштөр болууга тийиш. Кароолдор, эшиктер жана капкактар, эгерде бул колдонуудагы стандарттардын талаптарында, ушул түзүлүштөрдүн коопсуздук эрежелеринде жана эксплуатациялоо боюнча нускамаларда каралса, аларды алып салууда же ачууда жабдууларды токтотуучу блокировкалоочу түзүлүштөр менен жабдылышы керек.

25. Басым астында иштеген жабдууларды эксплуатациялоодо «Басымдуу идиштерди конструкциялоо жана коопсуз эксплуатациялоо эрежелери» жана ГОСТ 34347-2017 МКС 71.120, TR TS032/2013, STB EN 13445-1-2009, электр жабдууларын өндүрүүнүн талаптары сакталат, жумушту өндүрүү үчүн долбоорго ылайык иш жүргүзүлүүгө тийиш.

Жогорку вольттогу линиялардын коопсуздук зонасында материалдарды жана жабдууларды сактоого тыюу салынат.

26. Жумуш ордунда адамдардын өмүрүнө жана ден соолугуна коркунуч туудурган шарттар түзүлгөн учурда жумуш токтоосуз токтотулуп, жумушчулар кооптуу зонадан чыгарылып, бул тууралуу электр монтаждоо уюмунун жетекчилигине билдирилүүгө тийиш.

Коркунучтуу факторлор жоюлгандан кийин жетекчинин жазуу жүзүндөгү уруксаты менен гана ишти кайра баштоого болот.

27. Коргоо каражаттарын эксплуатациялоо «Электр орнотмолорунда колдонулуучу коргоочу каражаттарды колдонуу жана сыноо эрежелерине, аларга коюлган техникалык талаптарга» ылайык жүргүзүлүүгө тийиш.

28. Уюмдун аймагында курулуш-монтаждоо иштерин баштоонун алдында Заказчы, башкы подрядчы жана бул объекттерди эксплуатациялоочу уюмдардын администрациясы 2чи тиркеме түрүндөгү кабыл алуу актысын берүүгө милдеттүү.

29. Аткарылган иштин мүнөзүнө байланышпаган кооптуу өндүрүштүк факторлордун таасири зонасында жана коркунучтуу өндүрүштүк факторлордун иш-аракетинин зонасындагы иштер үчүн, 3-тиркеме формасында ишке уруксат берилүүгө тийиш.

Ишке уруксат реестрде катталат жана иш өндүрүүчү тарабынан сакталат.

30. ГОСТ 12.0.003-2015 боюнча туруктуу кооптуу өндүрүштүк факторлордун зоналарына төмөнкүлөр кирет:

- электр орнотмолорунун изоляцияланбаган ток өткөрүүчү бөлүктөрүнүн жанындагы жерлер;

- 1,3 м жана андан ашык бийиктиктеги корголбогон тамчылардын жанындагы жерлер;

- жумушчу зонанын абасындагы зыяндуу заттардын жол берилген максималдуу концентрациясынан ашуусу мүмкүн болгон жерлер.

Потенциалдуу кооптуу өндүрүштүк факторлордун зоналарына төмөнкүлөр кирет:

 - курулуп жаткан имараттын (курулуштун) жанындагы аймактардын аймактары;

 - конструкцияларды же жабдууларды монтаждоо (демонтаждоо) жүрүп жаткан бир аймактагы имараттардын жана курулмалардын кабаттары (ярустары);

  - машиналардын, жабдуулардын же алардын тетиктеринин, жумушчу органдарынын кыймыл зоналары;

  - жүк ташуучу крандар менен өтүүчү жерлер.

Көрсөтүлгөн кооптуу зоналардын аралыктары 6 Тиркемеге ылайык белгиленет.

Башка инженердик курулмалардын, коммуникациялардын коопсуздук зоналарында жумуштарды аткаруу бул курулуштун (коммуникациянын) менчик ээсинин жазуу жүзүндөгү уруксаты менен ишке ашырылат, курулуш (реконструкциялоо), монтаждоо долбоору да тиешелүү кызыкдар уюмдар жана жактар менен макулдашылууга тийиш. Өзгөчө кооптуу аймактарда курулуш-монтаждоо иштерин жүргүзүүдө Эрежелерге ылайык эксплуатациялоочу уюмдан байкоочуну дайындоо талап кылынат.

31. Ар бир ишкана иштин түрлөрүнүн тизмесинин (4-тиркеме) жана аларды чыгаруучу жерлердин негизинде иштөөгө уруксат берүүчү иштердин өз тизмесин иштеп чыгууга жана бекитүүгө милдеттүү.

32. Кошумча коопсуздук талаптары иштин мүнөзүнө байланыштуу кооптуу өндүрүштүк факторлордун шарттарында иштерди аткарып жаткан кызматкерлерге коюлат. Мындай кесиптердин тизмеси 5 Тиркемеде келтирилген тизменин негизинде уюм тарабынан бекитилиши керек.

Медициналык текшерүүдөн өткөн жана жарактуу деп табылган 18 жаштан жаш эмес, кесиптик чеберчилиги бар адамдар эмгектин коопсуз ыкмалары боюнча окуудан өтүп, тиешелүү сертификат алгандан кийин эмгек коопсуздугунун кошумча талаптары жүктөлгөн каралган иштерди аткарууга уруксат берилет.

33. Өз алдынча иштөөгө жашы 18ге толбогон, медициналык кароодон өткөн жана жарактуу деп табылган, бийиктикте иштоо боюнча бир жылдан кем эмес стажы бар жана III тарифтик разряддан кем эмес жумушчуларга жана адистерге уруксат берилет.

Биринчи жолу бийиктиктее иштоого кабыл алынган жумушчулар уюмдун жетекчисинин буйругу менен дайындалган тажрыйбалуу жумушчулардын түздөн-түз жетекчилиги астында бир жыл иштөөсү керек.

34. Аялдардын, өспүрүмдөрдүн, ошондой эле өндүрүштүк практикадан өтүп жаткан кесиптик окуу жайлардын студенттеринин эмгегин пайдаланууда оор жүктөрдү көтөрүүдө жана жылдырууда, ошондой эле оор жана зыяндуу (коркунучтуу) өндүрүштүк факторлор менен жумуштарды аткарууда алар үчүн белгиленген жол берилген эң жогорку жүктөрдүн ченемдери токтомуна ылайык Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2005-жылдын 2-ноябрындагы № 548, 2000-жылдын 24-мартындагы № 158, 2001-жылдын 2-июлундагы № 314, 2004-жылдын 5-январындагы № 225 токтомуна ылайык болушу керек.

35. Кабелдик жана жогорку чыңалуудагы электр линияларын курууда курулуш, монтаждоо жана ишке киргизүү жумуштарына катышкан бардык персонал коргоочу каскаларды колдонууга тийиш.

36. I класстагы кол менен иштеген электр машиналары менен иштөөдө жеке коргонуу каражаттарын (диэлектрик колкап, галош, килем ж.б.) колдонуу керек.

II жана III класстагы машиналар менен иштөө (СН КР 12.01:2018) жеке коргонуу каражаттарын колдонбостон жүргүзүүгө жол берилет.

37. Кооптуу жана өзгөчө коркунучтуу бөлмөлөрдө көчмө лампаларды кубаттандыруу үчүн 50 В ашык эмес чыңалууну колдонуу керек.

Өзгөчө жагымсыз шарттар болгондо, тактап айтканда, электр тогуна урунуп калуу коркунучу электр тогуна урунуу коркунучу күчөтүлгөндө, жумушчунун ыңгайсыз абалында, чоң металлга, жакшы жерленген беттерге тийгенде, ал эми тышкы түзүлүштөрдө 12 В жогору эмес чыңалууда кол лампаларын иштетүү үчүн колдонулушу керек.

§ 2. Кадрларга талаптар

38. Жумушчулардын жана инженер-техник кызматкерлердин коопсуздук эрежелерин үйрөтүү жана билимдерин текшерүү («Кадрлар менен иштөөнү уюштуруунун эрежелерине» - бекитүү баскычында жана "Уюмдардын кызматкерлеринин эмгекти коргоо жана билимдерин текшерүү боюнча окутуунун тартиби жөнүндө жобо") ылайык уюштурулушу керек.

39. Электр орнотууларын тейлөөчү электр монтаждоо уюмунун персоналы «Керектөөчүлөрдүн электр орнотмолорун техникалык эксплуатациялоонун эрежелери», «Электр орнотмолорун эксплуатациялоодо эмгекти коргоонун тармактар ​​аралык эрежелери (коопсуздук эрежелери)» боюнча окуудан өтүшү жана сыноодон өтүшү керек, 2 тиркемеге ылайык электр коопсуздук тобу дайындалат.

40. Иштеп жаткан ишканада электр орнотууларын монтаждоо жана ишке киргизүү боюнча иштерди аткарып жаткан электр монтаждоо (түздөө) уюмунун персоналы ушул Эрежелердин, «Электр жабдууларын пайдаланууда эмгекти коргоонун тармактар ​​аралык эрежелери (коопсуздук эрежелери) электр орнотмолору боюнча окуудан өтүүгө жана билимдерин текшерүүгө милдеттүү» жана тиешелүү электр коопсуздугу тобу дайындалышы керек.

41. Ушул Эрежелерди билүү сынагынан өткөн кызматкерге белгиленген үлгүдөгү сертификат берилет, ал ишти аткарууда жанында болууга тийиш.

42. Электр станцияларынын жана тармактарынын иштеп жаткан орнотууларында иш сапар менен аткарылуучу электр монтаждоо (түздөө) уюмунун персоналы да ушул Эрежелердин, «Электр станцияларын эксплуатациялоодо эмгекти коргоонун тармактар ​​аралык эрежелерин (коопсуздук эрежелерин) орнотууларын окуудан жана билимин текшерүүдөн өтүүгө тийиш» алардын уюмдарында аткарылган иштерге коюлган талаптардын коломундо. Бул учурда ишти аткаруу Эрежелердин 7 тиркемеде берилген жумушка уруксатка ылайык жүзөгө ашырылат.

43. Иштеп жаткан электр орнотуусунда иштөөгө уруксат берүүнүн алдында электр монтаждоо (түздөө) уюмунун персоналы иштеп жаткан электр орнотмоосунун кызматкерлеринин жетекчилиги астында коопсуздук жана туташтыруу схемалары боюнча инструктаждан өтүшү керек, алар инструктаж журналында жазылууга тийиш.

44. Персонал электр монтаждоодо чыңалуу жоголгондон кийин аны эскертүүсүз кайра колдонууга болорун билиши керек.

45. Кызматкерлерди алдын ала жана мезгилдүү медициналык кароодон өткөрүүнүн тартиби Кыргыз Республикасынын Саламаттыкты сактоо министрлиги тарабынан аныкталат.

46. Электр монтаждоо бригадасынын курамына Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлиги тарабынан бекитилген «Өндүрүштөгү кырсыктарда биринчи жардам көрсөтүү боюнча нускама» (бекитүү баскычында) жана «Тармактар ​​аралык нускама» (бекитүү стадиясында) боюнча инструктор-реаниматолог катары даярдалган бирден кем эмес жумушчу кириши керек.

Электр коопсуздук топтору (электротехнологиялык) персонал жана аларды дайындоонун шарттары

Эскертүү: 1. Таблицада келтирилген электр коопсуздугуна карата персоналга карата талаптар минималдуу жана уюмдун жетекчисинин чечими менен толукталышы мүмкүн.

1. I группа электротехникалык эмес кызматкерлерге тиешелүү. Өндүрүштүк персоналды I топко кошууну талап кылган кесиптердин, жумуштардын тизмеси уюмдун жетекчиси тарабынан аныкталат. Өндүрүштүк ишмердүүлүгүнө байланыштуу электр коопсуздугунун талаптарын өздөштүргөн персоналга белгиленген формадагы журналга каттоо менен I топ ыйгарылат. I топту дайындоо инструктаж өткөрүү жолу менен жүргүзүлөт, ал эреже катары оозеки сурамжылоо түрүндөгү билимди текшерүү жана (зарыл болсо) иштөөнүн коопсуз ыкмалары боюнча алган көндүмдөрүн текшерүү же электр шок болгон учурда биринчи жардам көрсөтүү менен аякташы керек. I топту ыйгаруу уюмдун жетекчисинин буйругу менен дайындалган III топко ээ болгон электр персоналынын ичинен кызматкер тарабынан ишке ашырылат.

2. III группадагы кызматкерлерге 18 жашка толгондон кийин гана дайындалышы мүмкүн.

3. Жумушка кабыл алууда (башка жумуш ордуна которууда, жок кызматкерди алмаштырууда) кызматкер билимин текшерүүдө бар болгон топту ырастоого милдеттүү.

        4. Жумушка орношууда (башка жумуш чөйрөсүнө которууда, иштебеген кызматкерди алмаштырууда) кызматкер билимин текшерүүдө жаңы аймактагы электр орнотмолорун жабдууларына карата болгон топту ырасташы керек.

5. Чыңалуусу 1000 В чейин болгон электр орнотмолорун тейлөөдө иштеген кызматкерди 1000 В жогору электр орнотмолорун тейлөөдө иштөөгө которууда ага IIIдон жогору баштапкы топ дайындалышы мүмкүн эмес.

6. Электр орнотмолорун контролдоочу мамлекеттик инспекторлор, эмгекти коргоо боюнча адистер электр (электротехнологиялык) персоналга кирбейт. Алардын текшерүүгө укугу бар IV тобу болушу керек. Талап кылынган жалпы иш тажрыйбасы (электр орнотмолорунда сөзсүз эмес) үч жылдан кем эмес болушу керек.

7. Энергетикалык көзөмөл боюнча инспекторлор, ошондой эле энергия менен жабдуунун эмгекти коргоо боюнча адистери V тобуна ээ болушу мүмкүн.

47. Ушул Эрежелердин жоболорун аткарбаган учурда кызматкерлер Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык тартиптик, административдик жана материалдык жоопкерчиликке тартылышы мүмкүн.

48. Кабыл алуу актында (2-тиркеме) каралган чаралардын сакталышы үчүн жоопкерчиликти ишке катышкан уюмдардын жана иштеп жаткан ишкананын жетекчилери тартат.

§ 3. Электр техникалык монтаждоолорду эксплуатациялоо учун кызматкерлерди кабыл алуу

Жалпы талаптар

49. Электр монтаждоо уюмунун персоналын иштеп жаткан электр орнотмолорунда иштөөгө кабыл алуу 4-бөлүм «Жалпы жоболор» жана «Керектөөчүлөрдүн электр орнотмолорун эксплуатациялоодогу коопсуздук эрежелери» КР КН 12-01:2018 "Курулуштагы эмгектин коопсуздугу" талаптарына ылайык жүргүзүлүшү керек.

50. Курулуш-монтаждоо уюму учунчу тараптын  ишканасында иштеп жаткан электр орнотмолорунда ишти баштоодон мурда:

- 2 тиркеме түрүндө кабыл алуу актысын түзүү;

- эксплуатациялоочу ишканага буйрук чыгарууга укугу бар жумушчулардын, ишти жетектөөчүлөрдүн жана иштеп жаткан ишкананын өкүлү тарабынан ишке жекече уруксат берилгендердин ичинен ишти жооптуу аткаруучулардын (даярдоочулардын) тизмесин берүүгө.

Тизмеде кызмат орду, фамилиясы, аты-жөнү жана электр коопсуздугу тобу көрсөтүлүшү керек.

Тизме электр монтаждоо (ишке киргизүү) уюмунун башкы инженери тарабынан бекитилиши керек.

51. Иштеп жаткан ишканага келгенден кийин курулуш-монтаждоо уюмунун персоналы ушул ишканада колдонулуп жаткан эрежелерге ылайык, алар иштей турган электр монтаждоо аймактарынын озгочолукторун эске алуу менен электр коопсуздугунун маселелери боюнча инструктаждан отууго тийиш.

Инструктаж иштеп жаткан ишканада жана курулуш-монтаждоо уюмунда инструктаж журналында жазылат.

 52. Ар кандай ведомстволук жана менчик түрүндөгү ишканалардын иштеп жаткан электр орнотмолорунда  жумуштарды аткарууда курулуш-монтаждоо уюмунун персоналы ошол электр орнотмолору иштетилүүчү коопсуздук эрежелерин жетекчиликке алууга тийиш.

Энергетика ишканаларынын электр орнотмолорунданда иштөөгө уруксат

53. Энергетика ишканаларынын иштеп жаткан электр орнотмолорунда (электрстанциялар, отканалар, көмөкчордондор ж.б.) электр менен жабдуу иштери жумушчу зонада жайгашкан бардык ток өткөрүүчү тетиктерди энергиядан ажыраткандан кийин, электр монтаждоо (илмектерди кесүү, секириктерди алып салуу ж.б. аркылуу) жана жерге туташтыруу аларды активдүү бөлүгүнөн ажыраткандан кийин жүргүзүлүүгө тийиш.

54. Курулуш-монтаждоо уюмуна бөлүнгөн иш аянты электр монтаждоочу персоналдын электр монтаждын активдүү бөлүгүнө киришине жол бербөөчү катуу же тор тосмо менен тосулган болушу керек.

55. Курулуш-монтаждоо уюмунун персоналынын, машиналарынын жана механизмдеринин тосмо зонага өтүү жана өтүү жолдору энергетикалык ишкананын аймагынан же чыңалуудагы ток өтүүчү бөлүктөрү бар жайлардан өтпөшү керек.

Белгиленген аймакка КМУ персоналынын маршруту эксплуатацияланган бөлүштүргүч түзүлүштүн аймагы же жайлары аркылуу өткөн учурларда, бул зонага киргизүү эксплуатациялоочу энергетикалык ишкананын өкүлү тарабынан жүзөгө ашырылат, ал КМУ персоналын кире беришке же иш аянтына кире  беришке алып келүүгө тийиш.

56. Эгерде КМУ үчүн бөлүнгөн аймак тосулбаган болсо, анда андагы иштер электр орнотмолорунда иштер жүргүзүлүп жаткан эксплуатациялоочу уюмдун өкүлүнүн (өзүнүн милдеттерин буйрутмалардын талаптарына ылайык аткарган байкоочунун) туруктуу көзөмөлү астында жүргүзүлүүгө тийиш.

Жөнгө салуу иштерин жүргүзүүдө байкоочу дайындалбайт. Ошол эле учурда КМУнун өздүк курамы бул иштерди жиберилген персонал катары аткара алат.

57. Ишке жөнөтүлгөн персоналга электр станцияларынын, электр жана жылуулук тармактарынын ишканаларынын иштеп жаткан электр орнотмолорунда иштерди аткаруу үчүн жиберилген жана алардын штатынан турбаган оңдоо-түзөө уюмдарынын персоналы кирет.

Иштеп жаткан электр орнотмолорунда жумуштарды аткарууга жиберилген КМУнун монтаждоочу персоналы командировкаланган деп атоого болот. Бул персоналды иш сапарга жөнөтүлгөн катары классификациялоо жөнүндө чечимди КМУнун жетекчилиги менен макулдашуу боюнча электр орнотмосун эксплуатациялоочу ишкананын жетекчиси кабыл алат.

58. Ишке жиберилген жумушчулардын алар иштей турган электр орнотмолорун эксплуатациялоочу коопсуздук эрежелерин билүү сертификаттары болууга тийиш.

59. Жөнөтүүчү уюм жетекчи, бригадир, көзөмөлчү жана бригаданын мүчөлөрү болуп дайындалышы мүмкүн болгон кызматкерлерди, ошондой эле иштөөгө уруксат берүү укугу бериле турган кызматкерлерди жазуу жүзүндө көрсөтүүгө милдеттүү.

60. Ишке жөнөтүлгөн персоналдан кызматкерлерге иштеп жаткан электр орнотмолорунда жетекчи, бригадир жана бригаданын мүчөсү катары иштөө укугун берүү буйрук чыгаруу жана буйрук чыгаруу укугун берүү сыяктуу эле иштеп жаткан ишкананын уюштуруу-тескөөчү документи менен жол-жоболоштурулушу мүмкүн.

61. Иш сапарга жөнөтүлгөн персонал командировкага келгенден кийин алар иштей турган электр орнотмолорунун өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен электр коопсуздугу боюнча киришүүчү баштапкы инструктаждан өтүшү керек. Буйрук чыгарууга жооптуу кызматкерлерге, жетекчилерге жана бригадирлерге да ушул электр орнотмолорунун схемалары боюнча.

Инструктаж атайын журналда белгиленет.

62. Ишке жөнөтүлгөн жумушчулардын аларга бекитилген электр коопсуздук топторуна, аларга берилген укуктарга жана милдеттерге, ошондой эле ушул Эрежелерге ылайык келиши үчүн инструктаж берилет, жөнөтүүчү ишкана жоопкерчилик тартат.

Электр линияларынын коопсуздук зонасында иштөөгө уруксат

63. КМУ персоналын чыңалуудагы электр линиясынын коопсуздук зонасында, ошондой эле иштеп жаткан аба чубалгысы менен кесилишкен аралыгында иштөөгө киргизүү эксплуатациялоочу уюмдун өкүлү (уруксат берүүчү) тарабынан ишке ашырылат.

64. Аба линиясында, бригаданы кабыл алуу менен, кабыл алуучу ар бир бригаданын иш бөлүгүндө бирден жерге төшөөнү орнотууга милдеттүү.

Жердештирүүнү орнотууга (чыгарууга) топтун мүчөсү катары электр коопсуздугу боюнча III тайпадан кем эмес КМУ персоналынын кызматкери тартылышы мүмкүн.

65. Чыңалуудагы электр чубалгыларынын коопсуздук зонасында иштөө үчүн эксплуатациялоочу ишкананын персоналынан уруксат берүү КМУ ар бир бригадасына жеке уруксат бериши керек.

Эгерде электр линиясы ажыратылса жана жерге туташтырылса, анда кабыл алуучуга курулуш-монтаждоо уюмунун жооптуу жетекчиси кабыл алууга уруксат берилет, ал эми  озунун кызматкерлерин кабыл алууга тийиш.

66. Көп схемалуу аба линиясында жумуш ордун даярдоодо кабыл алуучу чынжырлардын толуп калган жагына кызыл желектерди коюуга тийиш. Желектер жерден 2-3 м бийиктикте илинет.

67. Колдонуудагы аба линиясынын коопсуздук зонасында крандардын жардамы менен иштерди аткарууда крандын машинисти жана салгыч электр куроочулар бригадасына берилген жумушка уруксат кагазына киргизилет. Бул учурда кранчыга өзүнчө иштөөгө уруксат берилбейт.

68. Кабелдик чубалгылардын коопсуздук зонасында иштерди жүргүзүүгө акт-уруксатында кабелдик чубалгылардын жайгашкан жери жана тереңдиги көрсөтүлүүгө тийиш.

69. Кабель линиясынын корголгон зонасында жер казуу иштерин баштоонун алдында кабель төшөлгөн жерди жана тереңдикти тактоо үчүн топурактын контролдоочу тешиги жасалышы керек, ошондой эле жер казуучу машиналардын иш аянтын убактылуу тосуу керек.

Кыртыштын ачылышын курулуш-монтаждоо уюмунун персоналы КЛ ишканасынын өкүлүнүн жетекчилиги астында ишке ашырат.

70. Кабелди тешип, жерге туташтыруу зарыл болсо, бул жумуштарды эксплуатациялоочу ишкананын персоналы аткарышы керек. Мында бригаданын курамына электр коопсуздугу боюнча IV группадан кем эмес курулуш-монтаждоо уюмунун жумушчусу тартыла алат.

2 - бөлүм. Электр берүү линияларын курууда жумуштарды аткарууга коюлган талаптар

§ 4. Жер жана бургулоо иштери

Ишти уюштуруу

71. Жер жумуштарын механикалаштыруу керек. Топурактарды кол менен казууга аз көлөмдө, машиналар жетпеген жерлерде жана чуңкурларды долбоордук өлчөмдөрдө (фундаменттердин схемасы, жасалгалоо жана тазалоо) аяктаганда жол берилет.

72. Экскаваторлор, бургулоочу жана казуучу шаймандар эксплуатациялоо учурунда пландаштырылган жерге орнотулушу керек, ал эми пневматикалык жүрүштөгү машиналар инвентарлык (көчмө) аялдамалар менен бекитилиши керек.

73. Жумуштагы тыныгуулар учурунда (алардын себептерине жана узактыгына карабастан) экскаватордун штангасын бетинен алыстатуу керек, ал эми чаканы жерге түшүрүү керек. Чаканы чуңкурдун сыртына түшүргөндөн кийин гана тазалоого болот.

74. Жер жумуштарын, анын ичинде убактылуу жумуштарды токтоткондо экскаватор чуңкурдун четинен 2 метрден кем эмес аралыкка жылдырылышы керек.

75. Экскаватор иштеп турган учурда каптал тараптан башка жумуштарды жүргүзүүгө жана экскаватордун радиусунда 5 м  адамдарды кармоого тыюу салынат.

76. Экскаватор жүрүп жаткан учурда анын штанганы жүрүү багытында катуу орнотулушу керек, ал эми чака жерден 0,5-0,7 м бийиктикке көтөрүлүшү керек. Эскаваторду жүктөлгөн чака менен жылдырууга тыюу салынат.

77. Паспортто белгиленген мааниден ашкан эңкейиш менен экскаватордун түшүүсү жана көтөрүлүшү жооптуу кызматкердин катышуусунда трактор же лебедка аркылуу жүргүзүлүүгө тийиш.

78. Кабыл алынгыс эңкейиштерде экскаватор менен иштөө кирүүчү жолдору бар алдын ала пландаштырылган аймактарда гана жүргүзүлөт.

79. Экскаваторлордун жана крандардын жардамы менен транспорт каражаттарын топурак менен жүктөөдө, эгерде ал коргоочу калка менен жабдылбаса, айдоочуга транспорт каражатынын кабинасында болууга тыюу салынат.

80. Драглайн иштеп турганда, унаа анын кабинасы чаканын чегинен тышкары тургандай жайгаштырылышы керек.

81. Жер жумуштары механикалаштырылып жүргүзүлүүгө тийиш. Топурактарды кол менен казууга аз көлөмдө, машиналар жетпеген жерлерде жана чуңкурларды долбоордук өлчөмдөрдө (фундаменттердин схемасы, жасалгалоо жана тазалоо) аяктаганда жол берилет.

82. Кыртышты кесүү үчүн, ошондой эле топурактан челек алуу үчүн экскаватордун айлануу жана кыймыл механизмдерин колдонууга тыюу салынат.

83. Экскаватордун машинисти казылган чуңкурдун дубалдарынын абалына көз салууга жана кыйроо, жер көчкү, ошондой эле чатырчалар пайда болуу коркунучу болгондо дароо ишти токтотуп, экскаваторду коопсуз аралык алып чыгууга милдеттүү.

84. Суу түтүктөрүнүн, канализациялардын, жылуулук системаларынын жер астына катылган коммуникациялары, ошондой эле газ өткөргүчтөрү, аба өткөргүчтөрү жана жабык аймактардагы кабелдер жер бетинде белгилер менен белгиленүүгө тийиш.

85. Эгерде курулуш объектисинде зыяндуу газдар жана ок-дарылар табылса, жер жумуштары токтотулат, алардын турган жерлери тиешелүү белгилер жана жазуулар менен белгиленет. Бул аймактагы жумушчулар кооптуу себептерди жоюуга чейин дароо четтетилет. Иш жетекчилери Өзгөчө кырдаалдар министрлигине чакыруу беришет.

86. Жумушчулар траншеялар жана арыктар аркылуу өтүүчү жерлерде бийиктиги 1 м эки тараптуу тосмолорду жана каптал тактайларды орнотуу менен туурасы кеминде 0,6 м өтүүчү өтмөктөрдү орнотуу керек.

87. Түнкү убакта кооптуу жерлердеги жумуш орду жумушчу жарык берүүчү лампалардан айырмаланган сигналдар, кошумча лампалар менен жабдылууга тийиш.

Чуңкурларды өнүктүрүү

88. Чоң дүмүрлөрдөн, таштардан, темир сыныктарынан, муздан тазаланбаган жерлерде иштөөгө тыюу салынат.

89. Долбоордо жумуштарды жасоо боюнча тиешелүү көрсөтмөлөр жок болгон учурда, казуунун жантайма түбүнөн машинанын жакынкы таянычтарына чейинки минималдуу горизонталдык аралык 2 таблицадан алынышы мүмкүн.

90. Жер астындагы суулардын деңгээлинен жогору аскалуу эмес кыртыштарда (капиллярдык көтөрүлүүнү эсепке алуу менен) же жасалма суу чыгаруу менен кургатылган кыртыштарда эңкейиштери жок чуңкурларды жана траншеяларды казууга казуунун тереңдигинде жана эңкейиштердин тиктигинде 3 таблицага ылайык жол берилет.

Бекиткичтери жок чуңкурларды казууда эңкейиштердин тиктиги 

Эскертүү:

1. Ар кандай түрдөгү кыртыштарды бардык катмарлар үчүн жантаймалардын тиктиги кыртыштын эң алсыз түрүнө ылайык белгилениши керек.

2. Жабылбаган бош топурактарына кумдуу чопо топурактары үчүн 2 жылга чейин, борпоң  топурактары үчүн 5 жылга чейин толтурулган топурактар кирет.

105 -пунктта  жана 3. таблицада каралбаган гидрогеологиялык шарттарда бардык учурларда 5 мден ашык тереңдиктеги жана 5 мден аз тереңдиктеги казуулардын жантаймаларынын тиктиги жана кыртыштын түрлөрү, долбоор тарабынан белгилениши керек.

91. Тереңдиги 3 мден ашкан оюктар үчүн, ошондой эле туурасы 2 мден ашкан оюктар үчүн алардын тереңдигине карабастан бекитүү жеке долбоорлор боюнча ишке ашырылууга тийиш.

92. Топурактарды “балдырууга” жол берилбейт.

93. Чуңкурга түшүү же андан көтөрүлүү үчүн ГОСТ 26887-86га ылайык келүүгө тийиш болгон инвентарлык тепкичтер колдонулушу керек.

94. Түтүктөрдү горизонталдуу тешүү менен түтүктөрдүн диаметри 1200 ммден кем эмес жана узундугу 40 мден ашпаган трубаларда жумушчулардын болушуна жол берилет. Жумушчунун түтүктүн ичинде үзгүлтүксүз болушунун узактыгы бир сааттан ашпоого тийиш.

Узундугу 10 м же андан көп болгон түтүктөр мажбурлап желдетүү менен камсыз болушу керек.

95. Чуңкурларды жер үстүндөгү суулар менен каптап калбоо үчүн тосмолорду же дренаждык каналдарды жана тосмолорду уюштуруу керек. Эгерде жер астындагы суулардын деңгээли карьердин түбүндөгү белгиден жогору болсо, анда ИӨДга ылайык сууну түшүрүү чаралары көрүлөт.

96. Жер астындагы коммуникациялардын (электр кабелдери, газ түтүктөрү ж.б.) зонасында жер иштерин жүргүзүүгө бул коммуникацияларды эксплуатациялоого жооптуу уюмдун жазуу жүзүндөгү уруксаты менен гана жол берилет.

Уруксат кагазга коммуникациялардын жайгашкан жерин жана тереңдигин көрсөткөн план (схема) тиркелүүгө тийиш. Иш башталганга чейин жер астындагы инженердик коммуникациялардын жайгашкан жерин көрсөтүүчү белгилерди орнотуу зарыл.

97. Жер астындагы коммуникацияларды эксплуатациялоо зонасында жер жумуштары прорабдын жетекчилиги астында, ал эми электр кабелдеринин чыңалуудагы коопсуздук зонасында жана эксплуатациялоочу уюмдун кызматкерлеринин көзөмөлү астында жүргүзүлүүгө тийиш. Жумуш ордунда сигналдык чырактар, эскертүүчү плакаттар орнотулушу кере

Чуңкурдун каптал дубалынан 2 мден кем эмес аралыкта жана трубанын, кабельдин же башка коммуникациялардын үстүнкү бөлүгүнөн 1 мден кем эмес аралыкта кыртышты механикалаштырылган ыкма менен иштетүүгө, ошондой эле балкаларды, ломдорду колдонууга тыюу салынат жана кабелдин үстүндөгү топуракты туура төшөө тереңдигинде 0,3 мден ашык тереңдикке жумшартуу үчүн тандап алат.

Түздөн-түз электр өткөргүч линиясынын мунарасынын жанында жана жер астындагы коммуникациялар жайгашкан аймакта 0,5 мден ашык тереңдикте чуңкур казуу уруксат кагазы боюнча жүргүзүлүүгө тийиш.

98. Учурдагы жер астындагы инженердик коммуникацияларга жакын жерде     (5 мден аз) кыртыштын өздөштүрүүсүнө казуучу күрөктөрдүн жардамы менен гана жол берилет жана аны курч соккуларсыз жүргүзүү керек. Эгерде планда каралбаган жер астындагы курулуштар аныкталса, курулуштардын ээси аныкталып, тиешелүү уруксат алынганга чейин бул жерлерде жер жумуштары токтотулушу керек.

99. Кышында кабелдер өткөн жерлерде 0,4 мден ашык тереңдиктеги казууларды топурак жылытуу менен жүргүзүү керек. Мында ысытылган катмардын бетинен кабелдерге чейин кеминде 0,3 м топурак катмары сакталышын камсыз кылуу зарыл.

Эңкейиштердеги иштер

100. Фундаментти орнотуу, монтаждоо жана эңкейиштерде таянычтарды орнотуу боюнча жумуштарды чыгаруу боюнча долбоордо жерди даярдоону жана кирүүчү жолдорду уюштурууну караштыруу зарыл.

101. Аянтчаларды жайгаштыруу үчүн эңкейиштерди кесүүдө, эңкейиштердин тиктигин 3 таблицага ылайык чуңкурларды казып жаткандай камсыз кылуу керек.

102. Крандарды монтаждоо жана эксплуатациялоо үчүн 20° ге чейинки тик эңкейиштерде орнотулган жээкти колдонууга болбойт. Тиктиги 20°дан ашкан эңкейиштердин жээктеринде унаалардын жүрүшүнө тыюу салынат.

103. 11 градуска чейин эңкейиштер менен жээктердин түбү боюнча жылышына жол бербөө үчүн, тандалган топурак чымдан тазаланган бетке төгүлүшү керек; эгерде жантаюунун тиктиги 11ден ашса, кыртышты толтуруунун алдында жантайыңкы туурасы 3 м кем эмес кырларга бөлүү керек. Бийиктиги 1 м жана туурасы 2 мден кем эмес коргоочу ролик четине куюп коюш керек.

Кыш мезгилиндеги жумуштар

104. Кыш мезгилинде топурактарды (кургак жана кумдуу топурактан башкасы) тоңдургуч тереңдикке чейин казууга бекиткичтерди орнотуусуз жол берилет.

105. Кургак кумдуу топурактарды иштетүү алардын тоңуу тереңдигине карабастан бекиткичтерди же жантаймаларды орнотуу менен жүргүзүлүүгө тийиш. Бекитүүчү түзүлүштөрдүн абалын дайыма көзөмөлдөп туруу керек.

106. Кышында (бекиткичтери жок жана бекиткичтери менен) иштелип чыккан чуңкурлардын жана траншеялардын дубалдары эрүү менен узакка созулган жаан-чачында, ошондой эле жасалма жылытуудан кийин милдеттүү түрдө кароодон өтүүгө жана зарыл болгон учурда кошумча ачууга жатат.

107. Чуңкурларды жана траншеяларды табигый тоңдуруу ыкмасы менен бекитүүчү түзүлүштөрсүз иштетүүгө, эгерде тоңдуруунун ылдамдыгы жана тереңдиги иштин коопсуздугун камсыз кылса, 4 мге чейинки тереңдикке жол берилет. Кургак кумдуу топурактарды өздөштүрүү алардын тоңушуна карабастан, бекиткичтерди орнотуу менен же жантайыңкы менен жүргүзүлүшү керек.

108. Кыш шарттарында бетти алдын ала жумшартуусуз механикалаштырылган иштетүүгө тыюу салынат. Тоңгон топурак жумшартылган жерден 5 мден жакыныраак адамдардын болушуна жол берилбейт.

109. Чуңкурлардын үстүнөн жулуулук жумуштарды өндүрүү боюнча долбоорго ылайык жүргүзүлүшү керек. Бекитилбеген чуңкурлардын жана траншеялардын үстүнө күнөсканаларды орнотууга тыюу салынат.

110. Жер кыртышын электр менен жылытууда талаптар (КР КН 12-01:2018) сакталышы керек. Жылытылган жерге тосмолор жана эскертүү сигналдары орнотулат. Түнкүсүн аянттар жарыктандырылышы керек.

111. Тосмолор менен жылытылган аянттын контурларынын ортосундагы аралык 3 м кем эмес болууга тийиш.

112. Табигый нымдуу топуракты ачык абада электр кубаты менен жылытууда 380 В чейин чыңалууга жол берилет. Электр менен жылытууну электр коопсуздугу боюнча III группадагы электромонтер тейлеши керек. Ал зарыл болгон коргоо каражаттары (диэлектрик колкаптар, галоштор, ток өлчөөчү кычкачтар, изоляциялык туткасы бар аспаптар) менен камсыз болушу керек.

Чыңалуусу бар жылытылган жайларда бөтөн адамдардын болушуна тыюу салынат.

113. Трансформатордон жылытылган аймактарга чейинки убактылуу электр тармактары жерден бийиктиги 0,5 м кем эмес трагуска тартылган изоляцияланган зымдардан жасалууга тийиш. Трансформатордун корпусу жерге туташтырылышы керек.

114. Электр жылытуу үчүн колдонулуучу жабдуулардын жана зымдардын ишке жарамдуулугун күн сайын, ошондой эле жабдууларды жана зымдарды ар бир иретке келтиргенден кийин текшерип туруу керек.

Бургулоо иштери

115. Бургулоочу машинаны орнотуу үчүн аянтча тегиз, жетишерлик катуу бети менен болушу керек. Аймактын бетинин жантайышы бургулоочу орнотуунун паспортунда көрсөтүлгөн маанилерден ашпоого тийиш.

116. Автомобилдин шассииндеги бургулоочу станоктор стихиялуу кыймылды болтурбоо үчүн инвентаризациялоочу станоктор менен бекитилет.

117. Скважиналарды бургулоо коргоочу системаны орнотуу менен жүргүзүлүүгө тийиш.

118. Айдоочу жумушка киришердин алдында механизмдердин чегинде адамдардын жана бөтөн нерселердин жок экендигин текшерип, эскертүү сигналын бериши керек.

119. Бургулоо иштерин жүргүзүүдө бөтөн адамдар жумушчу аянттан 5 метрден алыс болбошу керек.

120. Бургулоочу машиналарды куруу, оңдоо, демонтаждоо жана башка жерге которуу бургулоо иштерине жооптуу адамдын көзөмөлү астында жүргүзүлөт.

121. 15 м/с же андан ашык шамалда, нөшөрлөгөн жамгырда, күн күркүрөгөндө бургулоо иштерин жүргүзүүгө тыюу салынат.

122. Бургулоочу станоктордун кыймылы алдын-ала белгиленген аянт боюнча жургузулот.

123. Бургулоочу корпустары бар бургулоочу станокторду жумушчу абалында жылдырууга жол берилбейт.

124. Бургуланган скважиналардын ооздору калканчтар жана тосмолор менен бекем жабылышы керек.

§ 5. Бак-дарактарды кыйуу иштери

125. Бак-дарактарды кыйуу иштери айлана-чөйрөнү коргоо боюнча мамлекеттик агенттигинин 27.09.2017-жылдагы № 01-9/2018 буйругуна ылайык иштелип чыккан технологиялык карталар жана Кыргыз Республикасынын Токой кодекси боюнча жүргүзүлүшү керек.

126. Бак-дарактарды кыйуу иштеринде иштеген бардык адамдар комбинезон жана бут кийимден тышкары коргоочу шлем менен камсыз болушу жана аларды дайыма жана туура колдонууга тийиш.

127. Бак-дарактарды кыйуу аймакта жалгыз иштөөгө жол берилбейт.

128. Бак-дарак кыйучу аймакта жумуштарды аткарууда даярдоо жана көмөкчү жумуштарды, токойду кыйуну жана тайгалоону, дарактарды бутактардан тазалоону, кайчылаш камчыларды, жыгачтарды жүктөөнү, жыгач кыйуу аймактарын механикалаштырылган тазалоону кошо алганда, жыгач кыйуу иштеринин бүткүл комплексинин коопсуздугун камсыз кылуу керек.

129. Кыйуу аянтынын кыйуга даярдыгы акт менен таризделет.

130. Кыйылган жерден 50 м радиуста жайгашкан аймак кооптуу аймак болуп саналат. Кооптуу аймак мамлекеттер аралык ГОСТ 12.4.026-2015 стандартына ылайык көчмө коопсуздук белгилери менен тосулган болушу керек.

131. Төмөнкү чектерден тышкары тоолордо кыркуучу аймактарда иштерди жүргүзүүдө 150 чейинки эңкейиштерде туурасы 60 м болгон тышкы коопсуздук зонасы белгиленет, ал эми 150 дан жогору эңкейиштерде тоонун этегине чейин узартылышы керек.

132. Өздөштүрүлгөн тоо токой тилкелеринин ичиндеги коопсуздук зоналары төмөнкү радиуста жайгаштырылышы керек:

60 м - кыйуу жана башка иштер жүргүзүлүүчү аянттардын ортосундагы эңкейиштен;

30 м - башка жумуштарда иштеген жумушчулардын ортосунда (дарактарды кыйудан тышкары);

кеминде 60 м - бак-дарактарды кыйучу аянттар менен башка операцияларды жүргүзүүчү жердин ортосундагы эңкейишти бойлото 15ке чейинки эңкейиштерде, 15тен жогору эңкейиштерде - тоонун этегине чейин.

133. Шамалдын ылдамдыгы секундасына 8,5 мден ашкан тоо кесүүчү аймактарда бак-дарактарды кулатууго, токойду тайгалоого, бутактарды кесүүгө жана камчыларды жулуп алууга, түз рельефте - шамалдын ылдамдыгы 11 м/с ден ашкан токойлорду кыйуга гана жол берилбейт, ал эми бир жолу кыйуу - шамалдын ылдамдыгы 4,5 м/с жогору болгондо.

Катуу жаан, күн күркүрөгөн, калың кар жааганда жана коюу туманда (көрүнүш 50 метрден аз) учурда кесүү иштери токтотулушу керек.

134. Күн күркүрөгөн учурда бак-дарактардын түбүнө жашынууга, алардын сөңгөгүнө жөлөнүүгө, зымдардын астында жана электр өткөргүч мунаралардын жанында болууга, өз алдынча бак-дарактарга, мунараларга, мамыларга, чагылганга, бийик таштарга жана дөңдүн үстүндө, ошондой эле электр линиялары, башка буюмдарга 10 мден жакын келүүгө тыюу салынат.

135. Бензин менен иштеген араалар жана бензин түйүн кескичтер менен иштөөдө төмөнкүлөргө тыюу салынат:

         - кыймылдаткыч иштеп турганда күйүүчү-майлоочу май менен май куйуга;

         - күйүүчү май катары коргошундуу бензинди колдонууга;

         - кыймылдаткыч иштеп турганда чынжыр менен дарактан даракка өтүү;

         - кыймылдаткыч иштеп турганда майда оңдоо иштерин жүргүзүүгө, араа чынжырын же анын чыңалуусун өзгөртүүгө, ошондой эле горизонталдуу тегиздикте аралоодон тик тегиздикте кесүүгө жана тескерисинче өтүүдө редукторду айлантууга;

         - кыймылдаткыч толугу менен токтогонго чейин кесилген шинаны араа бутасы менен алып салыңыз.

136. Бак-дарактарды кыюуга тоскоол болгон бадалдарды кол жана мотор куралдары менен кыюу керек, ал эми кышында дарактын айланасындагы карды жана узундугу 4 мден кем эмес таштанды жолдорду кулаганга карама-каршы багытта 450 бурч менен кыюу керек.

137. Токойлорду моторлуу куралдар менен кыюуда төмөнкүлөр керек:

 - кыюу каражаттарын (гидро клин, гидравликалык домкрат, кыйучу айры, күрөк, клин) колдонууга;

 - механикалаштырылган кыйу каражаттарын колдонуу менен диаметри 22 смден ашык бак-дарактарды кыйуда шамалдан коргоочу тилкелерди жана 20дан ашык жантаймаларда күйгөн жерлерди өздөштүрүүдө биргелешип иштөөгө (жыгач кыюучу менен);

- даракты кулатуу пландаштырылган тараптан кесип салууга;

- дарактын диаметринин 1/4-1/3 тереңдигинде араалоо жүргүзүү;

- оюктун ылдыйкы тегиздигин дарактын огуна перпендикуляр кылуу, ал эми оюктун үстүнкү кесилиши төмөнкү тегиздик менен 25-35° бурч түзүшү керек же оюктун төмөнкү тегиздигине параллелдүү болушу керек жана аны кесүү жериндеги дарактын диаметринин 1/10 аралыкта;

 - 2-4 см аягына чейин кыйбай калтыруу;

    - кыйуу багытына карата каптал жантаюусу бар бак-дарактар ​​үчүн асты кыйуу клин түрүндө болушу керек, анын үстү эңкейиш багытын караган;

    - эңкейиш багытында 5 градустан ашык эңкейишке ээ болгон дарактарды ​​кулатуу.

138. Кулаган дарактарды балта же мотор куралы менен бутактардан тазалоодо төмөнкү талаптар сакталууга тийиш:

        - бутактарды дүмүрчөктөн баштап дарактын башына карай багыттоо үчүн кыркуу керек;

        - тоо капталдарында жаткан бак-дарактар, эгерде дарактар ​​20° жана андан ашык тик эңкейишти бойлото жана 15° жана андан ашык тик эңкейиште жайгашкан болсо, демонтаждоо алдында дүмүрлөргө байланышы керек.

139. Бутактарды майдалоого жана кесүүгө жол берилбейт:

       - кулаган дарактын үстүндө туруу же ага ээр чаптоо;

       - туруксуз жаткан даракка аны бекемдөө боюнча чараларды көрбөсө;

       - дарактардын пачкаларында, трактор калканчында, штабелде.

140. Даракты бир нече тараптан кесүүгө тыюу салынат. Жантайган бак-дарактар ​​кооптуу кыйылып калбашы үчүн эңкейиш тарапка кыйылышы керек.

141. Жыгылган даракты бөлүкчөлөргө кесүү майда бутактардан толук ажыраткандан кийин гана жасалышы керек.

142. Төбөсү куураган, чириген жана куураган бутактары бар дарактардын астын кыюуга тыюу салынат жана анын ордуна оюк орнотулат.

143. Бак-дарактардын зымдарга кулап түшүшүнө жол бербөө үчүн зымдардын жайгашкан жерине карама-каршы багытта кашаа колдонулушу керек. Аба линиясынын коопсуздук зонасында, ошондой эле бийик бак-дарактар кулаган аралыкта бактарды кыюу зарыл, зымдарды жана аба линиясынын таянычтарын демонтаждоо менен зарыл болгон учурда аба линиясын ажыратып жана жерге туташтыруу менен жүргүзүлөт.

144. Уруксат берилбейт:

        - асылып турган даракты кыюу, же ал таянган бутактарды кесип салуу;

        - илинип турган дарактын дүмурлөрун; асылып турган дарактын дүмүрин же тамырын кесип;

        - илинген даракты грейфер же скиддер манипулятору менен алып салууга;

        - коркунучтуу дарактарды кыйуу үчүн гидроклиндерди колдонуу.

145. Башка бак-дарактарга асылып турган шамалдан жана башкадан түшүүчү бак-дарактарды жыйноо шамалдан коргоочу-шамал кесүүчү аянттарды өздөштүрүү эрежелерине ылайык жүргүзүлүүгө тийиш.

§ 6. Фундаменттердин тузулушу

146. Фундаменттин унификацияланган бөлүктөрүн орнотууда жана жылдырууда (тамандык тактайлар, анкердик такталар, кайчылаштар ж.б.) ылайыктуу көтөрүмдүүлүктөгү атайын шаймандарды колдонуу керек.

147. Фундаменттердин темир-бетон элементтерин салмоо монтаждык илмектер менен көтөрүлүп жаткан конструкциялардын бекемдигин жана туруктуулугун эске алуу менен түзүлгөн схемалар боюнча жүргүзүлүүгө тийиш. Монтаждык илмектерди көтөрүүдөн мурун тазалап, снаряддардын, жаракалардын жана башка бузулуулардын жана кемчиликтердин жоктугун текшерүү керек.

148. Көтөрүү жана жылдыруу учурунда фундаменттин элементтеринин кыймылдашын болтурбоо үчүн бул иш-аракеттерди түздөн-түз кол менен аткарууну жокко чыгарган кашааларды жана башка түзүлүштөрдү колдонуу зарыл.

149. Үймөктү көтөрүүдө, аны жетектөөчү штангаларга айдап, жетектөөчү скважиналардын борборлорун көздөй жүргүзүүдө адамдардын анын түшүү мүмкүн болгон зонасында (үймөктүн бир жарым узундугу) болушуна тыюу салынат.

150. Фундаментти гидроизоляциялоодо КН 3.01-65 жана ГОСТ 33762-2016 Мамлекеттер аралык стандартынын талаптары аткарылышы керек.

§ 7.  Тирөөчүлөрдү чогултуу жана орнотуу

Чогултуучу аянтчаны даярдоо

151. Тиректерди монтаждоо үчүн жерди тандоо көтөрүү жана тартуу механизмдерин өткөрүү үчүн эркин жолдун болушун, такелаждык кабелдердин, арматуранын жана тирөөчтүн учурдагы электр линияларынан жана байланыш линияларынан талап кылынган аралыкты таянычтарды көтөрүү жеңилдигин камсыз кылуу менен жүргүзүлүшү керек.

Конструкцияларды кыймылдатуу жана бекитүү учурунда адамдар үчүн кооптуу зона ачык көрүнүп турган эскертүү белгилери менен белгилениши керек.

152. Аба электр чубалгыларынын тирөөчтөрүн монтаждоо үчүн жер пландалып, дүмүрлөрдөн жана таштардан, ал эми кышында кардан тазаланышы керек. Жер үстүндөгү суулар аянттын сыртына бурулууга тийиш.

153. Тиректердин деталдары күчтүү горизонталдуу төшөлгөн катмарларга салынышы керек.

Таянычтарды чогултуу

154. Секцияларды бириктиргенден кийин, таянычтарды жыгач катмарларга орнотуу же эстакадага коюу керек. Секцияларды домкраттарда же көтөрүүчү механизмдерде асылып калтырууга тыюу салынат.

155. Убактылуу копуролордо иштөөдө инструменттердин жана тетиктердин жайгашуусуна алардын кулашына жол бербеген жерлерде гана жол берилет. Иштин аягында шаймандарды жана тетиктерди убактылуу копуроодо калтырууга тыюу салынат.

156. Колдоонучу чогултуу аяктагандан кийин, андан куралды жана колдонулбаган бөлүктөрүн алып салуу керек. Аларды таянычтардан ыргытууга тыюу салынат.

157. Көтөрүлгөн бөлүм же мүчө орнотулганда монтаждоо бурамалары менен бекемделиши керек.

158. Курулган тирөөчтүн астына бекем инвентарлык тирөөчтөр киргизилген учурларда гана жол берилет.

159. Траверстерди кран менен көтөргөн, бирок жыгач таянычтарга салынбаган таянычка бекитүүгө тыюу салынат.

160. Бурамалардын тешиктерин теңдөө, багыттоо жана дал келүүсүн текшерүү монтаждоочу ломдордун жардамы менен гана жүргүзүлүшү керек.

161. Кошула турган тетиктердин же секциялардын тешиктерин көрсөткөндөн кийин, алардын туруктуу абалын катмарлардын жардамы менен камсыз кылуу керек, андан кийин аларды бурамалар менен бекитүүгө өтүү керек.

Жетектөөчү секцияларды же тирөөчтөрдүн бөлүктөрүн салмоого алар бардык туташтыруу түйүндөрүнө төмөнкү өлчөмдөрдө бурама менен бекитилгенден кийин гана жол берилет;

- темир таянычтар үчүн - тешиктердин эсептик санынан 50%, бирок ар бир түйүндө экиден кем эмес бурама;

- темир-бетон таянычтары үчүн - тешиктердин эсептик санынан 100%.

162. Көтөрүлгөн секцияларга же тирөөчтөрдүн бөлүктөрүнө аларды туташтыруу үчүн алар бекем бекитилип, туруктуулугу текшерилгенден кийин гана чыгууга жол берилет.

163. Темир тирөөчтөрдүн тетиктерин жана тилкелерин кыйшайтканда алардын мүмкүн болуучу кыймыл зонасында болууга тыюу салынат.

164. Атайын өткөөл тирөөчтөрдү курууда (куруу ыкмасы менен) жумушчуларга инструктаж жүргүзүлүп, жооптуу жетекчинин катышуусунда жумуштар аткарылууга тийиш.

165. Туурасынан өтүүчү траверстери бар татаал тирөөчтөрдү монтаждоодо траверсти орнотуу үчүн тирөөчтүн үстүн 1,5 мдей бийиктикке көтөрүү керек болгондо, таянычтын астына бекем инвентарлык таянычтарды алып келүү керек.

Таянычтарды орнотуу үчүн даярдоо жана уюштуруу иштери

166. Тирөөчтөрдү жыйноочу аянттын өлчөмү тирөөчтөрдүн бөлүктөрүн жайгаштыруунун ыңгайлуулугун жана крандардын жана тартуучу унаалардын өтүүсү үчүн эркин жолду камсыз кылууга тийиш. Жумуштарды аткарууга жооптуу адам жумуш башталганга чейин милдеттүү турдо тирөөчтү көтөрүүнүн бекитилген схемасы жана тартиби, ошондой эле коопсуздук боюнча инструктаж өткөрүү, сигнал системасы менен ишке катышкандардын бардыгын кеңири тааныштыруусу керек.

167. Аба электр чубалгыларын курууда колдонулуучу көтөрүүчү штангаларда, шарнирлерде, кабельдерде жана башка түзүлүштөрдө инвентарлык номер, жол берилген жүк жана кезектеги сыноонун датасы көрсөтүлгөн биркалары (маркалары) болушу керек.

168. Монтер тырмактарында, люктарда инвентарлык номерди жана кийинки сыноонун датасын көрсөтүүчү биркалар же штамптар болушу керек.

169. Бардык көтөрүүчү машиналар, монтаждоочу түзүлүштөр сыноодон өтүшү керек.

170. Көп тармактуу строптордун конструкциясы бардык бутактардын бирдей чыңалуусун камсыз кылууга тийиш.

171. Тиректи көтөрүүдөн мурун жумуш жетекчиси тартуу механизмдеринин, такелаждык түзүлүштөрдүн ишке жарамдуулугун, анкерлердин туура салынышын жана кашаалардын орнотулушун, ошондой эле жүк астында бардык такелаждардын бекитилишинин тууралыгын жана ишенимдүүлүгүн текшерүүсү керек. Бул үчүн таяныч 200-300 мм бийиктикке көтөрүлөт жана таяныч конструкцияларынын туура абалы текшерилет. Текшерүү учурунда кандайдыр бир кемчиликтер табылса, таянычты жерге түшүрүү жана байкалган бардык кемчиликтерди оңдоо керек. Андан кийин колдоону кайра 200-300 мм көтөрүүп жана сыноону кайталоо керек. Колдонуучуну конструкциялык абалга көтөрүүгө кемчиликтер жок болгондо гана жол берилет. Көтөрүлгөн таянычтагы кемчиликтерди оңдоого тыюу салынат.

172. Текшерүү жана кароо үчүн көтөрүү учурунда колдоочуга гана жакындоого уруксат берилет. Тирөөгө жакындоо жолдору ар кандай объекттерден эркин болушу керек.

Тирөөчтөрду  орнотуу

173. Конструкциясы бүтпөгөн жана толук топурак менен жабылбаган фундаменттерге темир тирөөчтөрдү орнотууга тыюу салынат.

174. Тирөөчтөрдү орнотуу ПОР (ИӨД) боюнча атайын машиналарды, транспорт каражаттарын, такелаждарды, жабдууларды, шаймандарды жана жабдууларды колдонуу менен ишке ашырылууга тийиш.

175. Кышында тирөөчтөрдү орнотууда тирөөчтүн радиусу кеминде бир жарым бийиктиктеги монтаждоо аймагы тирөөчкө эркин жана коопсуз иштөө үчүн кардан тазаланышы керек. Кардан тазаланбаган аймакта жумуштарды жүргүзүүгө тыюу салынат.

176. «Кран-трактордук» көтөрүү схемасында кулаган штанганын ордуна кранды колдонууга төмөнкү шарттарда гана жол берилет:

- көтөрүлгөн тирөөчтүн салмагы тиешелүү штанга чыгуучу крандын көтөрүү жөндөмдүүлүгүнөн ашпоого тийиш;

- кран штангасынын жумушчу соккусу таянычтын 35-40° кем эмес көтөрүлүшүн камсыз кылууга тийиш (орнотулган таянычтын көтөрүлүү бурчу).

177. Кран жана трактор менен тирөөчтү орнотууда илгичти тартуучу күчтөр тракторго толук өткөрүп бергенден кийин гана тирөөчтөн ажыратуу керек. Трактор менен тирөөчтү улантууга тирөөчтү тормоздоо боюнча иш-чаралар аткарылгандан жана кран кеткенден кийин жол берилет. Көтөрүлгөн тирөөчтүн астынан крандын өтүшүнө тыюу салынат.

178. Бир кран менен тирөөчтү орнотууга төмөнкү шарттарда жол берилет:

        - көтөрүлгөн тирөөчтүн салмагы тиешелүү штанга чыгуучу крандын көтөрүү жөндөмдүүлүгүнөн ашпоого тийиш;

        - илгичтин жумушчу соккусу тирөөчтүн негизинин эң төмөнкү чекитинин жерден (фундаменттен) 0,5 м кем эмес көтөрүлүшүн камсыз кылууга тийиш.

179. Көтөрүүдө бир мамылуу темир-бетонду жана жыгач таянычтарды салмоо оордуктун борборунан жогору жүргүзүлүшү керек. Крандын штанганы айланганга чейин (тирөөчтү чуңкурга орнотууда) тирөөчтүн дөңгөчтөрүн жерден 0,5 м кем эмес бийиктикке көтөрүү керек.Темир-бетон тирөөчтөрүн экөөнө тең салбыроо менен туурасынан жылдыруу керек, тирөөчтөрдүн монтаждык илмектери, эгерде алар жок болсо же бузулса, атайын кармагычтарды же муунтууларды колдонуңуз. Тиректердин механикалык бузулушуна (механикалык бекемдигинин төмөндөшүнө) жол бербөө үчүн тирөөчтөрдү жерди бойлой  сүйрөөгө тыюу салынат.

180. Колдоо илгичтердин (мүйүздөрдүн), кашалардын жана гафтардын жардамы менен чуңкурга багытталышы керек. Көрсөтүлгөн аппараттарсыз бул ишти кол менен аткарууга тыюу салынат.

181. Тирөөчтү көтөрүүдө жана орнотууда төмөнкүлөргө тыюу салынат:

       - таянычтын дөңгөлөгүн кандайдыр бир нерселер менен жүктөңүз же башка багытында артыкчылыкка жетүү үчүн аны колуңуз менен кармаңыз;

       - таянычтын, кабелдердин астында болууга; алардын мүмкүн болгон кулаш зонасында, көтөрүүчү механизмдердин жанындагы коркунучтуу зонада;

- таянычка толук көтөрүлүп, чуңкурга түшүрүлгөнгө чейин жакындоого;

       - таянычка ал толук бекемделгенге чейин чыгууга;

       - чуңкурлардын тереңдиги жетишсиз болгон темир-бетон жана жыгач мамыларды электр орнотмолорун монтаждоо эрежелерине жана мамылардын тиешелүү түрлөрүн орнотуунун типтүү долбоорлоруна ылайык орнотууга.

182. Орнотулган тирөөчтөн кашаларды жана кабелдерди ал бекитилгенден кийин гана алып салууга болот.

183. Лебедкаларды жана түшүүчү жебени колдонуу менен таянычтарды орнотууда төмөнкү шарттарды сактоо керек:

         - лебедкалардын көтөрүү жөндөмдүүлүгү тирөөчтү орнотууда пайда болуучу тартуу жана тормоздоо күчтөрүнөн кем болбоого тийиш;

         - лебедкаларды бекитүү үчүн анкерлер аларга таасир этүүчү күчтөрдүн чоңдугуна жана багытына ылайык келиши керек;

         - лебедка барабанын тормоздоо үчүн гана тормозду колдонуңуз.

184. Иш башкаруучусу тирөөчтү көтөрүүдө крандардын, тракторлордун жана лебедкалардын машинисттеринин жумуш орундарында болушун камсыз кылууга милдеттүү. Тиешелүү көтөрүү убактылуу токтогондо көрсөтүлгөн адамдарга жумуш ордун таштап кетүүгө тыюу салынат.

185. Жолдорго жакын тирөөчтү көтөрүүдө көтөрүүчү кабелдер жана кашаалар өтүүчү кыймылда бузулуп калбашы үчүн чараларды көрүү керек.

Жолдордогу таянычты көтөрүү зонасында сигналчылар жайгаштырылат.

186. Тирек тегиздигинде зарыл болгон катуулукту түзүү үчүн кашаалары бар портал тирөөчтөрүн орнотуудан мурун чыңалууну жөнгө салуу үчүн муфталары бар диагоналдык инвентарлык кабелдик узартууларды орнотуу керек.

Көтөрүү процессинде таянычтын бурулушуна жол бербөө үчүн диагоналдык кашаалардын чыңалуусу бирдей болушу керек. Диагоналдык кашаалардын бирдей чыңалуусун текшерүү таянычты көтөрүүдөн мурун жүргүзүлүшү керек. Зымдардын чыңалуу айырмасы номиналдык мааниден 15% ашкан тирөөчтү көтөрүүгө тыюу салынат.

187. Тироочту көтөрүүдөн мурун ага тормоз кабели, штанга түшүрүүчү блок жана башкаруу кашалары (эгерде орнотуу схемасында каралган болсо) бекитилиши керек. Тироочту көтөрүү процессинде көрсөтүлгөн иштерди аткарууга тыюу салынат.

188. Темир-бетон таянычынан такелажды алып салуу үчүн көтөрүүчү мунараны же жарым автоматтык стропту колдонуу керек. Көтөрүүчү мунара, тепкичтер жана тырмактар ​​жок болгон учурда көтөрүүдөн мурун аркан же нейлон тепкичти бекитүү зарыл. Шатылардын бекиткичтеринин конструкциясы анын жерден түшүшүн камсыз кылууга тийиш.

189. Такелажды алып салуу же башка операцияларды аткаруу үчүн адамдарды тирөөчкө көтөрүү үчүн крандын штангасын колдонууга тыюу салынат.

190. Тиректеги бардык иштер таянычка бекитилген коопсуздук куру менен гана жүргүзүлүүгө тийиш.

Такелаждык кабелдин же аркандын экинчи учу жерге илинип турганда коопсуздук куруна бекитүүгө тыюу салынат.

191. Демонтаждалган такелаждык кабелдерди жана түзүлүштөрдү тирөөчтөн ыргытууга тыюу салынат. Адамдар кооптуу аймактан чыгып кеткенден кийин гана такелаждарды жана арматураларды түшүрүүгө уруксат берилет.

192. Кашалардын бирин алмаштыруу зарыл болсо, убактылуу арматураны алдын ала орнотуу жана бекем бекитүү керек, ага жүк өткөндөн кийин гана тиешелүү туруктуу арматураны демонтаждоону улантууга болот.

193. Тиректерди орнотууда сигналдардын так көрүнүүшүн камсыз кылуу керек. Өзгөчө учурларда, эгерде көрүү чектелген шарттарда иштерди жүргүзүү зарыл болсо, тирөөчтөрдү орнотууга сигналчылардын керектүү санын орнотууга милдеттүү болгон жумуш жетекчисинин жеке көзөмөлүндө гана жол берилет.

194. Шамалдын ылдамдыгы секундасына 10-12 м жана андан жогору болсо, тирөөчтөрдү көтөрүүгө тыюу салынат.

195. Тироочтордо ширетүүчү операцияларды жүргүзүүдө линиянын изоляторлоруна жана зымдарына (кабельдерине), ошондой эле металл эмес материалдан жасалган коргоочу курдун сыдырмасына учкун түшүү мүмкүнчүлүгүн болтурбоо чаралары көрүлүшү керек.

§ 8. Зымдарды жана чагылган кабельдерин  орнотуу[1]

Зымдарды чойуу жана монтаждоо

196. Зымдарды жана аркандарды түздөн-түз болот траверстеринде жана илгичтерде жылдырууга жана чойууга жол берилбейт.

197. Зымдарды жана чагылгандан коргоочу кабельдерди орнотуунун алдында орнотулган тирөөчтөр кылдат каралып, тирөөчтөрдү орнотуу актысы же журналы боюнча кабыл алынууга тийиш.

198. Чойуунун алдында зымдары бар барабандар чойуулу процессинде барабанды тормоздоо үчүн ишенимдүү түзүлүштөр менен жабдылган атайын түзүлүштөргө (чойуучу арабаларга же текелерге) бекем орнотулушу керек.

199. Айрыкча тик эңкейиштерде жана эңкейиштерде чойуу зымдарынын багыты жумуш жетекчиси тарабынан тандалышы керек.

200. Барабандардан зымдарды чойуучу түзүлүштөрдүн жардамы менен чойуудачойууга туура чойууга байкоо жүргүзгөн жана чойуунун оператору менен ишенимдүү байланышы бар адамдар чойууга коюлууга тийиш.

201. Эгерде зымдын бурулуштарынын бир бөлүгү барабандан түшүп калса, анын жылышын токтотуу керек.

202. Барабандагы зымдын катушкаларын аны чойуу учурунда оңдоого, ал эми айдоочуга - чойуу механизминин кабинасынан чыгууга тыюу салынат.

203. Барабандан зымды чыгарардан мурда акыркы 5-6 айланууну кол менен чыгарып, чойгон зымды жакынкы таянычка бекитүү керек.

204. Зымдарды кол менен тоголоктоп, чийүүдө зымдын учуна курчоого, ошондой эле илмектин учун кол же ийинге коюуга тыюу салынат.

205. Зымды жана кабелди чойууга чыгарууда аларды дүмүргө жана башка тоскоолдуктарга илинип калтырууга, илгичтүү зымдын бурчунун ичинде болууга тыюу салынат.

206. Тартуу механизминин кыймыл ылдамдыгы рельефке жараша тандалып алынат жана 5 км/сааттан ашпоого тийиш.

207. Шамалдын ылдамдыгы 10-12 м/сек жана коюу туманда зымдарды тирөөчкө көтөрүп чыгууга тыюу салынат.

208. Темир жолдор, автомобиль жолдору жана айыл чарба жолдору менен кесилишкен аба линияларынын аймактарында же аларга жакын жердеги зымдарды орнотууда төмөнкүлөр зарыл:

         - поезддердин өтүү мөөнөтүнө ишти убактылуу токтотуу үчүн монтаждоо иштеринин датасын жана убактысын темир жол администрациясы менен макулдашууга;

- жол кыймылынын коопсуздугун уюштуруу башкы башкармалыгы менен унаа жолдорунда жана айыл чарба жолдорунда кыймылды токтотуу менен ишти координациялоого, ошондой эле 100 метр аралыкка кызыл сигнал желекчелери менен, ал эми караңгыда фонарлар менен иш аймагынын эки тарабына сигналчыларды коюуга. поезддин же унаанын өтүшү үчүн орнотула турган зымды жетиштүү бийиктикке көтөрүп, аны өткөөл таянычтарга бекем бекитүү зарыл.

209. Күн күркүрөй баштаганда бригадир бригаданы жумуштан чыгарып, линияларды трассадан алып салууга милдеттүү. Күн күркүрөп турганда тирөөчтөрдүн жанында иштөөгө жана болууга тыюу салынат.

Зымдардын байланышы

210. Зымдарды тиешелүү шаймандын (темир араа, кабель кескич) жардамы менен гана кесиңиз. Зымдарды жана кабелдерди кескич менен кесүүгө тыюу салынат. Зымдарды жана аркандарды кесүүдө алардын учтары зым менен оролуу болушу керек.

211. Зымдарды кысып бүткөндөн кийин, туташтыруучу же чыңалуу кысгычында пайда болгон бурчтарды майда ара менен кесип салуу керек.

212. Коргошундуу бензинди зымдардын учтарын жана бириктирүүчү кычкачтарды жуу үчүн колдонууга тыюу салынат.

213. Зымдарды термиттик ширетүү боюнча иштөөгө бул жумуштарды жасоо укугун алуу үчүн сынактан өткөн, атайын даярдыктан өткөн адамдарга уруксат берилиши мүмкүн.

214. Ысык жана кургак аба ырайында термиттик ширетүү боюнча жумуштарды аткарууда жыгач тирөөчтөрдүн же куураган чөптүн муздабаган шлактардын кокустан кирип кетишине жол бербөө үчүн чараларды көрүү керек.

215. Талаада жумуштарды аткарууда төмөнкү өрт коопсуздугунун эрежелерин сактоо зарыл:

- жыгач конструкциялардан жана күйүүчү материалдардан (чөп жана саман) 50 м кем эмес аралыкта от жагууга жол берилет;

        - өрт жана ысык жумуштар үчүн жерлер чөп өсүмдүктөрү, токой таштандылары жана башка күйүүчү материалдар минералдык катмарга чейин толук алынып салынган жер тилкеси менен чектелиши керек (бул тилкенин туурасы 1 мден кем эмес болушу керек);

        - күйүп жаткан ширеңкелер, тамеки калдыктары, электрод шлактары, термикалык картридждерден муздабаган шлактар ​​атайын металл идишке (чака) салынууга тийиш;

        - күйүп жаткан же күркүрөгөн отторду, газ күйгүчтөрүн жана башкаларды туруктуу көзөмөлсүз калтырууга жол берилбейт.

Изоляторлорду монтаждоо

216. Орнотулган, бирок туруктуу эмес тирөөчтүн астына изоляторлордон гирляндаларды чогултууга тыюу салынат.

217. Гирляндаларды чогултууда  тейлөөгө жарамдуу шаймандарды гана колдонуу керек (кулпуларды орнотуу үчүн кычкачтар, ачкычтар); изоляторлордун фарфор сыныктарын кол капсыз колго алууга тыюу салынат,

218. Изоляциянын каршылык сыноосу III кем эмес электр коопсуздук тобуна ээ болгон кызматкер тарабынан жүргүзүлүшү керек.

219. Роликтер жана аларга тыгылган зымдар менен гирляндаларды көтөрүү траверстерди айланып өтүү үчүн аркан кашаларын колдонуу менен механикалаштырылган ыкма менен ишке ашырылууга тийиш. Зымдарды тирөөчкө вертикалдуу жайгаштыруу менен гирляндалары жана жылма роликтери бар зымдарды жогорку траверстен баштап көтөрүү керек.

220. Изоляторлордун орнотулган гирляндаларына түшүүгө жана аларда иштөөгө тыюу салынат. Бул үчүн, көтөрүүчү мунараларды, атайын тепкичтерди же бешиктерди колдонуңуз.

Зымдардын чыңалуусу

221. Орнотулган тирөөчтөрдөгү иштер атайын көтөрүүчү механизмдерден (мунаралар, гидролифттер), ал эми тирөөчтөргө тырмактардын, люктардын жана тепкичтердин жардамы менен жетүү мүмкүн болбосо, жүргүзүлүшү керек. Тепкичти орноткондон кийин, ал бардык таяныч пункттарында таянычка бекитилиши керек.

222. Тироочко чыгууда арматураларды, жабдууларды, материалдарды  бирге көтөрүүгө тыюу салынат. Көтөрүү тироочко орнотулган блок аркылуу чексиз аркандын жардамы менен ишке ашырылат.

223. Тирооч боюнча ишти коопсуздук курун таянычка чынжыр менен бекиткенден кийин гана баштоого болот.

224. Бешиктен, телескоптук мунарадан же гидравликалык көтөргүчтөн бийиктикте иштөөдө коопсуздук курдун сыдыргычы алардын тосмосуна бекитилиши керек.

225. Шаарларда жана айылдарда зымдарды илип, көрүү жана бекитүүдө эскертүү плакаттары жумушчу зонанын чек арасына илинип, байкоочулар илинет. Чоң узундуктагы анкер аралыктарды көргөндө зымдарды чыңдоодон мурун бул тууралуу калкка алдын ала кабарлоо керек жана бардык кесилишкен жолдордо байкоочуларды коюу керек.

226. Зымдарды чыңдоо үчүн тартуу механизмдери блокторду бекитүүчү чекиттин бийиктигинен эки эседен кем эмес аралыкта жана зымдын огу боюнча так орнотулушу керек. Эгерде рельефтин шарты боюнча көрсөтүлгөн талаптарды аткаруу мүмкүн болбосо, бурмалоочу блокторду колдонуу, зарыл болгон учурда тирөөчтөрдүн траверстерин убактылуу бекемдөө керек.

227. Зымдарды чойуучу роликтерден кыскычтарга өткөрүүдө зымдарды кармоо үчүн көтөрүүчү мунаралардын себеттерин колдонууга жол берилбейт.

228. Аларды көтөрүүдө изоляторлордун, монтаждык блоктордун, зымдардын, кабельдердин жана башка буюмдардын гирляндаларынын астында болууга, ошондой эле термиттик ширетүүчү жердин астында болууга жана өтүүгө тыюу салынат.

229. Узун аба линияларын монтаждоодо жана демонтаждоодо узундугу 3 км болгон айрым монтаждалган аймактардын зымдары кыска туташуу жана жерге туташтырылышы керек.

230. Анкердик тирөөчтөгү илмектерди туташтыруу бул таянычка жанаша жайгашкан анкердик аралыктарда монтаждоо иштери аяктагандан кийин гана жүргүзүлүүгө тийиш. Чыңалуусу 110 кВ жана андан жогору болгон электр өткөргүч линиясынын илмектери аларды туташтыруудан мурун зымдарга же чыңалуу гирляндаларына бекитилиши керек, бирок траверстен эсептегенде төртүнчү изоляторго жакын эмес, ошондой эле чыңалуудагы линияда 35 кВ жана андан төмөн - зымдарга гана.

231. Жамгыр жакындаганда жана күн күркүрөгөн учурда зымдарды монтаждоо иштерин жүргүзүүгө, ошондой эле адамдардын тирөөчтөрдүн жанында болууга тыюу салынат.

232. Чыңдоодо жана көрүү учурунда зымдардын астында болууга тыюу салынат.Зымдарды көтөрүүдөн мурун тирөөчтөрдүн, анкерлердин бекитилишинин ишенимдүүлүгүн, такелаждын ишке жарамдуулугун текшерүү керек. Тартуу механизминен анкерлерге күчтөрдү өткөрүп бергенде, зымдар бекем бекитилип, андан кийин гана тартылуучу тракторду бошотуп алуу зарыл.

Шамалдын ылдамдыгы секундасына 10-12 мден ашкан жана коюу туманда зымдарды чыңалууга тыюу салынат.

Аралыкты бөлгүчтөрду орнотуу

233. Тиректерге асылып коюлган бөлүү фазалуу зымдарга дистанциялык таянычтар  бөлүү фазалуу зымдарды бойлото жүрүүчү монтаждоочу арабаларды же көтөргүчтөрдү (мунараларды) колдонуу менен орнотулушу керек.

234. Жыйноо вагонеткаларында иштөөгө эмгекти коргоо боюнча киришүү инструктажынан жана жумуш ордунда алгачкы инструктаждан өткөн, вагонеткада иштөөнүн коопсуз ыкмаларына үйрөтүлгөн жана вагонетканы эксплуатациялоо боюнча билим сынагынан өткөн электр линиячыларына мумкун.

235. Арабаны бөлүү фазасынын зымдарына көтөрүү көтөрүүчү мунаранын жардамы менен же блоктордун жана коопсуздук арканынын жардамы менен жүргүзүлүүгө тийиш. Арабада тормоздук түзүлүш болушу керек.

236. Электр линиясын вагонеткага түшүрүүгө ал зымга акыркы жолу орнотулгандан кийин жана аны зымдар боюнча жылдырууда заводдук нускамада каралган бардык коопсуздук чаралары көрүлгөндөн кийин гана жол берилет. Арабага түшкөндөн кийин линиячы дароо коопсуздук короосун экиден кем эмес зым менен бекитиши керек. Арабадан аралыкта чыгууга тыюу салынат.

Арабаны бириктирүүчү зым кыскычтары аркылуу жылдырууда роликтердин астындагы чектөөлөрдү алып салууга тыюу салынат.

237. Жыйноо вагонеткасын жылдырууда зымдарга таянганда электр линиясынын колун коргоо үчүн кенеп колкаптарды колдонуу керек.

238. Бөлүнүүчү зымдар жана кабелдер боюнча персоналдын кыймылына төмөндөгүдөй учурларда жол берилет:

         - кесилиши кеминде 240 мм2 зымдарда;

         - кесилиши кеминде 70 мм2 болгон кабелдерде.

§ 9. Өзун колдой турган  изоляцияланган зымдарын орнотуу

Электр тогуна урунуп калуу коркунучун азайтуу максатында ар бир ток өткөрүүчү жана узак убакыт бою аба ырайынын таасирине туруштук бере ала турган көмөкчү зымдар үчүн өзүнчө изоляциясы бар өзүнчө изоляцияланган зымдар колдонулат.

239. ӨКИЗ зымдарынын изоляциясы жарыкка туруктуу термопластикалык полиэтиленден же аба ырайынын таасирине, чоюлууга жана бири-бирин кайталоого, ошондой эле курч кырдаалда өткөргүчтөрдү ысытууга туруктуу кайчылаш полиэтиленден жасалышы керек. Бул механикалык стресске ӨКИЗ изоляциясынын сезгичтигин эске алуу зарыл.

240. ӨКИЗ зымдарына линияларды тартуу үчүн бак-дарактардан жана бадалдардан аба линиясынын трассасы тазаланышы керек.

241. Орнотуудан мурун, иш аянтын тосмолоочу коргоочу жана белгилөөчү тосмо менен камсыз кылуу зарыл.

242. Бийиктикте иштөөдө коопсуздук чараларын сактоо, ГПМ менен иштөөдө коопсуздук чаралары, электр станциясында колдонуудагы эрежелерге ылайык аспаптарды жана приборлорду жана жеке жана жамааттык коргонуу каражаттарын колдонуу менен иштөө камсыз кылынууга тийиш.

243. ӨКИЗ зымды барабандан чыгарып жатканда, изоляцияга зыян келтирбөө үчүн зым жерге же имараттарга тийбеши керек. Ошондой эле зымдар бетон таянычтарга жана анын темир конструкцияларына тийбеши керек, ӨКИЗ зымдарын монтаждоо ишкананын жетекчиси тарабынан бекитилген технологиялык карталардын жана схемалардын негизинде, тышкы абанын температурасы +20 0 С кем эмес болгондо жүргүзүлөт. 100м.  станокто орнотулган барабандан тузден-туз механикалаштырылган прокат гана колдонулат. ӨКИЗ зымын жерге төшөөгө тыюу салынат, ары-бери суйро атайын полимердик жабуусу жок роликтер аркылуу ишке ашырылат.

ӨКИЗ линияларын төшөөдө блоктук система кабелди илип коюу жана аны кийинчерээк чыңдоо үчүн атайын түзүлүштөрдү жана куралдарды монтаждоо үчүн колдонулат - болот ленталар жана гидравликалык зымдар үчүн ӨКИЗ кайчы, жеңдер үчүн кысуу, динамометрлер, лебедкалар, ар бир тироочко илинген ары-бери суйро роликтер, өткөргүч байламчаны чечүүгө мүмкүндүк бербеген бургучтуу монтаждык байпак жана башкалар. ӨКИЗ аба линияларын төшөө боюнча калган талаптар жылаңач зымдары бар аба линиялары үчүн  Электр монтаждоо эрежелери менен жөнгө салынат.

244. Барабанды жана кабелдин өзүн чыгаруу 5 км/сааттан ашпаган ылдамдыкта жүргүзүлүшү керек. Ролик тормоздук түзүлүш менен жабдылууга тийиш, барабанды кол менен чыгарууну токтотууга же барабанда жайылып жаткан кабелди прокаттоодо кол менен оңдоого мүмкүн эмес.

245. ӨКИЗ зым байланыштары тирөөчтөрдүн ортосунда гана, ал эми бутактары зымды бекитүү пункттарында гана жүргүзүлөт. Түздөн-түз изоляцияланган ток өткөргүчкө туташтырууга мүмкүндүк берүүчү сынуучу болт башы бар пирсингдик кычкачтардын өзгөчө конструкциясынан улам, аларды кайра колдонууга жол берилбейт, зым тартылбаган болсо да, кыскычтардын башка түрлөрүн колдонууга тыюу салынат, бир байламта бир нече ӨКИЗ натыйжасында бир гана бекитүү үчүн иштелип чыккан. Ар бир линия өзүнчө орнотулушу керек. Зымдын чыңалуусун текшерүү эксплуатациялоочу персоналдын коопсуздугуна коркунуч туудурган изоляцияга механикалык зыян келтирбөө же кабелдин үзүлүшүнө жол бербөө үчүн динамометрди колдонуу менен гана жүргүзүлөт.

246. Имараттын дубалын бойлото кабелдерди төшөө пластикалык коргоочу түтүктөрдө жүргүзүлүшү керек. Жер астындагы кириштер кабелдик кирмелерди коргоочу пластмассага же темир гильзаларга (трубаларга) төшөө сыяктуу жүргүзүлөт, ӨКИЗдын өткөргүч бөлүгүнүн жер астындагы бөлүгү да түтүкчөлөргө 1 мден кем эмес тереңдикте төшөлөт. Кабелди көмгөндөн кийин жер бетинде алардын пайда болгон жери жөнүндө тышкы белгилер белгиленет.

247. Аба ырайынын жагымдуу шарттарында узундугу 2 мге чейинки тилкелерде бузулган изоляцияны оңдоо изоляциялоочу материалдын 2 катмарынан кем эмес колдонуу менен чыңалуу астында жүргүзүлүшү мүмкүн. Калган учурларда, кабелдер үзүлгөндө же айрым секцияларды алмаштырууну талап кылган бузулууларда электр орнотмолорун эксплуатациялоонун коопсуздук эрежелерине ылайык чыңалууларды алып салуу жана бардык зарыл уюштуруу-техникалык иш-чараларды жүргүзүү менен иштер жүргүзүлөт.

248. Жеке үйгө кирүүчүлөрдү алмаштыруу электр линиясы ажыратылганда жана ӨКИЗ жерге туташтырылганда гана ишке ашырылат.Мында магистралдан ажыратуу үчүн алгач фазалык өзөктүн пирсингдик бириктирүүчү механизми алынып салынат, андан кийин ташыгыч жерге туташтыргыч алынып салынат.

Кабельди дубал аркылуу үйгө пластик же темир түтүк менен Кыргыз Республикасынын Өрт коопсуздугунун эрежелерине ылайык алып өтүү зарыл. Имараттын дубалын бойлото ӨКИЗ төшөө дубалдан кеминде 6 см атайын кронштейндердин аралыгы менен жүргүзүлүүгө тийиш. Мында газ жана суу түтүктөрү ӨКИЗдан 0,4 жана 0,1 м аралыкта жыгач дубалдарына жайгаштырылышы керек, ӨКИЗ темир толкун менен төшөлөт. ӨКИЗ түздөн-түз үйдүн ичинде же чатырда баштоого болбойт.

§ 10. Өткөөлдөрдү орнотуу, өтмөктөрдү уюштуруу

249. Инженердик курулуштар жана табигый тоскоолдуктар (эксплуатациялоочу АЭЛ, радио жана байланыш линиялары, темир жана автомобиль жолдору, жарлар, каналдар, дарыялар ж.б.у.с.) аркылуу өтүүчү жерлерде зымдарды монтаждоо иштери башталганга чейин заказчы тарабынан подрядчы жана кызыкдар уюмдар өз ара макулдашуу протоколдорун түзүшү керек, анда иштин датасы жана убактысы, иштеп жаткан АЭJI өчүрүү убактысы, темир жолдордун байланыш тармактары ж.б. иш ондуруштогу чаралар, жооптуу иш жетекчилеринин ысымдары.

250. Автомагистральдар жана айыл чарба жолдору менен кесилиштерде жумуш орунунун эки тарабында 100 м аралыкта жумуштарды аткарууда жол боюнда күндүзү желектери, түнү чырактары бар сигнализаторлор орнотулушу керек.

251. Суу тосмолору аркылуу өтүүдө жумуштарды аткарып жаткан бардык жумушчулар сууда куткаруучу шаймандарды колдонуу эрежелерине үйрөтүлүп, жумуш учурунда куткаруучу чыптамаларга ээ болууга тийиш. Кайыктар, катерлер, салдар жана башка суу кемелери (амфибиялар) куткаруучу шаймандар менен камсыз болушу керек.

252. Жүк ташуучу унааларды өтүүгө 0,8 мден ашпаган (автомобилдин техникалык маалыматтарын эске алуу менен) өтүүчү тереңдикте жана 0,7 м/с ашык эмес суунун агымында жол берилет.

253. Суу тоскоолдору аркылуу зымдарды жана такелаждарды өткөрүүдө негизги өтүү каражаттарынан тышкары электр монтаждоо уюмунун жетекчилиги авария болгон учурда биринчи жардам көрсөтүү үчүн кайыктардын (катерлердин) нөөмөттө болушун камсыз кылууга жана кемелерди, сүзүүчү жабдууларды жана башкаларды эскертүүгө милдеттүү. Жээктер менен сүзүүчү объектилердин ортосунда ишенимдүү байланыш уюштурулушу керек.

254. Жер көчкү жана кар көчкү белгилери бар капчыгайлардын ашууларында электр зымдарын өткөрүүдө жана суу тосмолор аркылуу такелажда тиешелүү кызматтан уруксат алынганга чейин монтаждоого тыюу салынат.

255. Жаан жаагандан кийин ашууларда монтаждоо иштерин баштоого капталдарды бригадир кылдат текшергенден кийин гана жол берилет.

256. Капчыгайдын түбүнө түшүү зарыл болсо, аркан тепкичти жана ийилгич коопсуздук арканына бекитилген коопсуздук курун колдонуу керек, 1,5 мден ашык түшүү узундугу жана 70тен ашык жантаюу бурчу менен коопсуздук аркан эки эсе болушу керек.

Коргоочу аркандарды жана тепкичтерди колдонбостон тик эңкейиштерде жана таштарда жүрүүгө тыюу салынат.

257. Жумушчуларды тик эңкейиште аркан менен түшүрүүдө оор аспапты кол менен алып жүрүүгө жол берилбейт. Керектүү аспаптын түшүүсү өзүнчө жана алдын ала аркандардагы атайын идиштерде жүргүзүлүшү керек.

258. Тыюу салынган: өтмөктөн өткөндө, ар кандай кеңдиктеги суу тосмолорун кесип өткөндө, суу ташкынында, нөшөрлөгөн жамгырда, кар жааганда, туманда, муздун жылып кетишинде жана шамалдын ылдамдыгы секундасына 12 мден ашкан учурда каршы кыймылга.

259. Суу тосмолору жана инженердик курулуштар (темир жолдор, аба электр линиясыI, байланыш линиялары, автомобиль жолдору ж.б.) аркылуу өтүүдө зымдарды жана кабелдерди алдын ала өлчөө ыкмасын колдонуу керек.

260. Ар бир өтмөктү чоң тоскоолдуктардан (дарыялар, суу сактагычтар, капчыгайлар) орнотуу үчүн жумуштарды аткаруунун жеке долбоору түзүлүшү керек.

261. Өткөөл тирөөчтөрдүн конструкцияларын вертикалдуу узартуу ыкмасы менен монтаждоодо кооптуу аймак жогорулатылган таяныч элементинин горизонталдык проекциясынан кеминде бир жарым бийиктик (узундук) радиусу болууга тийиш.

Тирек конструкцияны көтөрүүдө жана бекитүүдө жана монтаждоо механизмдерин кайра иретке келтирүүдө жумуштарды жүргүзүүгө жана коркунучтуу зонада болууга жол берилбейт.

262. Орнотуу учурунда тирөөчтөр жылдырылат, жүктөр кабелдик кашаалар менен селкинчектен сакталышы керек. Тарткычтардын бекитилүүчү жери жана бул операцияны аткаруу үчүн зарыл болгон механизмдердин орду жумуштарды даярдоонун долбоорунда көрсөтүлгөн.

263. Күн сайын жумушка киришердин алдында жооптуу жумушчу жетекчи такелаждык түзүлүштөрдүн, анкерлердин, кашалардын, тарткычтардын техникалык абалын текшерүүгө милдеттүү.

264. Бир сменден ашык убакытка созулган жумушта тыныгуулар учурунда крандын мачтасы жана штанганы, жөнгө салынуучу мачта, жөнгө салынуучу портал шамал жүктөрүнүн ага таасири минималдуу боло тургандай абалда коюлуп, аларды бекем бекитүү керек.

Өз алдынча көтөрүлүүчү кранды пайдалануу менен таянычтарды орнотууда аны кайра жайгаштыруу учурунда анын үстүндө болууга тыюу салынат.

265. Реверсивдүү порталы бар өткөөл таянычтарды орнотууда чынжырлуу көтөргүчтөрдүн бир калыпта жүктөлүшүн камсыз кылуу керек. Жүктү көтөрүү учурунда порталдан чыгуунун өлчөмүн өзгөртүүгө тыюу салынат.

266. Реверсивдүү монтаждык мачтанын жардамы менен өткөөл тирөөчтөрдү монтаждоодо бардык кашаалардын чыңалуусу, ошондой эле мачтанын жантайыш бурчу жумуштарды жасоо үчүн долбоордо аныкталган маанилерден ашпоого тийиш.

267. Тиректерди монтаждоо үчүн колдонулуучу жөнгө салынуучу монтаждык мачтаны вертикалдуу узартуу ыкмасы менен сыноо ар бир өзгөртүүдөн кийин жүргүзүлүшү керек.

Сыноолор мачтаны монтаждоо жана жөнгө салынуучу мачта орнотулган таяныч бөлүгүн конструкциялык бекитүү аяктагандан кийин жүргүзүлөт.

268. Элди көтөрүү үчүн лифттерди (мунараларды) колдонуу зарыл.

269. Лифттин (мунаранын) бешигин тирөөчкө отургузуу (түшүрүү) үчүн коргоочу тосмосу бар атайын аянтчалар жана адамдар андан чыкканда бешиктин абалын бекитүүчү түзүлүштөр менен жабдылышы керек.

Адамдардын кирүү (чыгуу) үчүн аянтчанын туурасы 500 мм кем эмес алынуучу тосмо же кулпуланган эшик болушу керек.

Бешиктеги адамдарды көтөрүүгө иштин аткарылышына жооптуу адамдын көзөмөлү астында гана жол берилет.

270. Бир нече машинанын жардамы менен айландыруу жолу менен тирөөчтөрдү көтөрүүдө электр лебедкалары же тракторлор колдонулуп, аркан тартуу ылдамдыгы бирдей болушу керек.

271. Бурулуш менен таянычты көтөрүүдө тракторлордун кыймылынын маршруту пландалышы керек. Аянттын өлчөмү тартуу кабелин тандоону камсыз кылууга тийиш.

§ 11. Өзгөчө ландшафтык жана климаттык шартта

                         иштерди өндүрүү

Тоолуу райондордо коопсуз эмгекти уюштуруу

272. Тоодогу, жетүүгө кыйын аймактардагы бардык жумуштар аймактын жетекчисинин (улук жетекчинин) уруксаты менен гана жүргүзүлүшү керек. Уруксат күн сайын иш башталганга чейин берилет.

Кар көчкүлөрүнүн, таш кулоолордун, жер көчкүлөрдүн пайда болушу мүмкүн болгон жерлерде жумуштар атайын (кар көчкү же башка) тоо-кен казып алуу кызматтары менен макулдашылгандан кийин иштөөгө уруксат боюнча жүргүзүлүүгө тийиш.

273. Монтаждоо аянтчасынын курамында адамдарды куткаруу үчүн зарыл болгон куткаруучу шаймандар менен камсыз болгон ыкчам топтор түзүлүүгө тийиш.

Шашылыш топтун иши белгиленген тартипте бекитилген жергиликтүү нускамалар менен жөнгө салынууга тийиш.

274. Тоолуу аймактарда адамдардын кыймылы өз ара жардам көрсөтүү үчүн жумушчулардын ортосунда үзгүлтүксүз көрүнүүнү же үн байланышын камсыз кылгандай шартта ишке ашырылууга тийиш. Жалгыз адамдардын кыймылына тыюу салуу керек.

275. 450 тен ашкан эңкейиштердеги жумуштарды бул үчүн атайын даярдалган, альпинистин (бийиктикте иштоочунун) сертификаты бар персонал гана жүргүзүшү керек. Ошону менен бирге «Аскага чыгуучуларды эңкейиште жана жантайыңкы тазалоодо иштөө үчүн коопсуздук боюнча типтүү нускамалардын» талаптарынын аткарылышын камсыз кылуу зарыл.

276. Жаан-чачын маалында же кар эрүү мезгилинде терең ойдуңдарды бойлоп өтүүгө, ошондой эле сел агындыларына өтүүгө тыюу салынат.

277. Тоо дарыяларынан өтүүдөн мурун жээктерге чалгындоо иштери жүргүзүлүп, эки жээкке коопсуздук аркандары бекитилиши керек. Дарыянын агымынын ылдамдыгы секундасына 1 мден ашкан учурда коопсуздук аркансыз өтүүгө тыюу салынат.

278. Суу тосмолорун аркан жана блок менен кесип өтүүдө бутту алдыга жана дарыядан ылдый көздөй блоктон же карабиндин үстүндө тайып өтүү керек.

279. Тоолуу шарттарда электр линияларын курууга тартылган бардык жумушчулар кар көчкүлөр жана таш кулоолору мүмкүн болгон жерлерди, ошондой эле белгилер менен көрсөтүлгөн баш калкалоочу жайларды билиши керек.

280. Линиянын кар көчкү жүрүү коркунучу бар аймактарында иштерди жүргүзүүдө байкоочунун катышуусу милдеттүү болуп саналат. Коркунуч болгон учурда жумушчуларга кооптуу аймактан чыгып кетүүгө белги бериши керек.

281. Жаандан, кар жаагандан, жер титирөөдөн кийин тоо шартында жумуштарды баштоого жумуш журналында тиешелүү жазуу менен капталдардын, жантайыңкылардын жана конструкциялык туруктуулукту тыкыр текшергенден кийин гана жол берилет.

282. Бийик тоолуу жерлерде (1000 мден ашык) иштегенде күндүн нурунан күйүүдөн сактоо үчүн беттин терисин глетчердик май менен майлоо, көздү жарыктан коргоочу көз айнек менен коргоо зарыл. Жайында трассада жүргөндө көтөргүчтүн бийиктигине жараша температуранын айырмасын эске алуу зарыл.

Саздуу жерлерде коопсуз эмгекти уюштуруу

283. Иш башталганга чейин трассанын саздык абалына изилдөө жүргүзүү жана ишти өндүрүш үчүн коопсуз шарттарды камсыз кылуу боюнча чараларды көрүү зарыл.

284. Саздуу жерлерде колдонулуучу тракторлор менен автотранспорттордун кросс-кошуп журуу жондомдуулугу жогору болушу керек. Керек болсо унаалардын өтүүсү үчүн убактылуу жолдор салынышы керек.

285. Саздуу жерлерде адамдарды ташуу атайын жабдылган чана тибиндеги чиркегичтерде жургузулушу керек. Айдоодо трактордун кабинасынын эшиги ачык болууга тийиш.

286. Айдоочу айдап баратканда башын кабинадан чыгарбашы керек.

287. Киши өтүүчү жолдору жок саздар аркылуу адамдардын кыймылы адамдардын ортосундагы 2-3 мден кем эмес аралык менен мамыларды жана коопсуздук аркандарды милдеттүү түрдө колдонуу менен «изден изге» жүргүзүлүшү керек. Саздак жерде адамдарды жалгыз жылдырууга тыюу салынат.

288. Кооптуу саздак жерлерден өткөндө мамылардан жана бутактардан полдорду (гати) жасоо зарыл. Жаркыраган жана жапжашыл бак-дарактар ​​менен капталган саздардагы «терезелерди», ошондой эле башка кооптуу жерлерди айланып өтүү керек. Сазды аралап өтүүдө сууга же сазга катылган учтуу дүмүрлөрдөн, тытактардан жана таштардан сак болуу керек.

289. «Терезеге» тушуп кеткен учурда капыстан кыймылдарды жасабастан, «терезенин» үстүнө коюлган таяктан кармап туруу керек.

Сазга түшкөн адамды куткарууну мамы же аркандын жардамы менен туруктуу жерден жүргүзүү керек. Жабырлануучуну саздан чыгаргандан кийин дароо тыш кийимди кургатуу же алмаштыруу чараларын көрүү керек.

290. Саз газы (метан) көбөйгөн аймактарда жумуштарды санитардык-эпидемиологиялык көзөмөл органынын уруксаты менен гана жүргүзүүгө жол берилет.

291. Уулануунун белгилери пайда болгон учурда (баш айлануу, жүрөк айлануу, эсин жоготуу) жабырлануучуну дароо коопсуз жайга (таза абага) алып чыгуу, биринчи жардам көрсөтүү же жабырлануучуну фельдшердик-акушердик пунктка жеткирүү чараларын көрүү керек.

292. Жумуш жүрүп жаткан жерде комбинезон жана бут кийимдерди кургатуу үчүн бөлмө жабдылышы керек. Комбинезондун комплектинде чиркейлерден жана чымындардан коргоочу каражаттар болушу зарыл. Жумушчулар курт-кумурскаларды жок кылуучу каражаттар (пасталар, майлар, аэрозолдор ж.б.) менен камсыз болушу керек.

Төмөн температурада коопсуз жумушту уюштуруу

293. Терс температурада курулуш-монтаждоо жумуштарын аткарууда жумушчулар учун администрация тарабынан белгиленген эс алуу жана жылытуу режимдери сакталууга тийиш.

Эгерде эмгек шарттарына ылайык жылытуу үчүн тыныгууларды берүү мүмкүн болбосо, жумушчуларга жылытуучу кийимдер берилиши керек.

294. Комбинезондун жана бут кийимдин жылуулуктан коргоочу касиеттерин сактоо үчүн аларды үзгүлтүксүз кургатуу, тазалоо (жуу) жана оңдоону уюштуруу зарыл.

§ 12. Вертолетторду колдонуу иштери

295. Вертолеттордун жардамы менен жумуштарды аткарып жаткан электр линиясынын жердеги бригадасы үчүн алар «Кызматтык жүргүнчүлөрдү ташуу үчүн авиацияны пайдаланган ишканалардын кызматкерлери үчүн жүктөрдү сырткы илгичтер менен ташууда жана курулуш-монтаждоо иштеринде коопсуздук боюнча нускаманын» негизинде иштелип чыгышы керек.

296. Вертолеттор менен конструкцияларды ташууда жана монтаждоодо инженердик-техникалык кызматкерлердин ичинен жооптуу иш башкаруучусу дайындалышы керек.

297. Жумуштарды аткаруунун технологиясы вертолеттун экипажынын командири менен макулдашылышы керек.

298. Монтаждоо иштерин жүргүзүүдө жер-аба байланышы радио байланышын колдонуу менен жүргүзүлүүгө тийиш. Орнотуу процессинде радиобайланыш үзгүлтүккө учураган учурда атайын иштелип чыккан сигналдык системаны колдонуу менен белги сигнализациясына жол берилет.

299. Жер үстүндөгү экипаждын бардык мүчөлөрү тиешелүү кийимдер (коргоочу каскалар, көз айнектер жана кол каптар) менен камсыз болушу керек.

300. Жердеги сигналчынын кийиминин түсү ачык, курчап турган чөйрөгө карама-каршы келген (кызгылт сары чыптама) болушу керек.

Жер үстүндөгү персоналдын кийими вертолеттун винтинен чыккан аба агымы менен гипотермиядан коргой тургандай бекем болушу керек. Көз айнек жабык түрү болушу керек.

301. Монтаждоо аймагынын өлчөмдөрү вертолеттун негизги роторунун диаметринен 0,5 кем эмес негизги жана куйрук роторунун канаттарынын учтарынан жердеги тоскоолдуктарга чейинки аралыкты камсыз кылууга тийиш. Негизги ротордун борборунан иштеп жаткан электр линиясына чейинки аралык 50 м кем эмес болушу керек.Тазалоонун туурасы 40 мден кем эмес, пикеттин тазалоо чектерине карата симметриялуу жайгашуусу менен. Вертолеттун конуучу аянты таштандылардан жана майда тетиктерден тазаланышы керек.

302. Ишти баштоонун алдында жүктү бекитүү үчүн ыргытуучулар жана строптор кылдаттык менен тышкы текшерүүдөн өтүшү керек. Бырышкан же үзүлгөн строптор Госгортехнадзордун стандарттарына ылайык четке кагылат. Кошулган аркандардан тузулгон стропторду колдонууга тыюу салынат. Стропточу үчүн темир аркандарды гана колдонуу керек. Кара куурай жиптерин колдонууга тыюу салынат.

303. Вертолет менен ташуу үчүн салмагы белгилүү болгон (жүккө белгилөө менен, жүк ташуу документтери боюнча) жүктөргө уруксат берилет. Ташуу жана орнотуунун алдында конструкциялар кирден, муздан тазаланышы керек, алардан бөтөн нерселер (бурама, гайкалар, шаймандар ж.б.) алынышы керек.

304. Конструкцияларды тик учак менен көтөрүүдө төмөнкү шарттар сакталышы керек:

        - асма бутактарынын ортосундагы бурч 90дон ашпоого тийиш;

        - конструкциянын оордук борбору тик учактын асма шакеги менен дал келиши керек.

305. Статикалык электр тогунун таасиринин алдын алуу үчүн вертолеттун сырткы асмасынын кулпусуна строптук илмектерин илгич менен илип жатканда кабелди жерге же таянычка тийгенге чейин колуңуз менен алууга тыюу салынат.

306. Шамалдын күчү 3 баллдан (3,4 м/с) ашкан тик учактын жардамы менен, ошондой эле күн күркүрөгөн жана начар көрүнгөн шарттарда (туман, кар, жаан) иштөөгө тыюу салынышы керек.

307. Тик учактын бардык учуулары учуу тапшырмасынын негизинде аткарылууга тийиш, анда учуунун датасы жана убактысы, учуунун максаты, маршруту, жүгү жана жүргүнчүлөрдүн аты-жөнү көрсөтүлөт.Вертолетторду курулуш, монтаждоо жана башка жумуштар үчүн ижарага алууда ал ижара келишими жана коопсуздук чараларын сактоонун шарттары түзүлүүгө тийиш.

Тапшырмага тик учактын заказчысы кол коет жана мөөр басат.

308. Тик учактардын жанында тамеки тартууга тыюу салынат. Тамеки тартуучу жай вертолеттун конуучу жеринен 50 м жакын эмес аралыкта жабдылышы керек. Конуу аянтынын аймагында от жагууга, ошондой эле ысык иштерди жүргүзүүгө тыюу салынат.

309. Курулуш-монтаждоо иштерин тункусун вертолеттун жардамы менен жургузууге катуу тыюу салынат.

§ 13. Жараксыз абалга келгендердин ордуна жаны бөлүштүрүү электр тармактарынын  куруу 

310. Жараксыз болуп калган бөлүштүрүүчү тармактарды куруу боюнча иштер кызыкдар уюмдар менен макулдашылган долбоорлор боюнча капиталдык курулушка келишимдердин негизинде жүргүзүлүүгө тийиш.

311. Линияны демонтаждоодон жана трассаны тазалагандан кийин заказчы курулуш-монтаждоо иштерине акт боюнча линиянын трассасын подрядчыга өткөрүп берүүгө милдеттүү.

Актыга колдонуудагы аба линияларынын зоналарында, айыл чарба жерлеринде, темир жолдордун жана автомобиль жолдорунун аймактарында, жер астындагы коммуникациялар (кабель, суу, канализация, газ, ж.б.) өтмөк жана жер үстүндөгү аба линиясынын трассасын геодезиялык бузуу схемасы тиркелиши керек.

312. Алынган уруксаттын негизинде иштеп жаткан аба линиясынын буфердик зонасында иштерди аткарууда подрядчы эксплуатациялоочу компанияга өзүнүн персоналын ишке киргизүү үчүн арыз берүүгө тийиш.

313. Учурдагы аба линияларынын коопсуздук зоналарында иштер КН КР  12-01:2018 жана ушул Эрежелердин талаптарына ылайык уруксатка (3-тиркеме) жүргүзүлүүгө тийиш.

314. Ишке уруксат бул иштерди аткарган уюмдун өкүлүнө берилет.

315. Демонтаждалган аба линияларына коргоочу жерге туташтыруу жана эскертүү плакаттарын орнотуу жана алып салуу эксплуатациялоочу ишкананын персоналы тарабынан ишке ашырылат.

§ 14. Жукторду, материалдарды  жана адамдарды ташуу

316. Унааны жана унаа каражаттарын эксплуатациялоо Кыргыз Республикасынын 19.07.2013-ж. No 154 Мыйзамына жана ред. Кыргыз Республикасынын 2016-жылдын 13-апрелиндеги No 40 Мыйзамы «Автомобиль транспортунда» ылайык ишке ашырылууга тийиш.

317. Электр монтаждоо жумуштары үчүн жүктөрдү ташуу атайын транспорт каражаттары (ташуучу, таяныч ташыгыч, контейнер ташыгыч ж.б.) менен жүргүзүлүүгө тийиш.

Жүк кабелдер, чынжырлар, зым же атайын түзүлүштөр менен бекем бекитилиши керек,

318. Жүктөп жатканда, кыймыл башталганга чейин жана кыймыл учурунда айдоочу жүктүн жайгаштырылышын жана бекитилишин контролдоого милдеттүү.

Жүктөрдү бекитүү бузулган учурда айдоочу байкалган бузууларды четтетүүгө же андан аркы кыймылды токтотууга милдеттүү.

319. Тиешелүү кызмат адамдары жана башка кызматкерлер колдонуудагы мыйзамдарда каралган учурларда белгиленген тартипте төмөнкүлөрдү макулдашат:

- оор, кооптуу жана чоң өлчөмдөгү жүктөрдү ташуу;

- жалпы узундугу 20 мден ашык автопоезддердин же эки же андан ашык чиркегичи бар автопоезддердин кыймылы.

320. Кооптуу, оор жана көлөмдүү жүктөрдү ташыган транспорт каражаттарын ташуу шарттарын макулдашууда белгиленгенден ашпаган ылдамдыкта жүрүүгө уруксат берилет.

321. Адамдарды ташуу учун фургон кузову бар машиналар Жол кыймылынын коопсуздугун уюштуруу башкы башкармалыгынын талаптарына ылайык жабдылышы керек.

322. Унаанын кузовунун ичиндеги персонал менен айдоочунун ортосунда үн жана жарык байланыш болушу керек.

323. Автосамосвалдардын кузовунда, чиркегичтерде, жарым чиркегичтерде адамдарды, анын ичинде жүктөгүчтөрдү ташууга тыюу салынат.

324. Автотранспорт каражаттарына түшүүчү жана түшүүручү жерлерде адамдардын коопсуздугун камсыз кылуу үчүн атайын аянтчалар жабдылышы керек.

Айдоочу унаа каражатынын кыймылын баштоонун алдында адамдардын конуусунун жана жайгаштырылышынын тууралыгына көз салууга жана кыймылдын башталышы жөнүндө эскертүүгө милдеттүү.

325. Дарыялардын жана суу сактагычтардын муз үстүндө транспорт каражаттарынын жүрүшүнө муз өткөөлүнүн жол берилген максималдуу көтөрүмдүүлүгүн көрсөткөн белгилери бар атайын маршруттар боюнча гана жол берилет. Кыймыл маалында айдоочунун кабинасынын эшиктери ачык болушу керек.

3 бөлүм. Электр техникалык жабдыктарын монтаждоо учурундагы жумуштарга коюлган талаптар

§ 15. Бөлүштүрүү аппараттары

326. Орнотуу башталганга чейин бөлүштүрүүчү түзүлүштүн курулуш бөлүгү башкы подрядчыдан анын долбооруна шайкештигин жана электр монтаждоо иштерин жүргүзүүгө даярдыгын белгилеген акт боюнча кабыл алынууга тийиш.

327. Бардык темир конструкциялар, темир-бетон жана темир таянычтар аларды орноткондон кийин жерге туташтырылууга тийиш. Акыркы таянычтардагы же киргизүү порталдарындагы электр линияларынан түшүүлөр жана илмектер да жерге туташтырылууга тийиш.

Жерге туташтыруу КР ТР «Электр коопсуздугу жөнүндө», СН КР 12-01:2018 талаптарына жана ЭО коргоочу жерге орнотууну орнотуу боюнча нускамаларга ылайык жүргүзүлүшү керек.

328. Электрдик жумуштарды баштоонун алдында ачык бөлүштүрүүчү түзүлүштүн (АБТ) аймагына жерге туташтыруучу түзүлүштөрдү жана чагылган таякты орнотуу, ошондой эле бөлүштүрүүчү түзүлүштүн аймагын жарыктандыруу зарыл.

329. Сырткы бөлүштүргүч түзүлүштөрдүн үстүнкү бөлүктөрүндө блокторду, изоляторлордун жиптерин асууда, арматураларды орнотууда, зымдарды, шиналарды жана башка жумуштарды аткарууда кооптуу жерлерди тосуу керек, ал эми бул жерлерди тосуу мүмкүн болбосо, иш башкаруучусу үзгүлтүксүз көзөмөл жүргүзүүшу керек.

330. Орнотуу үчүн арналган электр жабдуулары тиешелүү стандарттардын, заводдук нускамалардын жана КР ТР "Электр коопсуздугу жөнүндө", КН КР 12-01:201 талаптарына жооп бериши керек.

331. Строптук түзүлүштөрдү строптоштуруга арналбаган жабдуулардын элементтерине бекитүүгө жол берилбейт.

332. Жабдууларды жана анын айрым элементтерин туш келди бекитүүчү материалдар менен бекитүүгө жол берилбейт.

333. Коопсуздук талаптары боюнча өчүргүчтөр менен бардык иштер эксплуатациялоо инструкциясына, электр орнотмолорун эксплуатациялоонун коопсуздук эрежелерине, аспаптар жана приборлор менен иштөөнүн коопсуздук эрежелерине ылайык жүргүзүлүшү керек.

334. Вакуумдук (элегаздык) өчүргүчтөр менен иштөөгө уруксат берилген ар бир кызматкер вакуумдук (элегаздык) автоматтык өчүргүчтөрдү орнотуу, ишке киргизүү жана эксплуатациялоо боюнча атайын окуудан өтүшү керек. Вакуумдук (элегаздык) автоматтык өчүргүчтөрдү тейлөөгө билимин текшерүүдөн өткөн жана электр коопсуздугу боюнча тиешелүү квалификациялык тобу бар адамдар уруксат беришет. Автоматтык өчүргүчтөрдү монтаждоодо рамкалар жана автоматтык өчүргүчтүн кыймылдаткычы ишенимдүү жерге туташтырылууга тийиш.

335. Ажыраткычтарды жана алардын өткөргүчтөрүн жөндөө боюнча иштер полюстун эки клеммаларында чыңалуу жок болгон учурда гана жүргүзүлөт, чыңалуу ВДКнын экранынан чыгарылат, ошондой эле жетектин иштөө пружинасы жок болгон учурда көмөкчү чынжырларда жургузулот. Ажыраткычтан чыңалуу алынып салынганга чейин, иштөө тогу өчүрүлгөнгө жана электр жылыткычтарынан чыңалуу алынып салынганга чейин өчүргүчтө жумуштарды жүргүзүүгө тыюу салынат.

336. Автоматтык өчүргүчтүн кыймылдаткычын көтөрүүдө жана орнотууда аны маховиктерден же туткасынан кармабаңыз.

337. Жогорку чыңалуудагы автоматтык өчүргүчтөрдү,  кыймылдаткычтарды, ошондой эле кайтаруучу пружиналар же эркин бошотуучу механизмдер менен жабдылган башка түзүлүштөрдү көтөрүү жана жылдыруу "Өчүрүү" абалында, ал эми кайтаруучу пружиналары жок - "Күйүк" абалында жүргүзүлүүгө тийиш.

338. Орнотуудан мурун автоматтык өчүргүчтөр жана кайтаруучу пружиналары бар же күйгүзүү абалында кабыл алынган бош механизмдер ажыратылууга тийиш. Заводдук нускамаларда каралган түзүлүштөрсүз кайтуучу пружиналардын (эркин чыгаруучу булактардын) түшүшүнө жана чыңалуусуна жол берилбейт.

339. Бир уюлдуу ажыраткычтарды орнотууда бычактын өзүнөн өзү чыгып кетүүсүнө жол бербөө үчүн чараларды көрүү зарыл.

340. Дубалдарга, шыптарга же текчелерге цемент эритмелери менен бекитилген конструкцияларды орнотууда эритмелер катып калганга чейин колдоочу тетиктерди (тирөөчтөрдү, созулган жерлерди ж.б.) алууга тыюу салынат.

341. Тактайларды, панелдерди ж.б. орнотууда алардын акыркы бекитүүгө чейин туруктуулугу катуу курулуш конструкцияларына убактылуу бекитүү жолу менен камсыз кылынууга тийиш.

342. Камераларды, калканчтарды же бөлүштүрүүчү түзүлүштөрдүн блокторун жана башка жабдууларды жылдыруу, көтөрүү жана монтаждоо алардын оодарылып кетишине жол бербөө боюнча чараларды көрүү менен ишке ашырылууга тийиш (тартуу борборунан өйдө салуу, кашааларды колдонуу ж.б.).

343. Аспапты жана арматураланбаган тетиктерди орнотулган панелдердин, клеткалардын жана башка конструкциялардын рамаларында калтырууга тыюу салынат.

344. Ток трансформаторлорун орнотууда жана аларга экинчи чынжырдын зымдарын туташтырууда пайдаланылбаган экинчи ороомдор кыска туташуу жана жерге туташтырылышы керек.

345. Май өчүргүчтөрдүн контакттарын бир убакта күйгүзүү үчүн, ошондой эле өчүргүчтүн резервуарынын ичинде иштөөдө жарыктандырууну текшерүү үчүн 12 В жогору эмес чыңалууну колдонуу керек.

346. Центрифуганы же чыпкалоочу прессти орнотууда май толтурулган аппараттарда ачык отко, тамеки тартууга жана ширетүүгө тыюу салган плакаттар илиниши керек.

Аппаратты 10 мден ашпаган аралыкта ачык жалын болгон шартта майды төгүүгө, толтурууга жана жууп салууга, ошондой эле майды агызууга жана толтурууга айнек идиштерди колдонууга (үлгүлөрдү алуудан тышкары) тыюу салынат.

347. Алыстан башкаруучу жетектерге туташтырылган өчүргүчтөрдү жана ажыраткычтарды тууралоодо жетектерди күйгүзүү же өчүрүү мүмкүнчүлүгүн болтурбоо үчүн чараларды көрүү керек. Эгерде механизмди тууралоо процессинде иштеп жаткан токту күйгүзүү талап кылынса, анда адамдар аппараттан чыгарылгандан кийин сактагычтарды орнотууга болот.

348. Ажыраткычтарды жана өчүргүчтөрдү бир эле учурда тууралоого, текшерүүгө же туташтырууга, бул түзүлүштөр жетектер менен бир камерада жайгашканына же кыймылдаткычтар камеранын сыртында жайгашканына карабастан жол берилбейт.

Панелдин артында кыймылдуу бөлүктөрү бар түзүлүштөрдү орнотууда жана жөндөөдө (рычаг менен башкарылуучу бычак өчүргүч ж.б.) бул тууралуу калканчтын артында иштегендерге эскертүү керек.

349. Электромагниттик, мотор, пружина жана башка дисктерди сыноодо жана жөндөөдө кол менен башкаруу туткаларын алып салуу керек.

350. Автоматтык өчүргүчтүн колдонууга даярдыгын текшерүүдө төмөнкүлөр зарыл:

        - пружинанын абалынын индикаторлорунун жана өчүргүчтүн абалынын иштеп жатканын текшерүү;

        - вагонетканын курттуу механизми иштеп жатканын текшериңиз;

        - автоматтык өчүргүч жабык абалда турганда, автоматтык өчүргүчтүн жаңылыш күйгүзүлүшүн болтурбай турганда, ташуучу араба тартмасынын блокировкасынын иштөөсүн текшериңиз.

351. Өндүрүштүк жыштыгы 42 кВ жогорулатылган чыңалуусу менен автоматтык өчүргүчтүн негизги чынжырларынын изоляциясын сыноодо автоматтык өчүргүчтүн күч контакттарынын ортосунда рентген нурлануусу пайда болушу мүмкүн. Персоналды мүмкүн болгон рентген нурлануусунан коргоо үчүн персоналга сыноо объектинен 8 мден кем эмес аралыкта болууга жол берилбейт. Эгерде автоматтык өчүргүч менен сыноону жүргүзүүчү персоналдын ортосунда белгиленген аралыкта персоналды алып чыгуу мүмкүн болбосо, автоматтык өчүргүчтүн мамысынан жок дегенде 2 мм же TФ-5 айнек талап кылынган стандарттарга туура келген жок дегенде 12,5 мм калыңдыгы менен 0,5 м аралыкта калыңдыгы бар табактын болоттон жасалган зымдуу экран орнотулушу керек.

352. Көз айнексиз зымдардын учтарын ширетүүгө жана калайлоого тыюу салынат. Бир зымды түшүрүү үчүн тешиги бар капкагы болушу керек болгон атайын тигелде ширетүүчүнү эритүү керек.

353.Эритилген ширеси бар тигельди төштүн үстүнө көтөрүүгө тыюу салынат.

354. Аба өчүргүчтөрүн сынап жаткан жерден 50 мден жакын жерде монтаждоо иштерин жүргүзүүгө же бөтөн адамдар  болууга тыюу салынат.

355. Аба коллекторлорунун ичинде адамдардын болушуна байланыштуу иштерди аткарууда абаны берүү үчүн түтүк өткөргүчтөрүндөгү клапандар жабылып, кулпуланып, “Ачпагыла – адамдар иштеп жатат!” деген плакат илинет. Дренаждык клапандар ачык, кулпуланып, “Жабпагыла – адамдар иштеп жатат!” деген белги илинген болушу керек.

Ажыраткычтардагы жана аба коллекторлорундагы манометрлердин нөлдүк көрсөткүчтөрү кысылган абанын басымынын жоктугунун ишенимдүү белгиси боло албайт. Аба коллекторлорунун люктарындагы жана люктарындагы болтторду жана гайкаларды буроодон мурун, кысылган абанын иш жүзүндө жоктугун аныктоо үчүн жумушчу клапандар, тыгындар ачык абалда экендигин жеке өзү текшериши керек. Дренаждык клапандар, тыгындар (клапандар) бардык болт жана гайкаларды бекитүүчү люк капкактары (люктар) бекемделгенден кийин гана жабылышы мүмкүн.

356. Бардык типтеги аба өчүргүчтөрдүн нымдуулуктун (тығыздыгын) текшерүү, эреже катары, автоматтык өчүргүчкө адамдарды көтөрбөстөн басымдын төмөндөшү менен жүргүзүлүүгө тийиш.

Автоматтык өчүргүчкө жакындаган жана ага чыгуучу адамдарга абанын басымы нымдуулуктун сыналышы үчүн каралган мааниге чейин төмөндөтүлгөндөн кийин гана уруксат берилет.

357. Аба өчүргүчтөрүн сыноодо күйгүзүү жана өчүрүү операциясынын көрсөткүчү команданын бардык мүчөлөрү коопсуз аралыкта өчүргүчтөн чыгарылганына же баш калкалоочу жайда экендигине ынангандан кийин бригаданын жетекчисине берүүгө уруксат берилет.

358. Сыноо жана жөндөө үчүн аба өчүргүчкө чыгуудан мурун, төмөнкүлөр керек:

        - башкаруу схемаларын өчүрүүгө;

        - атайын тығындарды орнотуу менен жергиликтүү башкаруу баскычын же ишке киргизүүчү клапандарды бөгөттөө же шкафтарды бекитүү жана команданын инструкцияланган мүчөсүн өчүргүчтүн жанына коюу, ал бир гана конкреттүү кызматкерге өчүргүчтү (иштөө тогу менен камсыз кылгандан кийин) көрсөтмөгө ылайык иштетүүгө бригадир тарабынан мүмкүндүк берет.

359. Жумушчулар басымдуу аба өчүргүчтө турганда башкаруу шкафтарындагы жана бөлүштүрүүчү шкафтардагы бардык иштерди токтотуу зарыл. Индукцияланган чыңалууну жоюу үчүн 220 кВ жана андан жогору иштеп жаткан көмөкчордондордогу өчүргүчтүн корутундулары жерге туташтырылууга тийиш.

360. Тиректердин жана фундаменттердин конструкцияларынын элементтерин орнотууда борпоң таянычтарга кашааларды бекитүүгө тыюу салынат. Убактылуу кашаалар күчтүү таянычтарга же атайын анкерлерге бекитилет.

§ 16.  Электр машиналары

361. Орнотуу  үчүн берилген электр машиналары КР СН 12.01:2018 жана 02.06.2012-ж. № 359 жобосу жана ТР менен бекитилген "Электр коопсуздугу жөнүндө" талаптарына ылайык келүүгө тийиш.

Таңгактоочу документтер жок болгон учурда, таңгактын кабыгында тешик кесилиши керек жана пакеттин ичиндеги тетиктердин кыйшайып калбашы үчүн топтомдордун жана тетиктердин бекитилиши текшерилиши керек.

362. Көтөрүү, жылдыруу жана монтаждоо учурунда эмгекти коргоо жабдууларын жана буюмдарын илгичке түшүрүү схемаларын көрсөтүү менен даярдоочунун орнотуу чиймелери жана орнотуу схемалары боюнча машиналарды монтаждоо КР КН 12.01:2018 жана ТР 02.06.2012-ж. № 359 Жобо менен бекитилген "Электр коопсуздугу жөнүндө" талаптарына ылайык жүргүзүлүшү керек.

363. Машина тетиктерин шыптарда жана аянттарда алардын туруктуу абалын камсыз кылуу менен шыптын же аянтчанын четинен 1 м кем эмес аралыкта калтырууга жол берилет.

364. Көтөрүү жана ташуу учурунда машиналарды жана алардын тетиктерин строптоочу схемалар боюнча атайын жасалган түзүлүштөр үчүн гана жүргүзүлүүгө тийиш. Машинанын башка элементтери үчүн строптоого жол берилбейт.

365. Электр машиналары орнотулгандан кийин фундаменттердин үстүнө көтөрүлүп же бош калтырууга тыюу салынат.

366. Роторду статорго орнотуу, фронталдык калканчтарды орнотуу жана тегиздөө учурунда роторду айлантуу даярдоочунун көрсөтмөлөрүнө ылайык ишке ашырылууга тийиш.

367. Машиналардын жана алардын тетиктеринин жанында «кайра ачуу» (сүртүү, бензин, керосин ж.б. менен жуу) учурунда ачык отту колдонуу менен жумуштарды жүргүзүүгө тыюу салынат (ширетүү, кесүү ж.б.).

368. Электр машиналарынын калканчтарынын подшипниктеринин капкактарын орнотууда монтаждоочу приборлор менен тешиктердин дал келишин текшерүү керек.

369. Электр кабелдерин же шиналарды, электр машиналарын бөлүштүрүүчү түзүлүштөрдүн клеткаларына туташтырган учурдан тартып камераларда орнотуу иштери колдонулуп жаткан электр орнотмолорунун коопсуздук эрежелерине ылайык жүргүзүлүүгө тийиш.

370. Айлануучу генератордун (компенсатордун) щеткаларын алмаштыруу төмөнкү коопсуздук чараларын сактоо менен жүргүзүлүүгө тийиш:

        - колду билегинде бекем кысып, чыканак менен жабдыктарында иштөө керек; бутка диэлектрик галош кийүү керек же жумушчу резина диэлектрик килемдеринде туруу керек;

        - иш баш кийимде (жоолук, калпак) жүргүзүлүшү керек;

        - бир эле учурда ар кандай полярдуулуктагы ток өткөрүүчү бөлүктөргө жана станоктун жерге туташтырылган бөлүктөрүнө кол менен тийүүгө тыюу салынат;

        - куралды изоляциялоочу туткалары менен гана колдону керек.

371. Башкарган станоктордон айланууну кабыл ала турган токтоп калган электр кыймылдаткычтарында ишти баштоонун алдында тиешелүү клапандар же кыргычтар жабылып, кулпуланганын жана аларга «Ачпагыла - эл иштеп жатат!» деген плакаттар илинип турганын текшерүү керек.

372. Жабдууларды сыноого уруксат станоктор менен бирге жылдыргыч электрдик жетектерге арыздардын реестринде берилүүгө тийиш.

373. Механикалык, электрдик жана эксплуатациялоочу уюмдар машиналарды сыноого даярдыгы жөнүндө арыздарды каттоо журналына жазууларды киргизүүгө уруксат берилген машиналардын ар бир тобуна жооптуу өкүлдөрдү бөлүп берүүгө милдеттүү.

Тандалган жооптуу кызматкерлердин аты-жөнү (иштеген кызмат ордун көрсөтүү менен) арыздардын журналына киргизилет.

Аты-жөнү арыздар журналында көрсөтүлбөгөн жумушчулардан аппараттарды сыноого арыздарды кабыл алууга жол берилбейт.

374. Сыноочу машиналарда иш башталганга чейин, машиналардын бул тобун орнотуу жана ишке киргизүү менен алектенген подряддык уюмдардын өкүлдөрү арыз журналына төмөнкүдөй жазууларды киргизүүгө милдеттүү:

        - электр монтаждоо иштеринин бүткөрүлүшү жана электр монтаждоочу персоналды коопсуз аймакка чыгаруу боюнча электр монтаждоо уюмунун өкүлү;

- эксплуатациялоочу уюмдун өкүлү - электр жабдууларын эксплуатациялоонун аяктагандыгы жана ишке киргизүүчү персоналды коопсуз зонага чыгаруу жөнүндө;

        - механикалык монтаждоо уюмунун өкүлү - монтаждоо иштеринин аяктагандыгы, машинанын сыноого даярдыгы жана монтаждоочу персоналды коопсуз аймакка чыгаруу жөнүндө.

375. Станокту электр жетеги менен бирге сыноого подрядчылардын жооптуу өкүлдөрүнүн арыздар журналында тиешелүү жазуулар болгондо, сыноо датасы макулдашылганда жана эксплуатациялоочу компаниянын жооптуу өкүлүнүн уруксаты менен (арыз журналында жазуусу менен) гана жол берилет.

376. Машиналарды сыноо процессинде монтаждоочу уюмдардын жооптуу өкүлдөрүнүн катышуусу милдеттүү болуп саналат.

377. Электр жабдуулары станок менен бирге сыноодон жана тууралоодон кийин эксплуатациялоочу уюмдун персоналына техникалык тейлөөгө берилет.

378. Татаал электр жетектерин комплектуу сыноо боюнча бардык жумуштар жабдууларды монтаждоо менен алектенген бардык уюмдар менен макулдашылган программа боюнча ишкананын эксплуатациялоо кызматы тарабынан аткарылууга тийиш.

Техникалык маселелерден тышкары, программа тестирлөө учурунда коопсуздук маселелерин да камтышы керек.

Комплекстүү сыноолордо электр орнотмолорун тейлөө толугу менен эксплуатациялоочу персоналдын жоопкерчилигинде болушу керек.

§ 17. Күч трансформаторлору

379. Трансформаторду монтаждоо үчүн аянтты даярдоого жана аны орнотууга талаптар КР КН 12.01:2018 жана 2012-жылдын 6-мартындагы № 359 жобосу жана ТР менен бекитилген «Электр коопсуздугу жөнүндө» ылайык келиши керек.

Эскертүү: Кыргыз Республикасынын Энергетика министрлигинин 2023-жылдын 3-августундагы № 01-13/160 буйругуна ылайык, Эрежелердин текстинде, токтомдун датасы дал келбейт.

380. Трансформаторду монтаждоодо коопсуздуктун жана өрт коопсуздугунун эрежелерин сактоого жооптуу адам жумуштун узактыгына электр монтаждоо уюмунун инженердик-техникалык кызматкерлеринин ичинен дайындалышы керек.

381. Трансформаторду түшүрүү жана кыймылы КР КН 12.006-2003 талаптарына, технологиялык карталарга жана коопсуздук чараларын жана эмгекти коргоо боюнча инструкцияларды (ЭБТ) көрсөтүүчү ПОР кыймылына ылайык жүргүзүлүүгө тийиш. Жүктөө жана түшүрүү операцияларын өндүрүүчү жер ГОСТ 12.4.026-2015 жана КР КН 12.01:2018 ылайык коопсуздук белгилери менен жабдылышы керек.

382. Трансформаторду жылдырып жатканда кандайдыр бир иштерди жүргүзүүгө же анын үстүндө болууга тыюу салынат.

383. Трансформаторду тартма бөлүгүн көтөрүүгө арналган көтөрүүчү шакекчелер менен көтөрүүгө тыюу салынат.

384. Трансформаторду кайра карап чыгуу жана монтаждоо боюнча иштер технологиялык карталарга жана буйумду эксплуатациялоонун нускамаларына ылайык коопсуздук техникасын жана эмгекти коргоо боюнча нускамаларды көрсөтүү менен жүргүзүлүүгө тийиш.

Жерге, полго карата 1,3 мден ашык бийиктикте аткарылуучу иштер тепкичтерден, тосмолору бар платформалардан же көтөрүүчү мунарадан аткарылууга тийиш.

385. Трансформатор орнотулган жерде ширетүүдө ширетүүчү жер экрандар менен жабылышы керек.

386. Түздөн-түз трансформатордо ширетүү иштери түтүндүн жана майдын күйүп кетпеши үчүн аны ширетүү чекитинен 200-250 мм денгээлге чейин май менен толтургандан кийин гана жүргүзүлүүгө тийиш.

387. Трансформатордук цистерналардагы май калдыктарын чыгарууга же алардын ички бетин тазалоого өзөгүн алып чыгып, четке койгондо гана жол берилет.

Резервуардын ичине жана трансформаторлордун сыртына орнотулган тепкичтер бекитилиши керек.

388. Трансформатордун көтөрүлгөн капкагынын астында иштөөгө капкак менен трансформатордун резервуарынын ортосуна горизонталдуу түрдө горизонталдуу жайгаштырылган жана трансформатордун алынуучу бөлүгүн бекем кармап турганда гана жол берилет.

389. Трансформатордук резервуардын ичин кароодон мурун сыноочунун кийиминин чөнтөктөрү бардык нерселерден бошотулушу керек.

Трансформатордун резервуарынын ичинде иштөөдө чыңалуусу 12 В жогору эмес лампалары бар көчмө лампаларды колдонуу керек.

390. Трансформатордун резервуарын жана арматурасын трансформатордун жылуу майы менен жууш керек. Бул максатта бензин же башка күйүүчү заттарды колдонуу болбойт.

391. Трансформатор май менен кургатылган бөлмө желдетилиши керек.

Май тазалоочу жабдууларды орнотуу техникалык тейлөөчү персоналга жабдууларды бардык тараптан эркин айланып өтүүгө мүмкүндүк бериши керек.

Жабдуулар менен дубалдардын (жабдуулардын) ортосундагы аралык диспетчердик  бөлүмдун капталынан 1,5 мден кем эмес, ал эми башка учурларда - 0,75 мден кем эмес болушу керек.

392. Май тазалоочу жабдуулар иштеген жайда ширетүү жана бириктирүү иштерин жүргүзүүгө тыюу салынат.

393. Май тазалоочу жабдууларды оңдоо иштерине чыңалуу өчүп калганда гана жол берилет.

394. Күчтүү трансформаторлорду монтаждоодо май даярдоого жана тазалоого катышкан жумушчулар комбинезон – кенеп костюмдар жана булгаары өтүктөр менен камсыз болушу керек.

395. Трансформаторлорду электр тогу менен кургатуудан мурун трансформатордун цистерналары КР КН 12.01:2018 талаптарына ылайык жерге туташтырылышы керек.

396. Трансформаторлорду электр тогу менен кургатканда, үйлөөчү приборлордо, ошондой эле түпкү мештерде иштеген жер магниттелүүчү оромоого, ток алып жүрүүчү тетиктерге, ошондой эле кубатталган киришке тийип калуу мүмкүнчүлүгүн жокко чыгарып, эскертүү плакаттарын илип: "Токто - чыңалуу!" бекем корголушу керек.

397. Трансформатордун оромолорунун изоляциялык каршылыгын өлчөөдө магниттөөчү оромонун кубаты өчүрүлүшү керек. Ар бир өлчөөнү баштоонун алдында сыналуучу ороромонун эки мүнөттөн кем эмес жерге туташтыруу керек.

398. Кургатуу жана контролдоочу жылытуу учурунда трансформаторлорду изоляциялоо үчүн отко чыдамдуу жылуулук изоляциялоочу материалдарды колдонуу керек.

399. Совтол толтуруучу трансформаторлор менен иштегенде шлангдарды, катмарларды жана совтолго чыдамдуу башка материалдарды колдонуу зарыл.

400. Совтол менен иштегенде атайын коргоочу кийимдерди кийүү керек, алар башка жумушчулардын оздук кийимдеринен жана комбинезондорунан өзүнчө сакталууга тийиш.

Совтол менен бардык иштер жеке коргонуу каражаттарын (противогаздар, коргоочу бет каптар) колдонуу менен жүргүзүлүүгө тийиш.

401. Дененин терисине түшкөн совтолду дароо эриткич (ацетон), андан кийин жылуу суу жана самын менен жууш керек.

402. Трансформатордо монтаждоо иштерин аны жөндөө жана сыноо менен айкалыштырууга тыюу салынат.

§ 18.  Аккумулятордук батареялар

403. Батареяларды монтаждоо КР КН МЭК 62259-2014 жана ГОСТ 53165-2008 боюнча жүргүзүлүшү керек. Ишти баштоодон мурун электр монтаждоочу кызматкерлерге аккумулятор бөлмөсүнүн ачкычтарын эсепке алуунун, сактоонун жана берүүнүн тартибин белгилөө зарыл. Бөлмөнүн эшиктери ар дайым кулпуланып турушу керек.

404. Батареяларды орноткон бардык жумушчулардын электр коопсуздугу боюнча III тобунан кем эмес болушу керек.

405. Батареяларды орнотуу боюнча электр монтаждоочулары жумуш убактысында төмөнкүлөр менен камсыз болушу керек: кислотага туруктуу (щелочко чыдамдуу) кийимдер, резина өтүктөр, алжапкычтар жана кол каптар, көздү жана бетти жуу үчүн нейтралдаштыруучу эритмелер, кенеп мээлейлер.

406. Батарея бөлмөсүнө орнотуудан мурун жабдуу жана соргуч вентиляциясы бүткөрүлүп, эксплуатацияда сыналышы керек, ошондой эле жылытуу жана жарыктандыруу орнотулушу керек.

Убактылуу схема боюнча аккумуляторду электр менен жарыктандырууга жол берилбейт.

407. Батарея бөлмөсүндө тамеки тартууга, ачык отту, электр жылыткычтарды, ошондой эле учкун чыгара турган шаймандарды жана жабдууларды колдонууга тыюу салынат.

408. Аккумулятор бөлмөсүндөгү жасалма желдетүү аккумуляторду заряддоо башталганга чейин 30 мүнөт калганда күйгүзүлүшү керек жана кубатталгандан кийин 1,5 сааттан эрте эмес өчүрүлүшү керек. Коргошун электроддору, кислота же щелоч сакталган бөлмөлөр, ошондой эле аккумулятордун электроддорун оңдоо, жыйноо жана ширетүү, тамак-ашты сактоого жана жегенге, ошондой эле ичүүчү суу резервуарларын орнотууга жол берилбейт.

409. Кислота же щелоч сакталган жайларда электролиттерди суюлтуудан башка жумуштарды аткарууга тыюу салынат.

410. Кислотаны тазаланган сууну гана сактоого уруксат берилген өзүнчө бөлмөлөрдө сактоо керек. Кислотаны кармагычтары бар өрүлгөн себеттерге салынган, бекем жабылган айнек бөтөлкөлөргө салып сактоо керек. Кислота (щелоч) жана тазаланган суу куюлган бөтөлкөлөргө бөтөлкөнүн ичиндегилер жөнүндө жазуулар болушу керек.

411. Кислота электролитин суюлтуу кислотага туруктуу (щелочко туруктуу) материалы бар коргошун менен капталган же резина идиштерде жүргүзүлүшү керек.

Электролитти айнек идиштерде суюлтууга болбойт.

412. Электролитти даярдоодо күкүрт кислотасын тазаланган сууга анын төгүлүшүнө жол бербөөчү приборлорду колдонуу менен жука агым менен куюш керек. Күкүрт кислотасына суу куюуга тыюу салынат.

413. Кислота жана электролит менен иштөөдө көз айнек, резина алжапкыч, өтүк жана кол кап кийүү керек.

414. Кислотаны атайын жабдылган арабаларда же бөтөлкөлөр үчүн уялары бар замбилдерде гана жеткирүүгө жол берилет.

415. Кислота (щелоч) же электролит менен капталган жерлер суюктукту алып салгандан кийин шлангдан суу же нейтралдаштыруучу эритмелер, мисалы, акиташ сүтү (кислота) менен жууш керек.

416. Жуу суусу жана нейтралдаштыруучу эритмелери бар резервуарлар жеткиликтүү бийиктикте текчелерге орнотулууга жана өзгөчө түскө жана ачык көрүнүп турган жазууларга ээ болушу керек: "Жуу суусу", "Ичүүгө болбойт". Бул текчелерге өтүүчү жолдорду тосууга болбойт.

417. Батарея бөлмөсүнө жакын суу чоргосу же суусу бар кол жуугуч орнотулушу керек.

418. Аккумулятордук шина тилкелерин ширетүү тажрыйбалуу жумушчу тарабынан жана IV кем эмес электр коопсуздугу тобу бар кызматкердин көзөмөлү астында жүргүзүлүшү керек.

419. Аккумулятор бөлмөсүндө электроддорду ширетүүгө (бириктитүүгө) төмөнкү шарттарда жол берилет:

- аккумулятордун заряды аяктагандан кийин 2 сааттан эрте эмес ширетүүгө жол берилет;

- ширетүү учурунда үзгүлтүксүз желдетүү жүргүзүлүшү керек;

- ширетүүчү жер батареянын калган бөлүгүнөн отко чыдамдуу калканчтар менен корголушу керек.

420. Ширетүүчү жабдуулар менен иштөөдө (пропан-бутан, суутек колдонуу менен газ менен ширетүүдө) коопсуздук талаптары өндүрүүчүнүн көрсөтмөлөрүнө ылайык аткарылууга тийиш.

421. Батарея мамысынын кыскычтарынын абалын текшерүү диэлектрдик мээлейлер менен жүргүзүлүүгө тийиш.

422. Щелочтук электролиттерди даярдоо үчүн идишке тазаланган сууну куюп, электролиттерди жакшылап аралаштырып, кичине бөлүкчөлөр менен щелочту кошуу керек, щелоч менен бөтөлкөнү кылдаттык менен, көп күч жумшабастан ачуу керек. Флакондун тыгыны парафин менен толтурулган флаконду ачуунун алдында алдын ала ысык сууга чыланган чүпүрөк менен флакондун моюнун жылытуу керек.

423. Каустикалык сода (калий) бөлүктөрүн майдалоо үчүн жумушчуларга атайын кашыктар, кийим, көз айнектер, резина кол каптар жана алжапкычтар берилиши керек. Электролитти суюлтуу үчүн идишке майдаланган каустикалык сода (калий) коюу темир кычкач, темир же фарфор кашык менен гана керек.

§ 19.  Ички электр жана жарык тармактары

424. Кирпичти жана бетонду бургулоо көз айнек же сынбаган тунук материалдан жасалган коргоочу калкан менен жүргүзүүгө жол берилет.

425. Дубалдардагы жана пол аралык шыптардагы тешиктерди бургулоо, ошондой эле кесилиштери 4 мм2ден ашкан зымдарды горизонталдуу чыңалуу тепкичтерден, убактулуу копуроолор жана көчмө мунаралардан жүргүзүлүүгө тийиш. Бул иштерди кошулган тепкичтерден, жазалма тепкичтерден аткарууга жол берилбейт.

426. Жүк көтөрүүчү түзүлүштөрдү курулуш конструкцияларына бекитүүгө жумуштарды чыгаруу үчүн долбоордо көрсөтүлгөн жана курулуш уюму менен макулдашылган жерлерде жол берилет.

427. Зымдарды, кабелдерди, шиналарды, изоляторлорду, темир конструкцияларды жана башка тетиктерди бийиктикке көтөрүүдө көтөрүлүп жаткан материалдардын жана буюмдардын абада кулап түшүүсүн жана салкындап кетүүсүн болтурбоочу чараларды көрүү керек.

428. Орнотуу үчүн көтөрүлгөн материалдар жана буюмдар дароо бекитилүүгө же алардын кулап кетүү мүмкүнчүлүгүн болтурбоо үчүн бүктөлүүгө тийиш.

429. Материалдардын жана буюмдардын түшүшүнө, ошондой эле аларды дубалдардын же шыптардын тешиктеринен сүйрөп өтүүгө жумуш орду тосулган шартта жана квалификациялуу бригада башчыларынын же бригадирлердин көзөмөлү астында жол берилет.

430. Тыюу салынган:

       - коюлган кутуларды, лотокторду, түтүк блокторун ж.б. бойлоп жүрүүгө;

       - тепкичтерден кабелдик өткөргүчтөрдү орнотуу;

       - зымдарды темир зымды колдонуу менен кутулар, коробкалар, түтүктөр, блоктор аркылуу бекемдөө.

431. Зымдарды жана темир ленталарды лебедкалардын жана башка приборлордун жардамы менен түздөө изоляцияланбаган ток өткөрүүчү бөлүктөрдөн, тармактардан жана линиялардан алыс жайгашкан тосулган аянттарда жүргүзүлүүгө тийиш. Бул аянтчыларда уруксаты жок адамдардын болушуна жол берилбейт.

432. Зымдарды төшөө үчүн түтүктөрдүн учтары чептен тазаланышы керек.

433. Зымдарды жана кабелдерди төшөө долбоорго ылайык бекитилген түтүктөрдө, лотоктордо жана кутуларда гана жүргүзүлүшү керек

434. Эгерде лифттин (мунаранын) бешигинен, убактылуу копуролордун же курулуш тепкичтердин полдорунан ж.б. чыгууда кызматкерлер сактоочу курлар менен атайын троссторго байланышы керек. Тиркелуучу жер ИӨДда каралат жана аны иштеген жери боюнча бригадир көрсөтөт.

435. Мегаомметрдин жардамы менен изоляциянын каршылыгын текшерүү электрдик коопсуздуктун III тобунан кем эмес кызматкер тарабынан жүргүзүлүшү керек.

Зымдардын кубатталган учтары корголушу же көзөмөлгө алынышы керек. Тосмолорго «Токто - чыңалуу!» деген плакат илиниши керек.

436. Зымдарды жана кабелдерди ширетүү жана калайлоо узун брезенттүү мээлейлерде жана көз айнектерде жүргүзүлүүгө тийиш.

437. Эритилген ширеси бар тигельди колдон колго өткөрүүгө тыюу салынат; которуу учурунда тигель жерге коюлушу керек.

438. Калыптарга эриген ширени  куюп, ширетүүдөн кийин ажыратууга алар муздагандан кийин гана жол берилет.

439. Шамдарды монтаждоо алдында аларды бекитүү үчүн приборлор жумушчу чиймелерге жана ППРдин талаптарына ылайык сыноодон өтүшү керек.

440. Зымдар жарык берүүчү арматурага кирүү жеринде механикалык бузулууга дуушар болбогудай, ал эми патрондордун контакттары механикалык басуудан коргонушу керек.

441. Жарык берүүчү арматуралар орнотулган кронштейндердин, асмалардын же түтүктөрдүн ичиндеги зымдарды туташтырууга жол берилбейт.

§ 20.  Кабель линиялары

442. Шаарлардын жана өнөр жай ишканаларынын аймактарында жер астындагы коммуникациялары жана инженердик курулуштары бар жерлерде бычак кабелдик катмардын жардамы менен траншеясыз кабелдерди төшөөгө тыюу салынат.

443. Барабандарды кабель менен кайра тошоодо барабандардын чыгып турган бөлүктөрүнүн жумушчулардын кийимдерин тартып алуусуна чара көрүү зарыл. Барабандарды жылдыруудан мурун бардык чыгып турган мыктарды алып салуу керек, кабелдин учтары бекем бекитилиши керек.

Кабель менен кыймылдуу барабандын жолунда адамдардын болушуна тыюу салынат.

444. Кабелди ачуу үчүн барабандар тиешелүү жүк көтөрүмдүүлүктөгү домкраттарга же атайын арабага орнотулушу керек. Барабандарды көтөрүүдө барабандардын жаактарынын жана втулкаларынын бузулбасын, айланма октун тирөөчтөн жылбашын камсыз кылуу зарыл.

Кабельди барабандардан чыгарууга тормоздук түзүлүш болгондо жана барабандын капталында көрсөтүлгөн жебе багытында гана жол берилет.

445. Кабель төшөө иштерин кол капсыз аткарууга тыюу салынат.

446. Кабелди төшөө траншеялардан жумушту аткарууга тоскоол болгон объектилерди (темир штангалар, зымдар, тактайлар, дөңгөлөктөр, түтүктөрдүн учтары ж.б.) алып салгандан кийин гана башталышы мүмкүн.

447. Кабель төшөө, эреже катары, механикалаштырылган (тартуучу лебедкалардын, жетектөөчү роликтердин жардамы менен) жүргүзүлүшү керек. Жумушчуларга кабелдик бурулуучу бурчтардын ичинде болууга, ошондой эле кабелди бурулуу бурчтарында кармап турууга же аны кол менен тартууга тыюу салынат. Бул максатта бурчка багыттоочу роликтер бурулуш пункттарында орнотулушу керек. Кабелди кол менен тартууда бардык жумушчулар анын бир тарабында болушу керек

448. Кабелди, бош барабандарды, механизмдерди, приборлорду жана шаймандарды түз траншеянын четине коюуга тыюу салынат. Траншеянын четинен механизмдерге чейинки аралык алардын «Жер жана бак-дарак кыю  иштери» Эрежелердин бөлүмүнүн талаптарына ылайык болушу керек.

Тармактарды уруксат берилгенден азыраак аралыкка коюу зарыл болсо, траншеянын дубалдары бекитилиши керек.

449. Кыймылдагы конвейерден, кабелдик катмардан, атайын жабдылган вагондон же түтүк катмарынан жайганда кабелди экиден кем эмес адам кабыл алып, төшөө керек.

450. Кабелди дубалдын тешиктери аркылуу тартууга дубалдын эки тарабында жумушчулар болгон шартта жол берилет. Электр кабелдерин тешиктер, полдун шыптары жана түтүктөрү аркылуу тартууда колдун тешиктерге жана түтүктөргө түшүп кетүүсүнө жол бербөө үчүн чараларды көрүү зарыл. Тутук канализациясына сүйрөлгөн кабелдин кире беришинен тартып, кабелди түртүп жатканда жумушчулардын колунун эң четки абалына чейинки аралык 1 м кем эмес болууга тийиш.

451. 1 м салмагы 1 кг ашык кабельди тепкичтерден көтөрүүгө, бекитүүгө жана түздөөгө жол берилбейт. Мунаралардан кабелдерди төшөөдө иштер КР ТР 25.03.2022-жылдагы (КР ӨТ № 162) “Түзүүчү жабдуулардын коопсуздугу жөнүндө...”, “Лифттерди (мунараларды) коопсуз эксплуатациялоо үчүн түзүлүштөрдүн эрежелерин” сактоо менен жүргүзүлүүгө тийиш.

452. Аралык кабелдик скважиналары бар түтүк блоктору аркылуу лебедкалардын жардамы менен кабелди тартууда скважиналарда же камераларда жайгашкан жумушчулар үчүн телефон, радио же атайын дайындалган чабармандар аркылуу так буйруктар берилүүгө тийиш.

453. Электр тогу менен ысытылган кабель боюнча кезметчинин электр коопсуздугу III тобунан кем эмес болушу керек. Кызматта турган мезгилде ал коргоочу каражаттар (диэлектрик кол кап жана галош) менен камсыз болушу керек.

454. Кабельди электр менен жылытуу үчүн трансформатордо кыска туташуулардан коргоосу бар коммутациялоочу түзүлүш болушу керек, ал эми трансформатордун экинчи оромосунда, жылытылган кабелдердин өзөктөрү жана броньдары ишенимдүү жерге туташтырылууга тийиш. Кабелди жылытуу үчүн 250 В жогору чыңалууга тыюу салынат.

455. Кабелдик скважиналарды текшерүү жана алардагы жумуштар үчтөн кем эмес адам тарабынан жүргүзүлүүгө тийиш, алардын экөөсү байкоочулар болуп дайындалат. Иш уруксат менен жүргүзүлүшү керек.

456. Зыяндуу газдын пайда болушу мүмкүн болгон кабелдик скважиналарга жумушчуларды киргизүүдөн мурун, аба чөйрөсүн уулуу, уулуу газдардын жана кычкылтектин курамына анализдөө зарыл. Газдын пайда болушу мүмкүн болгон жерлердеги жумушчулар коргоочу шаймандар менен камсыз болушу керек: противогаздар, кычкылтекти изоляциялоочу приборлор, шланг противогаздары.

457. Скважиналарды желдетүү үчүн кысылган газдары (аба, кычкылтек) бар баллондорду колдонууга тыюу салынат.

458. Скважинанын жумушчулары погондору жана коопсуздук аркандары бар коопсуздук курун колдонушу керек. Сырттагы камсыздандыруучулардын бири арканды колуна кармап турууга жана зарыл болгон учурда жабырлануучуну эвакуациялоо боюнча чараларды көрүүгө милдеттүү. Жабырлануучуга жардам берүү үчүн скважинага кычкылтек изоляциялоочу түзүлүшсүз же шланг противогазсыз түшүүгө тыюу салынат.

459. Канализацияларда жана тоннелдерде иштегенде эки люк жана эшиктер ачылып, жумушчулар алардын ортосунда болушу керек.

460. Скважиналарда, туннелдерде жана коллекторлордо иштегенде жумушчулар ар бир жумуш саатында 10 мүнөт ачык абага чыгышы керек.Скважинага түшүүдөн мурун кол менен желдеткич менен скважинаны желдетип, жарылуучу зат, газ жок экенине ынануу керек. Жарылуучу газ болгон учурда скважинада иштөөгө тыюу салынат. Команда тиешелүү коргоочу шаймандар менен жабдылышы керек: противогаз, куткаруу кайыштары жана аркандар, газ анализатор, кол желдеткич, көз айнектер жана 3 метрлик бүктөлүүчү тепкич.

461. Кабелдик скважиналарда, туннелдерде (каналдарда) иштөө үчүн эки адамдан кем эмес кылдат даярдалган бригада дайындалат, алардын бири жакын иштейт жана скважинанын же каналдын сыртында болууга жана зарыл болгон учурда кызматкерлерди тартуу менен жабырлануучуга скважинадан чыгууга жардам берүүсү керек. Жакын жерде адамдар жок жерлерде, ошондой эле скважиналарда (каналдарда) газды чыгаруу мүмкүн болгон бардык учурларда жумуш үч адамдан кем эмес бригада тарабынан жүргүзүлөт, алардын экөө скважинанын (канал) сыртында болушу керек.  жана бироо скважинанын ичинде жумушчунун абалына көз салат.

Скважинанын (каналдын) сыртындагы кызматкер кызматкерди скважинанын (каналдын) ичинде бир четинен кармап турган, экинчи учу скважинанын (каналдын) ичинде иштеген адамдын коопсуздук кайыштарына тагылган коргоочу жип менен камсыздандырат жана алдын ала макулдашылган учурда сигнал берилет (жумушчулар газ менен ууланганда же өрт чыкканда күйгөндө), уулануу же өрт очокторун жоюу боюнча токтоосуз чараларды көрүүгө, жабыркагандарды кудуктан чыгарууга, аларга биринчи медициналык жардам көрсөтүүгө жана , зарыл болсо, тез жардам чакыруу. Жабырлануучуга жардам көрсөтүү үчүн изоляциялоочу түзүлүшсүз же шланг противогазсыз кудукка (каналга) түшүүгө тыюу салынат.

462. Кабелдик конструкцияларда ар кандай материалдарды сактоого тыюу салынат.

463. Скважиналардагы, туннелдердеги жана коллекторлордогу жумуш орундарын жарыктандыруу чыңалуусу 12 Втан ашпаган портативдүү лампалар же коргоочу торлору бар же жарылуудан корголбогон кайра заряддалуучу лампалар менен жүргүзүлүүгө тийиш. Шамдарды күйгүзүү, пропан-бутан баллондорун орнотуу, жылытуу мастикасы (кабель массасы) жана ширетүү скважиналардын сыртында жүргүзүлүүгө тийиш.

464. Эритилген ширеткичти жана ысытылган мастиканы скважинага атайын чөмүчтө же жабык резервуарларда түшүрүү керек, темир кабелден карабин менен илинген. Үлгүрткүчтөрдү, ошондой эле ысытылган кабелдик массасы жана ширеси бар чакаларды жерге койбостон колдон колго өткөрүүгө тыюу салынат, ысытылган кабелдик масса жана ширетүү менен узун кенеп мээлейлерде жана коргоочу көз айнектерде иштөө зарыл.

465. Шамалдыргычты  күйгүзүүдө жалынды коргоо үчүн отко чыдамдуу материалдан жасалган калканчтар колдонулушу керек, ал эми отко чыдамдуу материалдан жасалган кездеме (кийиз) жумуш орунуна жакын болушу керек.

466. Шамалдыргыч менен иштөөдө оттун же иштегенден кийин муздабаган лампанын жанына күйүүчү майды куюуга же төгүүгө, абанын басымын төмөндөтүүгө, текшерүүгө же оңдоого бөлүүгө болбойт. Лампаны күйгүзүү оттуктун астындагы чөйчөккө куюлган күйүүчү майдын үстүнөн жүргүзүлүшү керек, бирок аны оттук аркылуу берүү жана абаны ашыкча сорбоо аркылуу эмес.

467. Газ очогу же плита менен иштегенде томонкулор тыю салынат:

        - пропан-бутан газ баллонду иштеген жеринен 5 м жакыныраак коюуга;

        - газ басымын жогорулатуу үчүн кышында баллонду жылытуу;

        - клапан үйлөгөндө газ агымынын багытында болууга;

- газдын агып кетишин текшерүү же клапанды от менен жылытуу;

        - мажбурлап вентиляциясы жок кабелдик конструкцияда иштерди аткарууга.

Газ күйгүчтү же мешти туташтыруу атайын шлангдарды жана туташтыргыч арматураларды колдонуу менен цилиндр клапаны жабылган абалда жүргүзүлүшү керек, ал эми ажыратууда жумуш аяктагандан кийин алгач баллондун клапанын, андан кийин оттук же мештин клапанын жабуу керек.

Ацетилен-кычкылтек (бензин-кычкылтек) күйгүчтөрүн ширетүүдө күйгүзүүдө адегенде кычкылтек клапаны ачылат, андан кийин ацетилен (бензин) киргизилет жана бир убакта от жагылат. Өчүрүү учурунда күйгүчтөр тескерисин жасашат: адегенде ацетиленди (бензинди), андан кийин кычкылтекти жабышат.

468. Газ баллондору күн нурунан же башка жылуулук булактарынан ысытуудан корголушу керек. Суюлтулган газы бар баллондун максималдуу уруксат берилген температурасы +450 С ашпоого тийиш. Ошондой эле, баллондорду кулап, сүзүүгө жол бербеңиз. Газ күйгүчтөрүн жана баллондорун эксплуатациялоодо өз алдынча демонтаждоого жана бузулууларын жоюуга тыюу салынат, алар адистештирилген цехтерде жоюлат, ошондой эле күйгүзүлгөн отту кароосуз калтырууга тыюу салынат.

469. Эпоксиддик кошулма менен иштөө үчүн медициналык текшерүүдөн өткөн жана дарыгердин уруксатын алган адамдарга уруксат берилет. Жалпы медициналык текшерүү мезгил-мезгили менен жүргүзүлүшү керек - 2 жылда 1 жолу, ал эми дерматологдун текшерүүсү - 5 жылда 1 жолу.

470. Эпоксиддик кошулма жана анын катуулаткычы менен иштөөдө төмөнкү эрежелерди сактоо керек:

        - эпоксиддүү кошулма менен муфталарды орнотуу жүргүзүлүп жаткан жайларда тамак-ашты сактоого жана жебөөгө жана тамеки тартууга тыюу салынат;

        - эпоксидди жана катуулаткычты, эгерде алар пломбаланган таңгакта болбосо, жабык идиштерде жакшы желдетилген бөлмөлөрдө же соргучтарда сактоо керек;

        - суюк эпоксид чайырлары бар идиштер дайыма бекем жабылышы керек;

- эпоксиддик кошулмалар менен иштегендердин бардыгы резина медициналык кол каптар, көз айнектер, коргоочу кийимдер менен камсыз болушу керек. Үйгө кийим алып барууга тыюу салынат. Булганган кийимдер өз убагында алмаштырылышы керек.

         - Полимерлер менен иштөөгө ыйгарым укуктуу кызматкерлаер коопсуздук боюнча кошумча окуудан өтүшү керек.

         - Импорттолуучу полимердик материалдарды Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик санитардык-эпидемиологиялык көзөмөл комитетинин органдары менен макулдашуу боюнча гана пайдаланууга жол берилет.

471. Муфталарды куюу үчүн кабель массасы капкагы жана түтүкчөсү бар темир идиште мангалга жылытылууга тийиш. Жылытуу температурасы термометр менен аныкталат. Массаны кайнатууга тыюу салынат.

472. Кабель массасы бар идишти же ширеси бар чөмүчтү жылытуу, алуу жана алып жүрүү, ошондой эле ширетүүчү кошулмалар жана муфтаны масса менен толтуруу кол кап жана коргоочу көз айнек менен аткарылууга тийиш.

473. Кабель массасы бар ачыла элек банкаларды ысытууга тыюу салынат, анткени ысыткандан кийин ачылганда ысык масса чыгып кетиши мүмкүн.

474. Эриген массаны же ширени аралаштыруу темир тилке же темир кашык менен жүргүзүлүүгө тийиш. Чайпалып чачырабаш үчүн аралаштыргыч таза жана кургак болушу керек.

475. Кабелдин кабыгын жана броньдорун майсыздандыруу үчүн ацетон жана бензинди колдонууда өрт коопсуздук эрежелерин сактоо керек.

Бул максатта коргошундуу бензинди колдонууга болбойт.

476. Суу объектилери аркылуу кабель тартууда суу объектилеринде иштөөдө коопсуздук талаптарын сактоо зарыл. Иш жумуштарды өндүрүү боюнча долбоорго ылайык жүргүзүлүшү керек.

477. Кабель төшөө үчүн арналган баржанын палубасы же трюму жумушка киришердин алдында керексиз нерселерден: аркандардан, анкерлерден, дөңгөлөктөрдөн, такталардан жана башкалардан тазаланышы керек. Баржада экиден кем эмес куткаруучу кайык, ал эми кабелди төшөө жеринде - учурда куткаруучу приборлор менен жабдылган жок дегенде үч кайык болушу керек.

478. Баржадан кабелди төшөөдө, көпүрөлөр жана өтмөктөр, аны бойлото кабель өткөрүлөт, полго туурасынан тигилген кармагычтар жана тилкелер болушу керек. Кабелди барабандан баржанын (өзү жүрүүчү кеменин) палубасына берүү учурунда жана аны сууга түшүрүүдө жумушчулар кабелдин бир тарабында болушу керек.

479. Суу сактагычтын жээгинде кабель тартылган жерде чоочун адамдардын болушуна тыюу салынат.

480. Кабель төшөөчү траншея суу сактагычтын түбү менен жылып баратканда адамдары бар кайыктар сүйрөө кабелинин зонасында болбошу керек.

Анын жайгашкан жерин көрсөтүүчү буйка сууга чөккөн кабелдик траншейяны кабель аркылуу бекитилиши керек.

481. Суу астындагы кабелдерди төшөө боюнча иш жүргүзүлүп жаткан жерде куткаруу станциясы (куткаруу посту) уюштурулууга тийиш. Иштин өндүрүшүнүн бардык катышуучулары долбоордун талаптарына ылайык эмгекти коргоо инструкциясын даярдоонун талаптарына ылайык куткаруучу шаймандар менен камсыз болушу керек

482. Муздан кабель тартууга райондун (округдун) муз үстүндө кыймылынын коопсуздугун көзөмөлдөөчү административдик органдардан иштөөгө уруксат алгандан, муздун калыңдыгын жана анын бекемдигин алдын ала текшергенден кийин жол берилет.

Музду кесип өткөн полинянын четине жумушчулардын чогулушуна, анын жанынан уруксаты жок адамдардын өтүшүнө тыюу салынат. Кабелди бригадирдин көзөмөлү астында сууга түшүрүү керек.

Кабель төшөө үчүн тешиктер тосулуп, эскертүүчү плакаттар орнотулушу керек.

483. Калыңдыгы 0,5 мден ашпаган музга кабелдик роликтерди ташууга жана орнотууга тыюу салынат.

484. Ички көңдөйү басым астында турган 110 кВ жана андан жогору чыңалуудагы май толтурулган кабелдердин туташтыргыч жана акыркы гильзаларын орнотууда жеке коргоочу каражаттарды (көз айнектер, кол каптар) жана скважинада иштөөдө колдонуу зарыл. Кабельдеги майды тоңдуруу үчүн суюк газдарды колдонууда, аргасыз желдетүүнү иштетүү керек.

485. Кабель ящиктерин орнотууда жер астындагы казуулар жетишерлик өлчөмдө жана зарыл болгон учурда жумуштун жана орнотуунун жеңилдиги үчүн казылган дубалдын бекемделген дубалдары (бос жана саздак топурактары) менен болушу керек. Кабель гильзаларын желдеткичтерди жана күйгүчтөрдү колдонуу менен орнотуп жатканда чатырды колдонууда, чатырдын кулап түшүшүнө жана күйүп кетүүсүнө жол бербөө үчүн жетиштүү түрдө бекитилишин текшериңиз.

486. 0°Сден жогору температурада жана абанын салыштырмалуу нымдуулугу 80% дан аз болгондо жылуулук кичирейтүү гильзаларын орнотуу сунушталат. Жаан-чачында, тумандуу аба ырайында же абанын жогорку нымдуулугунда ачык аянтчада жылуулук менен кичирейүүчү гильзаларды орнотууга тыюу салынат.

487. Жылуулук менен кичирейүүчү гильзаларды орнотуу үчүн кең соплосу бар пропан-бутан газ күйгүзгүчтү (сопло диаметри 30-50мм) колдонуу артык. Орнотуу жакшы желдетилген жерде жүргүзүлүүгө тийиш. Күйгүзүүчүнун жалыны жумшак, сары түздо болушу керек - учтуу клин түрүндөгү жалынга жол берилбейт. Оттук жалыны бир калыпта кичирейүү үчүн жана белгилүү бир жерлерде буйумдун жарым-жартылай ысып кетишине жол бербөө жана анын иштөө мөөнөтүн кыскартуу үчүн муфталар дайыма бирдей кыймылда болушу керек. Орнотуу аяктагандан кийин, муфта толугу менен муздаганга чейин механикалык таасири дуушар болбошу керек.

488. Газ күйгүзгүчтөр, желдеткичтер менен ысык иштерди жүргүзүүгө 18 жашка толгон, тиешелүү окуудан өткөн жана экзамендерди ийгиликтүү тапшырган адамдар уруксат берилет.

489. Газ күйгүчтөрү, кычкылтек баллондору мезгил-мезгили менен кароодон өтүшү керек, текшерүү мөөнөтү өтүп кеткен оттуктарды жана кычкылтек баллондорун пайдаланууга тыюу салынат.

490. Ишти баштоодон мурун, акыркы изилдөөнүн датасын, баллондун иштөөгө жарамдуулугун текшерүү керек (газ агып кетсе алмаштырыңыз) жана анын праймерин (праймерде кыйшаюу, октук жана радиалдык ойнотууга жол берилбейт) , шланг бузулган эмес, анын туташтыргычтарынын тыгыздыгы (темир кыскычтар - зым байлагычтарды колдонууга жол берилбейт), факелдин туткасында жана буюмда кемчиликтер болбошу керек.

§ 21. Көпүрөлүк  крандар

491. Кабиналарда, көпүрөдө же кран вагонеткасында электр менен иштөөгө тиешеси жок адамдардын болушуна жол берилбейт.

492. Кран көпүрөсүндөгү жумуш орундары жана өтүүчү жолдор тосмолор жана каптал тактайлар менен катуу пол менен жабылышы керек, ал эми көпүрөдөн кран устунуна өтүүдө өтмөктөр орнотулуп, адамдарды кранга көтөрүү учун тосмолор менен тосулган өтмөктөр (экиден кем эмес) жабдылышы керек.

Үзгүлтүксүз тошоо жок болгон учурда, кранды монтаждоодо кран фермаларынын ички капталдарын бойлой убактылуу тосмолорду жана коопсуздук лентасынын карабиндерин кирүү үчүн коопсуздук кабелин уюштуруу керек. Бул учурда бийиктикте иштечулорго гана жумуш аткарууга уруксат берилет.

493. Кран фермасынын проекцияларынан 0,3 Н (Н – крандын бийиктиги), бирок 2 мден кем эмес аралыктагы учактагы крандын астындагы кооптуу зонаны тосуу жана плакат илип коюу керек: "Абайлаңыз, бийиктикте иштер!".

494. Шаты аркылуу кранга жүк менен чыгууга (же андан түшүүгө) тыюу салынат.

Монтаждоочу көтөрүүчү механизмдерди жана блокторду монтаждоо жумуштарды өндүрүү үчүн долбоордо каралган жерлерде жол берилет. Бөлүк жүк контейнерде көтөрүлүшү керек.

495. Көтөрүлгөн жүктөрдү кран көпүрөсүнө убактылуу коюуга бул үчүн атайын бөлүнгөн, бийиктиги 15 см тактай жана тосмолор менен жабдылган жерлерде гана жол берилет.

Жүктөрдү кран устундары менен дубалдын ортосуна коюуга эркин өтүүнү камсыз кылуу менен катуу полдо гана жол берилет.

496. Кранга орнотулган тепкичтердин, өтмөктөрдүн, палубанын пайдаланылган приборлорунун ишенимдүүлүгүн ар бир күн жумуш башталар алдында бригадир жеке өзү текшерип турууга милдеттүү.

497. Крандардын электр жабдууларын орнотуу боюнча жумуштарды механикалык орнотуучу уюмдан айкалыштырылган иштерге уруксат алгандан жана иштөөгө уруксат берилгенден кийин жүргүзүүгө уруксат берилет.

498. Кран көпүрөсүндө ширетүү иштерин жүргүзүүдө крандын астынан адамдарды болушуна тыюу салынат.

499. Электр монтерлордун кран көпүрөсүндө ширетүүчү менен бир убакта иштөөдө алардын ортосундагы аралык 5 мден кем эмес болушу керек.Эгер бул аралыкты сактоого мүмкүн болбосо, айкалыштырылган ишке тыюу салынат.

500. Бийиктикте электр менен ширетүү иштерин жүргүзүүдө электр кабели крандардын конструкцияларына бекем бекитилип, анын тырышып калышына жол бербөө керек.

501. Иштеп жаткан крандардан орнотуу иштерин орнотулуп жаткан кран толугу менен токтоткондо жана анын күтүүсүз кыймылын болтурбоо боюнча чаралар көрүлгөндө гана жүргүзүүгө уруксат берилет. Жумушка уруксат жумуш башталганга чейин берилиши керек.

502. Иштеп жаткан крандарда иштөөгө кабыл алуу ишти жүргүзүүчү уюм тарабынан берилген уруксат кагаздары боюнча жүргүзүлүүгө тийиш.

503. Электр жабдууларын орнотуу боюнча иштерди баштоонун алдында крандарды уурдоочу түзүлүштөр менен бөгөттөп, кран жолунда туюк четтерди орнотуу, рельс жолду жерге туташтыруу керек

504. Башка чыңалуудагы крандар иштеген цехтин аралыгынын активдүү бөлүгүнө кран орнотууда кран орнотулган жердеги вагонеткалар катуу жыгач каптама менен корголушу керек.

505. Крандардан электрдик жумуштарды аткарууда кранга жакын жайгашкан жана чыңалуудагы ачык изоляцияланбаган жарык тармактары жана электр магистралдык тармактары тосулган болушу керек.

506. Кабелдерди же зымдарды жйганга чыгарууда барабандар кран көпүрөсүндөгү бийиктикте болбостон, ылдыйда жайгаштырылышы керек.

507. Электр тармактарын орнотуу үчүн крандын көпүрөсүнө убактылуу орнотулган стенддер жана мунаралар, ошондой эле вагонеткаларды орнотуу үчүн асма крандардан асма бешиктер инвентаризацияланууга жана кран кыймылдаганда алардын жылып кетүү же кулап кетүү мүмкүнчүлүгүн болбогудай кылып бекитилүүгө тийиш.

508. Кошумча тепкичтерди, мунараларды, бешиктерди кранга орнотууда алардын чыгып турган бөлүктөрүнөн курулуш элементтерине же жабдууларга чейин зарыл болгон аралыкты камсыз кылуу үчүн "Жүк көтөрүүчү крандарды конструкциялоонун жана коопсуз эксплуатациялоонун эрежелерин", 25.03.2022-ж. (КР ӨТ № 162) “Көтөрүүчү жана транспорттук жабдуулардын коопсуздугу..." жетекчиликке алуу керек.

509. Көрсөтүлгөн аралыктар кран орнотуу долбоорунда берилүүгө тийиш.

510. Кран кыймылы башталганга чейин жумушчуларды кранга орнотулган кошумча тепкичтерден жана мунаралардан кран көпүрөсүндөгү коопсуз жерлерге алып чыгуу керек.

511. Иштеп жаткан кранда жумуштарды аткарууга уруксатта кранды жылдыруу жана токтотуу буйругун кранчы аткарууга тийиш болгон адам көрсөтүлүүгө тийиш.

512. Иштеп жаткан крандардын кран устундары боюнча жумуштар иш зонасында аяктоочу токтоочу жана эскертүү сигналдары орнотулгандан кийин гана жүргүзүлүүгө тийиш.

Кран устундары боюнча иштер атайын дайындалган квалификациялуу жумушчунун туруктуу көзөмөлү астында жүргүзүлүүгө тийиш.

513. Орнотулган крандын кыймылы автоматтык жүрүү токтоочу жайлардын иштешине жана башкарылуучу крандардын каптоо аймактарына крандын жылышына жол бербөөчү чектерде ишке ашырылууга тийиш.

514. Кран жабдууларын тууралоо боюнча комбинацияланган жумуштарга жана кранда электрдик жумуштарды жасоого тыюу салынат.

4 бөлүм. Электр жабдууларын сыноо жана жөндөө боюнча талаптар

§ 22. Жалпы талаптар

515. Орнотуу жана ишке киргизүү иштери аяктагандан кийин жабдууларды жана машиналарды кабыл алуу актысы боюнча заказчыга өткөрүп берүү керек.

516. Чыңалууну берүү менен байланышкан жөндөө иштери экиден кем эмес кызматкер тарабынан аткарылууга тийиш, алардын бири 1000 В жогору электр орнотмолорунда иштегенде IV кем эмес электр коопсуздук тобуна жана 1000 В III тен төмөн эмес болушу керек.

517. Иштеп жаткан электр орнотмолорунда жумуш орундарын даярдоону жана жөндөө иштеринин коопсуздугун камсыз кылуучу техникалык иш-чаралар эксплуатациялоочу уюмдун эксплуатациялоочу жана эксплуатациялык-ремонттоо жана тейлөө бөлүмдөрүнүн күчтөрү жана каражаттары тарабынан ишке ашырылат; жөнгө салуу уюмдарынын кызматкерлери тарабынан бул иштерди аткарууга тыюу салынат.

518. Объекттин ишин баштоонун алдында эксплуатациялоо иштеринин жетекчиси төмөнкүлөргө милдеттүү:

       - заказчынын жооптуу өкүлүнө нускама берүүгө жана ишке киргизүүчү персоналды объекттеги ички тартиптин эрежелери менен тааныштырууга;

- ар бир жөнгө салуучу үчүн сертификаттын колдонуу мөөнөтүн текшерүү жана тапшырма берүүдө подрядчынын электр коопсуздук тобун эске алуу;

       - жөндөөчүлөрдүн персоналынын жумуш ордунда коопсуздук техникасы боюнча инструктаж өткөрүүгө, коргоо каражаттарынын болушун жана абалын текшерүүгө, орнотулган жабдуулардын абалын, иштин коопсуздугу боюнча чаралардын жетиштүүлүгүн аныктоого, бригадалардын, звенолордун курамын, тууралоочуларды дайындоого;

       - баптоочу бригаданын мучолорун чиймелер боюнча да, натуралай да электр схемасы жана электр приборлорунун жана жабдууларынын жайгашуусу менен тааныштырууга;

        - монтаждоочу уюм менен схемаларды ишке киргизүү жана сыноо үчүн чыңалууну берүүнүн тартибин макулдашууга.

519. Объекттеги ишке киргизүү иштеринин жетекчиси жумушту аткарууга байланыштуу бардык коопсуздук чараларынын так аткарылышы үчүн жоопкерчилик тартат. Күн сайын ишке киришердин алдында жана жумуш күнүнүн ичинде плакаттардын, тосмолордун, жердин орнотулушун текшерип турууга милдеттүү.

520. Электр монтажда чыңалуу жок болгон учурда III кем эмес электр коопсуздугу тобу бар жөндөөчүлөргө төмөнкүдөй иштерди жалгыз аткарууга уруксат берилет: экинчилик коммутация схемаларын текшерүү, чынжыр элементтеринин изоляциялык каршылыгын өлчөө, алдын ала конфигурациялоо жабдуулар, алуу мүнөздөмөлөрү жана башка ушул сыяктуу иштер.

521. Жөндөөчүнүн персоналы жеке коргонуу каражаттары: диэлектрик кол каптар, галоштор, чыңалуу индикаторлору, изоляциялык туткасы бар аспаптар менен камсыз болушу керек.

522. Жабдууларды орнотуу үчүн чогултулган убактылуу схемалар (мүнөздөө, осциллографияло) атайын үстөлдөрдө аткарылууга тийиш. Темир жумушчу бети бар же темир рамкалуу столдорду колдонууга тыюу салынат.

523. Убактылуу электр чубалгылары изоляцияланган зым (кабель) менен жасалып, бекем бекитилип, адамдар өтө турган жерлерде 3,5 мден кем эмес бийиктикке, жумуш орундарынан 2,5 м жана андан жогору өтүүчү жолдордон 6 м кем эмес бийиктикке көтөрүлүшү керек.

524. Инспекциялар жана сыноолор үчүн убактылуу схемаларды берүү, күйгүзүү жана өчүрүү позицияларын белгилөө менен өчүргүч аркылуу ишке ашырылууга тийиш. Коммутатор менен катар, электр чынжырында көрүнгөн ачык чынжырлуу (штепсель туташтыргычы) коммутациялоочу түзүлүш орнотулган. Чыңалууну чынжырдан алып салганда, адегенде өчүргүч өчүрүлөт, андан кийин сайгыч, күйгүзүлгөндө, сайгыч биринчи күйгүзүлөт.

525. Электрдик сыноолор үчүн убактылуу схемаларды чогултууга, чынжырдагы зымдарды алмаштырууга, андагы приборлорду жана түзүлүштөрдү чыңалууну жана жабдуу тармагындагы көзгө көрүнгөн үзүүнү алып салбастан кайра иретке келтирүүгө тыюу салынат.

526. Тыныгуу учурунда жана жабдууларды жөндөө боюнча жумуштар аяктаганда убактылуу электр линиясын көзгө көрүнгөн үзгүлтүк менен жөндөөчүлөрдүн персоналы электр менен жабдуудан ажыратууга тийиш.

527. Шатылардан өлчөөлөрдү алууга тыюу салынат. Алар атайын убактылуу тепкичтерде туруп жасалышы керек.

528. Көчмө приборлордун, аппараттардын темир корпустары жерге туташтырылган (нөл) болушу керек.

529. Жөнгө салуу жумуштарын жүргүзүүдө көчмө жерге туташтыргычты алып салууга бул эмгек шарттары талап кылынган учурларда жол берилет. Жерге туташтырууларды алып салуу мүмкүнчүлүгүнүн көрсөткүчү жумушка уруксаттын өзүнчө нускамаларында (изоляциянын каршылыгын өлчөө үчүн) жазылган. Негиздөө иштеринин өндүрүүчүсү тарабынан алынып салынат.

530. Электр жабдууларына жана электр машиналарына иштөө чыңалуусун берүү менен чынжырларды сыноого приборлордун жана экинчи алмаштыруучу чынжырлардын иштөө тогу менен өз ара аракеттенүүсү текшерилгенден кийин гана жол берилет. Электр жабдууларынын ток өткөрүүчү бөлүктөрүнүн жерге туташтырылышынын болушун алдын ала текшерүү керек.

531. Бир нече жерден башкарылуучу схемаларды орнотуу жана сыноо үчүн оперативдүү ток берүүдөн мурда башка жерлерден башкаруу мүмкүнчүлүгүн жоюу керек (схемалар өчүрүлгөн, «Күйгүзбө, эл иштеп жатат!» деген плакаттар) илинген.

532. Электр орнотууда уюмунун талабы боюнча эксплуатациялоочу компания тарабынан жабдууларды ишке киргизүү жана сыноо учурунда электр орнотуусуна чыңалуу берилет. Иштеп жаткан бөлүштүргүч түзүлүштөрүндө ишке киргизүү иштерин өндүрүү үчүн орнотуу менен аяктаган электр орнотуучусун аймактарына 1000 В чейин чыңалууну берүүгө жол берилет. Бул чөйрөдөгү иштердин коопсуздугу үчүн жоопкерчиликти эксплуатациялоо иштеринин жетекчиси тартат. Электр орноткучун техникалык тейлөө кардардын оперативдүү персоналы тарабынан ишке ашырылат.

533. Иштөө режими киргизилген электр орнотмолорунда көчмө приборлор, ток кысгычтар, мегаомметр жана башка приборлор менен өлчөөлөргө байланыштуу бардык иштер "Электр орнотмолорун эксплуатациялоонун коопсуздук эрежелерине", электр жабдууларын сыноо стандарттарына жана Сыноо көрсөтмөлөрү жогорку чыңалуу изоляциясы  нормаларына ылайык өндүрүлөт.

Жогорулатылган чыңалуу  менен жабдыктарды сыноо

534. Жогорулатылган чыңалуудагы жабдууларды сыноону экиден кем эмес адамдан турган жөндөөчүлөр бригадасы (звеносу) жүргүзөт, алардын ичинен жумушчу жетекчисинин IV кем эмес электр коопсуздугу тобу, бригаданын калган мүчөлөрүнүн - эң аз дегенде III тобу болууга тийиш.

535. Жогорулатылган чыңалуу менен изоляцияны сыноо боюнча иштер эксплуатациялоо иштеринин жетекчиси тарабынан берилген уруксатка ылайык жүргүзүлүүгө тийиш. Сыноолордун коопсуз даярдалышы үчүн жоопкерчилик бригадирге жүктөлөт.

536. Жогорку чыңалуудагы сыноолорду жүргүзүүгө укуктуу адамдардын тизмеси эксплуатациялоочу уюмдун буйругу менен түзүлөт. Ишке уруксат берүү укугу V электр коопсуздугу тобуна ээ болгон административдик жана техникалык персоналга берилет.

537. Сынап жаткан жабдуулардын корпустары, сыноо аппараты жана башкаруу пультунун рамасы сыноодон мурун жерге туташтырылууга тийиш.

538. Сыноочу жайды 380/220 В электр тармагына туташтыруу эки уюлдуу өчүргүч жана көрүнөө үзгүлтүккө (штепсель туташтыргыч) катар туташтырылган коммутациялык түзүлүш аркылуу жүргүзүлүшү керек.

539. Сыноочу орнотмо тармакка кошулган учурдан тартып жана жумуш аяктаганга чейин орнотууга чыңалуу берилип жаткан өчүргүчтө нөөмөттө электр коопсуздугу боюнча IIIдон кем эмес тобу бар сыноочу топтун жумушчуларынын бири болушу керек.

540. Сыноочу орноткучтун жогорку вольттуу клеммасында жерге туташтыргыч штанга менен жерге туташтырууну колдонуу жана алып салуу, бул орнотуудан сыналуучу жабдууларга зымдарды кошуу жана ажыратуу бир эле адам тарабынан ишке ашырылууга жана диэлектрик кол каптарда иш өндүрүүчүнүн тартиби менен болушу керек.

Сыноочу аппараттын терминалынын жерге туташтырылышына карабастан, сыноо чынжырында туташууну жүргүзгөн адам бириктирүүчү зымга жана сыноочу аппаратуранын жерден обочолонгон бөлүктөрүнө негиз салууга тийиш. Бул жерге туташтыруу операциясы аяктагандан кийин гана алып салууга болот.

Сыноолорду жүргүзүүдө жана зымдарды туташтырууда сыналуучу жабдуулардын жер алдынан чыгарылбаган бөлүктөрүн сынап жаткан чыңалуу деп эсептөө керек.

541. Сыноочу комплектти сыналуучу жабдуулар менен бириктирүүчү зымдар изоляторлор же изоляциялык илгичтер менен бекем бекитилет.

542. Сыноо өткөрүлүүчү жай, ошондой эле бириктирүүчү зымдар курчоого тийиш же сыноо өткөрүлүүчү жерге байкоочу жайгаштырылууга тийиш.

Тосмолор КР КН 12.01-2018 жана КР ТР "Электр коопсуздугу жөнүндө" КР ӨТ 02.06.2012-ж. № 359 боюнча сигналдык «Токто - чыңалуу!»  илинген плакаттар менен же ошол эле жазуусу бар жарык такта инвентаризация болушу керек.

543. Сыноочу чыңалуудагы туташтыргыч зымдар 1000 В жогору чыңалуудагы электр орнотмолордун жайларынан тышкары жерде жайгашса (коридорлор, тепкичтер, өтмөктөр, аймактар) тосмого карабастан байкоочуну орнотуу зарыл.

544. Кабельди сыноодо анын карама-каршы учу бөлүштүрүүчү түзүлүштүн кулпуланган уячасында жайгашкан болсо, анда уячанын эшиктерине же тосмолоруна: «Токто - чыңалуу!», ал эми ажыратылган ажыраткычтардын жетектерине - «Колдонуу керек», “Күйгүзбөңүз - адамдар иштеп жатат!" деген плакаттар илинет.

Эгерде бөлүштүрүүчү түзүлүштүн көрсөтүлгөн уячасынын эшиктери бекитилбесе, же учтары кесилген (маршруттагы) кабели текшерилип жатса, анда “Токто – чыңалуу!” деген плакаттар кошумча илинген. Камеранын эшигине же кабелдин учтары жайгашкан жерге байкоочу коюлушу керек.

545. Сыноочу жай жана сыналуучу жабдуулар ар кандай бөлмөлөрдө жайгашкан учурларда III топтун мүчөлөрүнүн жумушчудан бөлөк бөлмөлөрдө болушу үчүн изоляциянын абалын көзөмөлдөөгө жол берилет. Бул адамдар тосмонун сыртында болушу керек жана аларга кандайдыр бир иштерди аткарууга тыюу салынат.

546. Сыноо чыңалуусун колдонуудан мурун ишке киргизүү боюнча жетекчи төмөнкүлөргө милдеттүү:

          - бригаданын бардык мүчөлөрү өз ордунда экендигин, бөтөн адамдар алынып салынгандыгын жана жабдууларга сыноо чыңалуусун колдонуу мүмкүндүгүн текшерүүгө;

          - бригаданын мүчөлөрүнө: «Мен чыңалууну берип жатам» деген жазуу менен эскертүү берүүгө, андан кийин сыноочу орнотмонун чыгуусунан жерге туташтырууну алып салуу жана чыңалууну берүү үчүн коммутациялык жабдууларды иштетүү.

Жерге туташтыруучу штанга алынып салынган учурдан тартып сыноочу аппаратураны жана туташтыруучу зымдарды кошкондо, бүткүл сыноочу түзүлүш энергияга ээ деп эсептелүүгө тийиш, сыналып жаткан чынжырларда жана сыналуучу жабдууларда кандайдыр бир кайра туташтырууга тыюу салынат.

547. Сыноолор аяктагандан кийин эксплуатациялоо иштеринин жетекчиси төмөнкүлөргө милдеттүү:

          - сыноо объектинин чыңалуусун нөлгө чейин төмөндөтүүгө;

          - сыноо объектисин тармактан ажыратууга;

- сыноо объектинин жогорку чыңалуудагы чыгышын разряддоо жана жерге киргизүү;

          — монтажда заряд жок экендигине ынанууга, орнотуудан чыңалуунун алынып салынгандыгы жөнүндө жөндөө бригадасынын мүчөлөрүнө билдирүүгө;

          - зымдарды ажыратып, коргоочуларды алып салыңыз.

548. Мобилдик жогорку чыңалуудагы сыноочу жай (автолаборатория) менен иштөөдө жогоруда көрсөтүлгөн эрежелерден тышкары төмөнкү коопсуздук чаралары көрүлүшү керек:

- автолаборатория сыноо объектинин тосмосунун аймагында жайгашуусу керек;

           - сыноо башталганга чейин автолабораториянын корпусу кесилиши кеминде 10 мм2 болгон жез ийилчээк зым менен жерге туташтырылууга тийиш;

            - сыноо схемасын орнотууда жогорку вольттогу терминалдын жерге туташтыруучу бычагы “жерлештирилген” абалда, ал эми автолабораториянын жогорку вольттогу болукчосунун эшиги ачык болушу керек;

            - сыноолорду жүргүзүүдө автолабораториянын ичине кирүүгө жана андан чыгууга, ошондой эле автолабораториянын корпусуна тийүүгө (жерде турганда) тыюу салынат.

549. Мегаомметр менен изоляциянын каршылыгын өлчөөлөрдү Ш кем эмес электр коопсуздук тобуна ээ адамдарга жүргүзүүгө уруксат берилет.

Мегаомметр менен өлчөө коммутаторлор менен бардык тараптан ажыратылган электр түзүлүштөрүндө гана жүргүзүлүшү мүмкүн.

Мегаомметр менен өлчөө жүргүзүүдөн мурун, текшерилип жаткан жабдууларда чыңалуу жок экендигине жана ченөө жүргүзүлө турган орнотуунун ошол бөлүгүндө адамдар жок экендигине ынануу керек.

550. Кабелдин, машиналардын жана трансформаторлордун оромолордун изоляциялык каршылыгын өлчөөдө приборду кошуунун алдында жана өлчөөдөн кийин атайын разряддык штанга аркылуу зарядды алып салуу керек.

551. Аскер кызматчысынын көрүү чөйрөсүнөн тышкаркы жерлерде тармакталган чынжырлардын изоляциялык каршылыгын өлчөөдө: «Токтоо – чыңалуу!» деген плакаттар илиниши керек.

552. Жогорулатылган чыңалуусу менен экинчи кезектеги коммутациялык схемалардын электр бекемдигин текшерүү электр орнотуу иштери аяктагандан жана орнотмолорду жөндөө үчүн өткөрүп бергенден кийин гана жүргүзүлүшү мүмкүн.

553. Жогорулатылган чыңалуудагы экинчи коммутация схемаларынын изоляциясын сыноодо эксплуатациялоо боюнча жетекчи төмөнкүлөргө милдеттүү:

текшериле турган бардык схемалардын, терминалдык блоктордун жана түзүлүштөрдүн жайгашкан жерин табуу;

сыноодон өтүп жаткан схемалар жана приборлор жайгашкан бардык панелдерге, башкаруу пультуна, ящиктерге, шкафтарга, жетектерге жана башка жерлерге эскертүү плакаттарын илип коюу (байкоочулар экрандалабаган ток өткөрүүчү бөлүктөр болгондо дайындалат).

Генераторлор жана компенсаторлорду сыноо

554. Айлануучу генератор же синхрондук компенсатор кубатталган деп эсептелет. Статордун - айлануучу генератордун же компенсатордун схемаларында иштерди аткарууга тыюу салынат.

555. Генераторду (компенсаторду) жана аны коргоону сынап көрүү учурунда айлануучу генератордун (компенсатордун) статор чынжырларында, эгерде анын клеммаларында атайын кыска туташуу (кыска туташуу) орнотулган болсо, иштөөгө жол берилет. Кошумча коопсуздук аппараты  орнотуудан же алып салуудан мурда секирүүчү, айлануучу генератордон (компенсатордон) дүүлүктүрүүнү алып салыңыз, талаада өчүрүүчү машинаны өчүрүңүз жана өткөргүчтөргө көчмө жерге туташтырыңыз.

556. Жумушчу генератордун (компенсатордун) роторунун ток чогултуучу шакекчелериндеги чыңалууну, ошондой эле ротордун оромосунун изоляциялык каршылыгын өлчөө IV кем эмес электр коопсуздугу тобу бар атайын даярдалган адамдар тарабынан жүргүзүлүүгө тийиш.

Трансформаторлорду сыноо

557. Трансформатордун бардык чыгуулары эксплуатацияга киргизүү мезгилинде (иштөө чыңалуусу берилгенге чейин) кыска туташуу жана жерге туташтырылган болушу керек.

Трансформатордун клеммаларынан кыска туташтыргычтарды жана жерге туташтырууга сыноо жана өлчөө мезгилинде гана жол берилет. Жумуштагы тыныгуулар учурунда бардык трансформаторлордун өткөргүчтөрү кыска туташууга жана кайра жерге туташтырылууга тийиш.

558. Жөнгө салуу иштери жүргүзүлүп жаткан чыңалуу трансформаторлорунун жана күч трансформаторлорунун чынжырларындагы сактагычтарды алып салуу керек. Сақтандыргычтар алынган жерде “Күйгүзбөңүз – адамдар иштеп жатат!” деген плакат илиниши керек.

559. Сыноо жана өлчөө үчүн трансформаторлорго чыңалуу берүү жогорку чыңалуудагы оролмодо гана жүргүзүлөт.

Чыңалуу трансформаторлору өзгөчө болуп саналат, аларда чыңалууну төмөнкү чыңалуу оролмосуна жүктөмсүз токту өлчөө жана изоляцияны текшерүү үчүн колдонууга болот. Мында текшерилүүчү трансформатордун жогорку чыңалуудагы клеммаларына тийип калуу мүмкүнчүлүгүн болтурбоо үчүн чаралар көрүлүшү керек.

560. Тышкы ток булагынан кубатталган чыңалуу трансформаторлорунун экинчи схемаларын текшерүүдөн мурун текшерилген схемалардын жанында бардык жумуштарды токтотуу зарыл, ал эми трансформаторлор өчүрүлүп, тосмолор менен курчалып, айланасына эскертүү плакаттары илинет. Трансформацияланган чыңалуу астында болушу мүмкүн болгон чынжырлар чыңалуу трансформаторунан ажыратылып, жерге туташтырылууга тийиш.

561. Эгерде иштеп жаткан ток трансформаторунун экинчи орогуч чынжырына приборду катар менен туташтыруу зарыл болсо, анда ал адегенде ток кыскычтары аркылуу, диэлектрдик килемчеде туруп, изоляцияланган туткасы бар бурагыч менен кыска туташуу керек.

Ток трансформаторлорунун ортосуна төшөлгөн чынжырларда жана кыска туташтыргыч орнотулган терминалдарда иштөөгө тыюу салынат. Ток трансформаторлорунун пайдаланылбаган экинчи оромолору кыска туташуу жана жерге туташтырылышы керек.

Жогорку ампердик (6000 Аден жогору) ток трансформаторлорун сыноодо өлчөө схемалары трансформаторлордун клеммаларына экинчилик которуштурууну орнотуу аяктагандан кийин туташтырылууга тийиш.

§ 23.  Бөлүштүрүчү түзмөкту жөндөө

562. Ишке киргизүүнүн алдында бул бөлүштүргүч түзүлүшкө туташтырылган бардык линиялар коммутациялык түзүлүштөр аркылуу өчүрүлүшү же ажыратылышы, кыска туташтырылышы жана жерге туташтырылышы керек.

563. Толук уячалары бар бөлүштүргүч түзүлүштөрдө (КРУ түрүндө) чыгуучу линиялардагы, ток трансформаторлорундагы жана өчүргүчтүн артына орнотулган башка жабдуулардагы жумуштар автоматтык өчүргүч араба толук узартылганда гана жүргүзүлүүгө тийиш.

564. Экинчи кезектеги коммутациялык схемалардагы жөндөө иштери чыңалууну алып салуу менен жүргүзүлүүгө тийиш. Коргоо жана башкаруу схемаларын сыноо жана текшерүү үчүн убактылуу тармактан кубатталган сыноо чынжырлары колдонулушу керек.

Сыноочу жайдын чыгышына чыңалуу берилген учурдан тартып ага кирүүгө жана чыгууга, сыналуучу жабдуулардын үстүндө болууга, ошондой эле сыноо объектинин корпусуна тийүүгө тыюу салынат. Сыноодон өтүп жаткан жабдуулар, сыноочу жай "Сыноо, өмүр үчүн коркунучтуу" деген плакаттар менен, аркандар менен тосулган болушу керек.

565. Иштеп жаткан же кысылган абасы бар өчүргүчтөрдүн, ажыраткычтардын жана башка түзүлүштөрдүн жетектерин дистанциялык башкарууну сыноодон мурун аларга эскертүүчү плакаттар илиниши керек.

566. Электромагниттик, пружиналык жана башка жетектердин пультун сыноодо кол менен башкаруунун туткаларын алып салуу керек.

567. Автоматтык жетектери жана пульту бар коммутациялоочу түзүлүштөрдө иштөөгө кирүү алдында төмөнкүлөр болушу керек:

        - ачкычтарга жана пульттун баскычтарына “Күйгүзбөңүз - адамдар иштеп жатат!”, ал эми аба өткөргүчтөрдүн клапандарына - “Ачпаңыз - адамдар иштеп жатат!” плакаттары илинген;

        - башкаруучу токтун чынжырларындагы жана жетектердин күч чынжырларындагы эки уюлгд тең сактагычтар алынып салынат;

- өчүргүчтөрдүн резервуарларына же пневматикалык жетектерге абаны берүү үчүн клапандар жабылып, алардагы аба атмосферага чыгарылат. Дренаждык тыгындар жумуштун узактыгы үчүн ачык болушу керек;

        - жүк төмөнкү иштебеген абалга түшүрүлөт жана жүк жетектеринде аны көтөрүү системасы кулпудан ачылат;

        - аба өчүргүчтөрдүн резервуарларына абаны берүү үчүн клапан бекитилет же цистерналардын ичинде иштерди жүргүзүү зарыл болсо, андан руль чыгарылат.

568. Бул түзүлүштөр жетектер менен бир камерада жайгашканына же жетектер камеранын сыртында жайгаштырылышына карабастан, ажыраткычтардагы же өчүргүчтөрдөгү иштер менен бир эле мезгилде иштеткичтерди жөндөө, текшерүү же кошууга жол берилбейт.

569. Аба өчүргүчтөрдүн нымдуулуктун (тығыздыгын) текшерүү, эреже катары, адамдарды өчүргүчкө көтөрбөстөн, берүүчү аба өткөргүчтөрдүн клапандары жабылып, басымдын төмөндөшүнө ылайык жүргүзүлүүгө тийиш. Адамдарга жакындап, аларды өчүргүчкө көтөрүүгө басымды ным өтпөгөндүктү текшерүүдө каралган мааниге чейин азайткандан кийин гана уруксат берилет.

570. Сыноо жана жөндөө боюнча иштерди аткаруу үчүн аба өчүргүчкө чыгуунун алдында төмөнкүлөр зарыл:

        - башкаруучу токтун чынжырларын өчүрүүгө;

        - башкаруу баскычтарын жана клапандарды механикалык түрдө бөгөттөп коюу же алардын жанында өчүргүчтү башкарууга белгилүү бир адамга уруксат бере турган бригаданын кызматкерин калтыруу.

Жөндөө учурунда өчүргүчтөрдү өчүрүү жана өчүрүү боюнча операцияларды жүргүзүүдө өчүргүчтүн жанында аны сыноого катышпаган адамдардын болушуна жол берилбейт.

Операцияларды жүргүзүүгө команданын бардык мүчөлөрү коопсуз аралыкта өчүргүчтөн чыгарылгандан кийин гана ишке киргизүү бригадасынын жетекчиси тарабынан берилет.

Иштөө басымы астында автоматтык өчүргүчкө чыгууга сыноо жана жөндөө иштеринде (виброграммаларды алып салуу, өлчөө үчүн өткөргүчтөрдү кошуу) гана уруксат берилет.

571. Аба коллекторунда адамдардын анын ичинде болушуна байланыштуу иштерди аткарууда аба коллекторуна абаны берүү үчүн клапандар жабылып, кулпуланып турушу керек, клапандарга «Ачпагыла - адамдар иштеп жатат!» деген плакаттар илинет. Аба коллекторундагы аба атмосферага чыгарылып, агызуучу клапан ачык калтырылышы керек.

572. Аба коллекторундагы коопсуздук клапаны иштөө басымынан 10% ашпаган басымдын чегине ылайыкташтырылууга тийиш.

573. Аба толтурулган сепаратор менен ажыратылган аба өчүргүчкө чыгууга тыюу салынат (сепаратор иштөө басымында).

Электр линияларында ишке киргизүү иштери

574. Ишке киргизген жерде линиянын зымдарын жерге туташтыруу керек. Жерге туташтыруудан мурун, линияда чыңалуу жок экенине ынануу керек. Колдонуу жана бекитүү, ошондой эле жерге туташтыруучу зымдарды алып салуу изоляциялоочу таякчанын жардамы менен ишке ашырылат.

575. Чагылгандан коргоочу кабельдин жерге туташтыргычын жерге туташтыруучу өткөргүчтөн ажыратуу жана тирөөчтөрдүн жерге туташтыруу каршылыгын өлчөөдө анын тескери туташтырылышы диэлектрдик колкаптар менен жүргүзүлүүгө тийиш. Бул операциянын узактыгы үчүн изоляциялоочу таяктын жардамы менен түшүүчү жерге кесилиши кеминде 10 мм2 болгон шунттук секирүүчү коюлушу керек. Ошо сыяктуу эле, жерге туташтыргычтарды (чагылгандан коргоочу кабель менен таянычтын ортосунда) алууда коопсуздук чараларын сактоо керек. Бул учурда, секирүүчү таянычтын темир конструкциясына бекитилет.

Электр кыймылдаткычтарын тууралоо

576. Чыңалуусу 1000 В чейин болгон электр орнотмолорунда электр жабдууларын жөндөөдө бригаданын курамында экиден кем эмес адам болушу керек, алардын биринин электр коопсуздугу III тобунан, ал эми экинчисинде IIден төмөн болбошу керек.

Бөлгүчтөрдөгү, агрегаттардагы, шкафтардагы жөндөө иштери приборлордо чыңалуу болбогондо, баштапкы жана экинчи схемаларда жүргүзүлүүгө тийиш.

577. Уруксатсыз адамдардын кирүү мүмкүнчүлүгү бар бөлмөдө жайгашкан электр жабдууларын жөндөө үчүн убактылуу берилген чыңалуу монтаждоочулардын персоналы жумуш ордунан чыгып кеткенде алынып салынышы керек.

578. Калтыргычтарда, агрегаттарда, чыңалуусу жок шкафтарда жөндөө иштери төмөнкүдөй жүргүзүлүшү мүмкүн:

- жерге туташтыруу менен;

- жерге туташтырбастан, бирок иш ордуна чыңалууну болтурбоо боюнча чараларды көрүү менен: ажыратылган түзүлүштөрдүн кыймылдаткычтары кулпуланышы керек, ажыратылган түзүлүштүн чынжырларындагы сактагычтарды алып салуу, коммутациялык түзүлүштөгү чынжыр үзүлүүсүнүн ордунда изоляциялоочу катмарлар орнотулушу керек.

Эгерде жогоруда көрсөтүлгөн иш-чараларды аткарууга мүмкүн болбосо, шинанын же монтаждын линиясынын учтарын ажыратып, изоляциялоо керек.

579. Жөнгө салуу иштери аяктаган бөлүштүргүч түзүлүштөргө чыңалууну берүүдөн мурда алар жөндөө иштери жүргүзүлбөгөн же бүтө элек коммутациялык түзүлүштөрдөн, кыска туташтырылган жана жерге туташтырылган же изоляцияланган чыгуучу линиялардан ажыратылышы керек. Бул линиялардын коммутациялык түзүлүштөрүндө “Күйгүзбөңүз - адамдар иштеп жатат!” деген плакаттар илиниши керек.

580. Түзүүчү кабелди бөлүштүрүүчү түзүлүштүн шиналары менен туташтыргандан кийин бөлүштүрүүчү түзүлүштө жайгашкан жабдууларды жөндөө «Электр орнотмолорун эксплуатациялоонун коопсуздук эрежелерине» ылайык жүргүзүлөт.

581. Электр жетегинин күч чынжырларында иштегенде генераторлордун, конверторлордун, электр машинасынын күчөткүчтөрүнүн кыймылдаткычтары электр булагынан ажыратылышы жана иш ордуна чыңалууну болтурбоо боюнча чаралар көрүлүшү керек.

Түзмөктөрдү күйгүзүү боюнчати"Кайтпаңыз - адамдар иштеп жатат!" плакаттарды илип коюңуз.

582. Алар башкарган механизмдерден (борбордон тепкич насос, желдеткич) айланууну кабыл ала турган электр кыймылдаткычтарында ишти баштоонун алдында тиешелүү клапандардын же демпферлердин жабылганын жана аларга жайгаштырылган “Ачпагыла – адамдар иштеп жатат!” деген плакаттын илинип турганын текшерүү керек.

Клапан конверторлорду тууралоо

583. Конвертер орнотулган жерде электр тармагына туташтыруунун алдында чыңалууда иштөө режиминде турган бардык түзүлүштөр жана алардын тетиктери тосулуп, автоматтык кулпулар ишке киргизилип, эскертүү плакаттары илинет.

584. Негизги аноддордо чыңалуу болгон учурда ишке киргизүү боюнча иштердин жетекчиси аноддун чыңалуусунун 1000 В чейин амплитудалык маанисинде IV жана V - 1000 В жогору чыңалууда төмөн эмес электр коопсуздук тобуна ээ болушу керек.

585. Аноддук чыңалуунун амплитудалык мааниси 1000 В чейин болгон учурда вольтметрдин же осциллографтын зымдарын конвертердеги клеммаларга түздөн-түз туташтыруу колдун тайып кетишине жол бербөөчү аппарат менен, жок эле дегенде, 300 мм узундуктагы изоляциялык тутка аркылуу өлчөөлөрдү жана текшерүүлөрдү (фазалоо, фазалардын ырааттуулугун аныктоо) жүргүзүүгө жол берилет.

586. Аноддук чыңалуунун амплитудалык мааниси 1000 В жана андан жогору болгондо приборлор менен түз өлчөөгө тыюу салынат. Бул учурда конвертердеги өлчөөлөр аралык чыңалуу трансформаторунун жардамы менен жүргүзүлөт. Зымдарды конвертордун клеммаларына туташтыруу изоляциялык таяктын жардамы менен жүргүзүлүүгө тийиш. Изоляциялоочу таякчанын коргоочу шакегин жерге туташтыруу зарыл эмес.

587. Сымап конвертерлеринин негизги аноддору менен башкаруу электроддорун дүүлүктүрүүчү чынжырды өчүрбөстөн жана бул чынжырдан сактагычтарды чыгарбастан, ал эми дүүлүктүрүүчү аноддорду негизги аноддор менен фазалаштырууда от алдыруу чынжырын өчүрбөстөн фазалаштырууга тыюу салынат.

588. Сымаптын же жарым өткөргүчтүн иштеп жаткан же калыптоо үчүн күйгүзүлгөн корпусун кол менен же кандайдыр бир нерселер менен тийгизүүгө, ошондой эле анда иштөөгө тыюу салынат. Кызматкерлер өзгөрткүчтөрдүн корпустары аларды эксплуатациялоодо жана калыптандырууда чыңалуунун астында экени жөнүндө инструкцияланууга тийиш.

589. Изоляцияланган материалдан (резина же полимердик түтүктөр) жасалган конвертерлердин суу менен муздатуу системасындагы иштер ток өткөрүүчү тетиктерде иштегендегидей эле коопсуздук чаралары менен жүргүзүлүүгө тийиш.

590. Аноддук чыңалуу амплитудасы 1000 В жогору болгон сымап конвертеринде вакуумду ченөө үчүн диэлектрик колкапсыз жана изоляциялык стенддерди же килемдерди колдонууга тыюу салынат.

591. Иштеп жаткан же орнотулган сымап түзүүчүлөрү бар машина залында, сымап түзүүчүлөрү же приборлору сорттоо жана оңдоо иштери жүргүзүлүүчү жайларда, сымап тазалоочу жайларда тамактанууга тыюу салынат.

Копуроо крандардын жабдыгын тууралоо

592. Кыргыз Республикасынын Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлигинин органдарына баш ийген крандардын жана башка көтөрүүчү машиналардын электр жабдууларын жөндөө экиден кем эмес адамдан турган бригада тарабынан жүргүзүлүүгө тийиш, алардын биринде IV кем эмес электр коопсуздук тобу, ал эми экинчиси - III төмөн эмес болушу керек.

593. Крандарда жөндөө иштерин баштоонун алдында бул машиналарды жерге туташтыруу (нөлдөө) текшерилиши керек.

594. Кран жабдууларын тууралоону баштоонун алдында кран оңдоо туюк жерге орнотулушу керек, тармактан ажыратылышы керек, оңдоочу туюк вагонеткалар жерге төшөлүшү керек. Оңдоо туюк жери жок болгон учурда, крандарды орнотуу аянтындагы троллдор көпүрөнүн бүт кеңдигинде жана ар бир багытта 1 м аралыкта тосулган болушу керек.

595. Жөндөө иштерин баштоонун алдында крандын башкаруу кабинасындагы өчүргүчтү өчүрүү, сактагычтарды алып салуу жана өчүргүчтүн туткасына: «Аны күйгүзбөңүз - адамдар иштеп жатат!» деген плакатты илип коюу керек.

596. Крандарды ишке киргизүү кыймылдаткычтарды (механизмдер менен бирге) жөнгө салуу аяктагандан кийин жана сыноого жана ишке киргизүүгө түздөн-түз катышпаган бардык уруксаты жок адамдардан бошотулгандан кийин гана иштеп жаткан ишкананын кызматкерлери тарабынан ишке ашырылууга тийиш.

597. Чыңалуусу 24 В жогору болгон жарыктандыруу, башкаруу же башка схемаларды электр менен камсыздоо үчүн жумушчу өткөргүч катары крандын темир конструкцияларын пайдаланууга жол берилбейт.

5 бөлүм. Электр орнотмолорунда жана электр линияларынын коопсуздук зонасында иштердин аткарылышы.

§ 24. Иш өндүрү

598. Колдонуудагы электр орнотмолорунда иштөөгө адамдардын, машиналардын жана крандардын чыңалуудагы ток өткөрүүчү бөлүктөргө 1 таблицада көрсөтүлгөндөн азыраак аралыкта жакындоосу мүмкүн болбосо, жол берилет.

Көрсөтүлгөн аралыктарды сактоого мүмкүн болбосо, иштеп жаткан электр орнотмолорунда аларды ажыратпай жана жерге туташтырбастан иштөөгө тыюу салынат.

599. Иштеп жаткан электр орнотмолорунда иштин коопсуздугун камсыз кылуу боюнча техникалык иш-чаралар (өчүрүү, чыңалуунун жоктугун текшерүү, көчмө жерге туташтыруу ж.б.) эксплуатациялоочу ишкананын кызматкерлери тарабынан аткарылууга тийиш.

600. Курулуш-монтаждоо (түзөтүү) уюмунун кызматкерлеринин иштөөсүнө уруксат берилген аймактарга иштөө чыңалуусуна жол бербөө үчүн эксплуатациялоочу ишкана жоопкерчилик тартат.

Түздөн-түз бөлүнгөн аймакта жумуштарды аткарууда коопсуздукту камсыз кылуу үчүн курулуш-орнотуу (түздөө) уюмунун жетекчилиги жоопкерчилик тартат.

601. Иштеп жаткан электр орнотмолорундагы жумуштарды 7 тиркеме түрүндөгү ишке киргизүү буйругу боюнча курулуш-монтаждоо уюмунун персоналы аткарышы керек.

602. Электр линияларынын коопсуздук зонасында иштеп жаткан электр орнотмолорунда курулуш-орнотмо иштерин аткарууга жумушка уруксат курулуш-орнотмо уюмунун кызматкерлеринен жооптуу кызматкер тарабынан берилүүгө тийиш.

603. Иштеп жаткан электр орнотмолорунда иштөөгө уруксат берүүгө укугу бар кызматкер электр коопсуздугу боюнча V тобу бар уюмдун административдик-техникалык кызматкерлеринин ичинен дайындалат, ишкананын жетекчиси тарабынан бекитилген буйруктарды жана буйрутмаларды берүүгө укуктуу адамдардын тизмесине киргизилген IY электр коопсуздугу тобу менен электр орнотмо анын нөөмөтчү кызматкерлерине иштөөгө уруксат берүүгө жол берилет.

604. Ишке уруксат берилген иштин көлөмүн аяктоо үчүн зарыл болгон, бирок 15 күндөн ашпаган мөөнөткө берилет жана дагы 15 күнгө узартылышы мүмкүн.

Чыңалуудагы ток бөлүкчөлөргө жол берилген аралыктар

605. Электр орнотмолорунда, ошондой эле чыңалуудагы электр чубалгыларынын коопсуздук зонасында өчүрүүнү талап кылган жумуштарга алгачкы кабыл алуу эксплуатациялоочу ишкананын кызматкерлеринен кабыл алуу кызматкери тарабынан жүргүзүлүүгө тийиш. Ал жооптуу иш башкаруучусу же курулуш-монтаж уюмунун бригадири кабыл алат.

606. Иштин жооптуу аткаруучусу же курулуш-монтаждоо уюмунун жооптуу иш жетекчисинде алгачкы кабыл алууда ага берилген буйруктун эки нускасы болууга тийиш, буйрутманын эки нускасында кабыл алуу катталгандан кийин, алардын бири арыз берүүчүдө калат.

607. Электр менен жабдуу үчүн убактылуу электр орнотуу жумуштары катары эксплуатацияга берилбеген электр тармактарын эксплуатациялоочу уюмдардын уруксатысыз монтаждалган жана ишке киргизууге берилген (ажыраткычтарды, бөлүштүргүчтөрдү, панелдерди, өзүнчө филиалдарды, электр линияларын) пайдаланууга, ошондой эле электр орнотмосунда электр монтаждоо иштерин жүргүзүүгө жол берилбейт.

608. Электр чынжырларын жана түзүлүштөрүн сыноо үчүн оперативдүү ток берүү зарыл болсо, аларга эскертүүчү плакаттар же белгилер орнотулушу керек, ал эми сыноого байланышпаган иштер токтотулуп, адамдар чыгарылат.

Электр жабдууларын сыноо үчүн чыңалуу менен камсыздоо электр монтаждоо уюмунун жооптуу адамынын жазуу жүзүндөгү арызы боюнча эксплуатациялоочу уюм тарабынан жүзөгө ашырылат. Мындай учурларда иштин аткарылышы ишке уруксаттын өзүнчө нускамаларында көрсөтүлөт.

609. Монтаждалган трансформаторлордо биринчи жана экинчи оромолорунун чыгыштары электр монтаждоо иштеринин бүткүл мөөнөтүндө кыска туташууга жана жерге төшөлүүгө тийиш.

610. Электр монтаждоо жана жөндөө иштерин айкалыштырууга коопсуздук чаралары менен жумуштарды өндүрүү долбоору жана бул жумуштарга уруксат кагазы болгондо гана жол берилет. Электр монтаждоо жана эксплуатациялоо иштеринин комбинацияланган өндүрүшүнүн графиги электр монтаждоо башкармасынын жетекчилиги тарабынан ишке киргизүү иштеринин жетекчиси менен бирдикте түзүлөт. Комбинацияланган жумуштарды өндүрүүдө коопсуздуктун жалпы чаралары үчүн жоопкерчилик электр монтаждоо бөлүмүнүн башчысына жүктөлөт.

611. Ачык бөлүштүрүүчү түзүлүштөрдө жана иштеп жаткан АЛнын коопсуздук зонасында иштегенде машиналар жана көтөрүүчү крандар (телескопиялык аэроплатформалар) жерге туташтырылышы керек. Жерге туташтыруучу зымдын кесилиши кран (телемунара) жайгашкан электр монтаждоо үчүн кабыл алынгандан кем болбоого тийиш. Жөрмөлөгүч крандарды түздөн-түз жерге орнотуунун кереги жок.

612. Аба электр линиясынын коопсуздук зоналарында курулуш-монтаждоо уюму тарабынан тартылуучу бөлүктөрү бар ар кандай көтөрүүчү машиналарды жана механизмдерди колдонуу менен жумуштарды аткарууга машинадан (механизмден) же анын тартылуучу же көтөрүүчү бөлүгүнөн, ошондой эле анын тартылуучу же көтөрүүчү бөлүгүнөн аба алыстыгы болгондо гана жол берилет. Жумушчу орган же көтөрүлгөн жүк ар кандай абалда (анын ичинде эң бийик көтөрүлүүдө же кетүүдө) жакынкы зымга чейин, кубатталган, 2 таблицада көрсөтүлгөндөн кем болбойт.

613. Ачык бөлүштүрүүчү түзүлүш аркылуу же иштеп жаткан аба электр линиянын зымдарынын астынан айдоодо машиналардын жана крандардын көтөрүүчү жана тартылуучу бөлүктөрү транспорттук абалда болушу керек. Учурдагы аба линиясынын зымдарынын астындагы жолдордон автоунааларды жылдыруу зымдардын эң аз салбыраган жеринде (тирөөчкө жакын) ишке ашырылууга тийиш.

614. Учурдагы аба линиясынын зымдарынын астынан чоң габариттүү крандарды өткөрүүгө жана габариттүү жүктөрдү тогу бар зымдарга чейин коопсуз аралыкты камсыз кылуу мүмкүнчүлүгүн текшербестен ташууга тыюу салынат.

615. 0,4-35 кВ чыңалуудагы аба чубалгыларынын зымдарынын астына крандарды жана машиналарды түздөн-түз иштетүүгө жана орнотууга тыюу салынат.

2 таблицанын талаптарын эске алуу менен АJI 110 кВ жана андан жогору зымдар астында курулуш машиналарын түз иштетүүгө жол берилет, бирок жанаша - ишке киргизүү алдында (8 тиркеме).

616. Контурдун энергиясы бар тараптан тирөөчкө чыгууга жана бул схеманы колдогон траверстердин аймактарына барууга тыюу салынат. Эгерде колдоодо тепкич бурамалары болсо, бардык учурларда аларга чыгууга уруксат берилет. Ошол эле учурда, тепкич бурамалардын электр толуп калган чынжырлардын капталында жайгашканда, аларды бойлоп, өндүрүүчүнүн же жердеги жумушчу жетекчисинин көзөмөлү астында таянычка чыгуу керек.

617. Эгерде жер жумуштарын жүргүзүүдө иш боюнча документацияда көрсөтүлбөгөн кабель табылса, бардык иштер токтотулуп, бул тууралуу жумушка уруксат берген ишканага маалымдалышы керек.

618. Кабелдик трассадан 5 м жакын аралыкта урма машиналарды, ал эми жер казуучу машиналарды – кабелдер электр линиясынын коопсуздук зонасында колдонууга жол берилбейт.

Курулуш-монтаждоо уюмунун персоналы иштин толук аяктагандыгы жонундо жазуу жузунде билдируу, ошондой эле телефон же радио аркылуу эксплуатациялоочу ишкананын ноомоткызматкерине билдирууге тийиш, кабарда жумуштун толук буткондугу жонундо билдируу керек, линия толугу менен бүткөрүлдү, бригада (бригадалар) жумуш аянтынан чыгарылды, курулуш-монтаждоо уюмунун кызматкерлери тарабынан орнотулду, көчмө жерге төшөө, тосмолор, плакаттар жана коопсуздук белгилери алынып салынды.

§ 25. Жаны орнотулган электр орнотмосун иштеп жаткан орнотмого  туташтыршуу

619. Жаңыдан орнотулган электр орнотмолорун иштеп жаткандарына туташтыруу боюнча иштер Кыргыз Республикасында техникалык шарттарды берүү эрежелерине жана инженердик тармактарга кошуунун тартибине (Өкмөттүн токтому менен бекитилген) ылайык жүргүзүлүүгө тийиш. Кыргыз Республикасынын 2009-жылдын 10-февралындагы № 100 Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2009-жылдын 27-июнундагы № 422 токтомуна өзгөртүүлөрдү жана толуктоолорду киргизүү менен жана «Керектөөчүлөрдүн электр орнотмолорун электр тармактарына технологиялык туташтыруу эрежелерине» ылайык, жаңыдан орнотулган объекттерди пайдаланууга кабыл алуучу комиссиянын төрагасынын көрсөтмөсү боюнча берилет.

Кабыл алуу комиссиясынын төрагасынын мындай көрсөтүүсү кемчиликтер жоюлганда, адамдар чыгарылганда жана жерге туташтыргыч түзүлүштөр алынганда, ошондой эле бардык иштердин аяктагандыгы жөнүндө жумушчу комиссиянын актысында эксплуатациялоочу жана курулуштун өкүлдөрү кол койгондо гана берилиши мүмкүн.

620. Кыргыз Республикасынын электр энергетика ишканаларынын ишканалары жана уюмдары, ошондой эле башка ведомстволордун подряддык уюмдары менен келишимдер боюнча энергетикалык ишканалардын объектилеринде курулуш-монтаждоо иштерин жүргүзгөн подряддык уюмдары орнотулган электр түзүлүштөрүн колдонуудагы электр жабдууларына туташтыруу, орнотууларды иштеп жаткан электр орнотмолорун эксплуатациялоочу уюм ишке ашырууга тийиш.

Электр тогуна урунуу коркунучу бар кооптуу аймактын чек аралары

621. Башка ведомстволордун подрядчылары тарабынан үчүнчү тараптык уюмдар менен түзүлгөн келишимдер боюнча орнотулган объекттерди Кыргыз Республикасынын энергетика системасынын иштеп жаткан электр орнотмолоруна кошуу подрядчылар тарабынан ишке ашырылууга тийиш. Иш электр монтаждоочу ишкананын жооптуу адамынын жетекчилиги астында подряддык уюмдун персоналы тарабынан берилген буйрукка ылайык жүргүзүлөт.

622. Иштеп жаткан электр орнотмосунда жумуш ордун даярдоо жана жерге туташтыруу  жүргүзүлүп жаткан иштеп жаткан электр орнотмолорун эксплуатациялоочу уюмдун оперативдүү кызматкери тарабынан ишке ашырылат.

623. Сынамык эксплуатациялоо процессинде аныкталган кемчиликтерди жана кемчиликтерди жоюу курулуш-монтаждоо уюмунун кызматкерлери тарабынан электр орнотмолору иштебеген категорияга которулгандан кийин курулуш-монтаждоо уюмунун жетекчилиги тарабынан берилген буйрутма боюнча жүргүзүлөт.

Иштеп жаткан аба электр линиялардын жанында,индукцияланган чыңалуусу бар аймакта, эмгекти уюштуруу

624. Иштеп жаткан жогорку вольттогу (110 кВ жогору) аба электр линиялары менен иштерди аткарууда курулуш-монтаждоо уюмунун кызматкерлери курулуп жаткан электр берүү линиясында индукцияланган чыңалуу пайда болуу мүмкүндүгү жөнүндө бул аба электр линияларын эксплуатациялоочу уюмдан маалымат алууга милдеттүү. Индукцияланган чыңалуудагы аба линияларында иштерди баштоонун алдында мониторинг жүргүзүү подрядчы уюм линиянын ээси ишкана менен бирдикте индукцияланган чыңалуудан коргоо чараларын эске алуу менен иш ондуруш долбоорун иштеп чыгууга тийиш. Электр талаасынын таасир этүүчү зонасында жумушчулардын болуу узактыгы санитардык-гигиеналык ченемдер менен жөнгө салынат.

625. Индукцияланган чыңалуудагы аба линияларында тирөөчтөн ылдыйга түшүрүлгөн зымды жерге тийгизүү менен байланышкан жумуштарды электр коргоочу шаймандарды (мээлейлер, таякчалар) колдонуу менен же потенциалды өткөргүч менен теңдөө үчүн туташтырылган темир платформадан жүргүзүү керек. Жерден электр коргоо каражаттарын жана темир аянтчаны колдонбостон иштөөгө зым тийген жерге жакын жерге туташтырылган шартта жол берилет.

626. Индукцияланган чыңалуудагы аба линияларын монтаждоо үчүн колдонулуучу болот тартуу аркандары адегенде тартуу механизмине бекитилип, потенциалдарды теңдөө үчүн зым менен бир эле жер электродуна жерге туташтырылууга тийиш. Ошондон кийин гана арканды зымга бекитүүгө уруксат берилет. Ошондой эле зымды жана тарткыч арканды алардын потенциалын теңдештиргенден кийин гана ажыратууга болот.

627. Индукцияланган чыңалуудагы аба линияларында монтаждоо иштерин жүргүзүүдө (көтөрүү, көрүү, созуу, зымдарды жайуут роликтерден кычкачтарга өткөрүү) зым жайуу жүргүзүлүп жаткан анкердик тирөөчкө, акыркы анкердик тирөөчкө негизделиши керек, созуу жүргүзүлөт жана зым көтөрүлгөн ар бир аралык тирөөчкө көчмө жерге туташтыргычтын жер электроддорун (жерге туташтыруу электроддорун) туш келди үйүлгөн топурактарга орнотууга тыюу салынат.

628. Көчмө жерге туташтырууну орнотууда жана алып салууда жумушчу зымга жана кабельге карата зымга (кабельге) адамдын кокустан зымга (кабельге) жакындоо мүмкүнчүлүгүн болтурбай тургандай кылып жайгаштырууга тийиш.

629. Аспаптарды жана приборлорду жерден таянычта же көтөрүүчү механизмде жайгашкан электрикке берүү кургак өткөргүч жипти колдонуу менен жүргүзүлүүгө тийиш.

630. Бөлүнүүчү фазалары бар аба линияларында изоляциялоочу бөлүкчөлөр менен иштөөдө бөлүүчү фазанын ар бир зымы жерге туташтырылууга тийиш.

631. Аралык таяныч боюнча иштер аяктагандан кийин, бул тирөөчтөгү зымдан жерге туташтыруу алынып салынышы мүмкүн. Зымга тийүү менен байланышкан ортолук тирөөчтө жумуш кайра башталган учурда зымды ошол эле таянычка кайра жерге туташтыруу керек.

632. Индукцияланган чыңалуудагы аба линияларында зымдарды жайуу  роликтерден колдоочу кычкачтарга өткөрүү жайуу карама-каршы багытта жүргүзүлүүгө тийиш.

Көчүрүүнү баштоонун алдында жерлештирилген зымдарды анкердик тирөөчкө калтыруу зарыл, аны көздөй көчүрүү жүргүзүлө турган зымдардан зымдарды көчүрүү башталат.

633. Жердин индукцияланган чыңалышында аба линияларына зымдарды монтаждоодо зымдарды тирөөч кычкачтарга өткөрүп бергенден жана бул тирөөч боюнча иштер аяктагандан кийин гана алып салууга болот.

Зымдарды кыскычка өткөрүп берүү учурунда, өткөрүү мурунтан эле бүткөрүлгөн жанаша анкердин аралыгы индукцияланган чыңалуу астында деп эсептелиши керек.

Бул боюнча зымдарга тийүү менен байланышкан иштерди аларды жумуш ордунда жерге туташтыргандан кийин гана жүргүзүүгө жол берилет.

634. Зымдарды орнотууда жана алмаштырууда ар бир барабандын зымы жайууга чейин жерге туташтырылышы керек. Зымды түздөн-түз барабанга туташтыруу зарыл эмес.

635. Телескопиялык мунарадан (көтөргүчтөн) аткарылган зымдарда иштөөдө мунаранын жумушчу платформасы зым менен кесилиши кеминде 10 мм2 ийилчээк жез өткөргүч менен потенциалды өткөрүү үчүн изоляциялык таяк менен туташтырылууга тийиш, ал эми мунаранын өзү негиздүү болушу керек. Бул учурда зым жакынкы тирөөчкө же аралыкка негизделиши керек.

636. Телескопиялык мунаранын жумушчу платформасын зым менен туташтыргандан кийин мунаранын кабинасына кирүүгө жана чыгууга, ошондой эле мунаранын корпусуна жерде турганда тийүүгө тыюу салынат.

637. Анкердик тирөөчтөгү шарнирлерди бул таянычка жанаша жайгашкан анкердик аралыктарда орнотуу иштери аяктагандан кийин гана туташтыруу керек.

Аба элект линиялары  110 кВ жана андан жогору анкердик тирөөчтө туташууга чейинки илмектер зымдарга же чыңалуу изоляциялык илгичтерге бекитилиши керек, бирок траверстен эсептегенде төртүнчү изоляторго жакын эмес, ал эми төмөндөгү 35 кВ аба линиясында - бир гана зымдарга.

Электр линияларын курууда жана электр монтаждоочу түзүлүштөрдү чыгарууда коопсуздук эрежелеринде каралган мамлекеттик стандарттардын жана  нормативдик талаптардын, документтердин тизмеси

БУЙРУТМА-УРУКСАТ коркунучтуу же зыяндуу факторлордун таасири болгон жерлерде жумуштарды аткаргандыгы үчүн

Иштин башталышы  _______с_______ мүнөт ______________200___ж.

Иштин бүтүшү _______с_______ мүнөт ______________200___ж.

5. Иштерди өндүрүү процессинде төмөнкүдөй иш-чараларды аткаруу зарыл:

6. Иш аткаруучулардын курамы:

Өндүрүү жерлеринин (шарттарынын) мисал тизмеси жана аткаруу үчүн уруксат ишин берүү керек болгон жумуштун түрлөрү

Электр линияларынын, газ жана мунай түтүктөрүнүн, күйүүчү же күйүүчү суюк-туктардын, женил күйүүчү же суюлтулган газдардын кампаларынын коопсуздук зоналарында крандарды жана башка курулуш машиналарын колдонуу менен жумуштарды аткаруу.

Скважиналарда, чуңкурларда, жабык жана жетүүгө кыйын жерлерде ар кандай жумуштарды аткаруу.

Жер кыртышынын патогендик булганышы бар аймактарда (полигондор, мал кө-мүлгөн жерлер ж.б.), жер астындагы электр тармактарынын, газ түтүктөрүнүн жана башка коркунучтуу жер астындагы коммуникациялардын коопсуздук зоналарында казуу иштери.

Иштеп жаткан ишкананын кооптуу факторлору болгон учурда учурдагы оңдоолорду, жабдууларды демонтаждоону, ошондой эле оңдоо иштерин же кандайдыр бир курулуш-монтаждоо иштерин жүргүзүү.

Жумуштун чектеш аймактарынан коркунуч бар же болушу мүмкүн болгон жерлерде жумуштарды аткаруу.

Газ коркунучу бар жумуштарды аткаруу.

Ишти эксплуатациялануучу автомобиль жана темир жолдордун автомобиль бөлүгүнө же жүрүүчү бөлүгүнө түздөн-түз жакын жерде аткаруу (тиешелүү министрликтердин жана ведомстволордун эмгекти коргоо боюнча колдонуудагы ченемдик документтерин эске алуу менен аныкталат).

Туруктуу коркунучтуу өндүрүштүк факторлордун зоналарында аткарылуучу курулуш-монтаждоо иштери.

Кыйылган дарактарды жана бутактарды иштеп жаткан аба электр  зымдарга кулап калбоо боюнча чараларды корууну талап кылган бак-дарактарды кыюу жумуштары.

Эки кран же вертолет аркылуу аба электр зымдарынын тирөөчтөрүн монтаждоо жана орнотуу.

Пиротехникалык каражаттарды колдонуу менен иштоо.

110 кВ жана андан жогору иштеп жаткан электр берүү линиясынан индукцияланган чыңалуу зонасында зымдарды жана кабелдерди монтаждоо.

Учурдагы аба линияларынын коопсуздук зонасында, ошондой эле иштеп жаткан аба линиясы жана байланыш линиялары менен кесилишкен аралыгы боюнча өтүп жаткан курулуп жаткан аба линиясынын зымдарын жана кабелдерин монтаждоо.

Курулуп жаткан аба линиясынын зымдарын жана кабелдерин темир жолдордун жана шоссе жолдорунун кесилиштеринде, дарыялардын, көлдөрдүн, көлмөлөрдүн, саздардын, сайлардын аркы өйүзүндө монтаждоо.

Кызматкерлердин кесиптеринин тизмеси жана эмгек коопсуздукту боюнча кандай кошумча талаптар койуларын жогорулган коркунучтуу эмгектин түрлөрү

1. Жардырчу

2. Газ менен ширетүүчү (газ кескич)

3. Гидромониторчу

4. Минералдык жүн, айнектен, асбесттен жана полиуретандан жасалган жылуулоочу материалдар менен иштөөдө жылуулук изоляторлочу

5. Коргошун ширетучу

6. Бийиктиктеги иштер

7. Акиташ тазалоочу

8. Копирайтер

9. Боёкчу, конструкцияларды нитро боёктор жана уулуу касиеттери бар башка материалдар менен боёйт

10. Курулуш машиналарынын жана ондуруштук жабдуулардын машинисти

11. Транспорттук жана жүк көтөрүүчү жабдууларды колдонуу менен жүктөө жана түшүрүү иштери

12. Коргошундуу бензинди колдонуу менен иштейт

13. Жыгачты антисептик жана отко каршы кошулмалар менен импрегнациялоо боюнча иштейт

14. Электр орнотмолорун эксплуатациялоо жана ремонттоо боюнча иштер

15. Терендиги 2 мден ашкан казууларда топуракты казуу жана турукташтыруу

16. Электромонтер

17. Электр ширетүү иштери

6-тиркеме

Эскертүү. Жүктүн (объекттердин) мүмкүн болуучу кулашынын бийиктигинин аралык маанилери менен алардын кетүүнүн минималдуу аралыгы интерполяция жолу менен аныкталышы мүмкүн.

Электр орнотмолорунда иштөө үчүн буйрутманын формасы

Уюм ____________________________

Бөлүм____________________________

                               ИШ-УРУКСАТ   № ____

                        электр орнотмолорунда иштоо учун

Жооптуу жетекчиге _________________________________

        (фамилиясы, аты-жөнү, коопсуздук техникасынын тобу)

Уруксат берүүчугө____________________________________

               (фамилиясы, аты-жөнү, коопсуздук техникасынын тобу)

Бригадирге ________________________________________

            (фамилиясы, аты-жону, коопсуздук техникасынын тобу)

Бригаданын мучолору менен

______________________________________

________________________________________

(фамилиясы, аты-жөнү, коопсуздук техникасынын тобу)

Дайындаган __________________________________

Ишти баштоо: датасы _____________ убакыт ________

Ишти бүтүрүү: датасы _____________ убакыт ________

       Жумушка даярдоо чаралары

Өзүнчө нускамалар

_____________________________________

________________________________________

Буйрутма берилди: ________ убактысы _______

Колу ______ __

         (фамилиясы, аты-жону)

Буйруктун мөөнөтү узартылды: ______ убакыт ___ Колу

____________ ____________________________

                      (фамилиясы, аты-жөну)

Жумуштарды даярдоого жана ишти аткарууга кабыл алууга уруксат

Жумуш орундар даярдалган.

Чыналууда калгандар:

____________________________________________

_____________________________________________

Уруксат берүүчу _________________

                            (колу)

Жооптуу иш жетекчиси (бригадир же жетекчи)____________

                                                                  (колу)

Жумушка уруксат алуу үчүн жооптуу адамдар тарабынан 

            жүргүзүлгөн максаттуу инструктажды каттоо

Жумушка күнүмдүк кабыл алуу жана аны аяктоо убактысы

Бригаданын курамындагы өзгөрүлөр

Иш толугу менен бүттү, бригада алынып салынды, бригада орноткон жерге төшөөлөр алынып салынды, кабарлады (кимге)

_____________________________________________________________

                                                 (кызматы, фамилиясы, аты-жону)

Датасы ____________ убактысы___________

Иштин өндүрүүчүсү _______________________________________

                                                 (колу, фамилиясы, аты-жону) 

Иштин жетекчиси _________________________________________

                                                  (колу, фамилиясы, аты-жону)